MASESE*

 2 Ekomamaki mpo moto azwa bwanya+ mpe disiplini;

Mpo akanga ntina ya maloba ya bwanya;

 3 Mpo moto azwa disiplini+ oyo epesaka mayele ya kososola,

Bosembo,+ likoki ya kozwa bikateli ya malamu+ mpe akóma na bizaleli malamu;

 4 Mpo na kosala ete moto oyo azangi mayele azala ekɛngɛ;+

Kopesa elenge mobali boyebi ná likoki ya kokanisa.+

 5 Moto ya bwanya ayokaka mpe azwaka mateya mingi;+

Moto ya mayele akómaka na likoki ya kotambwisa makambo+

 6 Mpo na kokanga ntina ya lisese ná liloba oyo ezali mpasi na kolimbola,*

Maloba ya bato ya bwanya ná basambole na bango.+

 8 Mwana na ngai, yoká disiplini ya tata na yo,+

Mpe kotika te mateya* ya mama na yo.+

 9 Yango ezali motole* kitoko ya fololo mpo na motó na yo+

Mpe nsinga kitoko ya monzɛlɛ mpo na nkingo na yo.+

12 Tokomɛla bango ya bomoi ndenge Nkunda* emɛlaka,

Mobimba, lokola baoyo bazali kokita na libulu.

13 Tózwa biloko na bango nyonso ya motuya;

Tokotondisa bandako na biso na biloko oyo topunzi.

14 Osengeli koya* elongo na biso,

Mpe biso nyonso tokokabola ndenge moko biloko oyo toyibi.”*

Makolo na yo elanda nzela na bango te,+

16 Mpo makolo na bango epotaka mbangu mpo na kosala mabe;

Bawelaka kosopa makila.+

18 Yango wana, bazali kobatama mpo na kosopa makila ya bato;

Bazali kobombana mpo na koboma bango.

19 Wana ezali ndenge baoyo balukaka kozwa bozwi na ndenge ya mabe basalaka,

Kasi soki basali bongo bakobungisa bomoi na bango.+

Bongo nakosopela bino elimo na ngai;

Nakosala ete bóyeba maloba na ngai.+

24 Mpo nabelelaki, kasi bozalaki kaka koboya koyoka,

Nasembolaki lobɔkɔ na ngai, kasi moto moko te azalaki kotya likebi,+

25 Bozalaki komona toli na ngai nyonso mpamba

Mpe boboyaki mpamela na ngai,

26 Ngai mpe nakosɛka bino ntango likama ekokwela bino;

Mpe nakotyola bino ntango eloko oyo bozali kobanga ekoya,+

27 Ntango eloko oyo bozali kobanga ekoya lokola mbula ya mopɛpɛ makasi,

Mpe likama na bino ekoya lokola mopɛpɛ makasi,

Ntango mpasi mpe mitungisi ekokómela bino.

28 Na ntango yango, bakokoba kobelela ngai, kasi nakoyanola te;

Bakoluka ngai na mposa makasi, kasi bakomona ngai te,+

29 Mpo bayinaki boyebi,+

Mpe baponaki te kobanga Yehova.+

30 Baboyaki toli na ngai;

Bamemyaki te mpamela na ngai nyonso.

31 Na yango, bakonyokwama mpo na* misala na bango,+

Mpe bakomona mpasi mpo na toli* na bango moko.

32 Mpo botomboki ya bato oyo bazangi mayele nde ekoboma bango,

Mpe mafumafu ya bazoba nde ekobebisa bango.

33 Kasi moto oyo azali koyokela ngai, akofanda na kimya+

Mpe akotungisama te mpo na nsɔmɔ ya mpasi.”+

2 Mwana na ngai, soki ondimi maloba na ngai

Mpe obateli mitindo na ngai malamumalamu,+

 2 Wana litoi na yo ezali kotyela bwanya likebi+

Mpe ozali kofungola motema na yo mpo na bososoli;+

 3 Lisusu, soki obeleli mpo na mayele+

Mpe omatisi mongongo mpo na bososoli;+

 4 Soki okobi koluka yango lokola palata,+

Mpe okobi koluka yango lokola biloko ya motuya oyo ebombani;+

 5 Boye, okoyeba ntina ya kobanga Yehova,+

Mpe okozwa boyebi ya Nzambe.+

 6 Mpo Yehova ye moko apesaka bwanya;+

Boyebi ná bososoli eutaka na monɔkɔ na ye.

