“Ding Nghet Ula Jehova Chhandamna Chu En Rawh U”
“LALPA chu ka lama ṭang a ni; ka hlau lo vang: mihringin nge nge mi tih theih ang?”—SAM 118:6.
1. Mihringte’n eng thilthleng tûr pawimawh tak nge an hmachhawn?
TUN LAI hian mihringte chuan tûn hmaa an la tawn ngai loh chhiatna nasa tak chu an hmachhawn mêk a. He kan hun chungchâng hi sawi lâwkin, Isua chuan a hnungzuitute chu heti hian a vaukhân a ni: “Hrehawm nasa tak a awm dâwn si a; chutianga nasa rêng rêng chu leilung pian tirh ata tûn thlengin a la awm ngai lo va, awm pawh engtikah mah a lo awm leh tawh hek lo vang. Tin, chûng nite chu tihtawi ni suh sela mihring rêng rêng damin an chhuak lo vang; nimahsela, thlante avâng chuan chûng nîte chu tihtawi a ni ang,” tiin.—Matthaia 24:21, 22.
2. Hrehawm nasa tak inṭan tûr chu engin nge dang?
2 Mihringte hmuh theih lohvin, vântirhkohte chuan chu hrehawm nasa tak chu an chelh ding mêk a. Isua pêk thu puan chhuahah chuan tirhkoh Johana chu hrehawm nasa tak chelh din a nih chhan hmuhtîr a ni a. Kum upa tawh tak tirhkoh chuan heti hian a sawi a ni: “Lei thli pali chu chelhin lei kil lia ding vântirhkoh pali ka hmu a. Tin, vântirhkoh dang Pathian nung chhinchhiahna kenga ni chhuahnaa chho ka hmu bawk a; tin, ani chuan vântirhkoh pali, . . . hnênah chuan aw ring takin, ‘Kan Pathian bâwihte chu an chala kan chhinchhiah hma loh zawng khawmual leh tuifinriat leh thingte chu tichhe rih suh u,’ tiin a au va,” tiin.—Thu Puan 7:1-3.
3. Hrehawm nasa tak hmêlhmang hmasa ber tûr chu eng nge ni?
3 “Kan Pathian bâwihte” chhinchhiahna hnuhnûng ber chu a zo dâwn tawh a. Vântirhkoh palite chu chûng chhiatna thlite thlah tûrin an inring reng tawh a ni. Chûng thlite an thlah hunah chuan, eng thil nge lo thleng hmasa ber ang? Vântirhkoh pakhat chuan chu zawhna chu a chhâng a ni: “Babulon khaw ropui chu hetianga nasa hian paih thlâk a ni ang a, tuman an hmu leh tawh tawp lo vang,” tiin. (Thu Puan 18:21) Chu khawvêl sakhuana dik lo lalram tihboralna a lo thlen huna vâna lâwmna awm chu a va nasa dâwn êm!—Thu Puan 19:1, 2.
4. Eng thilte nge lo thleng dâwn?
4 Leia hnam zawng zawngte chu Jehova mite do tûrin an inthurual ang. Hnamte chu chûng Kristian rinawmte tihboral an tumna kawngah an hlawhtling ang em? Hlawhtling tûr angin an lang mai thei. Nimahsela ngai teh! Isua Krista hnung zuitu vân lam sipaite chuan hêng mite hi an tiboral ang. (Thu Puan 19:19-21) A tâwpah chuan, Diabola leh a vântirhkohte chu chechâng thei lovin leilâwta khung an ni ang a. Kum sâng khat hrênbeh an nih dâwn avângin, mihringte chu an hruaisual thei tawh lo vang. Chu chu dam khawchhuak mipui tam takte tân a va hahdamthlâk dâwn êm!—Thu Puan 7:9, 10, 14; 20:1-3.
5. Jehova chunga rinawmte chu eng hlimnain nge hmuak?
5 Hêng thilthleng ropui tak leh mak takte hi kan tawng ṭêp tawh a. Chûng chu Jehova’n lei leh vâna a lalchungnunna thiam a chantîrna nên a inkûngkaih vek a ni. Tin, hei hi ngaihtuah rawh: Jehova laka kan rinawm reng a, a lal chungnunna atâna kan din ngheh tlat chuan, Jehova hming tihthianghlimna leh a thiltum thlen famkimnaah chanvo kan nei ve ang. Chu hlimna chu a va nasa dâwn êm!
