Ramp treft de provincie Quebec
Door Ontwaakt!-correspondent in Canada
EEN van de ergste rampen die de provincie Quebec ooit heeft getroffen, vond plaats op de avond van de vierde mei, 1971, om ongeveer 11 uur ’s avonds. Binnen een paar minuten ontstond er in de nieuwe wijk van Saint Jean Vianney een reusachtige krater van anderhalve kilometer lang, vierhonderd meter breed en ongeveer dertig meter diep, die ongeveer veertig huizen en eenendertig personen verzwolg. Het was een nachtmerrie die niet spoedig vergeten zal worden door de bevolking van dit dorpje met ongeveer 1300 inwoners, ten noordoosten van de stad Quebec.
Een buschauffeur helpt mensenlevens redden
Dhr. J. Girard van het nabijgelegen Saint Ambroise, die een busdienst onderhoudt voor de werknemers van de Alcan Maatschappij, was de eerste die de ramp gewaar werd. Hij reed ongeveer twintig mensen van hun werk naar huis toen hij, naar het hem toescheen, een smalle stroom water opmerkte, ongeveer anderhalve meter breed, die over de weg liep. Toen, plotseling, zweefden de voorwielen van zijn bus in de lucht, terwijl ze boven de stroom hingen. Hij trachtte onmiddellijk de deur van de bus te openen, maar zonder resultaat. Hij schreeuwde alle mannen toe de bus te verlaten door de nooddeur aan de achterkant. Nog maar nauwelijks was hij er zelf als laatste uitgestapt toen de bus plotseling verdween. Hij viel ongeveer 30 tot 45 meter naar beneden in een grote kloof die was ontstaan.
Er klonk een geluid als van een reusachtige rivier. Er was geen tijd te verliezen. Velen in de buurt sliepen reeds; anderen keken naar ijshockey op de televisie, maar niemand was zich ervan bewust dat complete huizen in de reusachtige krater verdwenen, die nu steeds groter werd. Bijna onmiddellijk was er een elektriciteitsstoring, de naar beneden hangende draden van de hydro-elektriciteitsvoorziening lichtten op in de duisternis. Girard en zijn passagiers schreeuwden en bonkten op de deuren en zeiden de mensen snel weg te gaan. Ongeveer vijfenzeventig personen hebben hun leven te danken aan de snelle reactie van deze buschauffeur en zijn passagiers.
Gedurende deze paar korte minuten tuimelden huizen in de gapende krater. Men kon het geschreeuw en geschrei van degenen die zich erin bevonden, horen. Zelfs werd er een kinderstem gehoord die riep „Telefoon! Telefoon!” alsof ze iemand wilde vragen op te bellen voor hulp. Sommigen trachtten in hun auto’s te vluchten maar ook zij werden verzwolgen.
Een shocktoestand
De mensen die uit het rampgebied evacueerden naar het nabijgelegen Kenogami Memorial Center verkeerden in een toestand van angst en ontzetting. Eén man had zijn vrouw en kind voor zijn ogen zien verdwijnen en had niets kunnen doen om te helpen.
Een andere man vertelde wat hij zag voordat hij zijn huis verliet: „De grond schudde hevig en ik had nauwelijks tijd om mijn gezin te redden. Het was geen gat wat we zagen maar een ware krater van dertig meter diepte. Het was verschrikkelijk de kreten en het geschreeuw te horen die uit de diepte van het ravijn kwamen en het was voor ons onmogelijk ook maar iets te doen ten einde de mensen te redden die onder deze modderige grond verdwenen . . .”
Een vrouw zei: „Ik heb mijn huis verloren maar ik ben gezond en veilig en dat is het belangrijkste. Ik dacht dat dergelijke aardbevingen alleen in andere plaatsen konden gebeuren. Nu weet ik dat rampen overal kunnen plaatsvinden waar mensen zijn.”
Op de vooravond van de ramp had een man een stuk grond gekocht in Saint-Jean Vianney; de volgende dag verdween het in de afgrond. Bezittingen boden geen veiligheid toen de ramp toesloeg.