 7 Abatelaka malamu bwanya mpo na bato malamu;

Azali nguba ya baoyo batambolaka na bosembo.+

 8 Akɛngɛlaka banzela ya bosembo,

Abatelaka nzela ya bato na ye ya sembo.+

 9 Boye okokanga ntina ya boyengebene ná bosembo ná bizaleli malamu,

Okoyeba nzela malamu ya kokende.+

10 Ntango bwanya ekokɔta na motema na yo+

Mpe boyebi ekokóma elɛngi na molimo* na yo,+

11 Likoki ya kokanisa ekokɛngɛla yo,+

Mpe bososoli ekobatela yo,

12 Mpo na kobikisa yo na nzela ya mabe,

Na moto oyo alobaka makambo ya lokuta,+

13 Na baoyo batikaka banzela ya bosembo

Mpo na kotambola na banzela ya molili,+

14 Baoyo basepelaka na kosala mabe,

Oyo bayokaka esengo na makambo oyo ezali solo te mpe ya mabe,

15 Baoyo banzela na bango etɛngamá

Mpe baoyo etamboli na bango nyonso ezali ya mbilingambilinga.

16 Mpo na kobikisa yo na mwasi ya mobulu,*

Na maloba sukali* ya mwasi ya pite,*+

17 Oyo asundoli mobali* ya bolenge na ye+

Mpe abosani kondimana ya Nzambe na ye;

18 Mpo ndako na ye ezali kozinda tii na liwa,

Mpe banzela na ye ezali komema epai ya baoyo bazangi makasi kati na liwa.+

19 Moto moko te na kati ya baoyo bazali kosangisa na ye nzoto* akozonga,

Mpe akomona lisusu te banzela ya bomoi.+

20 Na yango, landá nzela ya bato malamu

Mpe tikalá na banzela ya bato ya sembo,+

21 Mpo bato ya bosembo nde bakofanda na mabele,

Mpe bato oyo bazangi mbeba nde bakotikala na yango.+

22 Kasi bato mabe bakolongolama na mabele,+

Mpe bato ya bokosi bakopikolama wana.+

3 Mwana na ngai, kobosana mateya* na ngai te,

Mpe motema na yo etosa mitindo na ngai,

 2 Mpo bakobakisela yo mikolo mingi

Mpe bambula mingi ya bomoi mpe kimya.+

Kangá yango na nkingo na yo;

Komá yango na motema na yo;+

 4 Bongo okondimama mpe okozala na mayele ya kososola

Na miso ya Nzambe mpe ya bato.+

 5 Tyelá Yehova motema+ na yo mobimba,

Mpe kotya motema te na* mayele na yo moko.+

 6 Kanisá ye na banzela na yo nyonso,+

Mpe akosembola banzela na yo.+

 8 Yango ekozala nkisi mpo na nzoto* na yo

Mpe ekokómisa mikuwa na yo makasi.

 9 Kumisá Yehova na biloko na yo ya motuya,+

Na mbuma ya liboso* ya biloko na yo nyonso;+

10 Boye bisika na yo ya kobomba biloko ekotonda mɛkɛ,+

Mpe bikamwelo na yo ekotonda mpenza na vinyo ya sika.

11 Mwana na ngai, koboya disiplini ya Yehova te,+

Mpe koyina mpamela na ye te,+

12 Mpo Yehova apamelaka bato oyo ye alingaka,+

Kaka ndenge tata apamelaka mwana oyo ye asepelaka na ye.+

13 Esengo na moto oyo azwi bwanya+

Mpe na moto oyo azali kozwa bososoli;

14 Kozwa yango ezali na litomba koleka kozwa palata,

Kozwa yango ezali na litomba koleka kozwa wolo.+

15 Ezali na motuya mingi koleka mabanga kitoko ya korai;*

Eloko moko te oyo olingaka ekoki kokokana na yango.

16 Bomoi molai ezali na lobɔkɔ na yango ya mobali;

Bomɛngo ná nkembo ezali na lobɔkɔ na yango ya mwasi.

