“Ka Hnênah Zir Rawh U”

“Ka nghâwngkawl bât ula, ka hnênah zir rawh u; thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlâwm tak ka nih hi; tichuan, in thlarau tân chawlhna in hmu ang.”​—MATTHAIA 11:29.

1. Engvângin nge Isua hnêna zir chu a nuamin, mi tihausa thei tak a nih theih?

ISUA KRISTA chuan inâwm takin thil a ngaihtuah a, a zirtîr a, a ti bawk ṭhîn. He leia a awm chhûng kha tawi hle mah se, hna hlimawm tak leh lungâwithlâk tak a thawk a, a hlim reng a ni. Zirtîrte chu khâwmin, Pathian chibai bûk dân te, mihring hmangaih dân te, leh khawvêl hneh dânte a zirtîr a ni. (Johana 16:33) An thinlung chu beiseinain a tikhat a, “chanchin ṭhain nunna leh boral theih lohna a tilang” a ni. (2 Timothea 1:10) A zirtîrte zînga mi ni ta la chuan, zirtîr nih awmzia chu eng nge nia i rin? Isua’n zirtîrte chungchâng a sawite ngaihtuahin, kan nun tihhausak dân kan zir thei a ni. Chutah chuan a ngaih dân ang pawmna leh dân bul ṭhenkhatte nunpuina a tel a ni.​—Matthaia 10:​24, 25; Luka 14:​26, 27; Johana 8:​31, 32; 13:35; 15:8.

2, 3. (a) Isua zirtîr tih chu eng nge ni? (b) Engvângin nge ‘Tu zirtîr nge ka nih?’ tih mahni leh mahni inzawh chu a pawimawh êm êm?

² Kristian Greek Pathian Lehkha Thuah chuan “zirtîr” tia lehlin thumal awmzia tak chu, thil engemawa rilru kaihruaitu, a nih loh leh zirtu tihna a ni. Chu thu malin a kungkaih chu kan thupui Bible châng, Matthaia 11:​29-ah pawh hetiang hian a lang: “Ka nghâwngkawl bât ula, ka hnênah zir rawh u; thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlâwm tak ka nih hi; tichuan, in thlarau tân chawlhna in hmu ang.” Ni e, zirtîr chu zirlai a ni. Chanchin Ṭha ziakah chuan “zirtîr” tih thumal chu Isua hnungzuitu hnai tak, thu hrilha a zinpuite leh a zirtîrna dawngtute sawi nân a hmang deuh ber a. Mi ṭhenkhat chuan Isua zirtîrnate chu an pawm ringawt a, chu pawh a rûkin an pawm a ni. (Luka 6:17; Johana 19:38) Chanchin Ṭha ziaktute chuan “[Baptistu] Johana zirtîrte leh Pharisai zirtîrte” chungchâng pawh an sawi bawk. (Marka 2:18) Isua’n a hnungzuite chu “Pharisaite . . . zirtîrna laka fimkhur” tûra a hrilh avângin, ‘Tu zirtîr nge ka nih?’ tih chu keimahni leh keimahni kan inzâwt thei a ni.​—Matthaia 16:12.

³ Isua zirtîr kan nih a, a hnêna zir tawh kan nih chuan, kan bula awm mi dangte chuan thlarau lama chawlhna an hmu tûr a ni a. Thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlâwm tak kan lo nih phah tih an hmu thei tûr a ni bawk. Kan hna thawhnaa hotu kan ni emaw, nu leh pa kan ni emaw, a nih loh leh Kristian kohhrana berâm vêngtu kan ni emaw a nih chuan, chûng kan enkawlna hnuaia awmte chuan Isua’n a enkawlna hnuaia awmte a enkawl anga cheibâwl niin an inhria em?

Isua’n Mite A Cheibâwl Dân

4, 5. (a) Engvângin nge Isua’n buaina nei mite a cheibâwl dân hriat chu a harsat loh? (b) Pharisai ina chaw a kîl laiin Isua’n eng thil tawn nge a neih?