Deskundigen aan het werk
Het Ministerie van Natuurlijke Rijkdommen (Ministère des Richesses Naturelles) van de provincie Quebec werd onmiddellijk naar de plaats geroepen om de situatie te beschouwen en om te trachten de oorzaak van de ramp vast te stellen. Volgens verslagen, waar ook burgemeester L. Lavoie mee instemt, „waren er drie verschillende bevingen”. De geoloog en ingenieur Dhr. M. Tanguay van het Ministère des Richesses Naturelles bevestigde dat er een krater was gevormd met een doorsnede van 45.000 vierkante meter.
Er bestaat verschil van mening over de oorzaak van de ramp. Die dag waren er aardschokken geregistreerd aan de Laval Universiteit in de stad Quebec, en deze zijn misschien verantwoordelijk geweest voor de beweging van de aarde. Burgemeester Lavoie gelooft dat een overstromingsvloed van ondergrondse waterstromen de aarde kan hebben weggevreten totdat de grond ten slotte totaal verdwenen was.
De bodem in het gebied van Saint-Jean Vianney bestaat gedeeltelijk uit een zandlaag op een ondergrond van klei, die op sommige plaatsen veertig meter diep ligt. De stroom van de Rivière aux Vases werd zo breed dat wij nu nog de verkleuring kunnen zien die de modderige klei op de stammen van de bomen langs de rivier heeft achtergelaten. Bij haar overstroming veegde ze een bijna geheel nieuwe brug weg tot in de Saguenay rivier.
Tijdens de eerste paar dagen na de ramp werd de stad overstroomd door nieuwsgierige mensen, inwoners die terugkwamen om hun bezittingen op te eisen, talrijke verslaggevers en zelfs plunderaars. Er werden wegversperringen opgericht om niet-gemachtigde personen en nieuwsgierige bezoekers ervan te weerhouden de stad binnen te gaan. Er werd een Centraal Controlecentrum opgericht in het Gemeentehuis van de stad.
De Canadese strijdkrachten voorzagen in helikopters die werden gebruikt om mensen in de krater neer te laten om te kijken of er nog overlevenden waren, Er werd in die zee van modder geen levend wezen gevonden. Een eenzame goudvis, zwemmend in zijn kom, in een leeg huis was het enige teken van leven in deze reusachtige afgrond!
De mensen van de Burgerbescherming, die nauw met de andere autoriteiten samenwerkten, werden opgeroepen om de tweehonderd ontheemde gezinnen te voeden, te kleden en te huisvesten. Vrachtwagenladingen voedsel en kleding arriveerden spoedig van verschillende delen van de provincie en van verscheidene organisaties. Er werden regelingen getroffen om onmiddellijk een woonwagenkamp op te richten op een schoolplein. De plaatsing van vijfendertig woonwagens met water, elektriciteit en riolering was in drie dagen gereed.
De ingenieurs en geologen van het Ministerie van Natuurlijke Rijkdommen nemen nu bodemmonsters in het gebied; in de eerste plaats om de vastheid van de grond vast te stellen alsook om een plek te vinden ten einde de huizen die nog bij de reusachtige krater zijn blijven staan een andere plaats te geven.
Veel organisaties hebben fondsen in het leven geroepen voor de slachtoffers van Saint-Jean Vianney, waar het totale verlies wordt geschat op meer dan ƒ 7.000.000. Ongetwijfeld zal geld in bepaalde opzichten helpen, maar geen geldbedrag zal ooit toereikend zijn om de levens te vergoeden van geliefden die omkwamen, noch zal het de doodsangst die men geleden heeft, uit de geest van de overlevenden kunnen wegwissen.
Ten minste twaalf van dergelijke tragedies hebben de laatste jaren in Canada plaatsgevonden. De ramp in Saint-Jean Vianney staat echter te boek als een van de ergste wat het verlies aan levens en eigendommen betreft. Het is duidelijk dat de mens nog veel moet leren over de aarde waarop hij leeft. Om het hoofd te bieden aan krachten die hem zo makkelijk kunnen overweldigen, heeft hij de leiding nodig van iemand die groter is dan de mens.