Raken uw gevoelens afgestompt?
ER ZIJN verbazend veel manieren waarop uw gevoelens afgestompt kunnen raken. Zo hebben bijvoorbeeld onderzoekers de jeugd gewaarschuwd voor het lange tijd achtereen luisteren naar harde popmuziek. Het lawaai eist onherroepelijk zijn tol. Het gehoor van de jongeren wordt beschadigd, alsmede hun vermogen om met waardering naar hun lievelingsmuziek te luisteren.
Hetzelfde kan worden gezegd van het eten van te sterk gekruid voedsel, het drinken van te veel alcoholische dranken, een overmatig gebruik van stimulerende middelen of een vlucht in drugs voor de „kick”. In feite zijn alle excessen of overschrijdingen van wat redelijk en normaal is, onderworpen aan de wet van verminderende reactie. De persoon die constant zijn begeerte naar opwinding voedt, ontdekt dat zijn vermogen om ervan te genieten afgestompt raakt; hij heeft meer opwinding nodig om dezelfde sensatie te ervaren. Dit geldt ook voor hen die hun begeerte naar zinnelijk genot niet in toom houden. Om hun overmatige begeerte naar zulk genot te bevredigen, experimenteren veel mensen met nieuwe methoden, nieuwe manieren, of nemen zelfs hun toevlucht tot onnatuurlijke, ontaarde en buitenissige praktijken.
Deze zelfde beginselen zijn ook van toepassing op het kijken naar geweld op de tv. Zo hebben twee hoogleraren van het State College van Pennsylvania gedurende vier weken proeven genomen met twee groepen van kinderen. Eén groep zag twaalf programma’s waarin geweld voorkwam en die als „agressief” werden betiteld, de andere zag twaalf opbouwende, „sociale” programma’s. Over de resultaten merkte het tijdschrift Parents op: „Het gedragspatroon van de kinderen die naar de ’agressieve’ shows keken, vertoonde van dag tot dag een aanzienlijke achteruitgang, terwijl daarentegen de ’sociale’ kijkers zich gehoorzaam richtten naar bepaalde regels, geduldiger werden en met meer volharding hun dagelijkse taken volbrachten.”
Niet alleen kinderen ondervinden een nadelige invloed van gewelddadige tv-programma’s. Een onderzoeker die is verbonden aan de Universiteit van Hawaii en zich als zodanig bezighoudt met de bestudering van de invloed van de massamedia, ontdekte dat er een direct verband bestaat tussen het soort van tv-programma’s waarnaar volwassenen kijken en hun rijgewoonten. Mensen die naar programma’s keken waarin veel geweld voorkwam, bleken roekeloze, „wilde”, onverantwoordelijke rijders te zijn. Hun gevoel met betrekking tot de gevaren van autorijden was afgestompt geraakt. Mensen met veilige rijgewoonten waren evenwel personen die het vermeden naar zulke programma’s te kijken.
Deze afstomping van iemands gevoelens door geweldprogramma’s op de televisie openbaart zich ook heel duidelijk in de onverschilligheid waarmee mensen kunnen aanzien hoe iemand wordt gepijnigd of gewond raakt. Wij krijgen de raad onze naaste lief te hebben als onszelf (Mark. 12:31). Een geregeld dieet van tv- of filmgeweld draagt er echter toe bij dat iemand zich verhardt en ongevoelig wordt voor dit gebod. Hij ziet zoveel geweld op de beeldbuis dat hij bij het opmerken van gewelddadigheden in het dagelijks leven ongeïnteresseerd reageert, alsof het er nu eenmaal bij hoort.
Zo bevatte de New York Times van 28 september 1972 een verslag van twee Newyorkers — een hoogleraar in het internationale recht aan de Columbia-universiteit en een vooraanstaand advocaat — die beiden, nauwelijks een week na elkaar midden op de dag, op de openbare weg werden aangevallen. De hoogleraar werd met een mes doodgestoken en drie straatterroristen bewerkten de advocaat met hun vuisten. In beide gevallen waren er grote aantallen mensen op straat die het gebeurde gadesloegen, maar niemand kwam de slachtoffers te hulp. Ongetwijfeld zal daarbij niet alleen vrees om bij de situatie betrokken te raken, een factor zijn geweest, maar ook het geweld dat geregeld op de beeldbuis is te zien; de gevoelens van de omstanders waren reeds zo afgestompt dat zij ongevoelig bleven voor het lijden van een medemens.
