Dienen ongevraagde bezoeken aan de deur te worden verboden?
Door Ontwaakt!-correspondent in Denemarken
HOE denkt u over mensen die ongevraagd bij u aan de deur komen? Vindt u dat de vrijheid die zij hiertoe bezitten beter behouden kan blijven, hoewel het u soms enig ongemak kan bezorgen?
Of zou u graag willen dat er wetten werden aangenomen die iemand zouden verbieden aan de deur te komen zonder eerst daartoe uitgenodigd te zijn? Het is natuurlijk waar dat het aannemen van dergelijke wetten ongewenste bezoekers van de deur zou houden. Maar als men nagaat wat de uiteindelijke consequenties zijn indien men zich strikt aan zulk een verbod zou houden, wordt het duidelijk dat het aannemen van dergelijke wetten niet wenselijk is.
Zo zou bijvoorbeeld een buurvrouw ongevraagd bij u kunnen aankloppen om wat koffie of suiker te lenen; bovendien kunt u die buur zijn. Een chauffeur die een lekke band heeft of een ongeluk heeft gehad, wil misschien uw telefoon gebruiken; of misschien bent u zelf degene die hulp nodig hebt. Misschien komt iemand uit de buurt om hulp vragen wegens een ziektegeval, of omdat de baby vlugger komt dan men verwacht had; of u bent zelf ziek of uw baby komt vlugger dan verwacht was, zodat u ongevraagd bij iemand aan de deur moet komen.
Gesteld ook dat u onverwachte gasten krijgt, familieleden of oude vrienden die u niet had uitgenodigd, maar die op doorreis zijn en even bij u komen aanwippen? Hebt u dat nooit gedaan? Ook kunnen er verkopers langskomen met goederen die u misschien nodig hebt, waardoor u een tocht naar de winkel wordt bespaard. Anderen bieden op deze wijze hun diensten aan, of zij halen het een en ander op, misschien gebruikte kleding, oude kranten of geld voor een liefdadig doel. Ook kan een ongevraagde bezoeker komen vertellen dat uw huis in brand staat!
U ziet dus dat een bezoek, hoewel misschien ongevraagd, voordelen alsook nadelen met zich kan brengen. En hoewel u misschien in de eerste plaats aan de nadelen denkt als anderen bij u aan de deur komen, is het goed uzelf eens in hun positie te verplaatsen en in gedachte te houden dat u te eniger tijd voor een zelfde probleem kunt komen te staan. Dat stelt de zaak beslist in een heel ander licht, niet waar?
Een oude methode
Ongevraagd bij mensen aan de deur komen, is een eeuwenoude gewoonte. In de hele geschiedenis is dit door bijna iedere beschaafde gemeenschap toegestaan. Reeds duizenden jaren lang zijn mensen bij anderen aan de deur gekomen met een verzoek om hulp, om iets te verkopen of om een boodschap te brengen — politiek, religieus of anderszins.
Ook Jezus Christus gebruikte ruim 1900 jaar geleden deze methode. Zonder een voorafgaande uitnodiging bezocht hij de mensen en moedigde hen aan te luisteren naar de prachtigste boodschap die de lijdende mensheid ooit had gehoord. Deze methode onderwees hij ook zijn volgelingen. Hij onderrichtte hen de steden en dorpen systematisch te bewerken door alle bewoners van een streek van huis tot huis te bezoeken, en dit alles zonder daartoe van tevoren uitgenodigd te zijn. — Matth. 10:11-14.
Op die wijze, van deur tot deur, werd de kennis over het christendom binnen de tijd van ongeveer één generatie in vrijwel het gehele Middellandse-Zeegebied verbreid. Zij die deze boodschappers van vrijheid en leven gastvrij ontvingen, werden rijkelijk voor hun gastvrijheid beloond.
Als Jehovah’s getuigen dus bij u aan de deur komen, gebruiken zij de methode die Jezus zijn volgelingen heeft voorgeschreven.
De ’van-deur-tot-deurbeweging’ in Denemarken
Het opzoeken van mensen in hun huis kwam onlangs nog op een andere manier in de belangstelling. In het begin van 1971 kwam in Denemarken de ’van-deur-tot-deurbeweging’ op gang.
