तळटीप

a तथापि, क्षमाशीलतेचा विचार करताना यहोवा इतरही गोष्टी लक्षात घेतो. उदाहरणार्थ, चूक करणारा यहोवाच्या दर्जांबद्दल अज्ञानी असल्यास, अशाप्रकारचा अज्ञानीपणा दोषीपणाचा भार कमी करील. येशूने त्याच्या पित्याला, त्याचा छळ करणाऱ्‍यांना क्षमा करण्याची विनंती केली त्यावेळेस ज्यांनी त्याचा घात केला त्या रोमी सैनिकांबद्दल तो बोलत होता हे उघडपणे दिसते. तो कोण आहे याबद्दल अज्ञानी असल्याने ते ‘काय करत आहेत हे त्यांना माहीत नव्हते.’ तथापि, त्या देहदंडाच्या मागे जे धार्मिक पुढारी होते त्यांचाच अधिक दोष होता व त्यांच्यातील अनेकांना क्षमेची शक्यता नव्हती.—योहान ११:४५-५३; पडताळा प्रेषितांची कृत्ये १७:३०.