Jehova Lal Chungnunna leh Pathian Ram
“Aw LALPA, ropuina te, thiltihtheihna te, chawimawina te, hnehna te, lalna te hi i ta a ni a; . . . Aw LALPA, ram chu i ta a ni.—1 CHRONICLES 29:11.
1. Engvângin nge Jehova chuan lei leh vâna Rorêltu Chungnungber ni tûra dikna a neih?
“LALPA chuan a lalṭhutphah chu vânahte khian a tinghet a; a ram chuan engkim chungah ro a rêl a.” (Sâm 103:19) Hêng thute hmang hian fakna hla phuahtu chuan rorêlna nihphung dik tak chu a sawi lang a ni. Siamtu a nih angin Pathian Jehova chuan lei leh vâna Rorêltu Chungnungber ni tûrin dikna a nei a ni.
2. Engtin nge Daniela chuan Jehova thlarau lam ram chungchâng a sawi?
2 Rorêltuin a lal chungnunna a kengkawh theih nân chuan a hnuaia awm khua leh tui a neih a ngai a. Jehova chuan a thlarau thil siamte—a hmasain a Fapa neih chhun leh chu mi hnuah vântirhkohte—chu a awp hmasa a ni. (Kolossa 1:15-17) He vân lama thil awm dân hi a hnu daihah zâwlnei Daniela hnênah hmuhtîr a ni a. Ani chuan heti hian a sawi: “Lalṭhutthlêngte an han hûn chhuaha, mi pakhat Hmakhawsânga a ṭhut thlengin ka en reng a . . . a sânga sângin rawng an bâwlsak a, a hmâah chuan sîng hmun sîng an ding a,” tiin. (Daniela 7:9, 10) Jehova, “Hmakhawsânga” chuan a ‘rawngbâwltu’ tam tak leh fel taka ruahman a thlarau lam fate chu kum tam tak chhûng a lo awp tawh a ni.—Sâm 103:20, 21.
3. Engtin nge Jehova lal chungnunna chu lei leh vânte chunga zauh a nih?
3 A tâwpah, Jehova chuan a rorêlna chu lei ngei pawh huam telin, mita hmuh theih vânlâwt zau tak leh chipchiar takah chuan a zauh ta a. (Joba 38:4, 7) Lei aṭanga lo thlîrtute tân chuan vân lam thilte chuan fel tak leh a nih tûr ang taka hna a thawh avângin, kaihhruai leh thunun pawh an ngaih hmêl lo. Mahse, fakna hla phuahtu chuan: “[Jehova] chuan thu a pe a, siamin an lo awm ta si a. Ani chuan chûngho chu kumkhaw tlaitluan atân a tinghet a: thu, boral lo tûr chu, a ruat a,” tiin a puang chhuak a ni. (Sâm 148:5, 6) Jehova chuan a lal chungnunna chu a thlarau thil siamte leh mita hmuh theih lei leh vânte hnathawh dân tûr kaihhruai nân te, thunun nân te, leh awp nân te a hmang reng a ni.—Nehemia 9:6.
4. Engtin nge Jehova chuan mihringte chungah a lal chungnunna a hman?
4 Mihring nupa kawp hmasa ber siam a nih aṭangin Pathian chuan a lal chungnunna chu kawng dangin a hmang leh a. Jehova chuan mihringte chu nun awmze nei leh lungawithlâk nei tûra an mamawh zawng zawngte a pêk bâkah, leia thil siam hnuaihnung zâwkte chunga thuneihna a pe a—chu chu thuneihna inhlan chhâwnna a ni. (Genesis 1:26-28; 2:8, 9) Chuvângin Pathian rorêlna chu a dikin, ngil a nei mai a ni lo, a khua leh tuite a chawimawiin, zahawmna a pe tel bawk a ni. Adama leh Evi chuan Jehova lal chungnunna hnuaia an intukluh chhûng chuan, an lei paradis ina chatuana nun beiseina an nei a ni.—Genesis 2:15-17.