6. Thil lo thleng thuai tûrte han thlîrin, eng nge kan ngaihtuahho vang?
6 He thilthleng tûr pawimawh tak atân hian kan inrâlring em? Jehova chhanhim theihna kan ring em? A hun takah leh kawng ṭha berin min ṭanpui dâwn tih kan ring tlat em? Chutiang mi mal zawhnate chu chhângin, tirhkoh Paula’n Rom khuaa a Kristianpuite hnêna a hrilh thute hi rilruah kan dah thei a ni: “Pathian Lehkha Thua chhelna leh thlamuanna hmua beiseina kan neih theihna tûrin, hmân laia ziak apiangte chu keimahni min zirtîrna tûrin ziak a ni si a,” ti hi. (Rom 15:4) Chûng thlamuanna leh beiseina min petu keimahni min zirtîrna tûra ziakte zîngah chuan, Jehova’n nasa taka hnehchhiahtu Aigupta mite laka Israelte a chhan chhuahna chanchin pawh a tel a ni. Israel fate a chhan chhuah laia thilthleng phûrawm takte bih chianna chuan kan hnaih êm êm tawh hrehawm nasa tak chu nghâkhlel tûrin min fuih ang.
Jehova Chuan A Mite A Chhan Chhuak
7. Aigupta-ah B.C.E. 1513 khân, eng dinhmun lungngaihthlâk tak nge thleng?
7 B.C.E. 1513 a ni a. Jehova chuan Aigupta mite chungah hri chi kua a thlentîr der tawh a. Chûng zînga a tâwp ber hnuah chuan Pharaoa chuan Mosia chu hêng thute nên hian a kal chhuahtîr vat a: “Ka hnên ata hi chhuak daih la, fîmkhur rawh khai, ka hmêl rêng rêng rawn hmu tawh hlek suh; ka hmêl i hmuh nî la la chuan i thi ngei tûr a ni,” tiin. Mosia chuan: “I sawi dik zet mai, i hmêl zawng hmuh nî ka nei leh tawh lo vang e,” tiin a chhâng a ni.—Exodus 10:28, 29.
8. Dam khawchhuak tûrin Israelte chu eng kaihhruaina nge pêk an nih a, eng nge a rah chhuah?
8 Tûnah Jehova chuan Mosia hnênah Pharaoa leh Aigupta mi zawng zawng chungah a tâwp ber atân hri pakhat a lên belhtîr dâwn tih a hrilh a. Abib (Nisan) thla ni 14-ah chuan, Aigupta fatîrte leh an ran piang hmasa zawng zawng chu an thi dâwn a ni. Mahse, Israel chhûngte chu Mosia hnêna Pathian pêk kaihhruaina ṭha taka an zawm chuan zuah an ni thei a ni. Anni chuan berâm no pa thisen chu an kawngka biang pahnihah leh kawngka lu chungah tâtin, in chhûngah chuan an awm tûr a ni a. Chu mi zân chuan eng nge thleng? Mosia’n chu thilthleng chu min hrilh teh se: “Heti hi a ni a, zan laiah chuan LALPA chuan Aigupta rama fa tîr zawng zawng . . . a zuk tihlum ta vek a,” tiin. Pharaoa chuan a chhâng lêt nghâl vat a. Mosia leh Arona te chu kovin, an hnênah: “Tho ula, ka miteho zîng ata hi chhuak rawh u, . . . tin, kal ula, in sawi ang khân LALPA rawng chu va bâwl tawh u,” a ti a. Israel mite chu an kal chhuak vat a, mi maktaduai thum chuang vêl an ni a, an hnênah Israel mi ni lo “mipui inpawlhsawp tam tak” chu an kal ve bawk a ni.—Exodus 12:1-7, 29, 31, 37, 38.
9. Eng kawngah nge Pathianin Israel mite chu Aigupta ram aṭanga a hruai chhuah a, engvângin nge?
9 Israelte tâna kawng hnai ber chu Mediterranean tuifinriat bul, Philistia-ho ram kal tlang hi a ni a. Mahse, chu chu hmêlma ram a ni. Chuvângin, Jehova chuan a mite chu indo lo tûrin, Tuipui Sen thlalêr kawng lamah a hruai a ni. Kal chhuakte chu maktaduai têl ni mah se, an buai nuai nuai lo. Bible chanchin chuan: “Israela thlahte chu Aigupta ram ata chu inrâlring rengin an chhuak ta a,” tiin a sawi.—Exodus 13:17, 18.