De krant Politiken besteedde heel wat ruimte aan deze beweging en gebruikte koppen zoals: „HOE WIJ OP DE BEL VAN ONZE BUREN ZULLEN DRUKKEN” en: „50.000 NEMEN GEZAMENLIJK AAN VAN-DEUR-TOT-DEURACTIES DEEL”. Deze campagne is opgezet om — vooral in grote steden — in een duidelijk bestaande behoefte te voorzien, een behoefte waaraan de gemeenschap doorgaans geen aandacht schenkt. Welke behoefte?
Ze heeft te maken met de vele eenzame personen in de grote steden. In overvolle stadswijken raken veel mensen langzamerhand geïsoleerd door ouderdom, ziekte, verlegenheid of door andere oorzaken. Zij worden zelfs voor hun naaste buren vreemden. Dit komt veel vaker voor in de grote stad dan op het platteland of in een dorp. Deze mensen hebben daarom niet veel aan hun leven. Zij bezitten weinig gelegenheden om met anderen te praten en van hun gezelschap te genieten.
Politiken haalde een voorval aan dat laat zien hoe personen alle contact met hun medemensen kunnen verliezen. De krant schreef over een „oude man van tachtig jaar die er niet toe kon komen om bij zijn buren aan te bellen, hoewel hij zichzelf buiten zijn huis gesloten had en het ongeveer twaalf graden vroor. Hij zwierf anderhalf uur rond voordat hij een politieagent tegenkwam die een slotenmaker opbelde”. Is dat geen droevig verhaal?
Wat de van-deur-tot-deuractivisten nu voorstaan is dat de mensen vaker bij hun buren aanbellen en een praatje maken. Zoals een lid van de beweging zei: „Ik weet dat vooral mensen die op een verdieping alleen wonen, blij zullen zijn met wat contact.” En dit geldt beslist voor veel eenzame personen, vooral de ouderen en zieken.
„Gesloten deuren maken de mensen ziek”, beweerde een ander artikel in Politiken dat in de loop van 1971 verscheen. Districtsarts Vagn Christensen verklaarde: „Ze hebben chronisch vermoeide kinderen tot gevolg, die zo weinig belangstelling hebben voor hun omgeving dat hun ontwikkeling wordt vertraagd. . . . Bij volwassenen kunnen gesloten deuren allerlei kwalen veroorzaken. Op het moment dat je mensen zonder werk, zonder doel en zonder contact met anderen achterlaat, worden zij invaliden.”
Zo werden in de loop van een paar maanden ongeveer 50.000 mensen in Denemarken lid van de van-deur-tot-deurbeweging met als doel eenzame mensen bij te staan. Sommigen beweerden zelfs dat het aantal leden bijna 75.000 bedroeg. Een verbod op ongevraagde bezoeken aan de deur zou deze beweging volkomen in haar doel belemmeren. De ontwikkeling van een gezondere gemeenschap zou er door worden tegengegaan.
Sommigen willen een verbod
In het Brønshøj-Husum-Nieuwsblad van 23 oktober 1969, werden de inwoners van Kopenhagen geïnstrueerd hoe zij gebruik konden maken van de politieverordeningen van die stad om ongewenste bezoekers van de deur te houden. Er werd opgemerkt dat men een briefje op de deur kon doen met de woorden: „Voor ongevraagde bezoekers VERBODEN!”
Sommigen zouden echter veel verder willen gaan, en zouden willen dat de regering een speciale wet uitvaardigde die bezoeken aan de deur zou verbieden. Zij beweren dat dergelijke bezoeken inbreuk maken op hun rust en persoonlijke vrijheid. Maar het Deense wetboek van strafrecht zegt hierover in paragraaf 263: „Met gevangenisstraf of geldboete wordt gestraft hij die de rust van een ander verstoort: 1. door een brief te openen of op andere wijze een voor een ander bestemd, geheim bericht in bezit te krijgen, of de bestelling ervan te verhinderen; 2. door zich zonder redelijke gronden toegang te verschaffen tot andermans persoonlijke bezittingen; 3. door het openbaar maken van andermans persoonlijke, huiselijke leven; 4. door het openbaar maken van andere aspecten van andermans persoonlijke leven” en overeenkomstige gedachten.