17 Banzela na yango esepelisaka,

Mpe babalabala na yango nyonso ezali kimya.+

18 Ezali nzete ya bomoi mpo na baoyo basimbi yango,

Mpe baoyo bakangi yango makasi bakobengama bato ya esengo.+

20 Na boyebi na ye, mai mozindo ekabwanaki

Mpe likoló oyo etondi na mapata etangisaki mbula ya matangá mikemike.+

Batelá bwanya ná likoki ya kokanisa;

22 Ekopesa yo bomoi

Mpe ekozala monzɛlɛ mpo na nkingo na yo;

23 Bongo okotambola na kimya na nzela na yo,

Mpe lokolo na yo ekobɛta libaku ata moke te.*+

24 Ntango okolala, okobanga eloko te;+

Okolala mpe mpɔngi na yo ekozala elɛngi.+

25 Okobanga ata likambo moko te ya nsɔmɔ mpe ya mbalakaka+

Ata mbula ya mopɛpɛ makasi oyo ezali koyela bato mabe.+

26 Mpo Yehova akozala moto na yo ya kotyela motema;+

Akobatela lokolo na yo mpo ekangama na motambo te.+

27 Koboya te kosalisa baoyo bazali na mposa ya lisalisi+

Soki ozali na likoki ya kosala yango.+

29 Kokana te kosala mozalani na yo mabe+

Wana afandi pene na yo mpe azali kotyela yo motema.

30 Koswana na moto te kaka mpamba boye+

Soki asali yo likambo moko te ya mabe.+

31 Kolula moto ya mobulu te+

Kopona ata nzela na ye moko te,

32 Mpo Yehova ayinaka moto ya mbilingambilinga,+

Kasi azali moninga ya motema ya bato ya kolongobana.+

33 Elakeli mabe ya Yehova ezalaka na ndako ya moto mabe,+

Kasi apambolaka ndako ya bato ya sembo.+

34 Mpo atyolaka basɛki,+

Kasi amoniselaka bato ya komikitisa boboto.+

35 Bato ya bwanya bakozwa lokumu,

Kasi bazoba bakumisaka makambo oyo eyokisaka nsɔni.+

4 Bana, bóyoka disiplini ya tata;+

Bótya likebi mpo bózwa mayele,

 2 Nakopesa bino batoli ya malamu;

Bótika te mateya* na ngai.+

 3 Nazalaki mwana malamu epai ya tata na ngai+

Mpe mama azalaki kolinga ngai mingi mpenza.+

 7 Bwanya ezali eloko ya ntina mingi.*+ Yango wana zwá bwanya,

Mpe na nyonso oyo ozali kozwa, zwá mpe mayele.+

 9 Ekotya motole ya kitoko ya fololo na motó na yo;

Ekolatisa yo motole kitoko ya monzɛlɛ.”

10 Mwana na ngai, yoká, mpe ndimá maloba na ngai,

Mpe okoumela na bomoi bambula ebele.+

11 Nakoteya yo nzela ya bwanya;+

Nakotambwisa yo na banzela ya bosembo.+

12 Ntango okotambola, matambe na yo ekozala na nkaka te;

Mpe soki okimi mbangu, okobɛta libaku te.

14 Kokɔta te na nzela ya bato mabe,

Mpe kotambola te na nzela ya basali-mabe.+

15 Kimá yango, koleka kuna te;+

Longwá na yango, leká na yo.+

17 Balyaka limpa ya makambo ya mabe,

Mpe bamɛlaka vinyo ya makambo ya mobulu.

18 Kasi nzela ya bato ya sembo ezali lokola pole oyo ezali kongɛnga na ntɔngɔ

Oyo ezali kongɛnga se kongɛnga tii moi ekokóma makasi.+

19 Nzela ya bato mabe ezali lokola molili;

Bayebi te eloko nini ebɛtisaka bango libaku.

20 Mwana na ngai, tyá likebi na maloba na ngai;

Yoká malamumalamu* maloba na ngai.

21 Elongwa na miso na yo te;

Batelá yango na kati mpenza ya motema na yo,+

22 Mpo epesaka bomoi malamu epai ya bato oyo bazali kozwa yango+

Mpe kolɔngɔnɔ mpo na nzoto na bango mobimba.*

23 Koleka biloko mosusu nyonso oyo obatelaka, batelá motema na yo,+

Mpo maziba ya bomoi eutaka kuna.

24 Longolá epai na yo maloba ya lokuta,+

Mpe tyá mosika na yo maloba ya bokosi.