‘Jehova Chhandamna Chu En Rawh U’
10. Engvângin nge Pathianin Israelte chu Pi-hahiroth hmuna riak tûra a tih?
10 A dawt lehah chuan, thil mak tak a thleng a. Jehova chuan Mosia hnênah: “Israela thlahte hnênah hian thu sawi rawh khai, kîr leh sela, Migdol hmun leh tuipui inkâr Pi-hahiroth hmun bul, Baal-Zephon hmun bulah chuan riak rawh se,” tiin a hrilh a. Hêng kaihhruainate an zawm tâkah chuan chu mipui tam tak chu tlângte leh Tuipui Sên inkârah chuan dan beh niin an lang a. Kal chhuahna tûr kawng awm lo niin a lang bawk. Amaherawhchu, Jehova chuan a thiltih chu a hria a. Ani chuan Mosia hnênah: “Keiin Pharaoa thinlung chu ka tihkhauhsak ang a, tichuan anmahni chu a ûm ang a; tin, keiin Pharaoa lakah leh a sipaiho zawng zawng lakah chuan chawimawina chu ka hlawh ang; tichuan Aigupta miten kei hi LALPA chu ka ni tih an hria ang,” tiin a hrilh a ni.—Exodus 14:1-4.
11. (a) Eng nge Pharaoa’n a tih a, Israel mite’n engtin nge an chhân lêt? (b) Engtin nge Mosia’n Israelte sawisêlna chu a tih?
11 Pharaoa chuan Israelte Aigupta aṭanga a chhuahtîr chu a tisual niin a inhria a, indo tawlailîr zaruk ṭha ṭhiau nên chuan nasa takin a ûm ta a. Israelte’n Aigupta sipaite an hmuh chuan, an hlau ta êm êm a, Mosia hnênah: “Aigupta ramah khân thlân a awm loh avângin em ni thlalêrah hian thi tûra min hruai chhuah ni?” tiin an au va. Jehova chhandamna chu ring tlatin, Mosia chuan: “Hlau suh u, awm hle hle mai ula, LALPA chhandamna [“ding nghet ula Jehova chhandamna,” NW] vawiina a thawhsak tûr che u hi en ngawt mai rawh u, . . . LALPAN a dosak ang che u a, nangni chu in awm hle hle mai ang,” a ti a.—Exodus 14:5-14.
12. Engtin nge Jehova’n a mite chu a chhan chhuah?
12 Israelte tân Jehova’n a dosak dâwn tih Mosia sawi ang ngei chuan Jehova ṭanpuinain vântirhkohte chu an inrawlh ta a. Jehova vântirhkohte chuan mak tak maiin Israel mite hma hruai ṭhîntu chhûm ding chu an hnung lamah an sawn a. Chu chu Aigupta mite tâna tithimtu a nih rual rualin, chu chhûm ding bawk chuan Israelte tân êng a pe a ni. (Exodus 13:21, 22; 14:19, 20) Pathian thupêk zâwmin, Mosia chuan a kut a han phar a. Thuziak chuan heti hian a sawi zawm a ni: “LALPAN zankhuain khawchhak thli na takin a rawn tlehtîr a, tuipui chu a nem kîrtîr a. . . . Tin, Israela thlahte chu tuipui chhûng lei chârah chuan an kal ta a: tin, tuite chu an ding lampangah leh an vei lampangah chuan an tân bang a lo ni ta mai a,” tiin. Aigupta mite chuan an ûm ṭan leh a; mahse, Jehova chu a mite lamah a awm a ni. Ani chuan Aigupta mite chu a timangang a, tichuan Mosia hnênah: “Aigupta mite, an tawlailîrte, an sakawr chung chuang mite chu tuiin a rawn chîm leh theihna tûrin i kut kha tuipui chungah han phar rawh khai,” a ti a. Tichuan, Pharaoa sipaite chu an boral vek a, nung dama chhuak pakhat mah an awm lo!—Exodus 14:21-28; Sâm 136:15.
