Bijografija

KIF RAKKONTATA MINN ARISTOTELIS APOSTOLIDIS

Fl-​għoljiet tat-​tramuntana tal-​Muntanji Kawkasu tinsab Pyatigorsk, belt Russa magħrufa għan-​nixxigħat minerali u t-​temp sabiħ li għandha. Hawn jien twelidt lil koppja refuġjati Griegi fl-​1929. Għaxar snin wara, meta għaddejna mill-​esperjenza kerha taʼ terrur u tindif etniku minħabba li Stalin ried jeħles mill-​barranin, erġajna sirna refuġjati, peress li ġejna sforzati biex immorru l-​Greċja.

WARA li morna f’Piraiévs, il-​Greċja, il-​kelma “refuġjati” ħadet tifsira kompletament ġdida għalina. Konna nħossuna qisna stranġieri għalkollox. Għalkemm jien u ħija kellna ismijiet taʼ żewġ filosfi Griegi famużi, Sokrate u Aristotele, rari konna nisimgħu lil ħaddieħor juża dawk l-​ismijiet. Kulħadd kien isejħilna r-​Russi ż-​żgħar.

Ftit wara li faqqgħet it-​Tieni Gwerra Dinjija, l-​għażiża ommi mietet. Kienet iċ-​ċentru tal-​familja, u t-​telfa tagħha kissritna. Peress li għamlet xi żmien ma tiflaħx, kienet għallmitni kif nagħmel ħafna mill-​faċendi tad-​dar. Dan it-​taħriġ swieli ħafna iktar tard f’ħajti.

Il-​Gwerra u l-​Ħelsien

Il-​gwerra, il-​ħakma tan-​Nazi, u l-​bumbardamenti bla waqfien tal-​forzi Alleati għamlu kull jum qisu l-​aħħar wieħed. Kien hemm wisq faqar, ġuħ, u mwiet. Minn meta kelli 11-il sena, kelli naħdem iebes flimkien maʼ missieri għall-​għajxien tagħna t-​tlieta. L-​edukazzjoni sekulari tiegħi kienet mimlija b’ostakli minħabba l-​għarfien limitat li kelli dwar il-​lingwa Griega, kif ukoll minħabba l-​gwerra u l-​effetti li ħalliet warajha.

Il-Ġermanja damet tokkupa l-​Greċja s’Ottubru taʼ l-​1944. Ftit wara dan, ġejt f’kuntatt max-​Xhieda taʼ Jehovah. F’nofs in-​niket u l-​miżerja taʼ dak iż-​żmien, it-​tama tal-​Bibbja taʼ futur mill-​isbaħ taħt is-​Saltna t’Alla messitli qalbi. (Salm 37:29) Il-​wegħda t’Alla taʼ ħajja bla tmiem f’kundizzjonijiet taʼ paċi hawn fuq l-​art kienet ingwent effettiv għall-​feriti tiegħi. (Isaija 9:6 [9:​7, NW]) Fl-​1946, jien u missieri tgħammidna, bħala simbolu tad-​dedikazzjoni tagħna lil Jehovah.

Is-​sena taʼ wara, b’ferħ irċivejt l-​ewwel inkarigu tiegħi taʼ li nieħu ħsieb ix-​xandir (iktar tard imsejjaħ dak inkarigat mir-​rivisti) fit-​tieni kongregazzjoni li ġiet ifformata f’Piraiévs. It-​territorju tagħna kien mifrux minn Piraiévs sa Eleusis, distanza taʼ xi 50 kilometru. Dak iż-​żmien, kien hemm ħafna Kristjani midlukin bl-​ispirtu li kienu jaqdu fil-​kongregazzjoni. Kelli l-​privileġġ li naħdem magħhom u nitgħallem minnhom. Ħadt pjaċir bis-​sħubija tagħhom għax kellhom ammont li ma jispiċċa qatt t’esperjenzi x’jirrakkontaw dwar l-​isforz iebes meħtieġ sabiex jitwettaq l-​ippridkar. Mill-​mod taʼ ħajja tagħhom, stajt nara biċ-​ċar li biex naqdi lil Jehovah lealment, hemm bżonn taʼ ħafna paċenzja u perseveranza. (Atti 14:22) Kemm jien ferħan li llum hawn iktar minn 50 kongregazzjoni tax-​Xhieda taʼ Jehovah f’dawn l-​inħawi!

