Mississippi-overstroming brengt ontreddering in Amerika’s graanschuur
ONLANGS zijn de gebieden rond de Mississippi en haar zijrivieren getroffen door een van de zwaarste overstromingen in de Amerikaanse geschiedenis.
Dat de waterstand van de Mississippi tijdens het voorjaar zo hoog wordt dat er overstromingen ontstaan, is niet ongewoon. Haar netwerk van zijrivieren verzorgt de afwatering van het grote waterrijke en vruchtbare gebied dat zich uitstrekt van de Rocky Mountains in het westen tot de Appalachen in het oosten. Niettemin was de overstroming dit jaar anders, gevaarlijk anders.
Ze heeft volledige ontreddering gebracht in wat men ’de graanschuur van Amerika’ zou kunnen noemen. Geslachtenlang reeds komen uit deze streek grote hoeveelheden graan, groenten, vlees en zuivelprodukten. Eerder was voorspeld dat 1973 het beste oogstjaar uit de geschiedenis van dit gebied zou worden.
Nu blijkt dit echter niet het geval te zijn. Wat is er gebeurd? En welke invloed heeft dit op u?
Oorzaak van de overstroming
Een abnormaal weerspatroon bracht recordwaterstanden teweeg. Gerekend vanaf eind oktober vorig jaar viel er in het zuiden en midden-westen van de V.S. een abnormaal grote hoeveelheid regen.
In maart werd alleen al in de staat Mississippi vergeleken met dezelfde maand van het vorige jaar een toename van 218 percent geregistreerd. In Memphis, in de staat Tennessee, regende het 65 van de eerste 106 dagen van het jaar.
De Mississippi bleef langzaam stijgen en bereikte op verschillende plaatsen recordhoogten. In april brak ze te St. Louis met een waterstand van meer dan dertien meter een tweehonderd jaar oud record.
De overstroming van dit jaar was evenwel niet alleen anders wat haar omvang betreft. Een woordvoerder van het Amerikaanse Korps der Genie merkte op: „De overstroming ging dit jaar gepaard met een langdurige hoogwaterstand, in tegenstelling tot andere jaren, toen er na een kortstondige piek weer snel een daling intrad.” Gedurende deze langdurige overstroming is op grote schaal schade aangericht.
Omvang van de onmiddellijke schade
In plaats na plaats kwamen langs de rivier en haar zijarmen huizen en boerderijen totaal onder water te staan. Aarden dammen en dijken spoelden weg. Hele steden — waaronder Cairo en Illinois — leken op eilanden in een zee van golvend modderwater. Niet verwonderlijk was het derhalve een overstromings-’veteraan’, die al heel wat hoogwaterstanden van de Mississippi had meegemaakt, de overstroming van 1973 „de grootvader van allen” te horen noemen.
Tot nu toe bedraagt de berekende materiële schade die de overstroming heeft aangericht, minstens 500 miljoen dollar. Meer dan twintig personen vonden de dood, terwijl er ongeveer 35.000 van huis en haard verdreven werden. De ramingen van de totale hoeveelheid land die is overstroomd, lopen uiteen van vier en een half tot meer dan acht miljoen hectaren.
Verrassend hierbij is, dat de reusachtige watermassa’s niet nog meer schade hebben aangericht. Hoe dit kwam?
Waardoor de schade niet groter was
Het door de Mississippi-commissie van het Amerikaanse Korps der Genie gebouwde waterkeringssysteem werkte uitstekend, blijkbaar zonder ook maar één enkele dijkdoorbraak. In mei schatte een woordvoerder van de commissie dat zonder het waterkeringssysteem de schade waarschijnlijk wel veertien maal zo groot was geweest.
Met de bouw van dit 3200 kilometer lange waterkeringssysteem werd na 1927 begonnen, toen de recordoverstroming van dat jaar aan 300 mensen het leven had gekost. De aanleg ervan heeft meer dan één miljoen dollar per mijl (ruim anderhalve kilometer) gekost. In geval de rivier buiten haar normale oevers treedt, zorgt dit systeem ervoor dat ze binnen een door de mens afgebakend kanaal blijft.
Het succes van het waterkeringsnetwerk schijnt in 1973 echter ook ten dele tot de overstroming te hebben bijgedragen, alleen in andere gebieden. De Mississippi raakte zo vol dat er geen druppel water meer bij kon. Het gevolg hiervan was dat het water zich in de zijarmen ophoopte, waar de door staat, provincie en particulieren aangelegde dammen niet op deze extra waterbelasting berekend waren en doorbraken, zodat het daarachter liggende land onderliep.