Israelte Chhandamna Aṭangin Zir Rawh
13. Engtin nge Israela fate chuan an chhan chhuahna chu an chân lêt?
13 He mak taka chhan chhuahna hian dam khawchhuakte chungah eng nghawng nge a neih? Mosia leh Israel fate chuan mahni rilru puakchhuaka Jehova fakin hla an sa a nih chu! Anni chuan: “LALPA chawimawiin hla ka sa ang, ropui takin a hneh tâk hi. . . . LALPA chuan chatuanin ro a rêl tawh ang,” tiin an zai a ni. (Exodus 15:1, 18) Ni e, an ngaihtuah hmasak ber chu Pathian chawimawi a ni. Chu dinhmunah chuan, Jehova lal chungnunna chu târ lan a ni bawk.
14. (a) Israelte thiltawn aṭangin Jehova chungchâng eng nge kan zir theih? (b) Kum 2008 atâna kum châng chu eng nge ni?
14 Hêng thilthleng phûrawm takte aṭangin kaihhruaina, thlamuanna, leh beiseina eng nge kan neih theih? Jehova chuan a mite’n an tawh harsatna apiang a chingfel thei tih kan hmu chiang hle a. An dinhmun hmachhawn apiang a tiveng thei a ni. Jehova’n khawchhak thli na tak a tlehtîr khân Israelte tân chuan Tuipui Sen chu daidangtu a tling lo. Tin, chu Tuipui Sen bawk chu Pharaoa sipaite tân thlânmualah a chantîr thei bawk a ni. Chu mi ngaihtuah chuan: “LALPA chu ka lama ṭang a ni; ka hlau lo vang: mihringin eng nge mi tih theih ang?” tia fakna hla phuahtu thusawite hi kan sawi chhâwng ve thei a ni. (Sâm 118:6) Paula thu Rom 8:31-a chhinchhiah: “Pathian kan lama a ṭan chuan tuin nge min do thei ang?” tih aṭang pawh hian thlamuanna kan hmu thei bawk. Hêng thâwk khum thute hian rin tlatna min va pe tak êm! Chûngte chuan kan neih mai theih hlauhna leh rinhlelhnate chu a tibovin, beiseinain min tikhat a ni. A nih chuan kum 2008 atân kan kum châng: “Ding nghet ula Jehova chhandamna chu en rawh u,” tih hi a va inhmeh tak êm!—Exodus 14:13, NW.
15. Israelte Aigupta aṭanga chhan chhuah an nihnaah khân, thuâwihna chu engtiang khawpin nge a pawimawh a, tûn laiah engtiang khawpin nge a pawimawh?
15 Aigupta ram aṭanga Israelte kal chhuahna aṭangin eng thil dang nge kan zir theih? Jehova’n ti tûra min phût apiang chu kan zâwm tûr a ni tih hi a ni. Israel mite chuan Kalhlên Kût atâna kaihhruaina kim chang chu zuiin thu an âwih a. Thuâwih takin Nisan ni 14 zân chuan in chhûngah an awm a ni. A tâwpa Aigupta an chhuahsan chuan, “inrâlring rengin” an kal chhuah a ngai bawk. (Exodus 13:18) Tûn laiah, “bawi rinawm, fing tak” kal tlanga kan dawn kaihhruainate zawm chu a va pawimawh tak êm! (Matthaia 24:45) Kan hnung lama Pathian thu: “Ding lama in pên veleh emaw, vei lama in pên veleh emaw, . . . ‘Hei hi kawng a nih hi, tah hian kal rawh u,’” tih chu ṭha takin kan ngaithla tûr a ni. (Isaia 30:21) Hrehawmna nasa tak a lo thlen hun kan hnaih hian, kaihhruaina chipchiar tak ṭhenkhat kan dawn a rinawm hle a. Chûng ni manganthlâk takte kan pal tlang theihna chu Jehova chhiahhlawh rinawm dangte ruala ke kan pên leh pên lovah a innghat dâwn a ni.