25 Miso na yo esengeli kotala kaka liboso na yo,

Ɛɛ, tyá miso na yo* etala kaka liboso na yo.+

26 Longolá mabaku na nzela na yo,+

Mpe banzela na yo nyonso ekozala malamu.*

Yoká malamumalamu* makambo oyo nazali koteya yo mpo na bososoli,+

 2 Mpo obatela makoki na yo ya kokanisa

Mpe oloba ntango nyonso na kolanda boyebi ya solo.+

 3 Mpo mbɛbu ya mwasi ya mobulu* etangaka lokola ndako ya mafuta ya nzoi,+

Mpe monɔkɔ na ye ezali mosɛlu lokola mafuta.+

 4 Kasi na nsuka azali bololo lokola mbondo+

Mpe apeli lokola mopanga ya mino mibale.+

 7 Sikoyo, mwana* na ngai, yoká ngai

Mpe kobwaka te maloba na ngai.

 8 Zalá mosika na ye;

Kopusana pene ya ekɔtelo ya ndako na ye te,+

 9 Mpo opesa lokumu na yo epai ya bato mosusu te+

To onyokwama bomoi na yo mobimba;+

10 Mpo bapaya básilisa nguya na yo te+

Mpe biloko oyo ozwaki na mpasi ekende te na ndako ya mopaya.

11 Soki te okolela* na nsuka ya bomoi na yo

Ntango mosuni na yo mpe nzoto na yo ekobeba+

12 Mpe okoloba ete: “Nayinaki disiplini!

13 Nayokaki mongongo ya balakisi na ngai te

Mpe natyaki likebi te epai ya bateyi na ngai.

14 Talá nakómaki pene ya libebi mpenza

Na kati ya lisangá mobimba.”*+

15 Mɛlá mai ya libulu na yo moko ya kobomba mai

Mpe oyo ezali kotíyola uta na kati ya libulu na yo moko.+

16 Maziba na yo esengeli nde kopanzana libándá,

Mikɛli ya mai na yo na bisika minene ya bato nyonso?+

17 Yango ezala mpo na yo moko,

Mpe kokabola yango na bato mosusu te.+

18 Liziba ya mai na yo epambwama,

Mpe sepelá na mwasi ya bolenge na yo,+

19 Bishe ya bolingo mpe ntaba kitoko ya ngomba.+

20 Bongo mwana na ngai, mpo na nini olangwisama na mwasi ya mobulu*

To oyamba ntolo ya mwasi ya pite?*+

21 Mpo banzela ya moto ezali liboso ya miso ya Yehova;

Atalaka na likebi banzela na ye nyonso.+

22 Mabunga ya moto mabe ezali motambo mpo na ye,

Mpe akokangama na bansinga ya lisumu na ye moko.+

23 Akokufa mpo andimaki disiplini te

Mpe akobunga nzela mpo bozoba na ye eleki ndelo.

6 Mwana na ngai, soki omipesi ndanga mpo na mozalani na yo,+

Soki osali boyokani na moto oyo oyebi te,+

 2 Soki ozwami na motambo na elaka na yo,

Soki okangami na maloba ya monɔkɔ na yo,+

 3 Salá boye, mwana na ngai, mpe omibikisa,

Mpo okwei na lobɔkɔ ya mozalani na yo:

 4 Kotika te miso na yo ezwa mpɔngi,

To mpe miso na yo ekangama.

 5 Omibikisa lokola mboloko na lobɔkɔ ya mobomi-nyama,

Lokola ndɛkɛ na lobɔkɔ ya mokangi-ndɛkɛ.

 6 Kende epai ya furmi, yo moto ya gɔigɔi;+

Talá malamu banzela na yango mpe kómá moto ya bwanya.

 7 Atako ezalaka na komanda te, kapita te to mokonzi te,

 8 Ebongisaka bilei na yango na eleko ya molunge,+

Mpe eyanganisaka biloko na yango ya kolya na ntango ya kobuka mbuma.