Ook de door de regering aangelegde dijken zouden bezweken zijn als ze niet constant door ploegen harde werkers waren bewaakt. Deze zorgden ervoor dat de schade beperkt bleef. Gaten in de dijken werden bijvoorbeeld onmiddellijk met noodhulpmiddelen gedicht. Nabij het kleine stadje Nairn (Louisiana) versterkten ploegen arbeiders een verzwakte dijk met meer dan 300 oude auto’s en duizenden tonnen steen.
Langs de rivier en haar zijarmen reageerden tevens veel vrijwilligers spontaan op de oproep miljoenen zandzakken te komen vullen voor de aanleg van tijdelijke dijken om het water binnen de perken te houden. Andere vrijwilligers, zowel jong als oud, werkten urenlang, vaak zonder slaap en zonder voedsel, met mariniers en leden van de Nationale Garde samen bij reddingsoperaties en pogingen om huizen en belangrijke gebouwen voor het water te sparen.
Groot verlies van mensenlevens kon worden voorkomen door ordelijke evacuaties uit de gevaarzones. Behalve de zorg voor hun eigen gezin, zagen de ouderlingen van de gemeenten van Jehovah’s getuigen in de evacuatiegebieden erop toe dat ook hun mede-Getuigen een veilig heenkomen vonden.
Zo vernamen de bewoners van Morgan City, in de staat Louisiana, dat de nabijgelegen sluisdeuren misschien geopend zouden moeten worden, om de druk op een verzwakte dam in de buurt te verminderen. Hierdoor zou echter het dal volstromen waarin zij woonden. De presiderende opziener vertelde welke actie de ouderlingen ondernamen:
„Ongeveer twee weken voordat de deuren opengingen, kwamen de ouderlingen, die de mogelijkheid dat dit zou gebeuren, hadden voorzien, met hun assistenten en andere betrokken broeders bijeen om de evacuatieplannen te bespreken en het bijna derde deel van de gemeenteleden dat geen auto bezat, voor vervoer in te delen. Elke boekstudieleider en zijn assistent zouden de leden van hun studie assisteren bij de evacuatie.”
Op dinsdagmorgen, 17 april, gingen de sluisdeuren open. De dag tevoren was het bovendien opnieuw begonnen te regenen. Overal verscheen in Morgan City het water. De gemeente vierde zoals was voorgenomen nog na zes uur ’s avonds het avondmaal des Heren, maar volvoerde onmiddellijk daarna haar evacuatieplannen.
Het merendeel van de Getuigen kon onderdak vinden in de huizen van leden van de nabijgelegen gemeente Lafayette. De gemeenten in Baton Rouge zonden Lafayette financiële ondersteuning om de extra onkosten te helpen dekken.
De meeste schade richtte het water aan de landbouwgronden aan — een schade met gevolgen op lange termijn.
Gevolgen op lange termijn voor Amerika’s graanschuur
Zo ernstig is de situatie dat de in Memphis (Tennessee) verschijnende Press-Scimitar de opmerking maakte: „Landbouwdeskundigen . . . waarschuwen voor de mogelijkheid van schaarse oogsten.”
De neerslag en de overstromingen hebben de boeren een dubbele slag toegebracht. De herfstregens van vorig jaar verhinderden het volledig binnenhalen van de oogst. Nu, dit jaar, zijn de landbouwers te druk geweest met het bestrijden van het water, om gewassen te kunnen zaaien.
Hoeveel zal de boer dit jaar binnenhalen? De precieze hoeveelheid staat natuurlijk nog te bezien. Maar al wel kan het volgende worden gezegd:
Maïs moet in mei uitgezaaid worden. Midden mei stond op de velden echter nog enkele tientallen centimeters water. In Missouri was begin mei nog slechts één percent van de maïs in de grond. Eén waarnemer merkte op: „Het is een afschuwelijke ervaring om door het vruchtbaarste gebied van de Verenigde Staten te rijden en op akker na akker niets anders dan wat maïsstompen van vorig jaar uit waterplassen of blubber omhoog te zien steken.”
De oogstopbrengst zal geringer zijn naarmate er langer is gewacht met zaaien. Bovendien zijn veel boeren wegens de opgelopen achterstand overgegaan op snelgroeiende „korte termijn”-maïs, die in de regel per hectare minder oplevert dan de „volle seizoen”-variëteit.