16. Pathianin Israelte a chhan chhuahnaa thil a kaihhruai dân aṭangin eng nge kan zir theih?
16 Jehova chuan Israelte chu tlângte leh Tuipui Sen inkârah danbeh nia lang thei tûr hmunah a hruai pêng tih chu chhinchhiah bawk rawh. Chu chu thiltihâwm niin a lang lo va. Mahse, Jehova chuan thil engkim a thununin, amah chawimawina leh a mite chhandamna a thlen a ni. Tûn laiah, inawpna pâwl kal phung ṭhenkhatte chutianga kalpui a nih chhan chu kan hre thiam kher lo mai thei a; mahse, min biak pawhna hmanrua rinawm tak kal tlanga Jehova kaihhruaina min pêk chu kan ring tlat thei a ni. A châng chuan, kan hmêlmate chu chan ṭha zâwk an chang niin a lang thei. Kan thlîr dân aṭang chuan thil inkûngkaih zawng zawng chu kan hmu kim lo thei bawk. Chuti chung pawhin, Jehova chuan Israel fate chunga a tih ang chiahin, a hun takah thil a kaihruai thei a ni.—Thufingte 3:5.
Jehova Chu Ring Tlat Rawh
17. Engvângin nge Pathian kaihhruaina chu kan rin thlap theih?
17 Israelte’n chhûna chhûm ding leh zâna meialh ding an ngaihtuah lêt huna rin tlatna an neih dân tûr chu i mitthla thei em? An kawng chu “Pathian vântirhkoh” chuan a kaihruai tih a chiang hle a ni. (Exodus 13:21, 22; 14:19) Tûn laiah, Jehova chuan a mite kaihruai tûr, chhanhim tûr, leh chhan chhuak tûrin a awmpui tih kan ring tlat thei a. He thutiam: “[Jehova’n] a mi thianghlimte chu a kalsan ngai lo; kumkhua atân vawn ṭhatin an awm,” tih hi kan la ring thei a ni. (Sâm 37:28) Tûn laia Pathian chhiahhlawhte ṭanpuitu vântirhkoh chak takte chu i theihnghilh ngai lo vang u. An ṭanpuinain kan ‘ding nghetin Jehova chhandamna chu kan en’ thei a ni.—Exodus 14:13.
18. Engvângin nge ‘Pathian râlthuam famkima kan inthuam’ a ṭûl?
18 Engin nge kan vaiin thutakah min ‘din nghehtîr’ thei ang? Ephesi khuaa lehkha thawna Paula sawi thlarau lam râlthuam inbelin kan ding nghet thei a ni. Tirhkoh chuan “Pathian râlthuam famkimin inthuam” tûra min fuih hi chhinchhiah teh. He thlarau lam râlthuam hi a kimin kan inthuam em? Kum lo awm tûrah hian, chu râlthuam chu a kimin ṭha takin kan inthuam tih kan inbih chiang ṭheuh tûr a ni. Kan hmêlma, Diabol-Setana chuan kan chak lohnate chu a hria a, min nangchîng phut emaw, kan chak lohna lai tak beih emaw chu a tum a ni. Kan “buante” chu thlarau sualho awmte hi an ni a. Chuti chung chuan, Jehova chaknain, hnehtu chan kan chang thei tlat a ni!—Ephesi 6:11-18; Thufingte 27:11.
19. Kan chhel chuan, eng chanvo nge kan neih theih?
19 Isua chuan a hnungzuitute hnênah: “In chhelin in nun in chhanhim ang,” tih a hrilh a. (Luka 21:19) Harsatna an tawh apiang chhel taka tuar chhuaktu mi rinawmte zîngah telin, Pathian ngilneihna zâra ‘dinga Jehova chhandamna en’ tute zînga mi i ni ang u.
Engtin Nge I Chhân Ang?
• Kan hma lawkah eng thilthleng phûrawm tak nge awm?
• Engtin nge Jehova’n B.C.E. 1513 khân a chhan chhuah theihna chu a târ lan?
• Nakinah eng tih nge i tum tlat?
[Phêk 22-naa thu lâk chhuah]
Kum 2008 kum châng tûr chu hei hi a ni: “Ding nghet ula Jehova chhandamna chu en rawh u.” —Exodus 14:13. NW
[Phêk 19-naa milem]
“Hmân laia ziak apiangte chu keimahni min zirtîrna tûrin ziak a ni si a”
[Phêk 20-naa milem]
Pharaoa thinlung tihkhauhna chuan Aigupta chungah chhiatna a thlen
[Phêk 21-naa milem]
Jehova thupêk zawng zawng zâwmin Israelte chu an dam khawchhuak