Hoe uw brief op de plaats van bestemming te krijgen
Door Ontwaakt!-correspondent in Zwitserland
U STOPT uw brief in de envelop, plakt deze dicht, doet er een postzegel op en laat hem vervolgens in de dichtstbijzijnde brievenbus glijden. U denkt er verder nauwelijks over na en vertrouwt erop dat uw schriftelijke boodschap de persoon die op de envelop wordt genoemd zal bereiken.
Maar waarom zoveel vertrouwen? Hebt u ooit enige aandacht geschonken aan de organisatie die ervoor nodig is om uw brief en miljoenen andere brieven soms over een afstand van duizenden kilometers van het ene punt op aarde naar het andere te brengen? Hoe komt het dat een kleine postzegel, die misschien maar een enkel geldstukje heeft gekost, zo iets opmerkelijks als de verzending van uw schriftelijke boodschap naar misschien wel de verste streken van de aarde tot stand kan brengen? En wie krijgt het geld dat door de postzegel wordt vertegenwoordigd, aangezien het heel goed mogelijk is dat de brief een aantal verschillende landen moet doorkruisen alvorens zijn bestemming te bereiken?
Omtrent deze vragen zou u vermoedelijk graag opheldering verkrijgen, zo ook over vragen als: Hoe is het huidige internationale postwezen tot bestaan gekomen? Welke stappen worden er gedaan om het nut ervan voor de mensheid te vergroten?
Het eerste begin
De vroege geschiedenis vertelt over koerierdiensten bij de Perzen, de Romeinen en de Inka’s van Zuid-Amerika, welke diensten uitsluitend waren georganiseerd om ten behoeve van regeringen verbindingen te onderhouden. Voor de gewone burger bestond er toen in dit opzicht geen enkele voorziening, en bovendien konden toen maar heel weinig burgers lezen en schrijven zodat zij voordeel zouden kunnen trekken van zulke communicatiemiddelen.
Enkele factoren die hebben samengewerkt om een plotselinge opbloei in de vraag naar communicatie teweeg te brengen, waren: de ontdekking van het westelijk halfrond, met de daaruit voortvloeiende verspreiding van de bevolking; de intrede van de drukkunst; de verbetering van onderwijs en onderwijsgelegenheden. Ten einde aan deze vraag tegemoet te komen, voerde Franz von Taxis in de zestiende eeuw een internationale postdienst in. Deze was in en tussen een beperkt aantal Europese staten werkzaam. De uitwisseling van poststukken werd nu nog beheerst door internationale overeenkomsten — niet door één overkoepelend verdrag, doch veeleer door een aantal bilaterale akkoorden.
Met de komst van de stoomschepen en spoorwegen werd het transport van persoonlijke post goedkoper en nam de communicatie per brief aanzienlijk toe. De postdiensten werden zich bewust van de noodzaak hun methoden en prijzen te normaliseren en de ermee verband houdende formaliteiten te vereenvoudigen. De invoering in 1840 van het „stuiverporto” in Groot-Brittannië en de creatie van de postzegel door Rowland Hill waren stappen in de juiste richting.
Is het niet vreemd, te bedenken dat de Amerikaanse posterijen nog tot het midden van de negentiende eeuw zonder postzegels en enveloppen zoals wij die kennen en zonder de voordelen daarvan konden werken? Het briefpapier werd eenvoudig stevig opgerold of opgevouwen en het adres werd buitenop geschreven. Gewoonlijk werd de laatste omslag met zegelwas vastgemaakt. De verzendkosten werden aan het postkantoor betaald en het bedrag buiten op de brief gestempeld.
Het betekende een nieuwe stap voorwaarts toen in 1863 op initiatief van Montgomery Blair, directeur-generaal van de Amerikaanse posterijen, vijftien Europese en Amerikaanse landen hun vertegenwoordigers te Parijs bijeen lieten komen met het doel het terrein van het internationale postwezen uit te breiden.