Ook de opbrengst van andere veldgewassen zal minder zijn. De rijstproduktie in Arkansas, de belangrijkste Amerikaanse rijststaat, zal ongetwijfeld een scherpe daling vertonen. Ook de suikerrietproduktie zal laag zijn.
Daarnaast zijn vele hectaren katoenland aangetast. Bij katoen denken de meeste mensen alleen aan een grondstof voor de textielindustrie, maar van elke 1500 kilo oogstopbrengst is ongeveer 1000 kilo bestemd voor menselijk of dierlijk voedsel. Van deze 1000 kilo, bestaande uit katoenzaad, wordt onder andere katoenzaadolie, katoenzaadkoek en katoenzaadmeel gewonnen. De Arkansas Democrat merkte op: „Volgens voorspellingen van regeringsfunctionarissen zal een nieuwe regenval in het overstroomde Mississippi-dal mogelijk de genadeslag betekenen voor de katoengewassen op de ondergelopen Mississippi- en Louisianaboerderijen.”
Veel boeren hadden het plan in plaats van hun normale gewassen soja te gaan verbouwen. Soja kan laat in het seizoen worden gezaaid en hoge prijzen opbrengen. De president van de Amerikaanse Sojamaatschappij liet echter de waarschuwing horen dat uitgebreide zaaiing tot een plotselinge daling van de marktprijs zou kunnen leiden, in welk geval de boeren minder zouden krijgen.
Ondertussen zijn volgens schattingen van de Amerikaanse Nationale Veehoudersbond 250.000 runderen door het Mississippiwater en elders in de Verenigde Staten door onverwachte sneeuwstormen gedood. Ook de fokkers van varkens zijn door de modderige velden gedupeerd.
En om de zaak nog ingewikkelder te maken, kon er via de woelige Mississippi ook geen kunstmest naar de landbouwers worden verscheept. Het kunstmesttekort, zo merkte landbouwdeskundige P. G. Stryker uit Missouri op, veroorzaakt op dit moment „nog meer frustratie onder de alreeds gefrustreerde landbouwers”.
Bovendien is er, niet te vergeten, het benzinetekort. Oliehandelaren verwachten na het opdrogen van de grond een geweldige ’rush’ op de bestaande voorraden, waardoor volgens één landbouwfunctionaris een „nijpend tekort” kan ontstaan.
Al deze problemen, teweeggebracht of verergerd door de overstromende Mississippi, zullen de landbouwers uiteindelijk een geringer inkomen bezorgen. Veel kleine boeren die tot nu toe net het hoofd boven water hebben kunnen houden, zullen mogelijk hun bedrijf moeten stilleggen.
Zo schreef landbouwkundig redacteur K. L. Wilkey in de in Quincy (Illinois) verschijnende Herald-Whig:
„Zelden of nooit in de geschiedenis van de Amerikaanse landbouw zijn de boeren in het voorjaar bij hun tocht naar het land met zoveel onzekere factoren geconfronteerd . . . In een van de natste lentes van de geschiedenis zag de boer de rampspoeden van alle kanten, in hetzelfde uur, op zich afkomen. . . . Bij het landbouwbedrijf zijn altijd heel wat onzekere factoren. Maar er zullen slechts weinig boeren zijn die zich de tijd kunnen heugen dat er evenveel waren als dit jaar, terwijl er absoluut niemand zal zijn die zich kan herinneren dat de zaken er ooit zoals nu hebben voorgestaan.” — 1 mei, 1973.
En schade voor de boer, betekent ook onherroepelijk schade voor u, de consument. Geringere voorraden nu, veroorzaken hogere voedselprijzen later. Door een graantekort zullen de prijzen van bakkerijprodukten stijgen, en uiteindelijk ook de prijzen van rund- en ander vlees afkomstig van met graanprodukten gevoederde dieren, terwijl tevens de andere verliezen die de boeren hebben geleden, hun weerspiegeling in uw huishoudboekje zullen vinden.
De Mississippi-overstroming heeft dus meer teweeggebracht dan een tijdelijke ontreddering van het leven van de mensen die in de rijkste landbouwstreek van Amerika wonen. Ze heeft bijgedragen tot het angstaanjagende visioen van een wereldvoedseltekort en hogere voedselprijzen overal ter wereld.
[Illustratie op blz. 16]
Overal langs de Mississippi zag men vrijwilligers bezig met het vullen van zandzakken, die werden gebruikt om huizen en andere gebouwen tegen het opdringende water te beschermen