⁴ Isua’n mite, a bîk takin buaina khirhkhân tak tuarte, a cheibâwl dân kan hriat a ngai a. Chu chu hriat harsa lutuk a ni lo; Bible-ah chuan Isua’n mi dangte a kawmna chungchâng tam tak a awm a, chûng zînga ṭhenkhatte chu hrehawm tuarte an nih avângin. Chu bâkah, sakhaw hruaitu, a bîk takin, Pharisaite’n hrehawmna thuhmun tuarte an dâwr dân hi i chhinchhiah bawk ang u. An danglamna hmuh chhuah chu a bengvârthlâk ngawt ang.

⁵ C.E. 31-a Galili rama thuhrila a zin lai khân, Isua chu “Pharisaite zînga mi pakhatin a hnêna chaw eiah a sâwm a.” Isua chuan a pawm hreh lo. “Tin, Pharisai inah chuan a lût a, chaw a kîl a. Tin, ngai teh, chu mi khuaa hmeichhe sual pakhat awm chuan, Pharisai inah chaw kîlin a ṭhu tih a hriat veleh alabasta bâwmin hriak rimtui a rawn keng a, a hnungah a kephah bulah chuan ṭap chungin a ding a, a mittuiin a kephah a lo far huh a, a samin a hru a, a kephah chu a fâwp ngawih ngawih a, hriak rimtui chuan a chulh a.”​—Luka 7:​36-38.

6. Engvângin nge hmeichhe “sual” kha Pharisai ina a lo awm?

⁶ Thil awmdân tûr chu i ngaihtuah thei em? Lehkhabu pakhat chuan: “(Châng 37-naa) hmeichhia chuan chutih laia an dân neih, ruai bâng nawi châng tûra ruaiṭhehna hmuna retheite kal an phalsakna chu a hmang ṭangkai a ni,” a ti. Chu chuan sâwm ni lova mi a lo luh theih dân a sawifiah a ni. Chaw bângnawi khâwm theih inbeisei mi dang pawh an awm ve nual mai thei. Nimahsela, chu hmeichhe khawsak dân chu a dang lam êm êm a. An ruai ṭheh zawh hun nghâkin, kîl khatah a ding mai lo. “Sual” tia hriat lâr tak a nih angin, a hming a chhe hle a; chuvângin, Isua pawhin “a sual tam tak kha” a hriatzia a sawi a ni.​—Luka 7:47.

7, 8. (a) Luka 7:​36-38-a sawi dinhmun chu eng angin nge kan chhân lêt mai theih? (b) Engtin nge Simona’n a chhân let?

⁷ Chutih hun laia awm a, Isua dinhmuna dingah han inchan teh. Engtin nge i chhân lêt ang? Chu hmeichhiain a rawn pan che chuan i lai viau lo vang maw? Engtin nge chu dinhmun chuan a nghawng ang che? (Luka 7:45) I râpin, i ten hle mai lo vang maw?

⁸ Mikhual dangte zînga mi ni ta la, Pharisai Simona ngaihtuahna lam hawi chuan i ngaihtuah mai lo vang maw? “A sâwmtu Pharisai chuan chu chu a hmuh chuan a rilruin, ‘He mi hi zâwlnei a nih chuan a dektu hmeichhia hi tunge a nih, mi eng ang nge a nih hriat âwm tak lah ni, mi sual a ni si a,’” a ti a. (Luka 7:39) Mahse, Isua chu mi khawngaih thei tak a ni a. Chu hmeichhe harsatna chu a hre thiam a, a hrehawm tawrh chu a hria a ni. Nun kawng suala a tlûk luh dân chu hrilhhriat kan ni lo. Nawhchizuar a nih tak zet chuan, khawpuia mi Juda kulmûk takte chuan an ṭanpui tawp lo vang le.