Stichting van de postvereniging
Waar nu grote behoefte aan bestond, was een overkoepelende internationale conventie of overeenkomst. Het schema voor een dergelijke postvereniging met uitgebreide volmachten werd opgesteld door een hoge functionaris van het postwezen in de Noordduitse statenbond. Op uitnodiging van Zwitserland werd in 1874 in Bern een conferentie belegd. Afgevaardigden van tweeëntwintig staten kwamen snel tot een overeenkomst, die sindsdien bekendstaat als de Berner Conventie.
Aldus werd de Algemene Postvereniging geboren, die op 1 juli 1875 van kracht werd. De toetreding van vele nieuwe staten tot het lidmaatschap deed de gedachte aan een toepasselijker naam opkomen, die dan ook drie jaar later werd aangenomen, namelijk de Wereldpostvereniging.
De vijfentwintigste verjaardag van de Vereniging werd in Zwitserland passend herdacht door de oprichting van een indrukwekkend monument — een hoog aangebrachte wereldbol op ruw graniet, met sierlijke gedaanten, die internationale communicatie afbeelden en rond de wereldbol cirkelen terwijl ze elkaar van hand tot hand brieven aanreiken. Elk jaar wordt deze plaats door duizenden bezocht.
Ongeveer zeventig jaar lang werden nieuwe leden bij unilaterale verklaring tot de Vereniging toegelaten, maar op het Parijse congres van 1947 werd deze bepaling veranderd. Sindsdien zouden aanvragen in behandeling moeten worden genomen door de Zwitserse regering en daarna voorgelegd moeten worden aan de leden. Een meerderheid van minstens twee derde moest de toetreding goedkeuren alvorens een aspirant-lid kon worden toegelaten. Het congres van 1964 te Wenen bepaalde dat elk lid van de Verenigde Naties tot de Vereniging kon toetreden eenvoudig door aan de Zwitserse regering formeel de wens daartoe te kennen te geven en zonder dat de toestemming van een tweederde meerderheid vereist zou zijn.
Algemene beginselen
De eenvoud van de regels der Vereniging heeft zeer veel tot de soepele werking van de organisatie bijgedragen. Als snelgroeiende openbare-dienstorganisatie jaagt ze altruïstische doeleinden na, en ondanks politieke beroeringen en internationale conflicten slaagt ze erin met aanzienlijk succes te blijven functioneren.
De fundamentele Wet van de Vereniging is de Grondwet die de doelstellingen uiteenzet en nauwkeurige regels vastlegt in wat het „Algemeen Reglement” wordt genoemd. Met betrekking tot deze regels is in elke lid-natie enige plooibaarheid inzake de uitvoering toegestaan.
Landen die lid zijn, worden geacht „afzonderlijk postaal gebied voor de wederzijdse uitwisseling van briefpoststukken” te vormen en ze bezitten „gewaarborgde vrijheid van doorvoer binnen het gebied van de Vereniging”.
De door de leden te innen portokosten zijn genormaliseerd en de verdeling van frankeergelden tussen het land waar de post vandaan komt en het land van bestemming is afgeschaft. Zo behoudt sinds 1875 het land van herkomst het volle frankeerbedrag dat daar wordt geheven en ontvangt het land van bestemming niet langer een vergoeding voor het bestellen van poststukken.
Dit beginsel berust op de veronderstelling dat een brief een antwoord uitlokt, zodat de rekeningen van de in totaal verzonden post in evenwicht zijn. Het is een edelmoedige en praktische gedragslijn, die voor alle betrokken landen tot vereenvoudiging en bezuiniging leidt.
