Mistoqsijiet mill-Qarrejja
Kien David, raġel li kien jogħġob lil Alla, jittratta b’mod aħrax lill-ilsiera, bħalma jaħsbu ħafna meta jaqraw it-2 Samwel 12:31 u l-1 Kronaki 20:3?
Le. David sempliċement ikkundanna lill-Għammonin għal xogħol inforzat. L-azzjonijiet taʼ David ma ġewx mifhumin sew minħabba l-mod kif ġew tradotti dawn il-versi f’ċertu verżjonijiet tal-Bibbja.
Meta jiddeskrivu l-mod kif David ittratta lill-Għammonin, dawn il-verżjonijiet tal-Bibbja jpinġuh bħala bniedem barbaru u krudili. Per eżempju, fit-2 Samwel 12:31, skond it-traduzzjoni taʼ Karm Żammit, naqraw: “U ħareġ ukoll in-nies li kienu fiha, u qiegħed ġisimhom taħt imnaxar, u taħt xtabi tal-ħadid, u taħt imnanar tal-ħadid, u tefagħhom fil-forn taċ-ċlamit: u hekk kien jagħmel lill-bliet kollha taʼ wlied Għammon.” Ir-rakkont li jinsab fl-1 Kronaki 20:3 huwa simili ħafna.
Madankollu, kif jgħid l-istudjuż tal-Bibbja Samuel Rolles Driver, il-krudeltà “m’għandhiex x’taqsam mal-karattru u t-temperament taʼ David bħala individwu.” Għalhekk, kumment f’The Anchor Bible jgħid li David kien qed jifforma gruppi taʼ lsiera sabiex jieħu xi vantaġġi ekonomiċi mit-territorji li kien ikkonkwista u milli jidher din kienet ħaġa komuni fost is-slaten li kienu jirbħu. Bl-istess ħsieb, Adam Clarke qal li t-tifsira taʼ dan hi li David għamel lin-nies ilsiera u impjegahom bħala wħud li jisserraw, jagħmlu x-xtiebi tal-ħadid, jew jaħdmu fil-minjieri, u jaqtgħu l-injam, u jagħmlu l-madum. L-isserrar, it-tbiċċir, u l-qtugħ fi bċejjeċ tan-nies m’għandhomx x’jaqsmu mal-kuntest daqskemm ma kellhomx x’jaqsmu mal-mod kif David kien jaġixxi maʼ l-Għammonin.
Xi traduzzjonijiet oħra iktar moderni jirriflettu din il-fehma iktar ċara meta juru li David ma jistax jiġi akkużat bi trattament inuman.a Innota kif tpoġġiha t-traduzzjoni taʼ l-Għaqda Biblika Maltija: “In-nies tagħha mbagħad ħariġhom u qabbadhom jaħdmu bil-munxar, bil-bqaqen, u bil-fisien tal-ħadid. Ħaddimhom ukoll fil-fran tal-madum. Hekk għamel bl-ibliet kollha taʼ l-Għammonin.” (2 Samwel 12:31) “In-nies tagħha mbagħad ħariġhom u qabbadhom jaħdmu bil-munxar, bil-bqaqen u bil-fisien tal-ħadid. Hekk għamel David lill-ibliet kollha taʼ l-Għammonin.” (1 Kronaki 20:3) In-New World Translation hi fi qbil maʼ l-aħħar mod kif l-istudjużi jifhmu dawn il-versi: “In-nies li kienu jgħammru hemm, hu ħariġhom ’il barra sabiex ikun jistaʼ jpoġġihom jisserraw il-ġebel u jaħdmu b’għodda tal-ħadid li taqtaʼ ħafna u mnanar tal-ħadid, u hu ġagħalhom jagħmlu l-madum.” (2 Samwel 12:31) “U n-nies li kienu fiha hu ħariġhom, u żammhom impjegati f’li jisserraw il-ġebel u fi strumenti li jaqtgħu tal-ħadid u fi mnanar; u dak kien il-mod kif David għamel lill-bliet kollha taʼ wlied Għammon.”—1 Kronaki 20:3.
David m’għaddiex lill-Għammonin, li kienu sofrew telfa, minn din it-tortura ħarxa u minn massakri orribbli bħal dawn. Hu ma kkopjax il-prattiċi sadistiċi u brutali tal-gwerra li kienu komuni fi żmienu.
[Nota taʼ taħt]
a Jekk nibdlu biss ittra waħda, it-test Ebrajk jistaʼ jinftiehem li “daħħalhom fil-munxar” jew li “qatagħhom (isserrahom) f’biċċiet.” Iktar minn hekk, il-frażi “forn taċ-ċlamit” tistaʼ tfisser ukoll “forma tal-madum.” Forma bħal din tkun dejqa wisq biex jgħaddi bniedem minnha.