Een wereldomvattend paradijs — Waarom mogelijk?

VEEL goed geïnformeerde mensen zijn thans de opvatting toegedaan dat een wereldomvattend paradijs ’prachtig klinkt, maar onmogelijk is’, dat deze aarde ’nooit in een totaal paradijs kan worden veranderd’. Bent u geneigd dit te beamen?

Waarschijnlijk bent u tot op zekere hoogte wel bekend met het plunderende gebruik dat de mensen van de aarde maken en waarmee zij ogenschijnlijk elke hoop op een paradijs de bodem inslaan.

De lucht is vervuild met roet en gevaarlijke rookgassen. U ademt dat alles in. Maar behalve dat ze uw gezondheid schaden, zijn ze ook schadelijk voor onze hele planeet. Eén autoriteit merkte bijvoorbeeld op dat de mens ’bezig is de weersituatie te verslechteren door stof, rook en andere giften in de atmosfeer te pompen’. Hieraan schrijft men klimaats- en weersveranderingen toe die hebben bijgedragen tot het ontstaan van hongersnoodtoestanden, zoals recent in Afrika, en waardoor tevens de woestijnen zich hebben uitgebreid.

Evenmin kunnen we voorbijgaan aan het feit dat andere schadelijke vormen van vervuiling onze aarde allesbehalve tot een paradijs hebben gemaakt. Het leven in de zee sterft door de olie die uit schepen verloren gaat. Rivieren zijn vaak zo beladen met chemische afvalstoffen dat het water onveilig is om te zwemmen en vissen bij miljoenen sterven. Menselijk en dierlijk voedsel is verontreinigd met kwik, koper, lood en DDT.

Een wereldomvattend paradijs lijkt misschien ook al onmogelijk wegens de vernielingen die de mens reeds door bodemerosie heeft aangericht. De mens heeft de bossen geplunderd, beschermende vegetatie weggekapt of het land met zijn kudden „stukgegraasd”, waardoor miljoenen hectaren vruchtbare grond nutteloos zijn geworden. Met welk gevolg? Het tijdschrift Bioscience concludeert: „Voor de eerste maal in de geschiedenis heeft de mens het stadium bereikt waarin hij werkelijk het vermogen bezit het biosysteem van de aarde per ongeluk of met opzet te vernietigen.”

Is herstel mogelijk?

Is de aarde reeds zo vernield dat er geen herstel, laat staan een paradijs, meer mogelijk is? R. J. Dubos, emeritus hoogleraar aan de Rockefeller-universiteit, verklaarde in dit verband: „We kampen met enorme problemen, die in de meeste gevallen nog toenemen ook. . . . Maar ik ben ervan overtuigd geraakt dat deze slechte situatie omkeerbaar is.”

Hebt u ooit stilgestaan bij het werkelijk wonderbare herstelvermogen van de aarde? Het is beslist verbazend te zien hoe de aarde zich geleidelijk aan kan herstellen van haar aangedane schade en vernielingen. In het recente boek Man and His Environment: Law stond de volgende opmerking:

„De levende, zichzelf vervangende wereld is zo rijk dat elke vergelijking met een schatkamer haar geen recht doet wedervaren. Constant blijft de natuur zichzelf vervangen, tenzij ze in kleine door de mens uitgebuite stukjes wordt gesplitst, afgesneden van elke voeding . . . De dynamische, actieve, vernieuwende krachten in de natuur behouden hun werkzaamheid en maken elke vergelijking met de rijkste menselijke schatten tot een lachertje.”

Er bestaan overvloedige bewijzen van het vermogen dat de aarde bezit om zichzelf te herstellen. Hebt u bijvoorbeeld wel eens gehoord van het eiland Krakatau, vlak bij Java gelegen? Het werd opgeblazen door een vulkaanexplosie met een kracht gelijk aan een H-bom van 10.000 megaton. Wat overbleef was een stuk „gesteriliseerd” land, bedekt met as en puin, zonder enige vorm van leven. Maar zou Krakatau een berg levenloze as blijven? Biologen keken toe. Binnen drie jaar hadden er zich weer 26 plantesoorten gevestigd. Na nog eens tien jaar groeiden er weer kokospalmen, wilde suikerriet en orchideeën. En twaalf jaar daarna leefden er weer meer dan 263 diersoorten. Zelfs zonder menselijke hulp werd het levenloze vulkaaneiland weer een tropisch paradijs van wouden en liefelijke vogels.

