Hebt u uw kinderen leren werken?
EEN bevestigend of ontkennend antwoord op deze vraag kan misschien meer over uw gezin onthullen dan u denkt. Als ouder kan uw antwoord in grote mate weerspiegelen onder welke omstandigheden en in welke omgeving u bent opgevoed. Het kan ook weergeven hoe u op het ogenblik in het algemeen tegenover het leven staat en ook hoeveel zorg u hebt voor de toekomst van uw kinderen. Ja, uw antwoord kan heel veel openbaren, niet alleen over uw kinderen maar ook over u als ouder.
Neem bijvoorbeeld eens het verleden. Werd u grootgebracht op een boerderij waar het hele gezin hard moest werken? Of groeide u op in een stad waar schijnbaar weinig te doen is voor kinderen? Moesten uw ouders hard werken om in hun levensonderhoud te voorzien? En lieten zij u als kind om en in het huis werk verrichten? Of had u veel vrije tijd? Deze ervaringen uit uw jeugdtijd hebben een grote invloed op uw houding als het erom gaat uw kinderen te leren werken.
Ook de houding die u in uw latere jaren, toen u volwassen was geworden, tegenover werken hebt ontwikkeld, is een belangrijke factor. Als u bijvoorbeeld toevallig in een land woont waar zowel in de zakenwereld als in de industrie veel arbeidsbesparende machines worden gebruikt, kan dit uw gedachten over werk beïnvloeden.
In deze tijd wordt er meer dan ooit de nadruk gelegd op meer drukknoppen, meer computers, verdere automatisering en minder lichamelijke en geestelijke inspanning. Ook verlangen de meeste mensen kortere werktijden, minder werk en meer vrije tijd. Door deze betrekkelijk gemakkelijke levenswijze gaan de mensen een tegenzin in werk ontwikkelen, ja, zij gaan werk zelfs haten. Als u het slachtoffer van een dergelijke gedachtengang bent geworden, zult u onvermijdelijk negatief staan tegenover het idee om uw kinderen te leren werken.
En wat valt er te zeggen over de toekomst van uw kinderen? — iets waar de meeste ouders zich erg bezorgd over maken. Als u gelooft dat een kind nooit „een slag hoeft uit te voeren”, tracht u het te behoeden voor nog minder dan een minimum aan arbeid en verantwoordelijkheid. Als u daarentegen van mening bent dat werken onder leiding heilzaam voor kinderen is, zult u wegen zoeken om hen hun tijd en energie op produktieve wijze te laten gebruiken.
De Schepper van de mensheid moedigt ons aan een positieve kijk op werk te hebben, want hij liet in zijn Woord, de bijbel, optekenen: „En ik heb gezien dat er niets beters is dan dat de mens zich verheuge in zijn werken, want dat is zijn deel” (Pred. 3:22). De tijd van de jeugd is een goede tijd om die kijk te ontwikkelen.
Wanneer te beginnen?
Als uw ouders hard hebben gewerkt, zullen zij u waarschijnlijk in het leven een goed begin hebben meegegeven door u te leren werken. En als u in dit machinetijdperk nog geen luiheids-filosofie hebt ontwikkeld, zult u er ongetwijfeld van overtuigd zijn dat een kind voor zijn eigen welzijn moet leren werken. De vraag is echter wanneer men hiermee moet beginnen.
Begin uw opleidingsprogramma wanneer uw kind nog heel jong is. Als hij jong is, is hij nog plooibaar en bereid en verlangend om te leren. Wanneer hij ongeveer de leeftijd van drie jaar heeft bereikt, zal hij moeten leren zijn speelgoed op te ruimen als de speeltijd voorbij is. En zeker tegen de tijd dat hij naar school gaat, zult u hem hebben geleerd hoe hij zichzelf moet wassen en aankleden en hoe hij zijn kamer netjes moet maken.
Deze dingen lijken misschien onbeduidend, maar het kind leert hierdoor ordelijk en betrouwbaar te zijn — eigenschappen die hij hard nodig heeft, wil hij met latere ondernemingen succes hebben.