10 Mwa mpɔngi moke, kokanga liso mwa moke,

Kokanga mabɔkɔ mwa moke mpo na kopema,+

11 Mpe bobola ekoyela yo lokola moyibi,

Mpe kokelela na yo lokola moto oyo asimbi bibundeli.+

12 Moto ya mpambampamba mpe ya mabe, atambolaka na maloba ya bokosi;+

13 Afinafinaka liso na ye,+ asalaka bilembo na makolo na ye mpe alakisalakisaka na misapi na ye.

14 Motema na ye esepelaka na lokuta,

Akanaka ntango nyonso kosala likambo ya mabe+ mpe abimisaka kowelana.+

15 Yango wana likama na ye ekoya mbalakaka;

Akobukana na mbala moko, mpe elikya ya kobikisama ekozala te.+

16 Ezali na makambo motoba oyo Yehova ayinaka;*

Ɛɛ, makambo nsambo oyo ayinaka mpenza:

17 Miso ya lolendo,+ lolemo ya lokuta+ mpe mabɔkɔ oyo esopaka makila ya moto oyo azali na likambo te,+

18 Motema oyo ekanaka kosala mabe,+ mpe makolo oyo epotaka mbangu mpo na kosala mabe,

19 Motatoli oyo alobaka lokuta ntango nyonso,+

Mpe moto oyo abimisaka kowelana na kati ya bandeko.+

20 Mwana na ngai, batelá mitindo ya tata na yo,

Mpe kotika te mateya* ya mama na yo.+

21 Batelá yango ntango nyonso na motema na yo;

Kangá yango na nkingo na yo.

22 Ntango okotambola epai na epai, ekokamba yo;

Ntango okolala, ekokɛngɛla yo;

Mpe ntango okolamuka, ekolobela yo.*

23 Mpo mitindo ezali mwinda,+

Mobeko ezali pole,+

Mpamela mpe disiplini ezali nzela ya bomoi.+

24 Ekobatela yo na mwasi mabe,+

Na maloba sukali ya mwasi ya pite.*+

25 Kolula kitoko na ye na motema na yo te+

Mpe kotika te ete miso na ye ya kolengola ebenda yo,

26 Mwasi ya ndumba akokómisa moto mobola mpenza, tii akotikala kaka na mwa limpa,+

Kasi mwasi ya libala akokanga bomoi ya motuya.

29 Ezali ndenge moko mpe na moto oyo asangisi nzoto na mwasi ya mozalani na ye;

Moto oyo asimbi ye akozanga te kozwa etumbu.+

30 Batyolaka moyibi te

Soki ayibi mpo azali na nzala.*

31 Kasi, soki azwami, akofuta mbala nsambo;

Akopesa biloko nyonso ya motuya ya ndako na ye.+

32 Moto nyonso oyo asali ekobo na mwasi azangi bososoli;*

Moto oyo azali kosala yango azali komisala mabe.+

33 Akozwa mpasi ná nsɔni,+

Mpe nsɔni na ye ekolongwa te.+

34 Mpo zuwa epesaka mobali nkanda makasi,

Akoyoka mawa te ntango akozongisa mabe.+

35 Akondima eloko te ata soki opesi ye mbongo;

Akondima kosala kimya te, ata soki opesi ye likabo ya motuya nini.

7 Mwana na ngai, batelá maloba na ngai,

Mpe bombá malamumalamu mitindo na ngai.+

 2 Batelá mitindo* na ngai mpe okozala na bomoi molai;+

Landá mateya na ngai malamu kaka ndenge obatelaka mbuma ya liso na yo.

 3 Kangá yango na misapi na yo;

Komá yango na etanda ya motema na yo.+

 5 Mpo na kobatela yo na mwasi ya mobulu,*+

Na mwasi ya pite* mpe na maloba na ye ya sukali.*+

 6 Uta na kiyungulu ya fɛnɛtrɛ ya ndako na ngai,

Natalaki na nse,

 7 Mpe natalaki malamumalamu bato oyo bazangi mayele,*

Na kati ya bilenge, namonaki elenge mobali moko oyo azangi bososoli.*+

 8 Azalaki koleka pene na esika babalabala ekutani,

Mpe kotambola na nzela oyo ekei na ndako ya mwasi yango

 9 Liboso molili ekɔta, na mpokwa,+

Ntango butu ná molili ebandaki kokɔta.

10 Bongo namonaki mwasi moko azali koya kokutana na ye,

Alati lokola* mwasi ya ndumba+ mpe motema na ye ezali na mayele mabe.

12 Mokemoke na libándá, mokemoke na bisika minene ya bato nyonso,

Na babalabala oyo ekutani abatamaka mpo na kozela.+

13 Akangi ye mpe apesi ye lipwɛpwɛ;

Kozanga nsɔni, alobi na ye boye:

15 Yango wana nayei kokutana na yo,

Koluka yo, mpe namoni yo!