U hoeft echter niet naar verre eilanden te reizen om dit herstelproces in werking te zien, of de resultaten ervan in ogenschouw te nemen. Waarschijnlijk kent u in uw eigen omgeving wel gebieden die door vervuiling, overstromingen, oorlogsgeweld, schadelijke landbouwmethoden of erosie drastische veranderingen hebben ondergaan, maar zich misschien nu alweer van deze schade hebben hersteld of bezig zijn zich ervan te herstellen.

In de Amerikaanse staat New England werden bijvoorbeeld een eeuw geleden grote stukken land ontgonnen en voor de landbouw geschikt gemaakt. Maagdelijke wouden werden omgehakt, alle struikgewas werd uit de grond gerukt en velden werden afgebakend met muurtjes van opgestapelde rotsstenen. Maar toen het zwaartepunt van de landbouw steeds verder naar het westen kwam te liggen, raakten deze velden verlaten. Op de onbewerkte grond begonnen weer wilde planten te groeien — allerlei grassen, guldenroede en wat bessestruiken. Binnen een paar jaar stonden er al grijze berken, terwijl door de wind aangedragen dennezaadjes zich ontwikkelden tot kleine weymouthdennen. Rondom deze dennen groeiden wat bessestruiken uit de pitjes die bessenetende vogels hadden laten vallen. Een tijdlang waren de dennebomen overheersend. Maar dat was slechts een voorbijgaande fase, want in de schaduw onder hun dichte naaldenkroon konden nog maar weinig dennezaden wortel schieten. Eiken en esdoorns waren daar echter wel toe in staat, en gingen zo langzamerhand de dennebomen verdringen. Later begonnen er onder de omhoogtorenende woudreuzen ook hemlocksparren, beuken en linden te groeien. En met al deze veranderingen wijzigde zich ook het dierenleven dat het bos bevolkte.

Ja, wanneer men nu een plezierige wandeling door deze heuvels maakt en de zoete boslucht opsnuift, oog en oor gespannen om bepaalde levenstekens van diverse diersoorten op te vangen, kan men zich niet voorstellen dat hier eens geen bos is geweest. Slechts af en toe stuit men op een afbrokkelend muurtje als een stille getuige van wat deze streek nog niet zo lang geleden was. Thans is het bos teruggekeerd.

Maar gesteld dat de mens nog drastischer heeft ingegrepen en niet alleen een bos heeft omgehakt en op die grond een tijdlang landbouw heeft uitgeoefend, maar ook nog ernstige vervuiling en schade heeft veroorzaakt? Kan de aarde dan nog herstellen? Is het dan nog steeds mogelijk dat de aarde een paradijs wordt?

Naar een woestenij en terug

„Vervuiling in het paradijs” zo luidde de titel van een televisiedocumentaire over de afschuwelijk vervuilde rivier de Willamette in de Amerikaanse staat Oregon. De rivier was door de mens uitgebuit en geruïneerd. Maar blijvend? Wel, nadat men door het uitvaardigen van wetten de ergste vervuiling had weten te keren, begon de rivier vanzelf te herstellen. Het werd weer een stroom waarin men kon zwemmen en opnieuw wemelt hij van de zalm. Een soortgelijk bericht verscheen in 1975 in de pers over de Londense rivier de Theems: „Vorig jaar werd sinds 141 jaar weer de eerste zalm uit de Theems gevangen. Deze zomer ontdekte men een tweede zalm in de rivier.”

Niet alleen meren en rivieren, maar ook de grond kan zich herstellen nadat de mens deze heeft vernield. Wanneer u nu in Frankrijk, België en Duitsland gebieden bezoekt die tijdens de twee wereldoorlogen geteisterd en ontbost zijn, treft u slechts rijke landbouwvelden en weelderige bossen aan.

