Isua Huaisenna leh Hriat Thiam Theihna Chu Entawn Rawh
“Amah chu hmu ngai lo pawhin in hmangaih a, amah chu tûnah hmu lo mah ula in ring a.”—1 PET. 1:8.
1, 2. (a) Engtin nge chhamdamna kan hmuh theih ang? (b) Engin nge chhandamna hmu tûra zin kawng ata pêng lo tûra min ṭanpui thei?
KRISTA zirtîrte kan lo nih hian zin kawng pakhata zin ṭan ang kan ni a. Chu zin kawng chuan vân nunnaah emaw, lei nunnaah emaw min hruai thei a ni. Isua chuan: “A tâwp thlenga [tûna a nun tâwp thleng emaw, khawvêl suaksual tâwp thleng emawa] tuar peih apiang chu, chu mi ngei chu chhandamin a awm ang,” tiin a sawi. (Mt. 24:13) Ni e, rinawm taka kan nun chuan, chhandamna kan hmu thei ang. Mahse, chu kawng ata pêng lo tûr emaw, kawng bo lo tûr emawa kan fîmkhur erawh a ngai a ni. (1 Joh. 2:15-17) Engtin nge kan zin kawng ata pêng lova kan kal reng theih ang?
2 Kan Entawn tûr, Isua chuan kawng min kawhhmuh a. A kawng chu Bible-ah chhinchhiah a ni. Chu mi chhinchhiah zirna aṭangin, Isua chu mi eng ang nge a nih kan hre thei a. Amah kan hmangaih theiin, kan ring thei bawk a ni. (1 Petera 1:8, 9 chhiar rawh.) Tirhkoh Petera’n chu Isua chuan a hniaka kan zuina tûrin entawn tûr min hnutchhiah tia a sawi kha hre chhuak ang che. (1 Pet. 2:21) Fîmkhur taka a hniaka kan zui chuan, kan “rin chhan”—chhandamna—chu kan hmu ngei ang.a Thuziak hmasaah khân, inngaihtlâwmna leh khawngaihna kawnga Isua kan entawn theih dân kan sawiho tawh a. Tûnah chuan huaisenna leh hriat thiam theihna lantîrna kawnga a hniaka kan zui theih dân i lo bih chiang ang u.
ISUA CHU A HUAISEN
3. Eng nge huaisenna chu ni a, engtin nge chu chu kan neih ang?
3 Huaisenna chu min tichak thei leh min chhawm zêl thei mahni inrintâwkna chi khat a ni a. Mi huaisen tih chu “harsatna tawh laia beih fan fanna,” “thu dik ṭan tlatna,” leh “zahawm tak emaw, rinna emaw nêna hrehawm hmachhawnna,” tia sawi a ni ṭhîn. Huaisenna chu ṭihna, beiseina, leh hmangaihna nên a inzawm tlat a. Engtin nge a inzawm? Pathian ṭihna chuan mihring hlauhna ngam tûrin huaisenna min pe a. (1 Sam. 11:7; Thuf. 29:25) Beiseina dik tak chuan fiahna awm mêkte piah lam hre tûr leh inrin tâwkna neia nakin hun hmachhawn tûrin min ṭanpui bawk a. (Sam 27:14) Mahni hmasial lo hmangaihna chuan mi mal tâna hlauhthâwnawm thilah pawh huaisenna lantîr tûrin min ṭanpui bawk a ni. (Joh. 15:13) Pathian rinchhanna leh a Fapa hniakhnung zuina hmangin huaisenna kan nei thei a ni.—Sâm 28:7.