5. Jehova’n a lal chungnunna a hman dân eng nge kan sawi theih?
5 Hêng zawng zawngte aṭang hian eng thutâwp nge kan siam theih? A hmasain, Jehova chuan a lal chungnunna chu a thil siam zawng zawngte chungah engtik lai pawhin a lantîr reng tih a ni a. A pahnihnaah chuan, Pathian rorêlna chu a dikin, a khua leh tuite chungah zahawmna a pe tih a ni bawk a. Tin, a tawp berah chuan, Pathian rorêlna hnuaia kan intukluhna leh a rorêlna kan thlâwpna chuan chatuan malsâwmna a thlen ang, tih thutâwpte kan siam thei a ni. Hmân lai Israel Lal Davida chu: “Aw, LALPA, ropuina te, thiltihtheihna te, chawimawina te, hnehna te, lalna te hi i ta a ni a, lei leh vâna awm zawng zawng hi i ta a ni si a; aw LALPA, ram chu i ta a ni a, mi zawng zawnga chungnung ber i ni,” tia sawi tûra chêttîra a awm pawh hi a mak lêm lo.—1 Chronicles 29:11.
Engvângin Nge Pathian Ram Chu Mamawh A Nih?
6. Pathian lal chungnunna leh a Ram inkûngkaihna chu eng nge ni?
6 Lei leh Vâna Lal Chungnung Ber, Jehova chuan a thiltihtheihna leh a chakna chu a hmang reng a nih chuan engvângin nge Pathian Ram chu a ngaih? Lal chungnung ber chuan a thuneihna chu a khua leh tuite chunga hotua ruatte kaltlangin a kengkawh tlângpui a. Chuvângin, Pathian Ram chu Pathianin a thil siamte chunga a rorêlna kenkawh nâna a thil hman hi a ni.
7. Engvângin nge Jehova chuan a lal chungnunna chu kawng thara a târ lan?
7 Jehova chuan a lal chungnunna chu hun chi hrang hrangah kawng hrang hrangin a târ lang a. Dinhmun inher chhuak ang mil zêlin a lal chungnunna chu kawng tharin a târ lang a ni. Chutiang chu Pathian thlarau lam fa, Setana a hel a, Jehova rorêlna kalha hel tûra Adama leh Evi a hmin khân a lo ti tawh a. Chu helna chu Pathian lal chungnunna chona a lo ni ta a ni. Eng kawngin nge? Setana chuan Evi hnênah thei ei loh tûr a ei chuan a ‘thi hauh lo vang’ tia hrilhin, Jehova chu thudik lo sawi leh rin tlâk lovah a chhuah a. Setana chuan Evi hnênah heti hian a sawi chhunzawm a: “In ei nî apang chuan in mit a lo vâr ang a, a chhia leh a ṭha hriain Pathian ang in lo ni dâwn tih Pathianin a hre reng a nih chu,” tiin. Setana’n Adama leh Evi chu Pathian thupêk ngaihthah a, anmahni duh dân anga kal chu an ṭhatpui zâwk dâwn tih a sih hmuh a ni. (Genesis 3:1-6) Chu chu Pathianin rorêl tûra dikna a neih chona a ni chiang hle. Eng nge Jehova’n a tih dâwn?
8, 9. (a) Engtin nge mihring lal chuan a bial chhûnga helna chu a chinfel ang? (b) Eden huana helna chhâng lêt tûrin, Jehova’n eng nge a tih?
8 A ram chhûngah ngei chuan helna chhuak ta se, rorêltu chuan eng nge a tih kan beisei ṭhin? Thilthleng chanchin hriate chuan chutiang thilthleng ṭhenkhat chu an hre chhuak thei ang. Thil awm dân chu ngaihthah ngawt lovin, lalber—rorêltu dik leh ngilnei tak—pawhin helho chungah chuan ro a rêl ang a, phatsantu angin thiam loh a chantîr ngei ang. Tichuan, rorêltu chuan tuemaw chu helhote hneh tûr leh remna siam tûrin a ruat dâwn a ni. Chutiang chiah chuan, Jehova chuan hma a lâk nghâl vatna leh helho chunga rorêlna thu a puanna khân engkim chu a thununna hnuaiah a awm vek tih a târ lang a. Adama leh Evi chu chatuana nunna nei tlâk lova puangin, Eden huan ata a hnawt chhuak a ni.—Genesis 3:16-19, 22-24.