Soms kan de mens doeltreffend met de herstelprocessen van de aarde samenwerken. In Nieuw-Zeeland gingen de eerste kolonisten ertoe over grote stukken bos om te hakken of plat te branden, ten einde er weiland van te kunnen maken. Maar in veel gevallen bevolkten zij die weiden met meer dieren dan er gras was. En toen daarna ook de konijnen, die de mens had ingevoerd, een plaag werden en alle plantengroei opaten die de bodem moest vasthouden, was het resultaat: massale bodemerosie — geruïneerd land. Later hebben bodemdeskundigen er echter aan gewerkt om de schade op de Tara-heuvels een halt toe te roepen en zelfs te herstellen. Zij herstelden de vruchtbaarheid door mest te strooien en peulgewassen te zaaien en tevens de konijnenbevolking tot redelijke proporties terug te brengen. Na verloop van tijd waren de heuvels weer bedekt met het glooiende groen van prachtige weiden.

Maar grond die nu al eeuwen door de mens wordt geruïneerd, hoe staat het daarmee? Kan die herstellen en weer deel gaan uitmaken van een aarde-omspannend paradijs?

Een typerend voorbeeld van dit soort van gebieden, vormen de landstreken in het Nabije en Midden-Oosten en Noord-Afrika. Bij het horen van deze namen denkt u misschien aan wat deze streken nu zijn geworden: ’zandduinen, malariamoerassen en naakte kalksteenheuvels.’ Landbouwdeskundige W. C. Lowdermilk wist echter in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific American te melden dat volgens de bewijzen „dit land eens een landelijk paradijs is geweest”, maar „al meer dan 1000 jaar overbeweid” is. Denk eens in — een „landelijk paradijs”! Maar het is nu al zo lang verwoest. Is er nog herstel mogelijk?

Als vertegenwoordiger van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties onderzocht de heer Lowdermilk wat er in Israël was gedaan. Hij kwam tot de conclusie dat „Israël bezig is om grond weer bruikbaar te maken die al duizend jaar door misbruik is geschaad”. Ja, met menselijke hulp en samenwerking kan de aarde zelfs eeuwen van wanbeheer weer te boven komen; er is herstel mogelijk.

Had u ooit gedacht dat „het Nabije en Midden-Oosten en Noord-Afrika” eens een „landelijk paradijs” zijn geweest en weer tot een zodanige staat hersteld kunnen worden? Zo’n gedachte is niet vreemd wanneer u deze gebieden vanuit bijbels oogpunt beziet.

De bijbel verklaart dat aan het begin van de menselijke geschiedenis de Schepper aan het eerste mensenpaar een paradijs of tuin verschafte, kennelijk in het gebied dat wij nu het Midden-Oosten noemen. Het historische verslag hierover luidt als volgt:

„De Heere God nu had van den beginne een paradijs van geneugte [de hof van Eden] geplant, waarin Hij den mensch plaatste, dien Hij gemaakt had. En de Heere God deed uit den grond opschieten allerlei geboomte, schoon voor het gezicht en aangenaam om te eten . . . En een vloed [rivier] ging uit de plaats van geneugte om het paradijs te bespoelen.” — Gen. 2:8-10; Ned. Professorenbijbel.

Onze voorouders, Adam en Eva, kregen de verantwoordelijkheid om voor die tuin of dat park te zorgen en het tot over de gehele aarde uit te breiden. — Gen. 1:28; 2:15.

Maar dit eerste mensenpaar kwam in opstand tegen God en werd uit het oorspronkelijke paradijs verdreven. God zei tot de mens: „De aardbodem [is] om uwentwil vervloekt. Met smart zult gij de opbrengst ervan eten al de dagen van uw leven. En doornen en distels zal hij u voortbrengen . . . In het zweet van uw aangezicht zult gij brood eten.” — Gen. 3:17-19.

Kwam die vervloeking uit? Stellig, want eeuwen later sprak Lamech zelfs over „de smart van onze handen ten gevolge van de aardbodem, die Jehovah heeft vervloekt” (Gen. 5:29). Lamech profeteerde dat bevrijding van die vloek zou komen in de dagen van Noach. En ze kwam toen inderdaad, want door middel van een vloed vaagde God de goddelozen van de aardbodem weg, waarna hij aangaf dat hij tevens de vloek van de aardbodem had opgeheven. — Gen. 8:21.

Dientengevolge konden delen der aarde later beschreven worden als „rijk aan water, . . . als het paradijs des Heeren” (Gen. 13:10, Ned. Professorenbijbel). Ja, het Beloofde Land was overvloedig vruchtbaar en „vloeide” letterlijk „van melk en honing” (Num. 13:23-27; Deut. 8:7-9; 11:10-17). Wordt de nauwkeurigheid van deze bijbelse beschrijving niet bevestigd door de conclusie van landbouwkundige Lowdermilk, volgens wie een groot deel van die streek eens „een landelijk paradijs” is geweest? Maar zijn er ook nu, op dit moment, niet gebieden die u persoonlijk kent en die een paradijselijke schoonheid en vruchtbaarheid bezitten?a

Wat ontbreekt er?