Sinds 1874, toen men terecht van een „wederzijdse uitwisseling” kon spreken, zijn de omstandigheden echter aanzienlijk gewijzigd. De toenemende hoeveelheid „AO-post”, dat wil zeggen, andere poststukken dan brieven, briefkaarten, luchtpost en briefpakjes, heeft enkele landen ertoe gebracht op het in 1969 te Tokio gehouden congres een herziening voor te stellen. Een nieuwe bepaling was het resultaat, namelijk dat elk lid dat een groter gewicht aan binnenkomende AO-post ontvangt dan er in dat land aan AO-post uitgaat, een vergoeding zal geven „van 50 gouden centimes per kilogram” verschil. Deze regeling zal op 1 juli 1971 van kracht worden.
De Grondwet van de Wereldpostvereniging voorziet in een Uitvoerende Raad, in een ledenvergadering of -congres om de vijf jaar en in een internationaal bureau.
Hoe de vereniging functioneert
In de Wereldpostvereniging is het Congres het hoogste gezagsorgaan, aangezien het grotendeels wetgevende taken heeft. In beginsel vergadert het om de vijf jaar. Het werkt nauw samen met de Uitvoerende Raad en legt zich toe op aangelegenheden als herzieningen van wetten van de Vereniging zodra en wanneer dergelijke veranderingen door de ontwikkeling der gebeurtenissen worden gewettigd. Tot dusver zijn er zestien gewone congressen gehouden, die veel verbeteringen ten gerieve van het publiek hebben ingevoerd, met inbegrip van het verkrijgbaar-stellen van postwissels, de portvrijdom van lectuurzendingen aan blinden, enzovoort.
De overeenkomst betreffende postabonnementen op nieuwsbladen en periodieken, die indertijd in 1891 te Wenen werd gesloten, is van speciaal belang voor lezers van dit tijdschrift. Evenals de Wereldpostvereniging zelf is de internationale organisatie die Ontwaakt! uitgeeft ongeveer een eeuw oud. Meer dan zes miljoen exemplaren in zesentwintig talen worden er elke twee weken naar bijna 200 landen en eilanden der wereldzeeën verzonden. Voeg hierbij de duizenden tijdschriften en nieuwsbladen die de posterijen dagelijks verwerken, en u begint een idee te krijgen van de uiterst belangrijke taak waarvan ze zich kwijten.
Het Internationale Bureau, dat in Bern, Zwitserland, in stand wordt gehouden, verzamelt inlichtingen en verschaft inlichtingen en advies aan elk bestuursorgaan dat hiervan gebruik wenst te maken. Ook is het verantwoordelijk voor de uitbreiding van postale technische bijstand en kan zelfs verzocht worden bemiddelend op te treden. De kosten om dit bestuursapparaat in stand te houden, worden gedeeld door de leden van de Wereldpostvereniging. Nog niet lang geleden is deze instantie naar een nieuw en groter gebouw in een van de voorsteden van Bern verhuisd.
De Uitvoerende Raad, een permanent lichaam, is samengesteld uit eenendertig lid-staten. Zijn verantwoordelijkheid is, de continuïteit van de activiteiten van de Vereniging van het ene congres tot het andere te verzekeren. De Raad werkt nauw samen met het Internationale Bureau.
De Zwitserse bondsstaat fungeert als Toezichthoudende Autoriteit en heeft bevoegdheden op het gebied van financiële werkzaamheden, organisatie en bestuur van het Internationale Bureau. Bij de Zwitserse bondsstaat zijn tevens de wetten van de Wereldpostvereniging officieel gedeponeerd en berusten bepaalde wettelijke bevoegdheden met betrekking tot de aangelegenheid van het lidmaatschap.
Werk van het congres
Ten einde gelijke tred te houden met de snelle veranderingen op het wereldtoneel, heeft elk congres van de Wereldpostvereniging een zeer druk bezet programma. Het XVde congres bijvoorbeeld, dat in 1964 te Wenen werd gehouden, had 140 zittingen. De 500 afgevaardigden onderzochten en stemden over 1160 voorstellen.
