അടിക്കുറിപ്പ്

c റോമാക്കാർ ചില ദിവസ​ങ്ങ​ളിൽ 500 പേരെ വരെ സ്‌തം​ഭ​ത്തി​ലേറ്റി കൊന്നി​രു​ന്ന​താ​യി യഹൂദ​രു​ടെ ചരിത്രം എന്ന പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ പ്രൊ​ഫസർ ഗ്രെറ്റ്‌സ്‌ പറയുന്നു. പിടി​ക്ക​പ്പെട്ട മറ്റു ചില യഹൂദ​ന്മാ​രു​ടെ കൈകൾ മുറി​ച്ചു​കളഞ്ഞ ശേഷം അവരെ നഗരത്തി​ലേക്കു തിരികെ വിട്ടു. അവിടത്തെ അവസ്ഥകൾ എങ്ങനെ​യു​ള്ളത്‌ ആയിരു​ന്നു? “പണത്തിന്റെ മൂല്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, അതിനാൽ ഭക്ഷണം വാങ്ങാൻ കഴിയാ​താ​യി. കുറെ വൈ​ക്കോ​ലോ തോൽക്ക​ഷ​ണ​മോ നായ്‌ക്കൾക്ക്‌ എറിഞ്ഞി​ട്ട​തി​ന്റെ അവശി​ഷ്ട​ങ്ങ​ളോ പോലെ അങ്ങേയറ്റം അറപ്പു​ള​വാ​ക്കുന്ന സാധന​ങ്ങൾക്കാ​യി ആളുകൾ തെരു​വു​ക​ളിൽ നിർദയം പോര​ടി​ച്ചു. . . . അടക്കം ചെയ്യാത്ത ശവങ്ങൾ കുമി​ഞ്ഞു​കൂ​ടി​യ​പ്പോൾ കൊടും വേനൽച്ചൂ​ടി​ലെ വായു​വി​ലൂ​ടെ മഹാവ്യാ​ധി​കൾ പടർന്നു​പി​ടി​ച്ചു. രോഗ​ത്താ​ലും ക്ഷാമത്താ​ലും വാളി​നാ​ലും ആളുകൾ ചത്തൊ​ടു​ങ്ങി.”