16 Nabongisi mbeto na ngai na babulangiti,

Na lini ya langi ndenge na ndenge ya Ezipito.+

18 Yaká, tólangwa bolingo tii na ntɔngɔ;

Mpe tósepela na bolingo elongo,

19 Mpo mobali na ngai azali na ndako te;

Akei mobembo mosika.

20 Amemi saki ya mbongo,

Akozonga kaka mokolo oyo sanza ebimaka mobimba.”

22 Na mbala moko, elenge mobali yango abandi kolanda ye, lokola ngɔmbɛ oyo ekei kobomama,

Lokola zoba oyo bazali komema ye na bikangeli mpo azwa etumbu,+

23 Tii likula ekotobola libale na ye;

Ndenge kaka ndɛkɛ ewelaka kokɔta na motambo, ayebi te ete azali kotya bomoi na ye na likama.+

24 Mpe sikoyo, mwana* na ngai, yoká ngai;

Tyá likebi na maloba na ngai.

Koyengayenga te na babalabala na ye,+

26 Mpo baoyo alalisá bibembe bazali mingi,+

Mpe baoyo abomá bazali ebele.+

27 Ndako na ye ememaka na Nkunda;*

Kokende kuna ezali lokola kokende na liwa.

 2 Etɛlɛmi na bisika oyo etombwaná,+ pene na nzela,

Na esika babalabala ekutaná.

 3 Pembeni ya baporte oyo ezali komema na engumba,

Na bisika oyo bakɔtaka na baporte,

Yango ezali se koganga makasi ete:+

 4 “Ee bato, bino nde nazali kobenga;

Nazali koyebisa bato nyonso.*

 5 Bino bato bozangi mayele, bóyekola eloko babengi bokɛngi;+

Bino bazoba, bózwa motema ya mayele.

 6 Bóyoka, mpo oyo nazali koloba ezali na ntina,

Mbɛbu na ngai elobaka makambo ya malamu;

 7 Mpo monɔkɔ na ngai elobaka solo na mongongo ya nse,

Mpe mbɛbu na ngai eyinaka oyo ezali mabe.

 9 Yango nyonso ezali pɛtɛɛ mpo na kokanga ntina

Mpe nyonso ebongi mpo na baoyo bazwi boyebi.

10 Bózwa disiplini na ngai kasi palata te,

Mpe boyebi na esika ya wolo oyo eleki kitoko,+

11 Mpo bwanya ezali malamu koleka mabanga kitoko ya korai;*

Biloko mosusu nyonso ya kitoko ekokani na yango te.

12 Ngai, bwanya, nafandi esika moko na bokɛngi;

Nazwi boyebi ná likoki ya kokanisa.+

14 Nazali na toli ya malamu mpe bwanya;+

Mayele+ mpe nguya+ ezali ya ngai.

15 Na nzela na ngai, bakonzi bakobaka koyangela,

Mpe basaleli minene bapesaka mibeko ya bosembo.+

16 Na nzela na ngai, bankumu bakobaka koyangela,

Mpe bato ya lokumu basambisaka na bosembo.

17 Nalingaka baoyo balingaka ngai,

Mpe baoyo bazali koluka ngai bakomona ngai.+

18 Bomɛngo ná nkembo ezali elongo na ngai,

Bozwi* oyo eumelaka ná bosembo.

19 Oyo napesaka ezali malamu koleka wolo, ata wolo oyo epɛtolami,

Mpe biloko oyo napesaka ezali malamu koleka palata oyo eleki kitoko.+

20 Natambolaka na nzela ya boyengebene,

Na katikati ya babalabala ya bosembo;

21 Napesaka libula ya malamu epai ya baoyo balingaka ngai,

Mpe natondisaka bandako na bango ya kobomba biloko.

22 Yehova asalaki ngai ebandeli ya mosala na ye,+

Mosala na ye ya liboso na misala na ye ya kalakala.+

23 Natyamaki banda bantango ya kala,*+

Banda na ebandeli, banda bantango ya kala liboso ete mabele ezala.+

24 Nabotamaki ntango mai mozindo ezalaki te,*+

Ntango maziba oyo etondi mpenza na mai ezalaki te.

25 Liboso bangomba etyama na esika na yango,

Liboso ya bangomba mike, nabotamaki,

26 Ntango asalaki naino te mabele ná bisobe na yango

To eteni ya liboso ya liboke ya putulu ya mabele oyo ebotaka.