Sfida Mhux Mistennija

Xi ftit taż-​żmien wara, sirt naf lil Eleni, Kristjana żagħżugħa, ħelwa, u żeluża, mill-​belt taʼ Patras. Tgħarrasna sa l-​aħħar taʼ l-​1952. Madankollu, wara ftit xhur, Eleni mardet serjament. It-​tobba sabu li kellha tumur f’moħħha, u l-​qagħda tagħha kienet kritika. Kellha tiġi operata mill-​iktar fis possibbli. Wara ħafna sforzi, irnexxielna nsibu tabib f’Ateni li—minkejja li l-​mezzi disponibbli f’dak iż-​żmien ma kinux tajbin biżżejjed—kien lest li jimxi mat-​twemmin reliġjuż tagħna u jagħmel l-​operazzjoni mingħajr l-​użu tad-​demm. (Levitiku 17:​10-14; Atti 15:​28, 29) Wara l-​operazzjoni, it-​tobba, għalkemm kienu ottimisti dwar il-​futur taʼ l-​għarusa tiegħi, qatt ma warrbu l-​possibbiltà li tistaʼ terġaʼ tmur għall-​agħar.

X’kelli nagħmel f’sitwazzjoni bħal din? Minħabba li nbidlu ċ-​ċirkustanzi, kelli jien intemm l-​għerusija u neħles lili nnifsi? Le! Meta tgħarrasna, jien għamilt wegħda, u ridt li l-​iva tiegħi tfisser iva. (Mattew 5:37) Lanqas għal mument wieħed ma ħallejt lili nnifsi naħseb mod ieħor. Bl-​għajnuna t’oħtha l-​kbira, Eleni fieqet ftit, u żżewwiġna f’Diċembru taʼ l-​1954.

Tliet snin wara, Eleni reġgħet qalbet għall-​agħar, u l-​istess tabib kellu jerġaʼ joperaha. Din id-​darba kellu jidħol iktar fil-​fond tal-​moħħ sabiex ineħħi t-​tumur għalkollox. Bħala riżultat, dan ħalla lil marti b’parti minnha paralizzata, u l-​parti tal-​moħħ li tikkontrolla l-​kliem ġiet effettwata ħażin. Issa kien hemm numru taʼ sfidi ġodda u komplikati li żdiedu għat-​tnejn li aħna. Anki l-​eħfef biċċa xogħol saret taʼ ostaklu kbir għall-​għażiża marti. Minħabba l-​qagħda tagħha li kienet sejra dejjem għall-​agħar, kellna bżonn nagħmlu bidliet drastiċi fir-​rutina tagħna taʼ kuljum. Fuq kollox, kien hemm bżonn taʼ ħafna sabar u perseveranza.

Issa kien iż-​żmien li t-​taħriġ li ħadt mingħand ommi swieli ħafna. Kmieni kull fil-​għodu, kont nipprepara l-​ingredjenti kollha taʼ l-​ikliet, u Eleni kienet issajjar. Spiss kien ikollna l-​mistidnin, inkluż xi ministri full-time, nies maʼ min konna nistudjaw il-​Bibbja, u Kristjani sħabna mill-​istess kongregazzjoni li kienu fil-​bżonn. Ilkoll kienu jaqblu dwar kemm dawn l-​ikliet kienu verament tajbin! Jien u Eleni konna wkoll ngħinu lil xulxin fil-​faċendi tad-​dar, u b’hekk id-​dar tagħna kienet tkun nadifa u pulita. Din is-​sitwazzjoni li kienet titlob ħafna attenzjoni u enerġija damet sejra 30 sena.

Żelu Minkejja l-​Mard

Il-​fatt li xejn ma setaʼ jnaqqas l-​imħabba taʼ marti għal Jehovah u ż-​żelu tagħha għas-​servizz tiegħu kien iqanqal kemm lili kif ukoll lil oħrajn li kienu jinnotawha. Maż-​żmien, u bi sforz persistenti, Eleni rnexxielha tesprimi ruħha permezz taʼ vokabolarju limitat ħafna. Kienet l-​għaxqa tagħha tmur fuq in-​nies fit-​triq bl-​aħbar tajba mill-​Bibbja. Meta kont nagħmel xi vjaġġi tax-​xogħol, kont niħodha miegħi u nipparkja l-​karozza ħdejn xi bankina minfejn kienu jgħaddu ħafna nies. Kienet tiftaħ it-​tieqa tal-​karozza u tistieden lil dawk li jgħaddu biex jieħdu kopji tat-​Torri taʼ l-​Għassa u Stenbaħ! Darba minnhom ħalliet 80 kopja f’sagħtejn. Spiss kienet tuża r-​rivisti l-​qodma kollha li kienu jkunu disponibbli fil-​kongregazzjoni. Eleni kienet regulari wkoll f’forom oħra taʼ l-​ippridkar.

