SIAM A NI EM?
Cell-te Chi Hrang Hranga An Insiam Dân
I taksa chu cell te tak tê zygote tih aṭangin a rawn insiam chho ṭan a, chu chu mit lâwnga hmuh theih loh a ni. Tichuan, thla engemaw zât hnuah i taksa chu pumraw kimin a insiam ta a ni. Zygote chu cell chi hrang hrang 200 chuangah insiamin chûngte chuan pianzia, lenzâwng leh hnathawh dân chi hrang hrang an nei a ni.
Ngaihtuah rawh: Zygote chu DNA inang nei cell pahnihah a inṭhen a. Chûng cell-te chu vawi tam tak a inṭhen chhâwng leh a. A tîr chuan, cell tharte chu a inang vek a. An DNA-te chu eng ang cell pawh siam thei tûra mumal taka duan sa a ni.
Nau pai ṭan aṭanga kâr khat hnuah, cell-te chu chi hnihah a inṭhen a. Cell ṭhenkhatte chu nautêah a insiam a, a dangte chu nautê ṭhang lian tûra ṭanpuitu tissue leh placenta tia koh naute hlamah a insiam bawk a ni.
Kâr thumnaah chuan, naute cell chu thuah thumin a inṭhen a. A pâwn lam thuaha awm cell-te chu thazâm, thluak, kâ, taksa vun, leh cell dangahte a insiam a. A thuah laia awm cell-te chu thisen, ruh, kal, tihrâwl, leh tissue dangahte a insiam bawk a. Chu bâkah, a chhûng lam thuaha awm cell-te chu chuap, phîng, leh thil pai ṭawih theihnaah te a insiam a ni.
Nau la piang lo a rawn ṭhan chhoh zêl hian cell-te chu rawn pungin, cell chi hrang 200 chuangah a insiam
Nau pai chhûngin, cell ṭhenkhatte chu naute taksa pêng hmun ṭhenkhat aṭangin hmun dangah a malin emaw, a huhovin emaw a insawn a. Cell dangte chu a huhova pianzia hrang hrang neiin a phêk, a tung sei, a nih loh leh a khuar angin a insiam a. Hetianga insiam thei tûr hian thawhhona ṭha tak neih a ngai a ni. Entîr nân, cell phêkte chu thil tung te tak tê (tubes) angin a insiam a. Hei hi naute taksa pêng hrang hrangah a insiam a ni. Chûng thil tung pianzia neite chu a sei zâwnga ṭhangin a inzâr pharh a, a tâwpah inzawm khâwmin thisen kalkual dân pumhlum a siam ta a ni.
Nautê hrisêl taka a lo pian hian, a cell maktaduai tam takte chu a nih dân tûr dik tak, a hmun dik takah, leh a hun dik takah a insiam a ni.
Engtin nge i ngaih? Cell-te chi hrang hranga an insiam dân chu chan chhâwnna avânga lo awm nge ni a, siam a ni zâwk?