Toch, wanneer we eerlijk zijn, zullen we moeten toegeven dat de landstreken die er momenteel nog als een paradijs uitzien, niet tot de regel maar tot de uitzonderingen behoren. De mens ruïneert steeds meer van de aarde. Ja, de verantwoordelijkheid ligt op ’s mensen schouders. O, het is natuurlijk waar dat soms „natuurrampen”, als overstromingen of droogten, schade aanrichten. Het grondprobleem is echter wat de mens heeft gedaan en nog doet. W. C. Lowdermilk wees hier als volgt op:

Hoe bar momenteel de levensomstandigheden [in het Midden-Oosten] ook zijn, het klimaat is sinds de tijd van de Romeinen niet noemenswaard verslechterd. . . . De ’woestijn’ die de plaats heeft ingenomen van het eens vruchtbare land, is het werk van de mens en niet van de natuur.”

Ook het boek Ecology merkt iets soortgelijks op:

„De mens heeft het vermogen — en de verantwoordelijkheid — een bestemming te volvoeren die hem in Genesis is toegekend: de hele aarde ’in onderworpenheid te hebben’. Maar tijdens zijn heerschappij over de aarde heeft hij bijna elk ecologische beginsel overtreden.” — blz. 165.

Niettemin kunnen de technische verworvenheden van de mens, die tot de vervuiling en verwoesting van onze aarde hebben bijgedragen, ook omgekeerd worden benut, om de schade ongedaan te maken. Volgens de Encyclopædia Britannica (1974) is „de thans beschikbare wetenschappelijke en technologische kennis meer dan voldoende om het merendeel van de belangrijkste milieuproblemen op te lossen”. Bedenk eens wat er tot stand gebracht zou kunnen worden wanneer die kennis gebundeld en consequent op onze aarde zou worden toegepast, met in gedachten dat de aarde een uitgelezen plek is voor het leven en dat ze zo’n overvloed aan capaciteit bezit om van aangerichte schade te herstellen! De aarde zou opnieuw een schone, gezonde en aangename woonplaats voor de mensheid kunnen worden. En dat is ook hetgeen de mens nodig heeft!

Volgens Dr. R. Dubos is zelfs een van de grootste problemen van onze tijd dat

„op de een of andere manier de levenswijze van nu niet tegemoet komt aan de een of andere diepe menselijke behoefte. Wanneer mensen nauwelijks de kans hebben de fundamentele sensaties van het leven te ervaren — contact met de ongestoorde natuur, de aangename geluiden en geuren daarvan — gaan zij hiernaar hongeren en zoeken een vervanging. Drugs verschaffen gedurende een vluchtig moment de mogelijkheid een eigen wereld te scheppen, hetgeen een soort van bevrediging geeft die volgens de verslaafden de echte wereld niet meer te bieden heeft”.

Natuurlijk is er meer nodig dan alleen maar de gelegenheid om de bossen in te duiken; heel wat mensen die de wildernis zijn ingevlucht, blijven naar prikkels zoeken en nemen hun toevlucht tot drugs. Toch verandert dat niets aan het feit dat wanneer de aarde een wereldomvattend paradijs zou zijn, wij allemaal vrede en voldoening zouden kunnen putten uit „contact met de ongestoorde natuur”.

Aangezien de mogelijkheden voor een wereldomvattend paradijs stellig aanwezig zijn, rijst de vraag waarom er dan nog niets van terecht is gekomen, Wat ontbreekt er? En waarom kan er vol vertrouwen worden gezegd dat u stellig de mogelijkheid hebt met eigen ogen te zien en ervan te kunnen genieten dat deze aarde een wereldomvattend paradijs wordt?

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 4]

Krakatau werd gesteriliseerd door een vulkaanexplosie, maar zelfs zonder de hulp van de mens werd het weer een tropisch paradijs

[Illustratie op blz. 5]

Land dat na kaalslag en gebruik door de mens aan zijn lot werd overgelaten, is opnieuw bos geworden