4. Engtin nge Isua’n biak ina ‘zirtîrtute zîngah’ huaisenna a lantîr? (A thupui chunga milem en rawh.)
4 Kum 12 mi lek a nih lai khân, Isua chuan thu dik chu huaisen takin a ṭan tlat a. Isua naupan laia “Pathian biak inah, zirtîrtute zînga ṭhua” a awm laia thilthleng kha lo chhinchhiah rawh. (Luka 2:42-47 chhiar rawh.) Chûng zirtîrtute chuan Mosia Dân chauh pawh ni lovin, a tikhaw lotu mihring thu rochhiahte pawh an hre bel hle a. Mahse, Isua chu hlauvin a ngawi bo mai lo; an hnênah ‘zawhnate a zâwt a ni.’ Naupang dîl chhût takin zawhna a zâwt mai mai ang a ni lo tih a chiang hle. Isua chuan chûng zirtîrtu challang takte mak tih khawp tûr zawhna rilru la takte chu a zâwt niin kan ngaihtuah thei a ni. Zirtîrtute chuan inhnialna chawk chhuak thei zawhnate an zâwta ṭawng awhtîr an tum a nih chuan an hlawhtling lo a ni. Zirtîrtute pawh tiamin, a thu hria apiang chuan “a hriatzia leh a chhânzia chu mak an ti hle” si a!
5. A rawngbâwl chhûng khan, eng kawngin nge Isua’n huaisenna a târ lang?
5 A rawngbâwl chhûng khân, Isua chuan kawng chi hrang hrangin huaisenna a lantîr a. Sakhaw hruaitute’n an zirtîrna dik lo nêna mi tam tak an bum avângin anni chu huaisen takin a pho lang a ni. (Mt. 23:13-36) Khawvêl thununna ṭha lo chu a do tlat a. (Joh. 16:33) Dodâltute’n an nêk reng chung pawhin thu a hrilh zawm zêl a. (Joh. 5:15-18; 7:14) Ṭum hnih lai chu huaisen takin biak in a tithianghlim a, a tibawlhhlawhtute chu a hnawt chhuak a ni.—Mt. 21:12, 13; Joh. 2:14-17.
6. Engtin nge Isua chuan a lei lam nun tâwp dâwn nîah huaisenna a lantîr?
6 Hrehawm tuar chunga Isua huaisenna chhui chuan rinna a tichak hle a. A lei nun tâwp dâwn nîa a lantîr a huaisenna kha ngaihtuah ta ila. Amah phatsantu thiltih tûr leh a rah chhuah tûrte pawh a hria a. Mahse, Kalhlên Kût chaw an ei laiin Isua chuan Juda hnênah: “I tih tûr chu ti thuai rawh,” a ti a ni. (Joh. 13:12-27) Gethsemane huanah, amah man tûra lo kal sipaiho hnênah khân an man tum chu amah a nihzia huaisen takin a hrilh a. A nun chu dinhmun hlauhawm taka a awm chung pawhin a zirtîrte humhim tûrin a ṭawng chhuak a ni. (Joh. 18:1-8) Sanhedrin hmaa thu zawh a nih khân, amah tihhlum dân tûr Puthiam lalin a zawng tih a hre chung pawhin, Krista leh Pathian Fapa a ni tih huaisen takin a nemnghet a ni. (Mk. 14:60-65) Isua chuan thi tûra thinglêra khaikân a nih thlengin a rinawmna chu a vawng nghet tlat a. Hrehawm taka thâwk hnuhnung ber a lâk pah chuan: “A kin ta,” tiin a hnehna thu a sawi chhuak a ni.—Joh. 19:29-30.
ISUA HUAISENNA ENTAWN RAWH
7. Naupangte u, Jehova hming put chu engtin nge in ngaih a, engtin nge in huaisenzia in lantîr theih?
7 Engtin nge huaisenna lantîrna kawngah Isua kan entawn theih? School-ah. Naupangte u, school kalpuite emaw, mi dang emawte deuna tûr a ni chung pawha Jehova Thuhretu in nihzia in hriattîr hunah huaisenna in lantîr tihna a ni a. Chutiang chuan Jehova hming putu nih in chhuanzia in lantîr a ni. (Sâm 86:12 chhiar rawh.) Chanchhâwnna hi thu dik anga pawm tûra nawr luih in ni mai thei a. Mahse, Bible ṭanchhan thil siam rin nachhan tûr ṭha tak i nei a ni. “In beisei chhan” hre duhtute hrilhhriat nân, The Origin of Life—Five Questions Worth Asking tih brochure chu i hmang thei a. (1 Pet. 3:15) Tichuan, Pathian Thu thutak i ṭan tlat tih hriatna chuan lungâwina a pe ang che.
