Idantifye la Bet Sovaz ek So Mark

ESKI u kontan mont enn puzzle? Pu sa, u bizin rod bann pyes apropriye. Dan la Bib, Bondye finn donn nu bann pyes neseser pu dekuver sinifikasyon sif 666—non, uswa mark, la bet sovaz mansyone dan Révélation sapit 13.

Dan sa lartik-la, nu pu egzaminn kat indis kle ki permet nu konn sinifikasyon mark la bet sovaz. Nu pu egzaminn (1) fason ki parfwa swazir bann non Biblik, (2) lidantite la bet sovaz, (3) seki nu konpran par lexpresyon “enn nimero imin” ki la Bib servi pu kalifye 666, ek (4) seki nimero 6 reprezante, ek kifer inn servi trwa fwa sis, setadir 666.—Révélation 13:18.

Bann Non Biblik —Zot Pa Zis Bann Etiket

Suvan bann non Biblik ena enn sinifikasyon spesyal, sirtu kan se Bondye ki donn sa. Par egzanp, etandone ki Abram ti pu vinn papa plizir nasyon, Bondye ti sanz so non an Abraham, ki vedir “Papa enn gran kantite dimunn.” (Genèse 17:5, not) Bondye ti dir Joseph ek Marie apel zanfan ki Marie ti pu gayne, Jésus. Sa non-la vedir “Jéhovah Limem la delivrans.” (Matthieu 1:21, not; Luc 1:31) An armoni avek sinifikasyon sa non-la, Jéhovah inn pran dispozisyon atraver minister Jésus ek so sakrifis, pu sov nu.—Jean 3:16.

Pareyman, se Bondye ki’nn donn la bet sovaz non sinbolik 666. Pu ki Bondye inn donn sa non-la, sirman li’nn truv sertin partikilarite ar sa bet-la. Pu konpran sa bann partikilarite-la, nu pu bizin konn lidantite sa bet sovaz-la ek so bann aktivite.

Lidantite la Bet Sovaz

Dan la Bib, liv Danyel donn nu buku eklersisman lor seki bann “bet” sinbolik reprezante. Sapit 7 dekrir an detay “kat gro bet” sovaz—enn lyon, enn lurs, enn leopar, ek enn bet ki fer per ek ki ena bann gro ledan an feray. (Daniel 7:2-7) Daniel dir nu ki sa bann bet sovaz-la reprezant bann “le-rwa,” uswa bann rwayom politik, ki reyn enn apre lot lor bann gran lanpir.—Daniel 7:17, 23.

Konsernan la bet sovaz ki mansyone dan Révélation sapit 13:1, 2, enn diksyoner Biblik (The Interpreter’s Dictionary of the Bible) dir ki sa bet-la “ena tu bann partikilarite ki nu retruve dan sa kat bet ki Daniel ti truve an vizyon . . . Donk, sa premye bet-la [ki mansyone dan Révélation] reprezant tu bann pwisans politik dan lemond, ki an opozisyon avek Bondye.” Révélation 13:7 konfirm sa panse-la. Li dir konsernan sa bet-la: “Inn donn li puvwar lor sak tribi, pep, lang, ek nasyon.”a

Kifer la Bib servi bann bet sovaz pu reprezant bann guvernman imin? Pu omwin de rezon. Premyerman, parski pandan plizir syek, bann guvernman finn azir kuma bann bet sovaz; zot inn vers buku disan. Bann istoryin Ariel ek Will Durant inn ekrir ki “listwar finn tuletan marke par lager, ek sa pa’nn diminye malgre ki la sivilizasyon ek demokrasi finn byin etabli later.” Wi, vremem, “dimunn inn dominn lor dimunn, ek zot finn rekolte maler.” (Ecclésiaste 8:9) Dezyem rezon, se parski “le dragon [Satan] inn donn sa bet-la so pwisans, so tronn ek enn gran puvwar.” (Révélation 12:9; 13:2) Donk, se Satan ki deryer bann guvernman. Se pu sa ki zot kuma bann bet sovaz, parey kuma le dragon limem.—Jean 8:44; Éphésiens 6:12.

Selman, sa pa vedir ki Satan inflyans direkteman sak dirizan lor later. Avredir, dan enn sans, bann guvernman pe servi antan ki bann “minis Bondye”; zot permet ki ena enn sertenn lord dan la sosyete. Sinon, sakenn ti pu fer seki li anvi. Sertin dirizan inn protez “les droits de l’homme,” seki permet nu pratik vre ladorasyon—enn kitsoz ki Satan pa kontan ditu. (Romains 13:3, 4; Ezra 7:11-27; Actes 13:7) Me kanmem sa, akoz linflyans Satan le Diable, okenn dimunn, ni okenn organizasyon pa’nn kapav amenn lape ek sekirite dan enn fason dirab lor later.b—Jean 12:31.