Uw kinderen gaan dus naar school. Zijn de schooluren echter de enige uren die op hun werkschema voorkomen? De zes uur die kinderen op school doorbrengen, zullen hen niet volledig uitputten. En dit geldt vooral in onze tijd wanneer wij denken aan de nadruk die er wordt gelegd op pauzen, speelperiodes en sport, en aan de ontspannen wijze waarop er nu in de klassen les wordt gegeven en orde wordt gehouden.
Met het oog hierop zou het goed zijn als uw kinderen na schooltijd bepaalde regelmatig terugkerende karweitjes te doen hebben. Het is goed om voor dergelijke karweitjes vooruit een schema op te stellen, zodat elk kind weet wat het moet doen. Dergelijke schema’s moeten natuurlijk niet zo strak zijn dat er geen wijzigingen in kunnen worden aangebracht wanneer er zich plotseling onvoorziene omstandigheden voordoen. Het is zelfs een goede oefening voor het kind wanneer wij hem dergelijke onvoorziene wijzigingen in het schema leren inlassen, want dit zal hij later als hij volwassen is, vaak genoeg moeten blijven doen, is het niet?
Wat te leren?
De werktoewijzingen na schooltijd kunnen allerlei karweitjes omvatten die om en in het huis verricht moeten worden. Dat hangt natuurlijk af van het soort van huis waarin u woont, of u op het platteland woont of in de stad, in een huis met een tuin of in een kleine flatwoning, waar uw autoriteit niet verder gaat dan de voordeur.
Maar ongeacht waar u woont, er zijn heel veel dingen om en in het huis die u uw kinderen kunt leren doen, en goed te doen. Om er een paar te noemen: stofzuigen, de vloer dweilen, de meubels afstoffen en in de was zetten, kleding wassen en strijken, de tafel afruimen en de borden afwassen, en ook het wegbrengen van afval.
Elk meisje moet kunnen koken. Leer hun eerst de elementaire dingen zoals het gereedmaken van de aardappelen en de uien. Leer hun dan successievelijk de groenten klaar te maken, verschillende vleesschotels te bereiden en smakelijke desserts te maken. Ook moeten zij kunnen bakken. Zelfs moeders die zelf geen goede kooksters zijn, kunnen met behulp van het kookboek hun dochters leren goede maaltijden te bereiden.
Leer uw dochters reeds op jeugdige leeftijd knopen aan te zetten en kousen te stoppen. Wanneer zij ouder worden, kunt u hun het gebruik van de naaimachine leren door hen werkkleding te laten verstellen, schorten te laten maken en handdoeken te laten omzomen. Elk meisje van tien jaar oud moet ook kunnen breien en haken; — dit zijn praktische vaardigheden die een oefening zijn voor de ogen en de vingers.
Moeten deze huishoudelijke taken slechts aan de meisjes in het gezin toegewezen worden? Ouders met een vooruitziende blik beseffen dat het heel verstandig is als ook hun zoons leren het huis netjes en schoon te houden. Elke man moet kunnen koken en naaien als dat nodig mocht zijn, en de jongens kunnen zich de eerste beginselen van deze werkzaamheden eigen maken als ze in het werkschema van de kinderen worden opgenomen. Het is beslist oppervlakkig geredeneerd wanneer men zegt dat jongens vervrouwelijken als hun koken en naaien wordt geleerd. Jongens vinden het interessant iets af te weten van het kruiden van een maaltijd en de scheikunde van het koken. De man Jezus Christus was niet alleen een goede timmerman, hij kon ook koken, zoals de bijbel laat doorschemeren in Johannes 21:9-12.
Zo getuigt het ook van praktisch inzicht uw dochters net als uw zoons te leren met veel voorkomende gereedschappen als hamer, zaag en verfkwast om te gaan. Vroeg of laat zal er bij of aan elk huis wel iets gerepareerd moeten worden.
Laat de jongens vaardigheid opdoen door hen bijvoorbeeld de zo nodige planken in de kast of in de kelder te laten aanbrengen, en laat hen ze ook schilderen. Met het toenemen van hun bekwaamheden zullen zij ook in staat zijn ingewikkelder kasten te maken. Laat hen de zittingen van de keukenstoelen opnieuw overtrekken en het woonkamermeubilair opnieuw stofferen. Met het oog op de prijzen van meubels en andere benodigdheden voor een woning is het verstandig uw kinderen te leren deze dingen thuis te maken en te herstellen!