8. Huaisenna nêna thu hrilh chhan tûr eng nge kan neih?
8 Kan rawngbâwlnaah. Kristian dik kan nih angin, ‘Lalpaah chuan huai taka thu kan sawi’ reng a ngai a. (Tirh. 14:3) Huaisenna nêna thu hrilh chhan tûr eng nge kan neih? Kan thu hrilh hian Bible a ṭanchhan avângin thutak a ni tih kan hria a. (Joh. 17:17) “Pathian hnathawhpuite kan ni” ti kan hria a, thlarau thianghlim ṭanpuina kan dawng bawk a ni. (1 Kor. 3:9; Tirh. 4:31) Ṭhahnem ngai taka thu hrilin Jehova hnêna kan inpêkna leh kan vêngte kan hmangaihna kan lantîr tih kan hria a. (Mt. 22:37-39) Huaisennaa kan khah chuan kan ngawi reng lo vang a. Thu dik khuh botu sakhuana dâwt thute chu hai lan kan tum zâwk mah ang. (2 Kor. 4:4) Ngaihsak lohna te, nuihzatna te, a nih loh leh dodâlnate kârah pawh chanchin ṭha chu kan hril zawm zêl bawk ang.—1 Thes. 2:1, 2.
9. Engtin nge hrehawm kan tawrh hunah huaisenna kan lantîr theih?
9 Hrehawmna kan tawrh hunah. Pathian rinchhanna chuan harsatnate hmachhawn nâna kan mamawh rinna leh huaisenna min neihtîr a. Kan hmangaihte an thih hian kan sûn hle a; mahse, beisei bo kan ni lo. Chakna nei tûrin “thlamuanna zawng zawng Pathian” chu kan beisei thei a ni. (2 Kor. 1:3, 4; 1 Thes. 4:13) Natna khirh tak emaw, kan inhliam emaw a nih chuan nâ chu kan tuar a; mahse, rinna kan phatsan chuang lo. Bible thu bul nêna inkalh eng ang inenkawlna mah kan pawm lo a ni. (Tirh. 15:28, 29) Kan lungngai a nih chuan ‘kan rilruin thiam loh min chantîr’ thei a; mahse, “thinlunga lungchhiate” hnaihtu Pathian kan rin avângin kan tlâwm lo!b—1 Joh. 3:19, 20; Sâm 34:18.
ISUA CHUAN HRIAT THIAM THEIHNA A NEI
10. Eng nge hriat thiam theihna chu ni a, hriat thiam theihna nei Jehova betu chuan eng ang ṭawngkam nge a hman a, eng thilte nge a tih ṭhin?
10 Hriat thiam theihna chu thu tlûkna ṭha siam theihna—a chhia leh a ṭha thliar hran hnua kawng finthlâk thlan theihna hi a ni a. (Heb. 5:14) Chu chu “thlarau lam thila thu tlûkna ṭha siam theihna” tia hrilhfiah a ni. Hriat thiam theihna nei mi chuan Pathian lâwmzâwng thute sawiin, thilte a ti ṭhîn. Chutiang mite chuan mi dangte tina thei ṭawngkamte hman ai chuan ṭanpuina pe thei ṭawngkamte an hmang zâwk a ni. (Thuf. 11:12, 13) Chutiang mi chu an “thinur har” a. (Thuf. 14:29) A dam chhûnga pêng miah lova kalin, “a kawng a tingîl” a ni. (Thuf. 15:21) A nih leh, engtin nge hriat thiam theihna kan nei theih? Pathian Thu kan zir ang a, kan thil zirte chu kan nunpui tûr a ni a. (Thuf. 2:1-5, 10, 11) Nung dam tawh zînga hriat thiam theihna nei ber, Isua entîrna siam ngaihtuah chu a bîk takin a ṭangkai a ni.
