4 NDA̱A̱ 10 TÍ ENERO 2027
YAA 36 Ná kundaayó níma̱yó
Vií ná koo ña̱ xínitúni̱yó ña̱ va̱ʼa sakúsi̱íyó-ini Jehová
“Kunda̱a̱-inindó ndáaña kúú ña̱ kúni̱ Jehová keʼéndó” (EFES. 5:17).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Yóʼo kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva vií koo ña̱ xínitúni̱yó, tasaá kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ kúni̱ Jehová keʼéyó ta saátu vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ta sakúsi̱íyó-inira.
1. ¿Ndáaña kúú ña̱ xínitúni̱yó ta ndáa ki̱ʼva chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ sakúsi̱íyó-ini Jehová?
JEHOVÁ ta̱xira iin ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱yó ta ña̱yóʼo kúú ña̱ xínitúni̱yó. Ta chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó á ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ ndákanixi̱níyó xíʼin ña̱ kéʼéyó (Rom. 2:14, 15). Tá vií íyo ña̱ xínitúni̱yó, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ta ña̱yóʼo sakúsi̱íña-ini Jehová. Soo ná ndakaʼányó chi kivi kixáʼayó keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ña̱ xínitúni̱yó va̱ása chindeétáʼankaña xíʼinyó.
2. ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó?
2 Tá vií íyo ña̱ xínitúni̱yó, va̱ása ka̱ʼa̱n kuitíña xíʼinyó á ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kéʼéyó á ña̱ va̱ása va̱ʼa kúúña. Chi saátu chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta keʼéyó ña̱ va̱ʼa (Rom. 12:9). Nu̱ú artículo yóʼo kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó, ta saátu kunda̱a̱-iniyó ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ xínitúni̱yó.
ÑA̱ XÍNITÚNI̱YÓ NDÁAÑA MIÍYÓ
3, 4. a) ¿Ndáa ki̱ʼva íyo ña̱ xínitúni̱yó xíʼin iin alarma, soo nda̱chun va̱ʼaka kéʼé ña̱ xínitúni̱yó? (Koto na̱ʼná). b) Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo ndáa ki̱ʼva ndáa ña̱ xínitúni̱yó miíyó.
3 Ña̱ xínitúni̱yó kivi kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo alarma ña̱ ndáʼyi̱ tá xíxi̱ iin ña̱ʼa, ña̱yóʼo ndeéní ndáʼyi̱ña tá xa̱a̱ ndíkaa̱ yi̱ʼma̱. Soo ña̱ xínitúni̱yó va̱ʼakaña nu̱ú ña̱ alarma chi xa̱a̱ ya̱chi̱ka kivi ka̱ʼa̱nña xíʼinyó ña̱ kǒo keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa tasaá kǒo kuxíkáyó nu̱ú Jehová. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Biblia, ña̱ xínitúni̱yó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo ki̱ʼviyó ku̱a̱chi ndeé.
4 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ iin ejemplo, iin ta̱ loʼo ku̱a̱ʼa̱nra koora inka ñuu. Tá ná xa̱a̱ra ñuu kán, sana koova migora. Sava na̱ va̱lí na̱ ñúʼu ti̱xin congregaciónra ka̱nana miíra ña̱ ku̱ʼu̱nra iin vikó, ta ta̱yóʼo kúsi̱íní-inira ku̱ʼu̱nra. Soo tá ni̱xa̱a̱ra vikó kán, ki̱ʼinra kuenta ña̱ sava na̱ va̱lí kán kǒo íxato̱ʼóna ña̱ káʼa̱n Jehová ta ku̱a̱ʼání ndixi xíʼina. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-inira xíʼin ña̱ káʼa̱n Biblia, ña̱ xínitúni̱ra chindeétáʼanña xíʼinra ña̱ kǒo kutáʼanra xíʼin na̱ va̱lí kán ta saátu chindeétáʼanña xíʼinra ña̱ kǒo ki̱ʼvira ku̱a̱chi ndeé (Sant. 1:14, 15).
Ña̱ xínitúni̱yó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin alarma (Koto párrafo 3).
5, 6. ¿Ndáaña xi̱niñúʼu keʼé ta̱ Adán xíʼin ñá Eva ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼona ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová?
