Gemak in beweging

Door Ontwaakt!-correspondent in de Dominicaanse Republiek

AH, JA! Wat is na een drukke dag zonder rust heerlijker dan zich neer te kunnen vlijen in een gemakkelijke stoel? En als die stoel dan ook nog toevallig een schommelstoel is, wel, dan hebben we gemak in beweging.

Maar waarom is de schommelstoel zo populair? Ja, waarom beschouwen velen een schommelstoel als een van de meest comfortabele en handigste stoelen? Wel, om al iets heel belangrijks te noemen, iets waar moeders al honderden jaren gebruik van hebben gemaakt: de stoel is ideaal geschikt om kleintjes in slaap te wiegen of hun tranenvloed te stuiten. (En al menige moeder heeft terzelfder tijd haar eigen zenuwen tot rust voelen komen!) En hoeveel kleine jongetjes en meisjes hebben al niet zachtjes schommelend op de schoot van oma een „verhaaltje voor het naar bed gaan” gehoord? De beweging van een schommelstoel schijnt iets te hebben dat kleine mensenkinderen een gevoel van rust en geborgenheid geeft.

Maar ook voor menig ouder persoon is de zacht zwaaiende beweging van een schommelstoel balsem geweest voor de ziel, voor de kwaaltjes en pijnen van de oude dag. Hoe vaak hebben een paar minuutjes schommelen na enkele nerveuze nachtelijke uren, waarin zij de slaap niet konden vatten, hen niet gekalmeerd zodat zij zich prettig slaperig gingen voelen. Schommelend op de veranda tijdens een rustige zomeravond hebben zij de gelegenheid om te mediteren — de dingen weer in hun juiste verhoudingen te zien. De jeugd weet niet meer hoe ze zich kan ontspannen, is de mening van veel ouderen. En misschien wijst de toenemende populariteit die de schommelstoel in veel delen van de wereld geniet, wel op een verlangen van diezelfde jeugd naar een beetje „ouderwetse” sereniteit.

Behalve zijn waarde als „geestelijke verzorger” biedt de schommelstoel ook tal van praktische voordelen. In de tropen bijvoorbeeld werkt de heen-en-weer-gaande beweging als een waaier, die de muggen belet te landen. Een grote aansporing om in beweging te blijven!

In een warm tropisch klimaat zouden drie of vier mensen het in een dik gestoffeerde sofa gauw te warm krijgen. Heeft echter elkeen zijn eigen schommelstoel, dan kan ieder zitten waar hij wil en zelf bepalen hoeveel koelte hij zich wil „toeschommelen”. Vandaar ook dat de doorsneehuiskamer in de Dominicaanse Republiek vier schommelstoelen bevat — gewoonlijk tegenover elkaar staand, met een bijpassende ronde tafel in het midden. Hiermee heeft elke gast voldoende ruimte om hem heen en de beschikking over zijn eigen schommelsnelheid!

Nog een factor die heeft bijgedragen tot de grote populariteit en reputatie van gemak die deze stoel geniet, is terug te voeren tot de grote verscheidenheid die er naar grootte en vorm in schommelstoelen bestaat. Er zijn schommelstoelen van gedraaid ijzer en staal voor gebruik buitenshuis — en natuurlijk eenvoudige houten schommelstoelen voor overdekte veranda’s, almede rijk bewerkte, gestoffeerde exemplaren voor binnenskamers.

De „Boston”-schommelstoel is generaties lang favoriet geweest. In een boek werd beschreven hoe de eerste modellen van deze stoel eruitzagen. Ze hadden, aldus de beschrijving, „een gebogen zitting, schuin van achteren naar voren lopend, en een hoge rug met een versierde plank of hoofdsteun in het bovenhout verwerkt, gewoonlijk beschilderd met een bloemmotief”.

Wie echter heeft de eerste schommelstoel ontworpen? Wie heeft voor het eerst een stoel ’in beweging’ gebracht? Hoewel men de schommelwieg al vele eeuwen kende, is de schommelstoel kennelijk een wat recentere uitvinding. Velen houden het erop dat de eerste schommelstoelen in de zeventiende eeuw zijn ontstaan in wat nu de Verenigde Staten van Amerika zijn — hoewel er wat dat betreft ook al op een stoel uit Lancashire, dus van Engelse komaf, is gewezen. Over de oorsprong bestaat derhalve geen zekerheid, zodat ook de identiteit van de uitvinder aan heel wat discussie heeft blootgestaan. Algemeen is men het er echter wel over eens dat de eerste schommelstoelen zijn ontstaan uit gewone stoelen, waarvan de poten werden verkort als ze oud geworden waren en die daarna van „bochten” werden voorzien om heen en weer te kunnen zwaaien.

Van veel antiekkopers in de Verenigde Staten is bekend dat zij een speciale voorliefde voor schommelstoelen hebben. Sommigen kopen oude, opgeschilderde schommelstoelen (die misschien lange tijd verlaten op een veranda of in een schuur hebben gestaan), krabben de oude verf eraf en ontdekken daaronder goed eikenhout dat er slechts op wachtte in oude glorie hersteld te worden. Zij vinden het „gepiep en gekraak” van een dergelijk bejaard exemplaar de „muziek” van een andere tijd en zouden hem niet voor een nieuwe willen ruilen.

Zonder iets aan de waarde van de stoel te willen afdoen, moet toch gezegd worden dat schommelstoelen één nadeel hebben — en wel het gevaar dat ze voor kruipende kinderen en huisdieren opleveren. Deze kunnen onder een „bocht” van de stoel komen en bij de neergaande beweging tussen stoel en vloer bekneld raken. De algemene gedachte heerst dat als katten konden praten, menige poes met een gekwetste staart de schommelstoel niet tot haar favoriete meubelstukken zou rekenen. Ze zal daar waarschijnlijk haar eigen ideeën over hebben.

Zo niet echter met de mens. Mag de populariteit van de schommelstoel dan al van plaats tot plaats verschillen en ook de reden voor zijn populariteit niet overal hetzelfde zijn — één conclusie is er in elk geval te trekken: de schommelstoel maakt een duidelijke periode van herwaardering door en wordt in steeds meer huiskamers verheven tot het geliefdste zitmeubel. Ja, algemeen is men het erover eens dat een schommelstoel synoniem is voor gemak in beweging!