11. Engtin nge Isua’n a thusawiah hriat thiam theihna a neihzia a lantîr?
11 Isua chuan a thusawiah leh thiltih zawng zawngah hriat thiam theihna a lantîr a. A thusawiah. Chanchin ṭha a hrilhnaah “khawngaih thute,” a nih loh leh ṭawngkam ngilnei takte a hmang a, chu chu a thu ngaithlatute chuan mak an ti hle a ni. (Lk. 4:22; Mt. 7:28) Ani chuan Pathian Thu a hmang ṭhîn a—a chhiarin, a sawi chhâwng a, a nih loh leh a thusawi tifiahtu tûr a thute chu a la chhuak nalh ṭhîn. (Mt. 4:4, 7, 10; 12:1-5; Lk. 4:16-21) Isua chuan a thu ngaithlatute thinlung chêttîr thei tûrzâwngin Pathian Lehkha Thute a hrilhfiah bawk. A thawhleh hnua Emmau khaw kawnga zirtîrte pahnih a biak khân, “Pathian Lehkha zawng zawnga ama chanchin ziak a piang chu anmahni a hrilhfiah zêl a.” A hnuah zirtîrte chuan: “Pathian Lehkha Thute min hrilhfiah lai khân kan thinlung a harh huai rêng lâwm ni kha?” an ti a ni.—Lk. 24:27, 32.
12, 13. Eng entîrnain nge Isua chu thinnel tak leh nunnêm tak a nihzia târ lang?
12 A rilru leh a rilru put hmangah. Hriat thiam theihna chuan Isua chu a rilru thunun thei tûrin a ṭanpui a, “mi thinnel” a nihtîr bawk a. (Thuf. 16:32) ‘Thuhnuairawlh tak’ a ni bawk. (Mt. 11:29) A zirtîrte’n tlin lohna tam tak an nei chung pawhin a dawhthei hle a. (Mk. 14:34-38; Lk. 22:24-27) Dik lo taka cheibâwl a nih hunah pawh a ngawi reng a ni.—1 Pet. 2:23.
13 Hriat thiam theihna chuan Isua chu nunnêm tûrin a ṭanpui bawk a. Ani chuan Mosia Dân pawh a hre fiah hle; chu Dân phêna awm a thu bul chu hriain chutiang chuan thil a ti a ni. Entîr nân, Marka 5:25-34-a thuziakte hi ngaihtuah ta ila. (Chhiar rawh.) Hmeichhe thi pût pakhat chuan mipui kârah kalin Isua thawmhnaw a va dek a, a dam ta a. Dân hnuaiah chuan chu hmeichhia chu a bawlhhlawh a; chuvângin, tumah a dek tûr a ni lo. (Lev. 15:25-27) Mahse, Isua chuan “khawngaihna te, rinawmna te” telna “Dân thu pawimawh zâwk” a hriat thiam theih avângin, a thawmhnaw dektu hmeichhia chu a hau lo. (Mt. 23:23) Chu ai mah chuan, ani chuan ngilnei takin: “Ka fanu, i rinna hi i dampui a ni e. Thlamuang takin kal la, i natna ata chu lo dam hlen tawh ang che,” a ti a. Isua hriat thiam theihna chuan chutiang ngilneihna lantîr tûra a chêttîr chu rilru a va khawih tak êm!
14. Isua’n eng tih nge a thlan a, engtin nge chu hna chu a ngaihsak reng?
14 A nun kawng a hman dânah. Isua chuan kawng dik thlannaah leh chu mi kawng zawh rengnaah hian hriat thiam theihna a neihzia a lantîr a. Chanchin ṭha hrilhnaah a inhmang a, a nuna hna pui berah a nei a ni. (Lk. 4:43) Isua chuan chu hna chu a ngaihsak reng a, a tâwp thlenga thawhtîr theitu tûr thu tlûknate a siam a ni. Rawngbâwlnaa a hun leh a chaknate a hman theih nân remhre takin a nun a tisamkhai a. (Lk. 9:58) A thih hnuah rawngbâwlna thawh zawm zêl a nih thei nân mi dangte zirtîr a ngai tih a hria a. (Lk. 10:1-12; Joh. 14:12) He hna thawhnaah hian ‘khawvêl tâwp thlengin’ a tel zêl ang tih a hnungzuite chu a tiam a ni.—Mt. 28:19.20.