Ook buiten kunnen veel karweitjes door kinderen worden verricht, vooral als zij op een boerderij wonen, waar het werk nooit klaar is. De gelegenheden in de stad zijn misschien wat beperkt, maar ook hier zijn er vaak binnen- of achterplaatsjes die schoongemaakt moeten worden en gazons die gemaaid en besproeid moeten worden; er kunnen ramen worden gewassen en huizen en schuttingen geschilderd worden, of het is nodig dat de auto een wasbeurt krijgt en in de was wordt gezet; en zo zijn er nog veel meer dingen die kinderen kunnen doen. Zelfs een kind dat in een flat woont, kan in de buurt gelegenheid voor dit soort karweitjes vinden.
Laat uw kinderen, als dit mogelijk is, ook een stukje grond hebben dat zij als hun eigendom kunnen beschouwen. Geef hun de noodzakelijke assistentie maar laat hen zelf de verantwoordelijkheid ervoor dragen. Dit betekent dat zij zelf zullen moeten beslissen wat zij willen planten, waarna zij hun planten ook zelf water zullen moeten geven en moeten verzorgen en zelf de insekten, vogels en ander schadelijk gedierte zullen moeten weghouden, willen zij enige vruchten plukken van hun arbeid. Als er de eerste paar jaar veel van de oogst verloren gaat, moedig hen dan aan van hun fouten te leren en ermee voort te gaan hun vaardigheid en werkwijze verder te ontwikkelen.
Hoe hun te leren werken?
Veel ouders vinden misschien dat zij niet zo goed in staat zijn hun kinderen te leren werken. Bent u iemand die een hopeloos gebaar maakt van „wat heeft het voor zin”, en dat enkel en alleen omdat u uw kind steeds weer dezelfde dingen moet blijven vertellen? Moet u hem blijven vleien of smeken dit of dat te doen?
Het is een kunst om iemand iets te leren, en dit geldt ook voor het bijbrengen van werkvaardigheid. Geduld, begrip, vriendelijkheid en liefde zijn hierbij absoluut noodzakelijk. Ga niet schreeuwen en dreigen, en maak hun onbekwaamheid niet belachelijk of kleineer hen niet. Natuurlijk zullen uw kinderen in het begin onhandig en lomp doen. Door oefening van hun kant en behulpzaam onderricht van uw zijde zal het echter steeds beter gaan. Vooral in deze beginfase van het onderwijs moet u als onderwijzer geduld oefenen; u zult verdraagzaam en lankmoedig dienen te zijn. Denk eraan dat ook u eens jong bent geweest, lomp en onhandig, en dat u pas na vele jaren uw huidige bekwaamheid en vaardigheid hebt verworven.
Hebt u ooit gezien hoe een vijf- of zesjarige ijverig bezig was zijn vader te helpen de auto te wassen en in de was te zetten, en toen door zijn vader werd weggejaagd met een geïrriteerd „je staat in de weg”? En dan kan dezelfde vader niet begrijpen hoe het komt dat de jongen er geen zin in heeft de auto te wassen als hij twaalf of vijftien jaar oud is. Er zijn ook andere vaders, die hun zoontje eerst naafdoppen en de bumpers laten schoonmaken, en als hij ouder is portieren en de spatborden laten doen. Wat voor vader bent u?
Dit illustreert nog een andere regel waaraan u zich bij het onderwijs dient te houden: Werk als het mogelijk is met uw kinderen samen om een werk gedaan te krijgen. Hierdoor kunt u niet alleen een goed voorbeeld geven, maar u bent ook in staat persoonlijk toezicht te houden op het werk en u kunt de „volgende generatie” waardevolle tips aan de hand doen. Als de aard van het karweitje het toelaat om samen te werken, zeg dan dus niet: ’Dat moet je doen, ga je gang maar’, zeg daarentegen: ’Dit moet je doen en ik zal je erbij helpen.’
Het is goed wanneer u als onderwijzer van uw kinderen bij hen een verlangen en enthousiasme opbouwt om het werk gedaan te krijgen, en ook om het goed gedaan te krijgen. Hiervoor is het nodig dat u hun uitlegt welke waarde en belangrijkheid elk karwei heeft dat zij moeten doen. Dan zullen zij begrijpen waarom het noodzakelijk verricht moet worden, en binnen afzienbare tijd zullen zij zelf de verantwoordelijkheid op zich nemen dat het gedaan wordt.
