Hoe de democratie terugkeerde op haar „bakermat”
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN GRIEKENLAND
HET aan de Middellandse Zee gelegen Griekenland is altijd trots geweest op zijn reputatie als „de bakermat der democratie. . . Het is overigens wel interessant om nog eens te zien hoe het „kind” er in de zesde tot de vierde eeuw vóór de gewone tijdrekening in zijn Griekse wieg uitzag. In die tijd werden er op veel terreinen van de menselijke kennis en wetenschap grote vorderingen gemaakt. Het filosofische denken en de schone kunsten vonden in het algemeen vruchtbare bodem, desalniettemin bleef de Griekse vorm van democratie tamelijk beperkt en vond ze slechts toepassing in afzonderlijke, kleine stadstaten, die zelden meer dan 10.000 inwoners telden. En zelfs in die steden genoot slechts een kleine minderheid deze vorm van democratie, aangezien slaven, vrouwen en alle inwonende vreemdelingen geen recht om te stemmen bezaten.
Daarna kwamen er tweeduizend jaar waarin het er alle schijn van had dat de „wieg” leeg was, althans voor zover het Griekenland betrof. Vanaf het begin van de negentiende eeuw heeft Griekenland een aantal verschillende regeringsvormen gekend — het is een constitutionele monarchie geweest, een republiek, een dictatuur en tijdens de Tweede Wereldoorlog bezet gebied. Na de Tweede Wereldoorlog bloeide de democratie opnieuw op, hetgeen voortduurde tot 21 april 1967, de dag waarop een militair bewind de „wieg” leegroofde.
De kolonels die dit nieuwe bewind uitoefenden, beknotten de burgerrechten, schaften de verkiezingen af, ontbonden alle politieke partijen en regeerden het land met ijzeren vuist, verklarend dat de Grieken nog niet rijp waren om onder democratisch bestuur te leven. Als gevolg hiervan moesten de christelijke getuigen van Jehovah hun bijbel-onderwijzende werk ondergronds voortzetten, ook al hadden zij geen enkele sociale of politieke binding. Buitenlandse Getuigen die in 1969 van Neurenberg naar Athene reisden, werden aan de grens gefouilleerd en van al hun christelijke lectuur, die zij naar hun medegelovigen in Griekenland hadden hopen te brengen, beroofd. Andere Getuigen die een paspoort aanvroegen om buitenlandse familieleden of christelijke congressen te bezoeken, mochten om „redenen van openbare orde en staatsbelang” niet uit Griekenland weg.
Een andere verrassende gebeurtenis die zich tijdens die abnormale periode van dictatuur voordeed, was de uitgifte op 13 november 1970 van een rondschrijven door het ministerie van binnenlandse zaken, waarin huwelijken tussen christelijke getuigen van Jehovah „nietig” werden verklaard en de ambtenaren van de burgerlijke stand de opdracht kregen noch deze huwelijken noch de daaruit geboren kinderen te registreren, aangezien „de religie van Jehovah’s Getuigen onbekend is”!
Slechts een dictatoriale regering kan zo’n monsterachtige en duidelijk onrechtvaardige maatregel van kracht laten worden en aldus een enorm sociaal probleem scheppen. Afgezien van het feit dat de religie van Jehovah’s getuigen in alle landen van de wereld welbekend is, is ze ook in Griekenland al tientallen jaren lang en in elk opzicht volkomen bekend. De officieren van justitie van het opperste gerechtshof, alsmede de staatsraad en de lagere rechtbanken, hebben allen uitspraken gedaan die neerkwamen op erkenning van het feit dat Jehovah’s getuigen een „bekende religie” vormen. Bovendien waren de huwelijken van Jehovah’s getuigen die overeenkomstig hun religieuze ceremonie waren gesloten, al ruim 70 jaar door de burgerlijke stand van de staat geregistreerd. Vier generaties kinderen die in deze welbekende religie geloofden, hadden nooit registratieproblemen gekend!