9. Engtin nge Isua’n a chhân lêt a, chu chuan eng rah nge a chhuah a rinawm?

⁹ Nimahsela, Isua chuan amah chu ṭanpui a duh a. A hnênah: “I sualte ngaihdam a ni ta,” a ti a. Tin, “I rinna hi chhandam i nih phah a ni, thlamuan takin kal rawh,” tih a sawi zawm a ni. (Luka 7:​48-50) Tichuan, a chungchâng thu chu a tâwp ta a. Ṭhenkhat chuan Isua’n thil tam a tihsak hlei nêm an ti mai thei. Mal sâwmin a kaltîr a ni mai a. Chu nu chu a nun kawng suala a kîr leh i ring em? A nihna tak chu sawi thei lo mah ila, Luka thu sawi zawm hi lo chhinchhiah teh. Ani chuan Isua chu “thu hril leh Pathian ram chanchin ṭha thlen chungin khaw lian leh khaw tê te” fang zêlin a sawi a. Tin, “hmeichhia tute emaw” chu Isua leh a zirtîrte kiangah awmin, “[hmeichhe thil] neihin an rawng an bâwlsak ṭhîn,” tih a sawi bawk a ni. Chuvângin, hêng hmeichheho zîngah hian he hmeichhe inchhîr leh lâwm nachâng hria hi a tel tawh a, chhia leh ṭha hriatna thiang tak nên thiltum neiin, leh Pathian hmangaihna thûk zâwk neiin Pathian nun kawng an zawh ṭan tawh a nih a rinawm a ni.​—Luka 8: 1-3.

Isua leh Pharisaite Danglamna

10. Engvângin nge Isua leh Simona ina hmeichhe chungchâng thu ngaihtuah chu a ṭangkai?

¹⁰ He thuziak aṭang hian eng nge kan zir theih? Kan rilru a tiphûr a ni lâwm ni? Simona ina awm ve angah han inngai ta la. Engtin nge i ngaih ang? Isua chhân lêt ang khân i chhâng lêt ve ang em? Nge, a thlengtu Pharisai ngaih ang deuh khân i ngai zâwk dâwn? Isua chu Pathian Fapa a ni a, a vei ang chiah leh a thil tih ang chiah chuan kan veiin, kan ti ve thei lo ngei mai. A lehlamah lah, Pharisai mi, Simona anga inchan chu kan duh hek lo vang. Chutiang nih duh chu an tlêm hle ang.

11. Engvângin nge Pharisaite ang nih chu kan duh loh vang?

¹¹ Bible thu leh khawvêl lama finfiahnate zirna aṭang chuan, Pharisaite chuan mipui vântlâng leh hnam hmakhaw ngaitu angah inngaiin, an inngaisâng êm êm tih kan hre thei a. Pathian Dân bul chiang tak leh hriatthiam awlsam takah chuan an lungâwi tâwk lo va. Dân chu chipchiar tâwk lova an hriat chuan, chu Dân chu siam danglam dân an dap a, chhia leh ṭha hriatna hman ngai lo tûrin an hrilhfiah chawp ṭhîn a ni. Chûng sakhaw hruaitute chuan kawng engkim, thil tê tham neuh neuh thlenga zawm tûr dân zam chu an tum a ni.a

12. Pharisaite chu eng angin nge an inngaih?

¹² Kum zabi pakhatnaa chanchin ziaktu pakhat Juda mi Josephus-a chuan Pharisaite chuan ngilnei tak, nunnêm tak, thleibîk nei lo, leh an thiltih rêng rênga tling tâwkah an inngai tih a târ lang chiang hle a. An zînga ṭhenkhat chu chutiang an ni deuhthaw rêng a ni. Nikodema kha i hre chhuak ngei ang a. (Johana 3:​1, 2; 7:​50, 51) A hnuah, ṭhenkhat chuan Kristian kawng chu an lo zâwm ta a ni. (Tirhkohte 15:5) Kristian tirhkoh Paula chuan Juda mi Pharisai ang tuemawte chungchâng thu chu hetiangin a ziak a: “Pathian lamah ṭhahnem an ngai tih ka hriatpui a ni, hre famkim ang erawh chuan an ngai lo,” tiin. (Rom 10:2) Nimahsela, anni chu mi chapo, intivei, fela inngai, mi sualna zawng reng, rorel hrât, leh mi hmusit hrât nia mipui ngaih an nih thu Chanchin Ṭha ziakte chuan a târ lang a ni.

