Wat kan er worden gedaan aan slechte adem?

VANOUDS hebben mensen zich beziggehouden met het probleem van slechte adem. Het is een pijnlijk probleem. Wat zijn de oorzaken en hoe kan het overwonnen worden?

In de eerste plaats is het goed in gedachte te houden dat de ademgeur varieert. De „ochtendadem” is vaak doordringend en zwaar. ’s Nachts is de speekselafscheiding minder en doordat men niet praat of slikt, vermindert ook de reinigende werking van de tong, de lippen en de kaken. De „ochtendadem” is nog erger als men door de mond ademt of als men lijdt aan een chronische ziekte.

U zult zelden uw eigen ademgeur bemerken omdat de lucht die u uitademt de lagere neusholten passeert, terwijl de zenuweinden die dienen voor de reukzin zich in het bovengedeelte van de neus bevinden. Hoe kunt u dan weten hoe uw ademgeur is? Als u uw handen komvormig voor uw gezicht houdt en uitademt en dan snuift, krijgt u ongeveer een idee.

De reclamemaatschappijen die door de geneesmiddelenindustrie zijn gehuurd om de verkoop van middelen ter voorkoming van slechte adem te stimuleren, hebben (misschien enigszins bedrieglijk) met overtuiging beweerd dat het probleem van slechte adem alleen te wijten is aan onvoldoende mondhygiëne. Het tijdschrift Today’s Health bericht dat teenagers zo door deze reclame zijn beïnvloed dat velen het bezitten van slechte adem erger vinden dan melaatsheid of syfilis.

Werkelijk slechte adem is feitelijk een symptoom in plaats van een ziekte. De oorzaken bevinden zich ergens in de mondholte en de daarmee verbonden kanalen, of ergens in het hele lichaamsgestel.

Onjuiste mondhygiëne is ongetwijfeld de oorzaak van veel slechte adem. Een tandarts met vijftien jaar ervaring sprak onlangs over een vergissing die veel gemaakt wordt bij de mondhygiëne. Hij ontdekte dat veel mensen dachten dat zij hun mond goed verzorgden als zij alleen voor het ontbijt en voor het slapen gaan, hun tanden poetsten. „Hun mond is”, zo zei hij, „misschien zestien uur van de dag niet schoon en hij is alleen maar schoon als zij in bed liggen.”

Het gebruik van tandenborstel en tandgaren

Het regelmatige gebruik van de tandenborstel na het eten is voor een goede mondhygiëne heel belangrijk. Want een van de hoofdoorzaken van doorlopend slechte adem is het in de mond achterblijven van kleine voedseldeeltjes na de maaltijden. Deze beginnen reeds een half uur na de maaltijd te ontbinden, wat een onprettige lucht tot gevolg heeft.

Veel teenagers vinden de tandenborstel misschien niet zo belangrijk bij het bestrijden van slechte adem. Dit wordt uiteengezet in het boek Your Children’s Teeth, waarin Th. Berland en Dr. A.E. Seyler schrijven:

„Velen [jongeren] trachten op alle mogelijke manieren hun adem te veraangenamen door hevig op kauwgum te kauwen, door op kandij te zuigen, of door een mondspoeling te gebruiken. Toch is, ironisch genoeg, de tandenborstel, hoewel hij afgezworen is, hun beste vriend. . . . Tandbederf op zichzelf is waarschijnlijk niet zo’n ernstige oorzaak van slechte adem; maar wel ligt de oorzaak bij het voedsel dat zich in holten of ruimten rond en tussen de tanden verzamelt.”

Door uw tanden dus regelmatig na het eten te poetsen kunt u deze voedseldeeltjes, die de slechte adem veroorzaken, het beste te lijf gaan. Als u tegen het naar bed gaan nog iets eet, poets uw tanden dan grondig voordat u gaat slapen. Als u slaapt bestaat er maar een geringe mondbeweging en de bacteriën kunnen nu van ieder voedseldeeltje dat zich nog in de mond bevindt ongehinderd gebruik maken.

Het gebruik van tandgaren zal ook helpen voorkomen dat er vleesvezels of andere voedseldeeltjes tussen uw tanden blijven zitten. Volgens Dr. R.F. Barkley, die onlangs een toespraak hield aan de universiteit van de staat Michigan, is de stilzwijgende gevolgtrekking dat poetsen alleen voldoende is, „de poets die de Amerikaanse tandheelkunde de mensen heeft gebakken”. Hij is van mening dat alleen het gecombineerde gebruik van tandgaren en dan de tandenborstel een doeltreffende mondhygiëne vormt.

Het borstelen van de tong met de tandenborstel is ook iets wat door vele gezaghebbende personen wordt aanbevolen. De tong kan bedekt zijn met voedseldeeltjes die zich in de putjes en groeven van de tong bevinden. Gasproducerende bacteriën hebben daar een galadiner en kunnen zodoende onaangename geuren voortbrengen. Bij een onderzoek van 500 personen met slechte adem werd bemerkt dat 90 percent een verontreinigde tong had.

Als het tijdelijk onmogelijk is uw tanden te poetsen, kunt u misschien bepaalde „reinigende voedingsmiddelen” gebruiken, in het bijzonder geraspte groenten, verse sla en vers fruit. Dergelijke voedingsmiddelen schuren heel wat voedselresten weg.

Een niet goed schoongemaakt kunstgebit kan ook een oorzaak van slechte adem zijn. Maar dat kan worden voorkomen. Zij die een kunstgebit dragen, doen er goed aan zowel hun gebit als hun tong te borstelen.

Het spoelen van de mond

Hoe staat het dan met de populaire mondspoelingen? Veel mensen gebruiken graag een mondspoeling om de lucht in hun onmiddellijke omgeving aangenaam te houden. Deze preparaten werken maskerend, praktisch op dezelfde wijze als de kamer-deodorantia. De oude geur is er nog, maar wordt door de nieuwe geur „bedekt”.

