Isua Chhûngte—Tute Nge An Nih?
KHAWVEL hmun hrang hrangah hian, December thla chhûngin nausên Isua chu a nu Mari leh fa anga pawmtu a pa, Josefa nêna an awmho lai lem hmuh tûr a tam thei hle a. Chutiang chhûngkaw lemte chuan Kristian ni lote mit pawh a la mai thei a ni. Hêng lema pawimawh ber hi Isua a nih avângin, Bible-in Isua leh a chhûngkaw chanchin eng nge min hrilh?
Isua chuan chhûngkaw chanchin ngaihnawm tak a nei a. Ani chu nula thianghlim Mari’n a hring a, mihring chhûngkaw zînga mi a rawn ni ve a ni. Bible sawi dân chuan, thlarau thianghlimin vân aṭangin Mari pum chhûngah a sawn a ni. (Luka 1:30-35) Mak tak maia Isua a pai tûr thu a hriat hmain, Mari chu Josefa nên an inhual a; chuvângin ani chu a fa anga Isua pawmtu tûr a lo ni ta a ni.
Isua a pian hnuah, Josefa leh Mari chuan fa dang an nei a, anni chu Isua tân nu hmun pa hrang unaute an lo ni a. Chu chu Nazareth khuaa mite zawhna: “He mi hi thingrem siamtu fapa kha a ni lo vem ni? a nu chu Mari an tih hi a ni lo vem ni? a unaute pawh Jakoba, Josefa, Simona, Juda an tihte chu an ni lo vem ni? A farnute pawh kan hnêna awm an ni vek lo vem ni?” tih aṭang hian a chiang hle. (Matthaia 1:25; 13:55, 56; Marka 6:3) Heta ṭang hian, Isua chhûngkuaah a nu leh pa, unaupa pali, leh a lo berah farnu pahnih an awm tih kan hre thei a ni.
Mahse, tûn laia mi ṭhenkhat chuan Isua unaute chu Josefa leh Mari fate an nih an ring lo. Engvâng nge? New Catholic Encyclopedia chuan: “Kohhran (church) hian atîr aṭangin Mari chu nula thianghlim ni kumkhua angin a zirtîr a. Chu zirtîrna aṭang chuan, Mari’n fa dang a neih theih rin ngaihna a awm lo a ni,” tiin a sawi. Chu lehkhabu bawk chuan “unaupa” leh “unaunu” tih hian “mi tu emaw, tute emaw chu sakhuana vâng emaw, thil dang vâng emawa inkungkaih nghet takte” a kâwk thei a ti a, chu chu chhûngkhat laina, pate unaute fate an ni thei tihna a ni.
Chutiang chu a ni chiah em? Chu chu Katholic Pathian thu thiam ṭhenkhatte pawhin an pawm lo. Catholic Bible Association of America president hlui pawhin heti hian a ziak: “T[huthlung] T[har] bu chhûngah adelphos [unau] tih hman a nihin, tehkhin thu emaw, entîr nei emaw anga hman a ni lo; tisa lama inzawmna engemaw tak sawi nâna hman a ni a, a awmzia chu pianpui unau tak tak emaw, nu emaw pa emaw thuhmun sawi nâna hman a ni a, a dangah hman a ni ngai lo rêng rêng” tiin.a Ni e, Isua chuan Josefa leh Mari fa, pianpui unaupa leh unaunute a nei ngei tih Pathian Lehkha Thu chuan a târ lang a ni.
Chanchin Ṭha ziakte chuan Isua chhûng leh khat dangte chanchin pawh a sawi a; mahse, tûnah chuan Isua chhûngkaw zînga mite thlûr bîkin, an hnên aṭanga kan zir theihte i lo en ang u. (w03 12/15)
[Footnote]
a The Catholic Biblical Quarterly, January 1992, phêk 21-a J. P. Meier-a thuziak “Isua Unaupa leh Unaunute Chungchâng Kohhran Chi Hrang Hrangte Thlîr Dân.”