5 Sava yichi̱, Jehová káʼa̱n káxira xíʼinyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa keʼéyó ta ndáa ña̱ kǒo xíniñúʼu keʼéyó (Is. 33:22). Tá kúú ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Adán xíʼin ñá Eva ña̱ ná kǒo kaxína ku̱i̱ʼi ndaʼa̱ yitu̱n tú ndánaʼa̱ ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa (Gén. 2:17). Ta nda̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ va̱ása tiinna ku̱i̱ʼi kán (Gén. 3:3). Tá ni̱ka̱ʼa̱n tí ko̱o̱ xíʼin ñá Eva ña̱ va̱ʼaka kooñá tá ná kǒo kuniso̱ʼoñá ña̱ káʼa̱n Jehová, ñáyóʼo kǒo nítaxiñá ña̱ chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱ñá xíʼinñá. Xi̱xini̱vañá ña̱ kǒo xíniñúʼu kaxíñá ku̱i̱ʼi kán, nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼoñá ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinñá xi̱niso̱ʼoñá ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n tí ko̱o̱ xíʼinñá, xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ki̱ʼviñá ku̱a̱chi nu̱ú Ndióxi̱.
6 ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Adán? Kǒo nísandáʼvi tí ko̱o̱ miíra (1 Tim. 2:14). Nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra ta taxira ña̱ chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱ra xíʼinra, ta̱yóʼo xi̱niso̱ʼokara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá Eva ta xa̱xíra ku̱i̱ʼi ni xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ kǒo xíniñúʼu kaxíraña. Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxiniso̱ʼo ta̱ Adán xíʼin ñá Eva ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinna, ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ñuyǐví yóʼo tasaá kúú ña̱ “ki̱xáʼa xíʼi̱ ndiʼi na̱ yiví, chi ndiʼina ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi” (Rom. 5:12). ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱yóʼo? Ña̱ va̱ʼa kǒo ki̱ʼviyó ku̱a̱chi, xíniñúʼu taxiyó ña̱ chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó.
NÁ KOTOYÓ NDÁAÑA KÚNI̱ JEHOVÁ KEʼÉYÓ
7. ¿Ndáaña sánáʼa̱ Efesios 5:15-17 miíyó?
7 Sava yichi̱, Jehová káʼa̱n káxira xíʼinyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta Adán xíʼin ñá Eva. Soo sava yichi̱, Biblia kǒo káʼa̱n káxiña xíʼinyó ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéyó. Ña̱ ndáka̱xinyó keʼéyó kivi sakúsi̱íña-ini Jehová á kivi sakúsuchíyó-inira. Ña̱kán ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ kúni̱ Jehová keʼéyó (kaʼvi Efesios 5:15-17). Ña̱ xínitúni̱yó chindeétáʼanña xíʼinyó kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱.
8. ¿Nda̱chun xa̱a̱ síín koo ña̱ ndaka̱xin u̱vi̱ na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ keʼéna, ta ndáa ki̱ʼva sakúsi̱í u̱vi̱ saána ini Jehová?
8 Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-iniyó ña̱ káʼa̱n Biblia, ña̱ xínitúni̱yó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ni kǒo káʼa̱n káxi Biblia xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa. Ná ndakanixi̱níyó ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kúni̱yó keʼéyó iin ña̱ʼa ta ndáaña kúú costumbre ñuu nu̱ú íyoyó. Ña̱kán u̱vi̱ na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ xa̱a̱ síín síín ña̱ kivi ndaka̱xinna keʼéna xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa ña̱ kúni̱na keʼéna. Soo xíniñúʼu kiʼinna kuenta xíʼin ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ vií íyo ña̱ ndáka̱xinna kéʼéna, ña̱ xínitúni̱na va̱ása sándi̱ʼiña-inina ta kusi̱í-ini Jehová xíʼinna.
9. ¿Ndáa ki̱ʼva kéʼé u̱vi̱ ta̱ hermano ña̱ káʼa̱n Gálatas 6:4 tá ke̱ʼéna brindis? (Koto na̱ʼná).
9 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ u̱vi̱ ta̱ hermano. Na̱yóʼo va̱ʼaní ndásakáʼnuna Ndióxi̱, xíxina xíʼin na̱ káchíñu xíʼinna ta xa̱a̱ síín lugar káchíñu iin tá iin na̱yóʼo ta na̱ káchíñuna nu̱ú káʼa̱nna xíʼinna ña̱ keʼéna brindis. Ñuu nu̱ú íyo u̱vi̱ saá na̱yóʼo, kúúmiína costumbre ña̱ keʼéna brindis. Iin ta̱ hermano yóʼo kéʼévara brindis xíʼin na̱ yiví kán chi va̱ʼaní ka̱na chiñu ña̱ ke̱ʼéna. Ta inka ta̱ hermano kǒo xíínra keʼéra brindis, chi ta̱ káchíñura nu̱ú ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ política ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúúra testigo Jehová kúni̱ra nda̱kú koo inira. Síín íyo ña̱ nda̱kaxin u̱vi̱ saána ke̱ʼéna, ta kúni̱na sakúsi̱ína-ini Jehová ta kéʼéna ña̱ kúni̱ra (kaʼvi Gálatas 6:4).