Als de voedselresten tussen uw tanden de oorzaak van de slechte adem zijn, kan men nauwelijks verwachten dat een mondspoeling de mond van alle voedselafbrekende bacteriën zal reinigen. Met de volgende inademing zullen er weer nieuwe bacteriën worden aangetrokken. Het poetsen van uw tanden, het borstelen van uw tong en het gebruik van tandgaren zijn dus in veel opzichten belangrijker dan de commerciële mondspoeling.

Het spoelen van de mond nadat u uw tanden heeft gepoetst, is echter beslist heel goed. Een ervaren tandarts noemde zo’n spoeling met een glas water een „moeten”. Veel tandartsen zijn van mening dat gewoon water de beste mondspoeling is, en als de mond wat ontstoken is, heet zout water. Het reeds genoemde werk van Berland en Seyler zegt: „Het heen en weer spoelen van wat water in uw mond en tussen uw tanden [helpt]. Het voornaamste nut van een commerciële mondspoeling is gelegen in het verwijderen van de losse voedselresten. Water op zich voldoet ook. De voordelen van een goede mondspoeling met gewoon of zout water zijn beslist aanwezig.”

Het spoelen van de mond is speciaal van belang als u, om de een of andere reden, na een maaltijd of nadat u iets gegeten hebt, uw tanden niet kunt poetsen. Het is dan verstandig met wat water heen en weer te spoelen, om en tussen uw tanden.

Andere factoren

Bloedend tandvlees, ziekten van het tandvlees en paradentose dragen in niet geringe mate tot slechte adem bij. Een ervaren tandarts was zelfs van mening dat paradentose „de meest voorkomende oorzaak van slechte adem is”. Een goede tandarts kan veel doen om de ziekte een halt toe te roepen en aldus ook het probleem van slechte adem helpen verminderen.

Er zijn nog veel meer factoren bij slechte adem betrokken. Het is bekend dat een ontsteking van de neusbijholten, de keel en de amandelen slechte adem kan veroorzaken. Als dat de oorzaak is van slechte adem, heeft men waarschijnlijk medische hulp nodig.

Bepaalde voedingsmiddelen hebben natuurlijk een sterkere geur dan andere. Soms is de lucht van uien en knoflook gedeeltelijk van voedselresten in de mond afkomstig. Als u dus van deze en andere voedingsmiddelen zoals kool, bloemkool en de scherpere kaassoorten houdt, moet u erop letten dat er na het eten van de maaltijd geen stukjes voedsel in de mond achterblijven. U kunt de onaangename lucht ook met melk of peterselie trachten te bestrijden; deze voedingsmiddelen neutraliseren gewoonlijk de adem.

Wat vitaminen betreft: voedseldeskundige A. Davis vermeldt dat vrijwilligers die een tekort hadden aan vitamine B₆ last kregen van slechte adem. En nadat hun deze vitamine werd gegeven, verdween de slechte adem. Ook het tijdschrift Today’s Health vermeldt dat „gebrek aan vitamine C of D soms de lever, de darmen of andere organen kan irriteren en de adem kan bederven.”

Dieper liggende oorzaken

Maar wat valt er over de maag te zeggen als veroorzaker van slechte adem? Doktoren waren vaak van mening dat de onaangename geuren afkomstig waren van de maag, maar deze conclusie behoeft niet noodzakelijk waar te zijn. Recente onderzoekingen hebben aangetoond dat geuren uit de darmen door de bloedstroom worden opgenomen en dan door middel van de lever in de longen terechtkomen, waar ze worden uitgeademd. Deze geuren kunnen wel een dag in de longen blijven, terwijl de maag reukloos is.

Als slechte adem veroorzaakt wordt door geur verwekkende rottingsbacteriën die op onverteerd voedsel leven, zal men geholpen worden door een verbetering van de spijsvertering en de vernietiging van de rottingsbacteriën. Eén manier waarop dit gedaan kan worden, is bijvoorbeeld door yoghurt te gebruiken.

Men heeft ontdekt dat wanneer de ontlasting een doordringende, onaangename geur heeft, er ook vaak sprake is van slechte adem. Sommigen hebben ontdekt dat het in zulke gevallen helpt een tijdlang een adsorbens in te nemen of een produkt dat de giftige stoffen uit de maag en de darmen verwijdert.

Recente onderzoekingen wijzen erop dat slechte adem ook veroorzaakt kan worden door een defect in de vertering of stofwisseling van vetten. In die gevallen zal een vermindering van de vethoeveelheid in het dieet met 40 tot 60 gram per dag, tot gevolg hebben dat de geuren prompt verdwijnen. Het vormt geen bijzonder probleem om ontvette melk, margarine en onverzadigde braadvetten in plaats van volle melk, boter en kaas te gebruiken. In ieder geval zal geen enkele hoeveelheid reukstof in uw mondspoeling op afdoende wijze slechte adem kunnen bestrijden als deze binnen in uw lichaam veroorzaakt wordt.

Houd ten slotte in gedachte dat de ademgeur in het dagelijks leven tot op zekere hoogte aan veranderingen onderhevig is en dat dit heel normaal is. De ademgeur is afhankelijk van de tijd van de dag, de nabijheid van de maaltijden, het voedsel dat men heeft gegeten en de algemene gezondheidstoestand. In sommige gevallen kan slechte adem een symptoom zijn van een ziekte waarvoor men naar de dokter moet gaan. Maar een goede mondhygiëne en onderscheid bij wat u eet, zullen u al een heel eind op weg helpen om aan dit persoonlijke probleem het hoofd te bieden.