Isua Ngaih Dân

13. Isua’n Pharisaite chungchâng eng nge a sawi?

¹³ Isua chuan lehkhaziaktute leh Pharisaite chu mi vêrvêkte tiin a hau va. “Phur rit hrehawm takte an siam a, mite an bel ṭhîn a, anmahni erawh chuan an kut zungṭang pawhin an tisawn duh lo.” Ni e, mipui phur chu a rit a, an nghâwngkawl lah a nuam hek lo. Isua chuan lehkhaziaktute leh Pharisaite chu “mi â” tiin a ko leh a. Mi â chu khawtlâng tân a hlauhawm a ni. Tin, “hruaitu mitdel” tia ko bawkin, anni chuan “dân thu pawimawh zâwk​—felna te, khawngaihna te, rinawmna te chu​—an ngaihthah si ṭhîn,” tih a puang bawk a ni. Tu nge Isua ngaiha Pharisai mi ang ni duh ang?​—Matthaia 23:​1-4, 16, 17, 23.

14, 15. (a) Isua’n Levia a dâwr dân chuan Pharisaite awm dân chungchâng eng nge a laihlan? (b) Eng thu pawimawh tak nge he thuziak aṭang hian kan zir theih?

¹⁴ Chanchin Ṭha ziak chhiartu tam tak chuan Pharisai tam takte nihphung pawimawh tak chu an hre thei a ni. Isua’n chhiahkhawntu pakhat Levia chu a zirtîr ni tûra a sâwm hnuah, Levia chuan Isua tân ruai ropui tak a ṭheh a. Thuziak chuan tihian a sawi: “Tin, Pharisaite, an lehkhaziaktute nên chuan a zirtîrte chungah an phunnawi a, ‘Engati nge chhiahkhawntute leh mi sualte hnêna in ei a, in in le?’ an ti a. Tin, Isuan an hnênah, ‘. . . Mi fel takte lam tûra lo kal ka ni lo va, mi sualte lama simtîr tûra lo kal ka ni zâwk,’ a ti a, a chhâng a,” tiin.​—Luka 5:​27-32.

¹⁵ Levia chuan chu mi ṭuma Isua thusawi dang: “‘Inthawina duh lovin khawngaihna ka duh e’ tih hi a awmzia va zir rawh u,” tih chu a hre thiam a ni. (Matthaia 9:13) Pharisaite chuan Hebrai zâwlnei thuziakte chu ringah an inchhâl nâa, he thu Hosea 6:6-a mi hi an pawm duh lo a ni. Thil an tisual a nih pawhin, thurochhiah zawm an duh zâwk avânga tisual an ni ṭhîn. Kan za hian, ‘Thil engemaw chungchânga mi mal ngaih dân emaw, mi ngaih dân tlângpui emaw pawm tlat, dân zam eng engemawte vuan tlat mi nia hriat hlawh ka ni em? Nge, zahngai leh ngilnei tak nia mite hriat ka ni zâwk?’ tih hi kan inzâwt ṭheuh tûr a ni.

16. Pharisaite tih dân chu eng nge ni a, engtin nge anmahni anna chu kan pumpelh theih?

¹⁶ Mi dang thiltih sawisêl reng mai hi Pharisaite tih dân a ni a. Pharisaite chuan a tak a ni emaw, an ngaihruat thu a ni emaw pawh ni se, thil engkim ṭhat lohna lai an zawng reng a. Mipuite chu thiam loh chantîr theih dinhmunah dah rengin, an dik lohnate an hriatnawntîr reng a ni. Pharisaite chuan pudina te, mohuri te, zira te ang thlai tê tham tak tak sâwma pakhat an pêk chu an chhuang hle a. An felzia chu an inchei dânah târ langin, hnam pumpui chu hruai an tum a ni. Dik tak chuan, kan chêtzia leh Isua entîrna siam inremtîr tûr chuan, mi dangte ṭhat lohna zawn reng leh laihlan reng duhna chu kan pumpelh tûr a ni.