Maar als het karwei nu moeilijk, eentonig of vervelend is? Hoe kan een kind voor zulk werk enthousiast gemaakt worden? Wel, sommige karweitjes zijn dat inderdaad en ze vormen beslist een uitdaging voor iemands volharding en doorzettingsvermogen. Dit zal het kind vanaf het begin duidelijk gemaakt dienen te worden. In plaats van te trachten een vals enthousiasme op te bouwen, is het goed als u hem dit werk als een uitdaging laat zien. Wanneer deze uitdaging overwonnen is, geeft dat iemand een gevoel van voldoening en tevredenheid.
Er zijn echter nog andere manieren waarop u bij uw kind waardering kunt opbouwen voor het verrichten van een tamelijk onaangename toewijzing. Een kind dat bijvoorbeeld klaagt omdat het de borden van het avondeten moet afwassen, zou u erop kunnen wijzen dat hij in de eerste plaats al heel blij kan zijn dat hij avondeten heeft gehad. Er zijn miljoenen kinderen die op de rand van de hongerdood leven en die blij zouden zijn als zij de afwas zouden mogen doen, als zij alleen maar niet met een lege maag naar bed zouden hoeven gaan. Daarop zegt uw kind misschien dat hij best met die ongelukkige kinderen zou willen ruilen. Als dat gebeurt, kunt u hem een paar avonden zonder eten naar bed laten gaan totdat hij waardering heeft gekregen voor zijn voorrecht te mogen afwassen.
Stel dat het kind bepaalde toewijzingen, zoals het gras maaien of de auto wassen, niet zou willen doen omdat hij daardoor moe wordt en pijn in zijn spieren krijgt. Dat kan beslist waar zijn; het meeste werk is vermoeiend. Maar geldt dat ook niet voor voetballen of zwemmen of het maken van trektochten? Wat is nu precies het verschil?
Het verschil is de geestelijke kijk die men op een zaak heeft. Boven de eerstgenoemde werkzaamheden hangt een onaangenaam bordje met het opschrift „werk”; bij de laatstgenoemde worden prettige uitdrukkingen gebruikt als „sportgebeurtenis” of „ontspanning”. Waarom zou u de bordjes niet verwisselen? Waarom zou u van het werk geen plezier maken in plaats van een beproeving? Toon hun hoe zij een gevoel van werkelijke voldoening en blijvende tevredenheid kunnen verwerven door het voltooien van een bepaalde taak. Leer hun trots te zijn op hun werk.
Beloningen en voordelen
Iedereen ziet na het verrichten van een taak uit naar een beloning. Het is mogelijk dat die beloning slechts bestaat in de voldoening dat men de taak tot een einde heeft gebracht. Maar ook beloningen die uitgaan boven persoonlijke voldoening worden gewaardeerd. Dit is de reden waarom bedachtzame en attente ouders nota nemen van wat hun kinderen hebben gedaan. Dit kan tot uiting komen in een eenvoudig „dank je wel, lieveling” voor de kleine dingen, of het kan een speciaal teken van genegenheid zijn voor de extra krachtsinspanningen die hun spruit zich bij het werk heeft getroost.
Dergelijke beloningen in de vorm van complimentjes zijn een verdere aanmoediging om de volgende keer bij een andere toewijzing dezelfde ijver te tonen. Het is ook schriftuurlijk dat u uw kinderen beloont met een „wel gedaan”. — 1 Kor. 3:8; vergelijk Lukas 19:12-17.
Ouders, u zult het onderwijzen van uw kinderen misschien een groter karwei vinden dan het doen van het werk zelf, en het is ook heel goed mogelijk dat u het werk makkelijker zelf doet. Maar aanvaard deze onderwijsverantwoordelijkheid als uw taak, uw werk. Kwijt u er daarom op een juiste wijze van, dan zullen zowel u als uw kinderen rijkelijk beloond worden. Een bevestiging hiervan vinden wij in het boek Spreuken waar staat: „Hebt gij een man aanschouwd, vaardig in zijn werk? Voor het aangezicht van koningen zal hij zich stellen.” — Spr. 22:29.