Het XVIde congres, dat in 1969 in Tokio bijeenkwam, was het eerste dat in Azië werd gehouden. Er waren 523 afgevaardigden, die 132 van de 142 lid-staten vertegenwoordigden. Op dit congres werden honderden voorstellen aangehoord, waarna erover werd gestemd. De beslissingen die daar werden genomen, zullen een belangrijke uitwerking hebben op de 550.000 postkantoren over de hele wereld en ook van grote invloed zijn op de 4.500.000 personen die bij de posterijen in dienst zijn om de meer dan 250 miljard poststukken per jaar voor binnen- en buitenland te verwerken.
Als u een modern postkantoor binnenstapt, let u dan eens op het grote aantal diensten waarvan de gewone burger gebruik kan maken. Men kan zowel naar een plaats in het binnenland als naar het buitenland geld per postwissel verzenden. Vervolgens zijn er afdelingen voor pakketpost en rembourszendingen. Bovendien kan men brieven en pakjes laten aantekenen, verzekeren en als expressestuk aanbieden ten einde de goede aflevering ervan te waarborgen — iets dat erg belangrijk is wanneer het poststuk waarde heeft of dringend is.
In de meeste grote steden op aarde, en in vele kleinere plaatsen, worden minstens twee postbestellingen per dag uitgevoerd — bestellingen rechtstreeks aan huis of bedrijf. Het dateert eigenlijk nog maar van betrekkelijk korte tijd dat postvervoer per vliegtuig de bestelling van brieven en pakjes in fantastische mate heeft helpen bespoedigen. Het is nu mogelijk van vier- of vijfduizend kilometer afstand een brief te ontvangen die nog geen achtenveertig uur geleden is gepost!
Reeds vele jaren hebben de spoorwegen tot een snel en doeltreffend postvervoer bijgedragen. In speciale postrijtuigen worden de poststukken zelfs al gesorteerd terwijl de trein, hetzij overdag of ’s nachts, naar zijn verre bestemming voortraast. Op enkele kleine tussenstations wordt zonder te stoppen post achtergelaten. Zelfs kunnen postzakken met behulp van een vernuftige hijskraan door de voorbijrijdende trein worden opgepikt.
Er is dus bij de bestelling van uw brief veel meer betrokken dan wat u wellicht in het postkantoor van uw woonplaats ziet. Post ophalen en in postzakken sorteren, en de postzakken op route leggen ten behoeve van een snelle bezorging zijn slechts routinewerkjes die tot het wereldomspannende netwerk der postfaciliteiten behoren. Is het niet opmerkelijk dat u aan iemand die aan de andere kant van deze planeet woont een brief kunt gaan zitten schrijven, in de redelijke verwachting dat uw brief de geadresseerde zal bereiken, zelfs indien hij of zij een krijgsgevangene of niet-militaire geïnterneerde is? En over het algemeen zal uw brief ongeschonden zijn. Slechts heel weinig landen hebben de neiging of beschikken over het personeel om de enorme hoeveelheden post die er elke dag binnenkomt te censureren.
Als gevolg van de werkzaamheden van de Wereldpostvereniging vallen de posttarieven voor de meeste mensen binnen hun betalingsvermogen. En hoewel politieke en economische beperkingen u verhinderen een familielid of vriend in een ver land op te zoeken, kan een hartelijke persoonlijke briefwisseling ertoe bijdragen dat de familie- of vriendschapsbanden worden onderhouden.
De snelheid en doeltreffendheid van de over een goed paard beschikkende koerier van Perzië dwong de bewondering af van Heródotus, de Griekse historicus. Ten aanzien hiervan uitte hij onder andere de volgende woorden, die thans boven de ingang van het hoofdpostkantoor te New York staan geschreven: „Noch sneeuw, noch regen, noch hitte, noch nachtelijk duister kan deze koeriers ervan weerhouden snel de hun toegewezen rondgang te doen.” Zelfs terwijl u slaapt, is de post die u hebt verzonden met grote snelheid onderweg.