Matul is-​snin kollha li marti kienet invalida, dejjem ġiet miegħi l-​laqgħat. Qatt ma tilfet konvenzjoni jew assemblea waħda, anki meta kien ikollna nivvjaġġaw barra l-​pajjiż minħabba l-​persekuzzjoni tax-​Xhieda taʼ Jehovah fil-​Greċja. Minkejja l-​limitazzjonijiet tagħha, attendiet bil-​ferħ konvenzjonijiet fl-​Awstrija, fil-​Ġermanja, f’Ċipru, u f’pajjiżi oħrajn. Eleni qatt ma gergret jew talbet iktar attenzjoni, anki meta minħabba r-​responsabbiltajiet miżjuda tiegħi fis-​servizz taʼ Jehovah xi kultant l-​affarijiet saru inqas konvenjenti għaliha.

Għalija, din is-​sitwazzjoni pprovdiet taħriġ fit-​tul dwar kif nistabar u nippersevera. Kemm-il darba esperjenzajt l-​għajnuna taʼ Jehovah. Aħwa rġiel u nisa għamlu sagrifiċċji kbar sabiex jgħinuna bi kwalunkwe mod possibbli, u t-​tobba tawna appoġġ b’qalb tajba. Matul dawn is-​snin diffiċli kollha, qatt ma konna neqsin mill-​bżonnijiet tal-​ħajja, għalkemm din is-​sitwazzjoni, li kienet titlob ħafna minna, għamlitha impossibbli għalija li naħdem xogħol sekulari full-time. L-​interessi u s-​servizz taʼ Jehovah dejjem tajniehom l-​ewwel prijorità.—Mattew 6:33.

Ħafna staqsewna x’kien li għenna matul dawk iż-​żminijiet taʼ prova. Hekk kif issa nħares lura, nirrealizza li l-​istudju persunali tal-​Bibbja, it-​talb mill-​qalb lil Alla, l-​attendenza regulari għal-​laqgħat Kristjani, u l-​parteċipazzjoni żeluża fix-​xogħol taʼ l-​ippridkar, saħħewlna s-​sabar u l-​perseveranza. Konna dejjem niġu mfakkrin fil-​kliem inkuraġġanti taʼ Salm 37:​3-5: “Afda fil-​Mulej, u agħmel it-​tajjeb; . . . qiegħed fil-​Mulej l-​għaxqa tiegħek . . . Erħi fil-​Mulej it-​triq tiegħek, afda fih, u jagħmel hu.” Vers ieħor li kien imprezzabbli għalina kien Salm 55:22 (Karm Żammit): “Qiegħed it-​tagħbija tiegħek fuq il-​Mulej, u hu jgħinek.” Bħal tifel żgħir b’fiduċja sħiħa f’missieru, aħna mhux biss tfajna t-​tagħbija tagħna f’idejn Jehovah iżda wkoll ħallejnihielu f’idejh.—Ġakbu 1:6.

Fit-12 t’April taʼ l-​1987, waqt li marti kienet qed tippriedka quddiem id-​dar tagħna, bieb tqil tal-​ħadid ngħalaq b’sabta warajha, tefagħha fuq il-​bankina u spiċċat biex weġġgħet gravi. B’riżultat taʼ dan, damet f’koma għat-​tliet snin taʼ wara. Mietet fil-​bidu taʼ l-​1990.

Naqdi ’l Jehovah bl-​Aħjar Mod li Nistaʼ

Lura fl-​1960, inħtart bħala qaddej tal-​kongregazzjoni f’Nikaia, Piraiévs. Minn dakinhar, kelli l-​privileġġ li naqdi f’għadd taʼ kongregazzjonijiet oħra f’Piraiévs. Għalkemm qatt ma kelli tfal tiegħi, kelli l-​ferħ li ngħin lil ħafna wlied spiritwali jsiru sodi fil-​verità. Xi wħud minnhom issa jaqdu bħala anzjani fil-​kongregazzjoni, qaddejja ministerjali, pijunieri, u membri tal-​familja taʼ Betel.

