Id-Dewmien Kien Fatali!
TLIET familji, sebaʼ adulti u sitt itfal, ġrew kemm felħu biex isalvaw ħajjithom. Milli jidher kienu tgezzu flimkien f’xi xelter tad-dar taʼ xi ħadd, bit-tama li jeħilsu mix-xita taʼ ġebel tal-biżaʼ li kienet nieżla. Imma hekk kif l-irbombjar tal-ġebel jitgerbeb siket, wasal terrur ieħor—sħaba sewda taʼ rmied li jifga. Issa ma kellhomx għażla ħlief li jiġru kemm jifilħu.
Fuq quddiem kien hemm raġel, wisq probabbli xi qaddej, li ġera bi xkora bl-ikel imdendla maʼ spalltu. Hu kien segwit minn żewġ subien, wieħed taʼ madwar erbaʼ snin, u l-ieħor taʼ ħamsa, jiġru id f’id. L-oħrajn segwew—kollhom paniku, jitħabtu, jitfixklu, iddisprati jfittxu kif jaħarbu. Huma ppruvaw jieħdu n-nifs, imma minflok arja, daħħlu ġo fihom irmied niedi. Wieħed wara l-ieħor, it-tlettax li huma kollha waqgħu u ġew midfunin mill-irmied li kien nieżel. Il-povri fdalijiet tagħhom kellhom jibqgħu mirdumin sakemm l-arkeoloġisti kixfuhom kważi 2,000 sena wara u fehmu x’kienu d-dettalji tal-biki tal-aħħar mumenti tagħhom.
Dawn it-tlettax-il vittma kienu biss ftit mis-16-il elf li huma stmati li għebu fil-belt antika taʼ Pompej, fl-Italja, fl-24 t’Awissu, tas-sena 79 E.K. Ħafna salvaw billi ħarbu mill-belt meta l-Muntanja Vessuvju sbroffat l-ewwel splużjoni tagħha. Iżda, dawk li qagħdu jittratienu—fil-maġġoranza nies għonja li ma ridux iħallu djarhom u ġidhom—ġew midfunin taħt 20 pied taʼ ġebel u rmied.
Dak li ġara f’Pompej kważi 2,000 sena ilu jistaʼ jkun storja antika. Imma f’ħafna modi huwa parallel tas-sitwazzjoni li qed tiffaċċja lir-razza umana llum. Sinjal globali, li jbassar xi ħaġa iktar tal-biżaʼ mill-irbombjar tal-Muntanja Vessuvju, qiegħed iservi bħala twissija li din l-ordni dinjija preżenti qiegħda tiffaċċja qerda imminenti. Biex insalvaw, irridu naġixxu fil-pront. Id-dewmien huwa fatali. Eżatt dak is-sinjal x’inhu u kif nistgħu inwieġbu bil-għaqal għalih huwa s-suġġett tal-artiklu li jmiss tagħna.
[Sors taʼ l-Istampa f’paġna 3]
Soprintendenza Archeologica di Pompei