Verlangt u naar betere tijden?

HOE ziet de toekomst eruit nu we het vierde kwartaal van 1974 zijn ingegaan? Hoe ziet ze er voor u uit? Wekken de huidige problemen en onzekerheden in u een verlangen naar betere tijden — tijden waarin u op een voller en verfrissender wijze van het leven zult kunnen genieten?

Miljoenen mensen koesteren thans dit verlangen, en dat niet zonder goede reden. Nooit heeft de mens in een tijd geleefd waarin hij tot meer in staat was, maar toch zo weinig tot stand lijkt te brengen.

Een voorbeeld: Zo’n anderhalf jaar geleden bestond de verwachting dat de wereld op de drempel van een werkelijk groots gebeuren stond — een belangrijke verandering ten goede. De oorlog in Vietnam leek op een eind te lopen, er heerste een toenemende sfeer van ontspanning tussen de Verenigde Staten en Rusland, Rood-China was in de Verenigde Naties gekomen en stelde langzaam maar gestaag zijn massale deuren verder voor de wereld buiten open. Tal van landen leefden midden in de roes van een economische „hoogconjunctuur” — tot, ja totdat in de daaropvolgende maanden de wereld in een nagenoeg spiralerende duikvlucht leek te zijn gekomen, die de mensen door het plotselinge aspect van de veranderingen ietwat verbijsterd achterliet.

Het begin van het jaar ’74 was er dan ook naar: Britten die zich plotseling geplaatst zagen voor een driedaagse werkweek, Fransen die één gulden voor een liter benzine moesten betalen (maar desalniettemin nog beter af waren dan de Italianen die er ruim ƒ 1,10 voor moesten neertellen), terwijl de Japanners zich druk afvroegen hoe hun zo bloeiende economie — die het land had opgestuwd tot de derde grote handelsmogendheid in de wereld — zo gevoelig kon blijken voor het olie-embargo van de Arabische staten, waaraan zelfs snelle verzoeningspogingen de sombere toekomstvooruitzichten niet vermochten te ontnemen. En over de politieke situatie in de Verenigde Staten schreef een commentator in de Seattle Times:

„Wat er [in 1973] in de Amerikaanse politiek plaatsvond, was zo bizar dat het er wel op leek of een duivelse tekstschrijver nachten achtereen opzat om praatjes rond te strooien en de volgende dag voor een nieuwe schok te zorgen.”

Het verontrustende aspect

Maar waarom heeft dit alles de mensen zo geschokt? Wel, hun hoop voor de toekomst is aangetast. Zo zei bijvoorbeeld een Brit over de situatie in Engeland: „Dit is nog niet de malaise — dit is nog slechts de repetitie.” In plaats van verscheidene jaren vooruit plannen te kunnen maken, verkeren talloos velen in de verwarrende situatie dat ze, zoals een vrouw in Los Angeles het uitdrukte, ’slechts met één jaar tegelijk kunnen rekenen’.

Na natuurrampen — overstromingen, aardbevingen, grote droogten — of tijdelijke beroeringen als oorlogen, voelen mensen zich in het algemeen alsof ze ’de stukken weer bij elkaar kunnen rapen en opnieuw kunnen beginnen’, opnieuw kunnen gaan werken aan een betere toekomst. Wat thans velen zo verontrust en frustreert, is dat zij herhaaldelijk moeten waarnemen hoe onstabiel en onzeker de basisstelsels van de wereld zijn. De reusachtige stelsels die de mens zo trots heeft opgebouwd, blijken momenteel verbazend wankel en schijnbaar gedoemd om op de meest onverwachte momenten in elkaar te storten.

De grote vraag in de geest van veel mensen is daarom: ’Waarin kunnen we nog ons vertrouwen stellen? Of wat kunnen we voor de toekomst opbouwen dat wat stabieler zal blijken dan drijfzand?’