Tá vií íyo ña̱ xínitúni̱yó, chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ ndáka̱xinyó keʼéyó (Koto párrafo 9).a
NÁ NDAKA̱XIN VIÍYÓ ÑA̱ KEʼÉYÓ
10, 11. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Hebreos 5:13, 14, ¿ndáaña kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa ndakuniyó ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa?
10 Ña̱ káʼa̱n Hebreos 5:13, 14 (kaʼviña), chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó. Kǒoví tu̱ʼun ña̱ “xínitúni̱yó” va̱xi nu̱ú texto yóʼo, soo káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná sakúaʼayó ndakuniyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa, ña̱yóʼo kúú ña̱ kéʼé ña̱ xínitúni̱yó. Ta iin ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ kunda̱a̱ va̱ʼa iniyó xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia.
11 Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ su̱ví loʼo kuití ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia xíniñúʼu kuxini̱yó, chi xíniñúʼu ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová (1 Cor. 2:14, 15). Tá kǒo káʼa̱n káxi Biblia xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa, iin tá iin miíyó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ xíniñúʼu ndakanixi̱níyó ndáaña kúni̱ Jehová keʼéyó tasaá vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa sakúsi̱íyó-ini Jehová (Prov. 2:4, 5).
12. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Hebreos 5:14, ¿ndáaña kúni̱ kachi “na̱ yiví na̱ xa̱a̱ xu̱xa-ini” ta ndáaña kéʼéna?
12 “Na̱ yiví na̱ xa̱a̱ xu̱xa-ini”, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña na̱ va̱ʼaní ndásakáʼnu Ndióxi̱, kúnda̱a̱-inina ndáa ki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta ndáa ki̱ʼva íyora, saáchi ña̱ chíndeétáʼan xíʼinna kúú ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Xa̱a̱ ya̱chi̱ka ndákanixi̱nína ndáaña kundoʼo Jehová xíʼin ña̱ ndaka̱xinna keʼéna, á kusi̱í-inira á kusuchí-inira. Tá kíʼinna kuenta xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia tá xa̱a̱ ndáka̱xinna ña̱ keʼéna, ña̱yóʼo chindeétáʼan xíʼinna ndakunina ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa.
KIʼINNDÓ KUENTA XÍʼIN NA̱ KÉʼÉ ÑA̱ VA̱ÁSA VA̱ʼA
13. Tá kǒo kíʼinyó kuenta xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia, ¿ndáaña kivi kundoʼo ña̱ xínitúni̱yó?
13 Kivi chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó. Ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanña xíʼinyó, xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Soo tá kǒo kéʼéyóña, kivi sandáʼvi inkana miíyó, tá kúú na̱ veʼe-ñu̱ʼu vatá, ña̱ kundasíyó kuniyó inkana á ña̱ kutóoyó keʼéyó ña̱ kini (Is. 5:20; 1 Tim. 4:1, 2). Xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi, kivi xa̱a̱yó kuni̱yó kuumiíyó ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa, ndakanixi̱níyó ña̱ ndáyáʼvikayó nu̱ú inkana, ña̱ ni̱nu kuniyó á ña̱ kundi̱ʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱ mií kuitíyó. Tá ná ndakaniníxi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ña̱ xínitúni̱yó kǒo kivika chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndakuniyó ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa.
14. a) ¿Nda̱chun kǒo nítaxi ta̱ Adán xíʼin ñá Eva ña̱ chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱na xíʼinna? b) Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ sava na̱ va̱xi nu̱ú Biblia na̱ kǒo níchindeétáʼan ña̱ xínitúni̱na xíʼinna. (Koto recuadro ña̱ naní “Kǒo níkiʼinna kuenta xíʼin ña̱ xínitúni̱na”).