Maar daarna, zes jaar na de beknotting van de burgerrechten, vond er iets onvoorziens plaats. In november 1973 nam een andere militaire junta de macht over. Deze regering handelde zelfs nog onderdrukkender, maar bleek slechts een kort leven beschoren te zijn. De miserabele economische omstandigheden, gecombineerd met politieke en sociale onrust, verzwakten haar positie sterk. En toen er derhalve in verband met de kwestie Cyprus moeilijkheden rezen, en de regering de noodzaak aanwezig achtte om het land wegens de moeilijkheden met Turkije te mobiliseren, stond deze junta voor ingewikkelde problemen.
Men meende dat er niets anders op zat dan Constantijn Karamanlis, de zelf uitgeweken voormalige eerste minister, te vragen terug te komen om een nieuwe regering te vormen, hetgeen hij op 24 juli 1974 deed. Karamanlis had van 1955 tot 1963 in Griekenland geregeerd en was toen na onenigheid met het koninklijke hof, naar het buitenland gegaan, waar hij nadien in Parijs was blijven wonen. En aldus kwam zonder enige strijd of enig bloedvergieten na vrije parlementaire verkiezingen op 27 november en een referendum op 8 december 1974 weer een nieuwe democratie in Griekenland tot stand.
De nieuwe regering heeft drie belangrijke taken omhanden: (1) Het normaliseren van de politieke, sociale en economische omstandigheden. Tijdens de periode van de junta’s verloor het land ongeveer één miljard gulden op het toerisme, buitenlandse inkomsten en de scheepvaart, terwijl de industriële produktie aanzienlijk terugliep. (2) Het opstellen van een Grondwet voor de „Hellenistische democratie” door het parlement. (3) Het oplossen van de vele netelige problemen die in verband met de kwestie Cyprus en aanverwante moeilijkheden zijn gerezen.
Als gevolg van deze terugkeer van de democratie in het land dat eenmaal haar „bakermat” was geweest, kunnen de christelijke getuigen van Jehovah nu opnieuw in het openbaar bijeenkomen. Eind 1974 huurden de Getuigen een groot basketball-stadion om een speciale vergadering te houden, maar op het laatste ogenblik verbrak de leiding van het stadion het gesloten contract — naar het zich laat aanzien zuiver onder religieuze druk. Er werden toen snel regelingen getroffen om een serie bijeenkomsten te houden in de hal van een groot hotel, het eigendom van een Getuige, terwijl er twee dagen later nog een vergadering in een grote basketball-hal werd gehouden. Het resultaat was dat een totaal aantal van 11.644 Getuigen toch nog een speciaal programma kon bijwonen om twee leden van het besturende lichaam van Jehovah’s getuigen (uit Brooklyn, New York) te horen spreken.
Onnodig te zeggen dat de Getuigen hier in Griekenland vervuld waren van opwinding. Het was de eerste maal in meer dan zeven jaar dat zij, dank zij Jehovah en dank zij een verandering in regeringsvorm — van militair naar democratisch — weer in het openbaar konden bijeenkomen. Niet dat de Getuigen tijdens het verbod werkloos waren geweest. Jaar na jaar waren zij ijverig met hun predikingswerk doorgegaan. — Jes. 54:17.
Momenteel zijn de Getuigen onder het huidige democratische bestuur in Griekenland vrij om openbare lezingen te houden, en zij hopen in de nabije toekomst ook hun eigen plaatsen van aanbidding, zogenaamde „Koninkrijkszalen”, te hebben. Bovendien hebben zij plannen op stapel staan voor een uitbreiding van hun publiciteitsmogelijkheden om aan de toenemende vraag naar lectuur te kunnen voldoen. Nu de regering bezig is aan een grondwet krachtens welke de rechten van de mens weer geëerbiedigd zullen worden, hopen zij dat ook het probleem betreffende de registratie van hun huwelijken uiteindelijk opgelost zal worden.