“Enn Nimero Imin”

Enn trwazyem indis ki ed nu pu konpran sinifikasyon nimero 666, se ki la Bib apel sa nimero-la, “enn nimero imin.” (“ un nombre d’homme, “ Traduction du monde nouveau) Me, sa expresyon-la pa kapav koresponn avek enn dimunn, parski se Satan ki ena puvwar lor la bet sovaz. (Luc 4:5, 6; 1 Jean 5:19; Révélation 13:2, 18) Lexpresyon “nimero imin” montre ki la bet sovaz pena okenn partikilarite ki enn kreatir spirityel uswa enn demon ena. Li ena plito bann partikilarite ki enn dimunn ena. Ki sa bann partikilarite-la sa? La Bib dir nu: “Tu dimunn fer pese ek zot pa kapav ariv ziska la glwar Bondye.” (Romains 3:23) Donk, kan la Bib dir ki la bet sovaz ena “enn nimero imin,” sa vedir ki bann guvernman zot inparfe ek zot fer pese, parey kuma bann dimunn.

Listwar konfirm sa. Get seki ansyin sekreter d’État Américain, Henry Kissinger, ti dir: “Tu sivilizasyon ki ti egziste, finn finalman disparet. Pandan listwar, buku zefor finn tom dan delo, ek buku dezir pa finn realize . . . Donk, enn istoryin bizin aksepte ki dan lavi, pa kapav evit maler.” Sa bann remark byin fran ki Kissinger inn fer-la, konfirm seki la Bib dir: “Dimunn pa’nn fer pu desid so lavi. Dimunn pa’nn fer pu diriz so pa.”—Jérémie 10:23.

Asterla, ki nu konn lidantite la bet sovaz ek kuma Bondye konsider li, nu kapav egzaminn dernye pyes sa puzzle-la—nimero 6. Anu gete kifer inn ekrir 6 trwa fwa, setadir 666.

Trwa Fwa Sis—Kifer?

Dan la Bib, sertin sif ena enn sinifikasyon sinbolik. Sif set, par egzanp, suvan reprezant seki konple uswa ki parfe devan Bondye. Par egzanp, la Bib dir ki Bondye konplet so kreasyon an rapor avek later, pandan 7 zur sinbolik, uswa 7 long peryod letan. (Genèse 1:3–2:3) “Bann parol” Bondye parey kuma “larzan ki finn rafine set fwa,” setadir ki zot parfe. (Psaume 12:6; Proverbes 30:5, 6) Naamân ti bizin beyn set fwa dan larivyer pu li geri konpletman ar so lalep.—2 Rois 5:10, 14.

Sis mank 1 pu gayn 7. Donk, eski sif 6 pa enn sinbol apropriye pu reprezant enn kitsoz ki inparfe ek ki ena defo devan Bondye? Wi, egzakteman! (1 Chroniques 20:6, 7) Ek asterla, kan ekrir sis trwa fwa, sa montre enn gran degre linperfeksyon. Se enn rezonnman lozik, etandone ki nu finn truve ki nimero 666 li “enn nimero imin.” Donk, bann aksyon sa bet sovaz-la, so “nimero imin,” ek nimero 666, tusala amenn nu a enn sel konklizyon: La bet sovaz finn fer buku pese devan lizye Jéhovah.

Kan nu lir deskripsyon bann pese ki sa bet sovaz-la inn fer, sa rapel nu seki Jéhovah ti dir Belshatsar, le Rwa Babylone. Par lintermedyer Daniel, Jéhovah ti dir Belshatsar: “Finn pez twa dan balans ek finn truve ki to mank kitsoz.” Pandan sa lanwit-lamem, Belshatsar ti perdi lavi, ek pwisan lanpir Babylonien ti tonbe. (Daniel 5:27, 30) Pareyman, kan Jéhovah pu ziz la bet sovaz, setadir le sistem politik, ek tu seki ena so mark, sa pu sinifi la destriksyon pu zot. Lerla, se pa zis enn sistem politik ki Bondye pu detrir, me tu bann guvernman imin. (Daniel 2:44; Révélation 19:19, 20) Li byin inportan alor, ki nu veye ki pa gayn mark la bet sovaz, sinon nu riske perdi lavi ansam avek li!