Het doel van deze wet is onder andere, mensen te beschermen tegen bespionering of te beletten dat zaken die tot hun persoonlijke leven behoren, openbaar worden gemaakt. Deze wet heeft werkelijk niets uit te staan met ongevraagde bezoeken aan de deur.
In een ander onderdeel van dit wetboek van strafrecht, paragraaf 264, wordt met betrekking tot de onschendbaarheid van iemands woning verklaard: Hij die huisvredebreuk pleegt door andermans huis, kamer of schip of een andere, niet openbaar toegankelijke plaats met geweld binnen te dringen, zal worden gestraft met gevangenisstraf of een geldboete. Dezelfde straf is van toepassing op degene die, aldaar vertoevend, weigert zich op verzoek te verwijderen.
Maar deze wet stelt niet dat het huisvredebreuk is als men een ander thuis bezoekt en bij hem aanbelt zonder daartoe van tevoren uitgenodigd te zijn. Men overtreedt slechts de wet wanneer men weigert te vertrekken.
Het advies van de commissie
Deze kwestie is thans op de voorgrond getreden door het advies van een commissie die in 1968 door het Deense ministerie van justitie was ingesteld. In het in 1970 uitgebrachte advies stelden de commissieleden voor dat het personen bij de wet verboden moest worden om, zoals zij het noemden, „ongevraagde persoonlijke bezoeken bij particuliere huizen” te brengen.
Het advies was in de eerste plaats gericht op het verbieden van bezoeken van commerciële aard, om de kopers te beschermen tegen oneerlijke verkopers. Maar als de wet zodanig wordt geformuleerd dat bijvoorbeeld ook de van-deur-tot-deurbeweging om de eenzamen te helpen onmogelijk wordt gemaakt, zal de wet een veel bredere toepassing krijgen dan de bedoeling was.
Daarbij komt nog dat er in de voorgestelde wet een tendens tot uitdrukking komt die intelligente mensen zorgen dient te baren. Er wordt in werkelijkheid in gezegd dat de regering dient te beslissen wie wel en wie niet bij u aan de deur mogen komen. Maar is het waar dat zo weinig mensen deze beslissing zelf kunnen nemen? Zijn zij niet zelf, als volwassenen, in staat tegenover ongewenste bezoekers „Nee” te zeggen? En wordt niet ieder die ongevraagd aan de deur komt door een dergelijke wet verdacht gemaakt?
De Noorse consumentenbond is een voorstander van de „van-deur-tot-deurverkoop”, omdat de huizen in de meeste delen van dat land erg verspreid liggen. Geldt dit ook niet voor veel gebieden in Denemarken? En wat valt er te zeggen over de tijdschriften- en boekverkoop? Veel mensen vinden het makkelijker thuis een abonnement op een tijdschrift te nemen of boeken — zoals delen van een encyclopedie — te kopen dan het ongemak te hebben naar een winkel te moeten gaan of brieven naar uitgeversmaatschappijen te moeten schrijven.
Levensbelangrijke vrijheden in gevaar
Mocht het brengen van persoonlijke bezoeken bij de mensen thuis zonder voorafgaande uitnodiging, ooit door de wet verboden worden, dan zou dit verbod zeer ruim toegepast kunnen worden en zodoende een gevaar voor de vrijheid kunnen gaan opleveren. Zo zou deze wet bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden tegen de predikingsmethode die Jezus Christus en de christenen in de eerste eeuw gebruikten.
Een dergelijke wet zou heden ten dage dus ook gebruikt kunnen worden tegen Jehovah’s getuigen. Maar niet alleen tegen hen — tegen elk religieus en liefdadig werk dat van deze methode gebruik maakt. Ze zou ook de geestelijken van de Nationale Lutherse Kerk van Denemarken treffen die huisbezoeken brengen. Ja, een dergelijke wet zou de religieuze vrijheid sterk aantasten. Daarmee zou een van de onaangenaamste kenmerken van het communisme, het nazisme en het fascisme worden nagebootst.
De voorgestelde wet zou ook sterk de vrijheid van meningsuiting aantasten. De Deense grondwet verklaart bijvoorbeeld: „Iedereen heeft het recht zijn gedachten mondeling en door het gedrukte of geschreven woord openbaar te maken, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Censuur en andere preventieve beperkingen mogen op geen enkele wijze in de wet worden opgenomen.”