9 Jehova chuan Setana chunga a rorêlna thu chu puangin, a lal chungnunna târ lanna thar chu a lailang a, chu mi hmang chuan a lalna huam chhûng zawng zawngah remna leh ruahmanna fel a awmtîr leh dâwn a ni. Pathian chuan Setana hnênah: “Nang leh hmeichhia hi ka indotîr ang che u a, i thlahte leh a thlahte pawh ka la indotîr bawk ang: chu mi chuan i lû a la tithitling ang a, nangin a ke artui i la tithitling ang,” a ti. (Genesis 3:15) Chutiang chuan, Jehova chuan Setana leh a sipaite tiboral tûr leh A lal chungnunna dikzia finfiah tûr “thlah” awmtîr a tum thu a târ lang a ni.—Sâm 2:7-9; 110:1, 2.
10. (a) “Thlah” chu tunge a lo nih tâk? (b) Hrilh lâwkna hmasa ber thlen famkimna chungchângah Paula’n eng nge a sawi?
10 Chu “thlah” chu Isua Krista leh a ruala rorêltu pâwl danglam bîk tak a lo ni ta a. An vai chuan Pathian Messia Lalram an din a ni. (Daniela 7:13, 14, 27; Matthaia 19:28; Luka 12:32; 22:28-30) Amaherawhchu, hêng zawng zawngte hi puan chhuah nghâl vek a ni lo. Dik takin, hrilh lâwkna hmasa thlen famkimna chu ‘thurûk chatuan ata inthup ṭhîn’ a la ni reng a. (Rom 16:25) Kum zabi tam tak chhûng chu mi rinawmte chuan chu “thurûk” laihlan a nih hun tûr leh Jehova lal chungnunna chawimawi nâna hrilh lâwkna hmasa ber a thlen famkim hun tûr chu an nghâkhlel hle a ni.—Rom 8:19-21.
Zawi Zawia Laih Lan “Thurûk” Chu
11. Jehova’n Abrahama hnênah eng nge a hriattîr?
11 Hun a han ral zêl chuan Jehova chuan “Pathian ram thurûk” pêng hrang hrangte chu zawi zawiin a târ lang chho zêl a. (Marka 4:11) Jehova’n a târ lannate zîngah chuan “Pathian ṭhian” tia koh Abrahama a tel a ni. (Jakoba 2:23) Jehova chuan Abrahama hnênah ‘chi tam taka’ siam A tiam a. A hnuah Pathian chuan Abrahama hnênah: “Nangmah aṭang chuan lalte an lo chhuak,” ang a, “i thlahah chuan khawvêla chi tin an la thawveng ang,” tih a hriattîr a ni.—Genesis 12:2, 3; 17:6; 22:17, 18.
12. Engtin nge Tuilêt hnuah Setana thlah chu a lo lan?
12 Abrahama hun lai khân mihringte’n rorêl tumna leh mi dangte awpbeh tumna an lo nei daih tawh a ni. Entîr nân, Nova tupa Nimroda chungchângah Bible chuan heti hian a sawi: “Ani chu leia mi chak tak a lo ni ṭan ta a. LALPA hmaah chuan sa pêl mi chak tak a ni,” tiin. (Genesis 10:8, 9) Nimroda leh rorêltua inruat chawp mi dangte chu Setana’n a duh duha a pawh phar theih an ni tih a chiang hle. Chûng mite leh an lama ṭangte chu Setana thlah zînga mi an lo ni ta a ni.—1 Johana 5:19.