ISUA HRIAT THIAM THEIHNA CHU ENTAWN RAWH
Mite tuizâwng hriain, an mamawh dân angin i ṭawngkam hman tûr thlang rawh (Paragraph 15-en rawh)
15. Engtin nge kan thusawiah hriat thiam theihna kan lantîr theih?
15 Isua kan entawn theih dân kawng dang chu ngaihtuah ta ila. Kan thusawiah. Unaute nêna kan inbiak hian, mi dangte tichhe thei ṭawngkam aiin siam ṭha thei ṭawngkamte chu kan hmang zâwk a. (Eph. 4:29) Mi dangte hnêna Pathian Ram chanchin kan hrilh hunah kan ṭawngkam chhuak chu “chia al” kan nihtîr a ni. (Kol. 4:6) In neitute mamawh leh tuizâwng hriat thiam kan tum a, tichuan chu mi milin kan thusawi tûrte kan thlang a ni. Khawngaihna tel ṭawngkam chuan kawngkate—leh thinlungte—a hawng thei tih kan hria a. Chu bâkah, kan rinna kan hrilhfiah hian, kan tâna Bible thu sawitîr kan tum a ni. Chuvângin, thu neitu pakhat angin kan hmang a, a remchân hun apiangah Bible aṭangin kan chhiar a. Bible thuchah chuan mahni thua kan sawi theih eng ang ai pawhin thil a ti thei zâwk tih kan hria a ni.—Heb. 4:12.
16, 17. (a) Engtin nge thin nelna leh nunnêmna kan neihzia kan lantîr theih? (b) Engtin nge kan rawngbâwlna kan thawh reng theih?
16 Kan rilru put hmangah. Hriat thiam theihna chuan kan rilru thunun tûrin min ṭanpui a, “thin tinel” tûrin min siam a ni. (Jak. 1:19) Mi dangte’n min tihnat hian, an thusawite leh an thiltihte phêna awm chu hriat kan tum a. Chutiang ngaihruat thiamna chuan thin a tinel a, “bawhchhiatna haider” tûrin min ṭanpui a ni. (Thuf. 19:11) Hriat thiam theihna chuan nunnêm tûrin min ṭanpui bawk. Chuvângin, kan unaute chuan kan hriat thiam chiah loh harsatnate an hmachhawn thei tih hre rengin, an lakah beisei sân lutuk loh kan tum a ni. An ngaih dânte ngaihthlâksak kan duh a, a remchân chuan an thil thlîr dân anga awm kan duh a ni.—Phil. 4:5.
17 Kan nun kawng kan hman dânah. Isua hnungzuite kan nih angin, chanchin ṭha hrilh rawngbâwlnaa tel theihna chanvo aia sâng zâwk kan nei lo tih kan hria a. Chu rawngbâwlnaa min teltîr thei reng tûr thu tlûknate siamin kan nun kawng thlan chu kan zawh reng a ni. Tâwpna a lo thlen hmaa hna pawimawh ber, thu hrilh rawngbâwlnaa kan inpêk tlat theih nân, thlarau lam thilte dah hmasa berin, kan nun kan tisamkhai a ni.—Mt. 6:33; 24:14.
18. Engtin nge chhandamna hmu tûra kan zinna kawngah kan kal reng theih a, eng tih nge kan tum tlat ang?
18 Isua mize duhawm takte zînga ṭhenkhat ngaihtuah chu a hlimawm hle a ni lâwm ni? A mize dangte zirna leh amah kan an lehzual theih dân tûr zirna a manhla dân tûr chu han ngaihtuah teh. Chuvângin, a hniakhnung zui chu i tum tlat ang u. Chutianga kan tih chuan, chhandamna hmu tûra kan zinna kawngah kan kal reng thei ang a, Isua’n ṭha famkima a entawn Pathian Jehova kan hnaih lehzual ang. (w15-E 02/15)
a Petera thawn khat 1:8, 9 chu vân lam beiseina nei Kristiante tâna ziak a ni a. Mahse, chûng thute chu lei lam beiseina neite tân pawh a hman theih a ni.
b Hrehawm kan tawrh hunah huaisenna entîrna chu, Vênnainsâng, (English) December 1, 2000, phêk 24-28; Awake! (English) April 22, 2003, phêk 18-21; leh January 22, 1995, phêk 11-15-na en ang che.