Maar de uitspraak dat ieder het recht heeft om gehoord te worden is op zichzelf een holle frase als men de middelen om gehoord te worden, wegneemt. Ongevraagd bezoeken afleggen bij de huizen van de mensen is een van deze middelen. De vrijheid van meningsuiting is dus het recht van alle mensen, ook van hen die niet over de radio of de televisie of door middel van kranten te horen zijn en die zich op een andere wijze hoorbaar moeten maken — van deur tot deur. Degenen die onvoldoende geld hebben om via die andere communicatiemiddelen hun mening te uiten, dient niet de vrijheid van meningsuiting te worden onthouden.
Het recht om gedrukte lectuur te verspreiden, gaat samen met het recht van vrije meningsuiting. Als iemand een groot aantal mensen wil bereiken, kan hij de verspreiding niet alleen via de boekhandelaar laten verlopen. Nog afgezien van het feit dat de boekhandelaar misschien bevooroordeeld is en bepaalde publikaties uit het gezicht zal houden. Ook gaan niet alle mensen een boekwinkel binnen.
Daar het vervaardigen van zulk drukwerk geld kost, houdt het recht van vrije meningsuiting ook in dat de uitgever het recht heeft geld te vragen om zijn onkosten te dekken. Als dit niet wordt toegestaan, zou vrijheid van drukpers alleen gelden voor de rijken. Daarom is in Zweden de gedachte geuit dat een verbod op persoonlijke bezoeken „vermoedelijk in strijd zou zijn met de in de grondwet vastgelegde verordening van de persvrijheid”.
Tegen dit alles zullen sommigen het argument aanvoeren dat iemand die over bepaalde zaken wat wil weten zelf het initiatief kan nemen en naar de uitgevers toe kan gaan. Maar dit is geen redelijk argument. Hoe kunnen mensen van bepaalde zaken af weten als die niet onder hun aandacht worden gebracht? Hoe zouden zij weten waar zij verdere gegevens kunnen verkrijgen als zij niet eerst zijn ingelicht?
Ook zou zulk een wet de politieke vrijheid aan banden leggen. Ieder die met politiek te maken heeft gehad, bijvoorbeeld bij het verzamelen van handtekeningen voor een verzoekschrift, weet dat een persoonlijke benadering noodzakelijk is. Dan kan men uitleggen waar het om gaat en de mensen enigszins trachten te overreden.
Wat kan ieder persoonlijk doen?
Voor vrijheid moet een prijs worden betaald. Dit kan enig ongemak betekenen. Ook bestaat het risico dat men door een oneerlijke verkoper bedrogen wordt. Wetten die een dergelijke fraude verbieden, zijn noodzakelijk, maar ze kunnen niet alle zakelijke transacties verbieden louter omdat ze aan de deur worden aangegaan.
Zou u alle zakelijke transacties in winkels en op markten willen verbieden louter omdat sommige winkeliers oneerlijk zijn? Waarom de ene vorm van verkoop verbieden en de andere niet? Het is duidelijk dat een wet die de ene vorm verbiedt en de andere toelaat, zeer discriminerend is en de vrijheid in de grond aantast.
Het is waar dat de vrijheid om zonder voorafgaande uitnodiging bezoeken af te leggen, tot gevolg heeft dat sommige bezoeken ongelegen kunnen komen en iemand kunnen storen in zijn bezigheden. Maar is het behoud van fundamentele vrijheden een dergelijke prijs niet waard? Is het zo ontzettend moeilijk om de deur te openen en tegen de persoon die heeft aangebeld, te zeggen: „Het komt niet gelegen” of: „Ik ben er niet in geïnteresseerd met u te spreken”? Is dat een te hoge prijs voor de waardevolle vrijheid zelf te kunnen beslissen wie wij wel en wie wij niet bij ons aan de deur willen ontvangen?
Denk eens aan het bovenstaande als er de volgende keer weer iemand ongevraagd bij u aan de deur komt. Vraag uzelf af of het niet beter is wat ongemak in een goed humeur te moeten verdragen dan in een dictatoriaal land te wonen. U dient verheugd te zijn als u in een land woont waar u het recht bezit om zelf te beslissen wiens bezoek u wilt accepteren, en waar u ook het recht hebt om zelf een ongevraagd bezoek te brengen.