Sinifikasyon Sa Mark-La

Zis apre ki liv Révélation koz lor nimero 666, li mansyonn 144,000 disip Jésus Christ, l’Agneau Bondye. Zot ena non Jésus ek non so Papa, Jéhovah, ekrir lor zot fron, ek sa bann non-la montre ki zot apartenir a Jéhovah ek so Garson. Dayer bann 144,000 fyer pu rann temwaynaz lor Jéhovah ek Jésus Christ. Pareyman, bann ki ena mark la bet sovaz, montre tu dimunn ki zot sumet ar sa bet-la. Donk, sa mark sinbolik ki enn dimunn ena lor so lamin drwat uswa lor so fron, montre ki li pe sutenir ek ador la bet sovaz, setadir sistem politik sa lemond-la. Bann seki ena sa mark-la pe donn “César” seki normalman zot ti bizin donn Bondye. (Luc 20:25; Révélation 13:4, 8; 14:1) Kuma zot fer sa? Kan zot ador la patri, so bann sinbol, ek so pwisans militer, lor ki zot met tu zot lespwar. Avredir, ladorasyon ki zot donn Bondye, zot pe fer sa zis an parol.

Purtan, la Bib ankuraz nu: “Pa met zot konfyans dan bann dimunn inportan, ni dan bann dimunn [ordiner], ki pa kapav delivre personn. So lespri sorti, li return dan later, sa zur-la mem so bann panse fini.” (Psaume 146:3, 4) Bann dimunn ki swiv sa konsey-la, pa etone kan bann guvernman pa tini zot promes, uswa kan bann dirizan byin popiler, perdi zot gran pozisyon.—Proverbes 1:33.

Sa pa vedir ki bann vre Kretyin pe krwaz lebra, ek zot indiferan ar sityasyon kritik ki bann dimunn pe kone. Okontrer, zot pe proklam avek zel ki sel guvernman ki pu rezud problem limanite se Rwayom Bondye—dayer zot bann reprezantan sa Rwayom-la.—Matthieu 24:14.

Rwayom Bondye—Sel Lespwar pu Limanite

Kan Jésus ti lor later, tem prinsipal so predikasyon ti Rwayom Bondye. (Luc 4:43) Dan lapriyer Notre Père, Jésus ti anseyn so bann disip pu priye pu sa Rwayom-la vini ek pu ki volonte Bondye fer lor later. (Matthieu 6:9, 10) Sa Rwayom-la se enn guvernman ki pu diriz later antye. Li pa truv dan okenn kapital lor later, me dan lesyel. Se pu sa ki Jésus ti apel sa Rwayom-la “rwayom ki dan lesyel.”—Matthieu 11:12.

Kisannla ki pli byin plase pu vinn le-Rwa sa Rwayom-la, si se pa Jésus Christ limem, li ki finn mor pu bann dimunn ki pu sumet ar so reyn? (Isaïe 9:6, 7; Jean 3:16) Zordi, le-Rwa parfe-la, li enn lespri byin pwisan dan lesyel. Byinto li pu lans la bet sovaz, so bann le-rwa, ek so bann larme dan “lak dife ki pe bwi ar suf,” setadir zot pu konn enn destriksyon eternel. Me pa fini. Jésus pu usi eliminn Satan, enn kitsoz ki okenn dimunn pa’nn kapav fer.—Révélation 11:15; 19:16, 19-21; 20:2, 10.

Rwayom Bondye pu amenn lape pu tu dimunn obeisan ki pu viv lor later. (Psaume 37:11, 29; 46:8, 9) Traka, sufrans ek lamor pu disparet. Wi, se enn lavenir extraordiner ki’nn rezerve pu bann dimunn ki pa pe les zot gayn mark la bet sovaz!—Révélation 21:3, 4.

[Notes]

[Lankadre lor paz 5]

Bann Indis pu Konn Sinifikasyon 666

1. Suvan, non Biblik enn dimunn fer nu kone ki kalite dimunn li ete, uswa kuma so lavi ete. Nu truv sa, par egzanp, dan ka Abraham, Jésus ek lezot dimunn ankor. Pareyman, nimero la bet sovaz reprezant so bann partikilarite.

2. Dan liv Daniel, bann bet sovaz reprezant bann rwayom, uswa bann lanpir ki’nn reyne enn apre lot lor later. Dan Révélation 13:1, 2, la bet sovaz reprezant tu bann sistem politik lor later, ki’nn gayn puvwar ar Satan ek ki kontrole par li.

3. Lexpresyon “enn nimero imin,” montre ki la bet sovaz pena partikilarite bann demon, me partikilarite bann dimunn. Donk, li reflet defo ki dimunn ena akoz zot linperfeksyon.

4. Dan la Bib, sif set reprezant tu seki konple uswa tu seki parfe devan Bondye. Etandone ki sis inferyer ar set, donk sis reprezant linperfeksyon. Mark 666 montre enn linperfeksyon dernye degre.

[Bann Zimaz lor paz 6]

Bann guvernman imin pa finn kapav diriz later; nimero 666 li enn sinbol apropriye pu zot

[Orizinn]

Zanfan ki pe mor de fin: NATIONS UNIES/Foto par F. GRIFFING

[Lankadre lor paz 7]

Jésus Christ pu amenn enn reyn parfe lor later