Wara li d-​demokrazija ġiet stabbilita mill-​ġdid fil-​Greċja fl-​1975, ix-​Xhieda taʼ Jehovah setgħu jagħmlu l-​konvenzjonijiet fil-​libertà, u għalhekk ma kellhomx iktar għalfejn jinħbew fil-​foresti. L-​esperjenza li xi wħud minna konna ksibna meta organizzajna l-​konvenzjonijiet barra l-​pajjiż issa saret imprezzabbli. Għalhekk, kelli l-​ferħ u l-​privileġġ li naqdi f’diversi kumitati tal-​konvenzjoni għal bosta snin.

Imbagħad, fl-​1979, saru pjanijiet biex tinbena l-​ewwel Sala taʼ l-​Assembleat fil-​Greċja, fit-​truf t’Ateni. Ġejt inkarigat biex norganizza u ntemm dan il-​proġett enormi taʼ kostruzzjoni. Dan l-​inkarigu wkoll kien jeħtieġ ħafna sabar u perseveranza. Il-​ħidma għal tliet snin maʼ mijiet taʼ aħwa rġiel u nisa li kienu lesti jissagrifikaw lilhom infushom ħolqot għaqda qawwija taʼ mħabba u unità bejnietna. Il-​memorji taʼ dan il-​proġett jinsabu minquxin sew f’qalbi u żgur li ma ninsiehom qatt.

Nissodisfaw il-​Bżonnijiet Spiritwali tal-​Ħabsin

Ftit tas-​snin wara, infetaħ bieb għal opportunità ġdida. Ħdejn it-​territorju tal-​kongregazzjoni tiegħi, f’Korydallos, hemm wieħed mill-​akbar ħabsijiet fil-​Greċja. Minn April taʼ l-​1991, inħtart biex inżur dan il-​ħabs kull ġimgħa bħala ministru tax-​Xhieda taʼ Jehovah. Hemmhekk għandi l-​permess li nikkonduċi studji tal-​Bibbja u laqgħat Kristjani mal-​ħabsin li huma interessati. Ħafna minnhom għamlu bidliet kbar, u b’hekk taw prova tal-​qawwa immensa li għandha l-​Kelma t’Alla. (Lhud 4:12) Dan impressjona kemm lil dawk li jaħdmu fil-​ħabs kif ukoll lil xi ħabsin oħra. Xi wħud mill-​ħabsin li studjajt il-​Bibbja magħhom inħelsu u issa huma pubblikaturi taʼ l-​aħbar tajba.

Għal xi żmien studjajt maʼ tliet traffikanti tad-​droga magħrufin. Hekk kif għamlu progress spiritwali, ġew għall-​istudju tal-​Bibbja bil-​leħja mqaxxra, b’xagħarhom mimxut pulit, lebsin qmis u ingravata f’nofs Awissu—xahar li fih is-​sħana tkun fl-​eqqel tagħha fil-​Greċja! Id-​direttur tal-​ħabs, il-​kap gwardjan, u xi impjegati ħarġu jiġru mill-​uffiċċji tagħhom biex jaraw dan il-​fenomenu. Ma setgħux jemmnu dak li bdew jaraw b’għajnejhom!

Esperjenza inkuraġġanti oħra seħħet fin-​naħa tal-​ħabs fejn hemm il-​blokk tan-​nisa. Inbeda studju tal-​Bibbja maʼ mara li kienet qed tqattaʼ sentenza taʼ ħabs għal għomorha minħabba qtil. Kienet magħrufa għall-​aġir ribelluż tagħha. Madankollu, il-​verità tal-​Bibbja li bdiet titgħallem tant ġabet fiha bidliet notevoli li ħafna kkummentaw dwarha li kienet qisha ljun li sar ħaruf! (Isaija 11:​6, 7) Malajr kisbet ir-​rispett u l-​fiduċja tad-​direttur tal-​ħabs. Ħadt pjaċir naraha tagħmel progress spiritwali mill-​aħjar u tasal sal-​punt li tiddedika ħajjitha lil Jehovah.

