Ongewone vruchten uit de tropen
Door Ontwaakt!-correspondent in Ecuador
TOEN wij als nieuw-aangekomenen voet aan wal zetten in het Zuidamerikaanse tropische land Ecuador, was het een warme winterdag in december. De plotselinge overgang van de strenge vrieskou in het noorden naar de warmte was heerlijk, maar we kregen er wel een ontzettende dorst van. Wat waren we dankbaar toen Carlos onze gastheer, ons een verkwikkende kan vruchtesap serveerde.
Hm-m-m! Heerlijk! Maar wat was het? Wij hadden zo iets nog nooit geproefd. Onze gastheer vertelde dat het naranjilla-sap was. Naranjilla is een Spaanse naam en betekent „kleine sinaasappel”. Het had een heerlijke smaak die ons enigszins deed denken aan een mengsel van ananas, sinaasappel en appel, waaraan nog eventueel een scheutje tomatensap was toegevoegd. Carlos verklaarde ons hoe hij deze verrukkelijke dorstlesser had gemaakt. Hij had de vrucht geschild, in een mixer gedaan, water toegevoegd en het geheel aangezoet met wat suiker.
Een paar dagen later zagen wij enkele naranjilla’s in een marktkraampje liggen. Ze waren afkomstig uit hun oerwoudwoonplaats aan de voet van het torenhoog oprijzende Andesgebergte. Op een afstand leken ze inderdaad op kleine sinaasappelen. Maar toen wij dichterbij kwamen, veranderde hun uiterlijk in dat van gladde, glanzende tomaten. Toen wij er echter eentje opnamen, waren we verbaasd te bemerken dat de schil behaard was, als die van een perzik, alleen niet donzig, maar hard en stekelig. Wat een vreemde vrucht, deze behaarde tomaatachtige sinaasappel!
Hoger in de Andes zullen de bergbewoners u wijzen op wat zij de tomate de árbol noemen, de „boomtomaat”, die op hun binnenplaatsjes groeit, tussen een grote verscheidenheid van tropische bloemen. De planten zijn meer dan 2,70 meter hoog en dragen vruchten waarvan de kleur varieert van herder oranje tot diep paars. De vrucht is niet rond als een tomaat maar langwerpig, aan de uiteinden gelijkend op een miniatuurvoetbal. De smaak? Wel, die zweemt wat naar tomatensap, maar is alleen veel zoeter. Men kan er niet slechts een heerlijke drank van maken, ook ingemaakt is de vrucht verrukkelijk.
Kennismaking met andere vreemde vruchten
Enige tijd later ervoeren wij nog een aangename drinkervaring toen ons sap werd aangeboden bereid van de badea. De badea groeit aan een klimplant en lijkt op een kleine gele watermeloen met een schil die zo glanst dat het net is alsof hij pas in de was is gezet. Ook van deze vrucht kan een heerlijke drank worden gemaakt, die enigszins smaakt naar ananassap maar dan zonder de zure bijsmaak. Onze grootste verrassing kwam evenwel toen wij ontdekten dat ons sap vol met pitjes zat en men ons zei dat we deze moesten opeten, daar ze het beste deel van de drank waren. Toen wij op die pitten (ongeveer ter grootte van meloenzaden) kauwden, kreeg de drank een geheel andere smaak, die ons deed denken aan bepaalde druivesoorten van het noordelijk halfrond.
In tegenstelling tot de naranjilla en de badea is het uiterlijk van de chirimoya (familie van de zuurzak) bepaald erg onaantrekkelijk. Deze vrucht met de omvang van een grote bal heeft een dofgroene kleur en een geschubde huid als van een reptiel. U zult u dan ook onze verbazing kunnen voorstellen toen wij voor het eerst onze tanden in een chirimoya zetten en tot de ontdekking kwamen dat de smaak leek op die van rijpe peren vermengd met room en suiker, alleen veel verfijnder! Veel mensen houden ervan het vruchtvlees zo te eten, maar anderen maken er het liefst ijs van. Hoe dan ook, men moet toegeven dat de gewone chirimoya net zomin aan zijn schil kan worden beoordeeld, als een boek aan zijn omslag.