Wij moeten allemaal waken voor een afstomping van onze gevoelens. Waarom? Omdat wij allen behept zijn met overgeërfde, zelfzuchtige neigingen. „Want schuldig was ik, toen ik werd geboren; zondig was ik, toen mijn moeder mij ontving” (Ps. 51:7, De katholieke bijbel). Bij ons allen is dus een latente neiging aanwezig om tegen Gods wetten in te gaan. Zijn Woord zegt ons: „De neiging van ’s mensen hart is slecht van zijn jeugd af.” Niemand minder dan de apostel Paulus bekende zelfs dat hij de dingen die hij werkelijk wilde doen niet deed, en de dingen die hij niet wilde doen, wel deed. — Gen. 8:21; Rom. 7:15-25.
Jezus Christus daarentegen, het model voor alle christenen, had van nature een gevoelige aard. Hij had mededogen met degenen die werden onderdrukt. Hij weende met de wenenden. Bij andere gelegenheden was hij vertoornd over de wijze waarop de religieuze leiders het gewone volk behandelden en verschafte hij de onderdrukten rust. — Matth. 9:36; 11:28-30; 23:2-35; Joh. 11:35.
Wat zijn enkele manieren om te voorkomen dat onze gevoelens afgestompt raken? Een van die manieren is het betrachten van uiterste voorzichtigheid bij wat men door lezen of kijken in zich opneemt. Vermijd ontspanning die gepaard gaat met geweld of die een beroep doet op de lagere hartstochten. Aarzel niet om bij het kijken naar de tv de knop om te draaien als de geboden beelden niet meer aan de door u gestelde maatstaven voldoen. Wees even selectief bij wat u leest. En natuurlijk kunt u niets beters lezen dan de bijbel. Vooral het lezen van de evangeliën zal u veel vreugde schenken. Heb de geesteshouding die de psalmist had, toen hij zei: „Ik heb uitbundige vreugde over uw woord, net zoals iemand die veel buit vindt.” — Ps. 119:162.
Waarom schenken zoveel mensen aandacht aan dingen die hun gevoelens afstompen? Ongetwijfeld is een van de redenen daarvoor een gebrek aan tevredenheid. De verstandige raad die de bijbel ons geeft, is tevreden te zijn en waardering te hebben voor het bezit, van de dingen die wij werkelijk nodig hebben (1 Tim. 6:6-8). Ook de kwestie van zelfbeheersing is erbij betrokken. Als men een zwak heeft voor zinnelijk genot, vergt het wilskracht om de knop om te draaien en bijvoorbeeld niet naar een misdaadfilm te gaan kijken die opwindend en spannend belooft te worden. Waak ervoor meer liefde voor genoegens te hebben dan liefde voor God. Gods Woord geeft ons de raad „matige gewoonten” te hebben, en dit is niet alleen juist maar ook verstandig. Door gebrek aan zelfbeheersing bij het najagen van genoegens zal men zijn doel voorbijstreven, want het vermogen om te genieten van wat men doet, zal afgestompt raken. — 1 Tim. 3:2, 11; 2 Tim. 3:4, 5.
Wees dus verstandig. Waak voor het afstompen van uw gevoelens, zowel in fysiek, emotioneel als moreel opzicht. Wees bescheiden bij het genieten van de goede dingen van het leven en houdt u vrij van wat slecht is, van wat te maken heeft met geweld en van wat zinnelijk is. Door Gods Woord te leren zult u hierbij geholpen worden, want „overvloedige vrede behoort hun toe die [Gods] wet liefhebben, en voor hen is er geen struikelblok”. — Ps. 119:165.