Een echte ingenieur

IN DE voorste rijen van ingenieurs, architecten, uitvinders en vaklieden onder de landdieren zult u de nederige valdeurspin vinden. Ze hoort in de warmere streken van de wereld thuis en is, dank zij haar indrukwekkende bekwaamheid in het bouwen van tunnels, een klasse apart. En wij zeggen opzettelijk „ze” en „haar”, want het mannetje leidt een zwervend bestaan, heeft niets met de bouw van haar huis te maken en leeft buitenshuis in elk gat of elke spleet die hij maar kan vinden. Zelfs in de tijd dat hij haar het hof maakt, moet hij omzichtig te werk gaan in haar aanwezigheid, want ze ziet er geen been in hem aan te vallen en op te eten.

In leven blijven is een van de voornaamste bezigheden van de spin. Een schrijver zegt: „Alle spinnen hebben tal van vijanden die, wat kracht of vlugheid, of beide gecombineerd betreft, enorme voordelen boven hen hebben: vijanden met vleugels, snel in hun bewegingen. . . . vijanden met angels die even dodelijk zijn als de verschrikkelijke, met curare vergiftigde pijlen, waakzaam, genadeloos en er snel bij om aan te vallen; vijanden gekleed in een ondoordringbare maliënkolder, waartegen de wapens van de spin machteloos zijn, terwijl het lichaam van de spin zelf zacht en kwetsbaar is.” Bent u bang voor spinnen? Zij hebben beslist meer reden om bang te zijn!

Mevrouw Valdeurspin moet dus een schuilplaats voor zichzelf en haar jongen bouwen. De „valdeur” onthult de genialiteit van haar vakmanschap. Zó deskundig is ze dat haar gesponnen deuren waarmee de grond bezaaid is praktisch onzichtbaar zijn. Hoe camoufleert ze deze deurtjes ter grootte van een muntstuk zo goed?

Haar woning is een diep gat dat ze in de grond graaft en dat ze van boven tot onder met zuiver spinsel bekleedt. De deur draait om een precisiescharnier van zijdeachtig spinsel. Nu de camouflage: ze verbergt de ingang op ingenieuze wijze door er aan de buitenkant mos op te planten — levend mos uit de onmiddellijke omgeving gehaald — of ze spint er dode bladeren en stukjes tak of gras in. De valdeur wordt gemaakt lang voordat ze klaar is met het bouwen van de tunnel, want ze moet veilig zijn terwijl ze haar woning op haar gemak afmaakt.

Hoe sterk is dat hoogst belangrijke deurtje? Er bestaan twee typen, het wafeltype en het kurktype, en van deze twee is het laatste het sterkst. Het is zelfs bekend dat het lemmet van een pennemes omboog in een poging het open te steken! Als er van buitenaf vijanden naderen, rent ze naar het deurtje, slaat haar hoektanden erin, terwijl haar klauwen diep in het spinsel aan de zijkanten van de tunnel dringen. Op deze wijze fungeert haar lichaam als een levende grendel waarmee de deur tegen indringers wordt afgesloten.

Er zijn ook nog andere gevaren behalve de grotere vijanden zoals duizendpoten. Haar kleintjes moeten tegen de regen en microscopische parasieten beschermd worden. Haar valdeur sluit met zulk een precisie dat vocht en luizen buiten gehouden worden en zij haar wel veertig langpotige baby’s in betrekkelijke veiligheid kan verzorgen. Hun „gat-in-de-grond”-huis is een weelderig toevluchtsoord.

Kijkt u echter eens naar de techniek die bij de bouw ervan is gevolgd! Binnen acht uur heeft ze het equivalent van negen maal haar eigen lichaamslengte gegraven. Ter vergelijking: een man zou met zijn tanden een gat van vijftien meter diep moeten graven en gelijktijdig stutten, alles in acht uur en al die tijd een vijandelijke aanval riskerend. Ja, want terwijl mevrouw Valdeurspin aan het werk is, ligt „Pepsis”, een grote wesp die ook wel spinnendoder wordt genoemd, op de loer in de hoop voordeel te trekken van het feit dat ze druk bezig is, haar vervolgens dood te steken, haar poten af te zagen en haar weg te slepen.

Maar kijk eens hoe ze werkt! Ze gebruikt alleen haar kaken en hoektanden om elk korreltje uitgegraven aarde weg te dragen en één voor één buiten de schacht te deponeren. Dat ze de tunnel met spinsel bekleedt, heeft, behalve om de woning gerieflijk te maken en de aarden wallen te stutten, een werkelijk praktisch doel. Het biedt haar een steviger steun voor haar poten als ze de huishouding doet en haar jongen grootbrengt.

Vergeleken met haar vlotte en elegante doeltreffendheid zijn de graafmachines van de mens onhandig en lomp. Haar werkzaamheden worden verricht zonder het lawaai en geraas van de graafmachines van de mens. Mevrouw Valdeurspin heeft niet voor ingenieur gestudeerd, geen cursus in constructietekenen gevolgd en geen diploma’s behaald. De grote Maker en Ontwerper van alle dingen, zowel bezield als onbezield, heeft haar het instinctieve vermogen geschonken haar omgeving het hoofd te bieden.