Op een dag toen wij langs een ventkarretje liepen, hield een vriend van ons stil en kocht wat zogenaamde guabas. Deze lange, groene en platte vruchten zijn gekromd als de schede van een sabel. Onze vriend nam een guaba in zijn hand en sloeg deze tegen de muur van een gebouw om de taaie buitenkant te laten openspringen. En ziedaar! Binnen lagen twaalf à twintig bolletjes sneeuwwitte katoen die elk een grote zwarte, glanzende pit bevatten. De aangenaam zoete smaak van de guaba vergeet men niet makkelijk: dit moet de oorspronkelijke suikerspin van de tropen zijn!
Waarschijnlijk is hier in Ecuador de populairste medicijn voor kleine leverkwaaltjes een drank gemaakt van de tamarindo (tamarindevocht). En mocht u op de markt naar tamarindo’s zoeken, dan moet u uitkijken naar vruchten die lijken op grote bonen in bruine peulen, ongeveer vijftien tot twintig centimeter lang. Dan, als u ze openmaakt, treft u er geen bonen in aan, zoals men verwacht, maar een kleverige substantie die heel veel weg heeft van het vruchtvlees van pruimen en waarin zich, natuurlijk, zaadjes bevinden. Het vocht van deze vrucht is beslist lekker, enigszins gelijkend op appelcider. Houd echter wel in gedachten dat het een mild laxerend middel is. Mocht u het evenwel met het oog daarop willen gebruiken, dan zult u het beslist een lekker drankje vinden!
De populairste van allemaal
De papaya, die ook in de subtropen wordt gevonden, is waarschijnlijk de vrucht die het meest op de Ecuadoriaanse tafel wordt aangetroffen. Hoewel sommige mensen hem misschien ten onrechte voor een meloen zullen houden, groeit hij niet aan een klimplant. In plaats daarvan groeit hij in trossen aan de top van palmachtige bomen. Papaya’s variëren in grootte, en kunnen tot zeven kilo zwaar worden.
Deze vrucht heeft een diepgroene buitenkant die langzamerhand, bij de rijping, doorspikkeld raakt met gele vlekken. Het vruchtvlees binnenin is donkergeel of soms lichtroze tot rood. In tegenstelling tot de meeste andere vruchten, heeft de papaya van binnen een holte waarin zich een menigte kleine zwarte zaadjes bevinden, die aan het vlees vastzitten, maar gemakkelijk losgeschraapt kunnen worden. Het vruchtvlees is zoet en sappig en erg smakelijk, behalve als u toevallig een slechte vrucht getroffen hebt. Deze kan namelijk een erg onaangename smaak hebben. Gewoonlijk zijn het de kleinere vruchten die slecht van smaak zijn; de groten zijn het lekkerst.
De mensen in dit land eten „bergen” papaya’s, niet enkel omdat ze zo lekker zijn maar ook om gezondheidsredenen. In de tropen heeft het menselijk lichaam grote hoeveelheden vocht nodig om gezond en fit te blijven, en de papaya voorziet in overvloedige mate in puur en heerlijk vocht. Hierbij komt nog dat het papayasap de spijsvertering stimuleert. Dat dit zo is, kan gemakkelijk worden nagegaan door een uitgebreid diner af te ronden met één à twee schijven papaya, waarna men niet geplaagd zal worden door de verschijnselen die anders optreden na het eten van een zware, voedzame maaltijd. Hiervoor bestaat ook een deugdelijke medische verklaring. Voedingsdeskundigen hebben ontdekt dat de papaya rijk is aan een enzym, genaamd „papaïne”, dat meewerkt aan de vertering van eiwitten.
Een vriendin van ons vertelde hoe zij deze eigenschap van de papaya op nog een andere nuttige wijze aanwendt. Zij drenkt haar vlees alvorens dit te bereiden enkele uren, liefst de hele nacht, in papayasap, waardoor het, naar zij bemerkt heeft, heerlijk mals wordt. Ook dit is te danken aan de werking van het enzym dat in deze tropische vrucht aanwezig is.
Wel, wij zijn geen vreemdelingen meer in dit prachtige tropische land met zijn grote verscheidenheid aan vogels, bloemen en vruchten. Wat in het begin nog bizarre en ongewone vruchten leken, zijn nu onze dagelijkse bekenden geworden — oude vrienden van welks gezelschap wij op een heel bijzondere wijze genieten. Zou u ook graag wat nader met ze willen kennismaken? Waarom zou u ons niet komen bezoeken?