Ngħinu lill-​Morda u lix-​Xjuħ

Il-​fatt li rajt lil marti tissielet fit-​tul kontra l-​mard għamilni iktar konxju tal-​bżonnijiet tal-​morda u l-​anzjani fostna. Kulmeta l-​pubblikazzjonijiet tagħna jkun fihom artikli li jħeġġuna biex nirsistu u nagħtu għajnuna b’imħabba lil individwi bħal dawn, l-​interess tiegħi kien jitqanqal. Artikli bħal dawn kont ngħożżhom u nġemmagħhom. Wara li għaddew xi ftit tas-​snin, kont ġemmajt folder taʼ iktar minn mitt paġna li kien jibda bl-​artiklu “Consideration for Older Persons and Afflicted Ones” (Konsiderazzjoni Lejn Persuni Anzjani u Wħud Morda), fil-​ħarġa taʼ The Watchtower tal-​15 taʼ Lulju, 1962. Ħafna minn dawn l-​artikli wrew li kien taʼ vantaġġ għal kull kongregazzjoni li tipprovdi għajnuna organizzata għall-​morda u l-​anzjani.—1 Ġwann 3:​17, 18.

L-anzjani organizzaw grupp t’aħwa rġiel u nisa li għamlu lilhom infushom disponibbli biex jieħdu ħsieb il-​bżonnijiet tal-​morda u x-​xjuħ fil-​kongregazzjoni tagħna. Qassamna l-​volontieri fi gruppi differenti—bħal per eżempju dawk li setgħu jgħinu matul il-​jum, oħrajn li setgħu jgħinu bil-​lejl, dawk li setgħu jipprovdu t-​trasport, u dawk li kienu disponibbli fuq bażi t’24 siegħa. Dawn taʼ l-​aħħar kienu jifformaw speċi taʼ skwadra għall-​emerġenza.

Ir-riżultati li ġew minn sforzi bħal dawn kienu inkuraġġanti. Per eżempju, oħt marida li kienet tgħix waħedha nstabet mitlufa minn sensiha maʼ l-​art waqt waħda miż-​żjajjar taʼ kuljum li kienu jsirulha. Avżajna lil waħda oħt li kienet toqgħod viċin u li kellha karozza. Din ħadet lill-​oħt sa l-​eqreb sptar f’ħin inkredibbli—għaxar minuti biss! It-​tobba qalu li dan salvalha ħajjitha.

Il-gratitudni li tintwera lill-​membri tal-​grupp mill-​morda u l-​anzjani hija taʼ sodisfazzjon kbir. It-​tama tagħna li ngħixu maʼ dawn l-​aħwa rġiel u nisa fis-​sistema l-​ġdida t’Alla f’ċirkustanzi differenti tqawwilna qalbna. U li tkun taf li ġew megħjunin biex jissaportu minħabba l-​appoġġ li ngħatalhom matul it-​tbatijiet tagħhom huwa premjanti wkoll.

Il-​Perseveranza Kienet Premjanti

Issa jien naqdi bħala anzjan f’waħda mill-​kongregazzjonijiet taʼ Piraiévs. Minkejja l-​età avanzata u l-​problemi taʼ saħħa li għandi, ninsab ferħan li għadni nistaʼ nieħu sehem regulari fl-​attivitajiet tal-​kongregazzjoni.

Tul is-​snin, kelli bżonn ammont iktar min-​normal taʼ determinazzjoni u perseveranza biex niffaċċja ċirkustanzi taʼ prova, sfidi diffiċli, u ġrajjiet li seħħew bla mistenni. Madankollu, Jehovah dejjem tani s-​saħħa li kelli bżonn sabiex negħleb dawn il-​problemi. Ħafna drabi, esperjenzajt kemm hu veru l-​kliem tas-​salmista: “Biżżejjed ngħid: ‘Qiegħed jiżloq riġli,’ biex tjubitek, Mulej, tweżinni. Meta joktor l-​hemm ġo qalbi, il-​faraġ tiegħek hennieli ruħi.”—Salm 94:​18, 19.

[Stampa f’paġna 25]

Maʼ marti, Eleni, wara t-​tieni operazzjoni tagħha, fl-​1957

[Stampa f’paġna 26]

Waqt konvenzjoni f’Nuremberg, il-​Ġermanja, fl-​1969

[Stampa f’paġna 28]

Il-​grupp t’aħwa li għenu lill-​morda u lix-​xjuħ