Engtin Nge Isua’n Buaina Chu A Chinfel?

17-19. (a) Isua’n sawhkhâwk râpthlâk tak thlen thei dinhmun a chinfel dân sawifiah rawh. (b) Engin nge dinhmun chu hahthlâk leh hrehawm tak nihtîr? (c) Hmeichhiain Isua a pan lai khân awm ve ni ta la, engtin nge i chhân lêt ang?

¹⁷ Isua buaina chinfel dân chu Pharisaite tih dân lakah chuan danglam tak a ni a. Buaina lian tak thlen thei tûr dinhmun a chinfel dân hi han ngaihtuah teh. Chu chu hmeichhe pakhat kum 12 chhûng thi pût chungchâng thu-ah a ni a. Luka 8:​42-48-ah i chhiar thei a ni.

¹⁸ Marka chuan chu hmeichhia chu “hlau leh khûr chungin” a awm tih a ziak a. (Marka 5:33) Engvâng nge? Pathian Dân a bawhchhia tih a inhriat vâng a ni. Leviticus 15:​25-28 sawi dânin, a nih dân tûr pangngai ni lova hmeichhe thi pût chu a pût chhûng zawng leh a tâwp hnu chawlhkâr khat chhûng a bawlhhlawh a ni. A thil khawih apiang leh a mi khawih apiangte chu an bawlhhlawh ve zêl a. Mipui kâra Isua pan tûr chuan chu nu chuan a beih nasat hle a ngai ang. A hnu kum 2,000-a a chanchin kan chhiar chuan, a harsatna tawn avângin khawngaihthlâk kan ti hle a ni.

¹⁹ Mahse, chutih lai chuan awm ve ni ta la, chu dinhmun chu engtin nge i ngaih ang? Eng nge i sawi ang? Isua chuan chu hmeichhia chu ngilnei tak, hmangaih tak, leh ngaihsak takin a cheibâwl a, buaina a siamte chu sawi pawh a sawi lang lo rêng rêng tih hria ang che.​—Marka 5:34.

20. Leviticus 15:​25-28-a thute hi tûn laia thil phût ni ta se, eng chona nge kan hmachhawn ang?

²⁰ He thil thleng aṭang hian zir tûr engemaw kan nei em? Kristian kohhrana upa ni ta la. Tin, Leviticus 15:​25-28 thu hi tûn laia Kristian tâna thil phût ni ta bawk se, chu dân phûtte chu Kristian hmeichhiain bawhchhiain, hlauthâwng leh tihngaihna hre lo takin awm ta se. Engtin nge i tih lêt ang le? Mi tam tak hriatah zilhna thu na tak chhâkchhuakin i hau hrep mai dâwn em ni? “Chutianga ka tih loh tûrzia mai chu! Isua entawn tûr siam zuiin, ka theih tâwp chhuahin a laka ngilneihna te, hmangaihna leh ngaihsakna te lantîr ka tum zâwk ang” i ti mai thei. I ti ṭha e! Mahse, thil harsa ber chu Isua entawn tûr siam zui a, chutianga tih chu a ni.

21. Isua’n Dân chungchângah mipuite chu eng nge a zirtîr?

²¹ A bul berah chuan, mipuite chu Isua avângin an hahdam a, an dinhmun a ṭha sawtin, an chak sawt a ni. Pathian Dân chuan chiang taka sawi bîk chat a neih chuan, a sawi ang chiah chu a ni mai a. A tlângpui thu a sawi mai chuan, mite chuan an chhia leh ṭha hriatna an hman a ngai a, an thu tlûkna siam hmangin Pathian an hmangaihna chu an lantîr thei a ni. Dân chuan mite a nêk chêp lutuk lo. (Marka 2:​27, 28) Pathian chuan a mite a hmangaih a, an ṭhatna tûrin a thawk reng a, an tlûk chuan an laka zahngaihna lantîr a inhuam reng a ni. Isua pawh chutiang chiah a ni.​—Johana 14:9.