13. Jehova’n Jakoba kaltlangin eng nge a târ lan lâwk?
13 Setana chuan mihring rorêltute siam chu tum ruh hle mah se, Jehova thiltum chuan hma a sâwn zêl a. Abrahama tupa Jakoba kaltlangin Jehova chuan: “Lal tiang chu Juda lakah a bo lo vang a, rorêltu tiang chu a ke kâr ata a bo hek lo vang, Silova lo kal hma loh chuan; hnam tinin ama thu an âwih ang,” tih a lailang a ni. (Genesis 49:10) “Silova” tih awmzia chu “A Neitu; A Neitu Tak” tihna a ni. Chuvângin, hêng hrilh lâwk thute hian “lal tiang” a nih loh leh lal chungnunna neitu dik tak leh ‘hnam tin,’ a nih loh leh mihring zawng zawngte chunga “rorêltu tiang” a nih loh leh rorêlna neitu dik tak chu a lo kal dâwn tih a lantîr a ni. Chu mi chu tunge ni ang le?
“Silova Lo Kal Hma Loh Chuan”
14. Jehova chuan Davida chu eng thu nge a thlunpui?
14 Jehova’n a mite chunga lal tûra Juda thlah zînga a thlan hmasak ber chu Jesaia fapa berâm vêngtu Davida a ni.a (1 Samuela 16:1-13) Davida chuan sualna leh khaw lohnate a nei chung pawhin, Jehova lal chungnunna laka a rinawm avângin ani chuan Jehova lawm a hlawh a ni. Eden huana hrilh lâwkna chu tichiang lehzualin Jehova chuan Davida chu thu a thlunpui a: “I hnua i thlah, i rîla rah tûr chu ka tungding ang a, a ram chu ka tinghet ang,” tiin. Chu chuan Davida leh a thlah Solomona lalna chauh a kâwk lo, a chhan chu thuthlung chuan: “A ram lalṭhutthlêng chu kumkhua atân ka tinghet ang” a tih avângin. Chu Davida hnêna thuthlung chuan thutiam Lalram “thlah” chu Davida thlah aṭangin a lo la awm ang tih a nemnghet a ni.—Samuela 7:12, 13.
15. Engvângin nge Judai ram chu Pathian Ram entîrna anga ngaih theih a nih?
15 Davida chuan puithiam lalin hriak thianghlim a thih ṭhin lal thlah kal zêl tûr bul chu a ṭan a ni. Chuvângin hêng lalte hi hriak thih, a nih loh leh messia ang tea sawi theih an ni. (1 Samuela 16:13; 2 Samuela 2:4; 5:3; 1 Lalte 1:39) Jehova lalṭhutthlênga ṭhu a, Jehova tâna lal anga Jerusalema ṭhu anga sawi an ni a. (2 Chronicles 9:8) Chutiang chuan, Judai ram chuan Pathian Ram, Jehova lal chungnunna lantîrtu ai chu a awh a ni.
16. Juda lalte lalna chuan eng nge a rah chhuah?
16 Lal leh mipuite chu Jehova lalchungnunnaa an intukluh chuan, anni chuan A vênhimna leh a malsâwmna an dawng a. A bîk takin Solomona lal lai chuan muanna leh hausakna nasa tak a awm a, chu chuan Setana thununna tibo vek a, Jehova lal chungnunna thiamchantîr a nih hun tûr, Pathian Ram rorêlna chu a entîr lâwk a ni. (1 Lalte 4:20, 25) Lungchhiatthlâk takin, Davida thlah kal zêla lalte chuan Jehova thil phûtte chu an tlin pha lo va, mipuite chu milem biaknaah leh nungchang bawlhhlawhnaah an tlu lût a. A tâwpah Jehova chuan ram chu Babulon-in B.C.E. 607-a a tihchhiat chu a phal ta a ni. Jehova lal chungnunna tihchhiatnaah Setana chu a hlawhtling ta niin a lang.