14 Ná ka̱ʼa̱n tukuyó xa̱ʼa̱ ta̱ Adán xíʼin ñá Eva. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ ñá Eva kuumiíñá ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ta ni̱nu xi̱kuniñá, kǒo níndakanivíxi̱níñá ta na̱ndóso-iniñá ndáana kúú na̱ kúúmií derecho ka̱ʼa̱n ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa. Kǒo níxi̱kusi̱íka-iniñá xíʼin ndiʼi ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ñá, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱kuni̱ñá kooñá nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíra. Ta, ¿ndáaña ke̱ʼé ta̱ Adán? Saátu ta̱yóʼo ni̱ndi̱ʼika-inira xa̱ʼa̱ miíra, chi ña̱ ndáyáʼvika ni̱xi̱yo nu̱úra kúú ña̱ koora xíʼin ñá Eva nu̱úka ña̱ sakúsi̱íra-ini Jehová. Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ inkaka na̱ yiví na̱ xi̱ndasakáʼnu Jehová, soo xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱na kuumiína ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa, ni̱nu xi̱kunina ta ni̱ndi̱ʼi̱-inina xa̱ʼa̱ mií kuitína, ña̱ xínitúni̱na kǒo níchindeétáʼankaña xíʼinna.
15. ¿Ndáana kǒo chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó, ta ndáaña káʼa̱n Biblia xíʼinyó?
15 Tá kítáʼanyó xíʼin na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, kǒo chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó (1 Cor. 15:33). I̱yoní xa̱a̱yó ndakutáʼanyó xíʼin na̱ yiví na̱ kǒo kúni̱ ndasakáʼnu Ndióxi̱ chi kǒo kíʼinna kuenta xíʼin ña̱ xínitúni̱na, ta ni va̱ása chindeétáʼanna xíʼinyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa. Ña̱kán, Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná kǒo kitáʼanyó xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ kíʼví, saáchi na̱yóʼo kǒo kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ (Efes. 4:17-19). Ña̱kán ná kǒo kitáʼanyó xíʼinna (2 Tim. 3:1-5).
TAXI NÁ SANÁʼA̱ JEHOVÁ YÓʼÓ
16. ¿Ama kúú ña̱ kivi chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó? (Koto recuadro ña̱ naní “¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó tá kíʼinyó kuenta xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia?”).
16 Ni na̱ yiví ku̱a̱chi kúúyó, soo ña̱ xínitúni̱yó kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ sakúsi̱íyó-ini Jehová. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó, ña̱ xínitúni̱yó va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼinyó tá kǒo káʼa̱n káxi Biblia xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa (1 Cor. 10:31). Ña̱ va̱ʼa chindeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó, ná kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱ chi ña̱yóʼo kúú ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa ndaka̱xinyó keʼéyó ña̱ sakúsi̱í-ini Jehová.
17. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Romanos 12:2, ¿ndáa ki̱ʼva sánáʼa̱ Jehová miíyó?
17 Tá táxiyó ña̱ sanáʼa̱ Jehová miíyó, ta̱yóʼo chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ vií ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní miíra (Is. 64:8; kaʼvi Romanos 12:2). ¿Ndáa ki̱ʼva sánáʼa̱ra miíyó? Nu̱ú Biblia káʼa̱nra xíʼinyó ndáaña kivi keʼéyó. Tá káʼviyó ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús, ña̱ xi̱sanáʼa̱ra xíʼin ki̱ʼva ña̱ ni̱xi̱yora, ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa sakúaʼayó xa̱ʼa̱ Jehová (1 Cor. 2:16; 2 Tim. 3:16).
18. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa kusi̱í-iniyó ta sakúsi̱íyó-ini Jehová?
18 Yóʼo ku̱ndaa̱-iniyó tá kúni̱yó vií koo ña̱ xínitúni̱yó, kǒo xíniñúʼu kitáʼanyó xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. Tá ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ kunda̱a̱ va̱ʼa iniyó xíʼin ña̱ káʼa̱n Biblia, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó tasaá ndakuniyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa (Sal. 1:1-3). Tá vií íyo ña̱ xínitúni̱yó, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kusi̱í-iniyó kachíñuyó nu̱ú Jehová ta vií kana ña̱ keʼéyó (2 Tim. 1:3).
YAA 159 Ndásakáʼnundi̱ yóʼó Jehová
a ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Na̱ʼná ña̱ nu̱ú, iin ta̱ hermano kéʼévara brindis xíʼin na̱ káchíñura xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ viíní ka̱na chiñu ña̱ ke̱ʼéna. Na̱ʼná ña̱ u̱vi̱, iin ta̱ hermano kǒo kéʼéra brindis xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ política.