Isua Zirtîrna Rah Chhuahte

22. Isua hnêna an zirna chuan a zirtîrte chu eng ang rilru nge a puttîr?

²² Isua thu zirtîr ngaithla a, a zirtîr lo ni tate chuan a thu tlângzarh: “Ka nghâwngkawl chu a nuam a, ka phur pawh a zâng a ni,” tih thu dikzia chu an hre êm êm a ni. (Matthaia 11:30) Isua rit phurhtîr, tihhrehawm, a nih loh leh thunun reng niin an inhre ngai lo. An zalên zâwk a, an hlim zâwk a, Pathian leh mi dangte nêna an inlaichînnaah inrintâwkna an nei sawt zâwk bawk a ni. (Matthaia 7:​1-5; Luka 9:​49, 50) A hnên aṭangin, thlarau lama hruaitu ni tûr chuan, mi dangte tihahdam thei, rilru leh thinlunga inngaitlâwm mi nih a ngai tih an zir a ni.​—1 Korinth 16:​17, 18; Philippi 2:3.

23. Isua nêna khawsakhona chuan zirtîrte chu eng thil pawimawh tak nge a zirtîr a, chu chuan eng thutâwp thleng tûrin nge a ṭanpui?

²³ Chu bâkah, mi tam takte chu Krista nêna inpumkhat rengna pawimawhzia leh a rilru put hmang ang neih a pawimawhzia chuan an rilru a khawih êm êm a. A zirtîrte hnênah: “Pain mi hmangaih ang bawkin kei pawhin ka hmangaih che u hi; ka hmangaihin awm reng rawh u. Nangnin ka thupêkte in zawm chuan ka hmangaihin in awm reng ang; keiin ka Pa thupêkte ka zâwm a, a hmangaihin ka awm reng ang bawk hian,” a ti. (Johana 15:​9, 10) Pathian rawngbâwltu hlawhtling tak ni tûr chuan, Isua hnên aṭanga an thu zirte chu, Pathian chanchin ṭha ropui tak chungchâng mite hnêna hrilh leh zirtîrnaah, leh chhûngkaw mite leh ṭhiante nêna an indâwrnaah taima taka an chhawr zêl a ngai a ni. Kohhrana inunauna a lo ṭhanlen zêl chuan Isua kawng chu kawng dik a ni tih an inhriatnawntîr reng a ngai bawk a ni. A zirtîr chu thutak a ni a, a nun dân an hmuh chu nun dân duhawm ber a ni tak zet a ni.​—Johana 14:6; Ephesi 4:​20, 21.

24. Eng thilte nge Isua entîrna siam aṭanga kan ngaih pawimawh tûr?

²⁴ Kan zirho tâk thu ṭhenkhatte kha i ngaihtuahin, hma sâwn i mamawhna lai i hria em? Isua chuan inâwm takin thil a ngaihtuah a, a zirtîr a, a ti bawk tih chu i pawm em? I pawm chuan thlamuang takin awm rawh. Min fuihna thu chu hei hi a ni: “Chûng thil chu in hriat chuan ti ula in eng a thâwl ang,” tih hi.​—Johana 13:17. (w01 12/15)

[Footnote]

Engtin Nge I Chhân?

• Isua zirtîr nihna chuan i tân eng awmzia nge a neih?

• Engtin nge Isua’n mite a cheibâwl?

• Isua’n mite a zirtîr dân aṭangin eng nge kan zir theih?

• Engtin nge Pharisaite leh Isua chu an inan loh?

[Phêk 28-naa milem]

Mite chunga Isua rilru put hmang chu Pharisaite rilru put hmang nên a va inthlau tak êm!