17. Davida ram chu tlâwm tawh mah se, Jehova chuan engkim a thunun tlat reng tho a ni tih engin nge lantîr?
17 Davida lalram tlâwmna—leh chu mi hmaa Israel hmar lam lalram tlâwmna—chuan Jehova lalchungnunna a ṭhat tâwk lohna emaw, a hlawhchhamna emaw lam târ lang lovin, Setana thununna leh mihringte Pathian lak ata an inlâk hranna rah chhuah lungngaihthlâkzia a târ lang zâwk a ni. (Thufingte 16:25; Jeremia 10:23) A lal chungnunna a la kengkawh reng a ni tih tilang tûrin Jehova chuan a zawlnei Ezekiela hmangin: “Hotu lukhum chu paihsak ula, lallukhum chu paihsak rawh u. . . . Ka linglet ang, ka linglet ang, ka linglet ang; hei pawh hi a ngaiin a awm lo vang, a neitu tak tûr a lo kal hma zawng,” tih a puang chhuak a ni. (Ezekiela 21:26, 27) Chûng thute chuan thutiam “thlah,” “a neitu tak” Tûra chu a lo la kal lo tih a târ lang.
18. Vântirhkoh Gabriela chuan Mari hnênah eng thu nge a puan chhuah?
18 B.C.E. kum 2-na vêlah i han kai teh ang u. Vântirhkoh Gabriela chu Palestina hmâr lam Galili rama khaw pakhat Nazareth khuaa nula thianghlim Mari hnênah tirh a ni a. Heti hian a puang chhuak a ni: “Ngai rawh, i rai ang a, fapa i hring ang a, a hmingah chuan Isua i sa tûr a ni. Ani chu mi lian a la ni ang a, Chungnungbera Fapa an ti ang; Lal Pathianin a hnênah a thlahtu Davida ṭhutphah chu a pe ang a; Jakoba thlahte chungah chatuanin a lal ang a, ramin kin ni a nei lo vang,” tiin.—Luka 1:31-33.
19. Eng hun phûrawm tak nge hnai?
19 A tâwpah chuan “thurûk” puan chhuah hun a lo hnai ta. Thutiam “thlah” bulpui Ber chu a lo lang thuai dâwn ta a ni. (Galatia 4:4; 1 Timothea 3:16) Setana chuan a ke artui a la tithitling ang. Mahse, chu “thlah” chuan Setana lu chu a la tithitling thung ang a, a lam ṭang zawng zawngte nên lam chuan che thei lovin a siam ang. Ani chuan Pathian Ram hmangin Setana thil tihchhiat tawh zawng zawngte chu ti ṭha leh vek ang a, Jehova lal chungnunna chu thiamchantîr a ni ang tih a hriattîr bawk ang. (Hebrai 2:14; 1 Johana 3:8) Engtin nge Isua chuan hêng hi a tihpuitlin ang? Kan tân entawn tûr eng nge min hnutchhiah? A chhânna chu a dawta thuziakah kan hmu dâwn a ni.
[Footnote]
a Pathianin Israelte chunga rorêl tûra a thlan hmasak Saula chu Benjamin thlah a ni.—1 Samuela 9:15, 16; 10:1.
I Hrilhfiah Thei Em?
• Engin nge Jehova chu lei leh vâna Lal Chungnungber ni tûra dikna neihtîr?
• Engvângin nge Jehova chuan Lalram din a tum?
• Engtin nge Jehova chuan “thurûk” chu zawi zawia a laihlan chhoh zêl?
• Davida ram chu tihtlâwm a ni chung pawhin, Jehova chuan engkim a thunun tlat reng tho a ni tih engin nge târ lang?
[Phêk 5-naa milem]
Eng nge Jehova’n Abrahama kaltlanga a kawhhmuh?
[Phêk 7-naa milem]
Engvângin nge Davida ram tihtlâwmna chu Jehova lalchungnunna a hlawhchham tih finfiahna a nih loh?