27 Ntango abongisaki likoló+ nazalaki wana;

Ntango atyaki ndelo* kati na likoló mpe ebale monene,+

28 Ntango atyaki* mapata likoló,

Ntango asalaki maziba ya mai mozindo,

29 Ntango atyelaki mbu mobeko

Ete mai na yango eleka bandelo na yango te,+

Ntango atyaki miboko ya mabele,

30 Bongo nazalaki pembeni na ye lokola mosali ya mayele.+

Nazalaki moto oyo azalaki kolinga mingi mpenza+ mokolo na mokolo;

Nazalaki kosepela liboso na ye ntango nyonso;+

31 Nazalaki kosepela na mabele oyo asalaki mpo bato báfanda,

Mpe nazalaki kolinga mingi bana ya bato.

32 Mpe sikoyo bana na ngai, bóyoka ngai;

Baoyo batosaka maloba na ngai bakozala na esengo.

33 Bóyoka disiplini+ mpe bókóma na bwanya,

Mpe bótyola yango te.

34 Esengo na moto oyo azali koyoka ngai

Oyo ayaka ntɔngɔntɔngɔ na* baporte na ngai mokolo na mokolo,

Mpe azelaka pene ya ekɔtelo ya ndako na ngai;

35 Mpo moto oyo azwi ngai akozwa bomoi,+

Mpe Yehova akondima ye.

36 Kasi moto oyo awangani ngai azali kominyokola,

Mpe baoyo bayinaka ngai balingaka liwa.”+

9 Bwanya ya solosolo etongi ndako na yango;

Esali* makonzí na yango nsambo.

 2 Ebomi mpenza mosuni na yango;

Esangisi vinyo na yango;

Ebongisi mpe mesa na yango.

 3 Etindi basaleli na yango ya basi

Mpo ebelela uta na bisika oyo etombwaná ya engumba ete:+

 5 “Bóya, bólya limpa na ngai

Mpe bómɛla vinyo oyo nasangisi.

 6 Bótika kozala bato oyo bazangi mayele mpe bokozala na bomoi;+

Bótambola na nzela ya mayele.”+

 7 Moto oyo azali kosembola mosɛki akozwa nsɔni,+

Mpe ye oyo azali kopamela moto mabe akozwa mpasi.

10 Kobanga Yehova ezali ebandeli ya bwanya,+

Mpe koyeba Oyo Aleki Mosantu,+ yango nde mayele.

11 Mpo na nzela na ngai, mikolo na yo ekozala mingi,+

Mpe okozala na bomoi molai.

12 Soki okómi na bwanya, ezali mpo na bolamu na yo moko,

Kasi soki ozali motyoli, yo moko okomona mpasi.

14 Afandaka na ekɔtelo ya ndako na ye

Na kiti, na bisika oyo etombwani ya engumba,+

15 Abelelaka baleki-nzela,

Baoyo bazali kotambola alima na banzela na bango ete:

17 “Mai ya koyiba ezalaka elɛngi,

Mpe bilei oyo elyami na kobombana ezalaka kitoko.”+

18 Kasi ayebi te ete baoyo bazangi makasi kati na liwa bazali kuna,

Ete baoyo mwasi yango abengaka bazali na esika mozindo ya Nkunda.*+

Mwana ya bwanya asepelisaka tata na ye,+

Kasi mwana ya zoba azali motungisi mpo na mama na ye.

 2 Biloko ya motuya oyo ezwami na ndenge ya mabe ekozala na litomba moko te,

Kasi bosembo nde ebikisaka na liwa.+

 3 Yehova akosala te ete moto ya sembo anyokwama* na nzala,+

Kasi akopimela bato mabe biloko oyo bazali koluka kozwa.

 4 Moto ya gɔigɔi akokóma mobola,+

Kasi moto oyo asalaka mosala makasi akokóma mozwi.+

 5 Mwana oyo asalaka na bososoli ayanganisaka mbuma na eleko ya molunge,

Kasi mwana oyo asalaka makambo na nsɔni mpenza alalaka mpɔngi makasi na ntango ya kobuka mbuma.+

 6 Mapamboli ezali na motó ya moto ya sembo,+

Kasi monɔkɔ ya moto mabe ebombaka mobulu.

 7 Bakokanisa moto ya sembo mpe bakolobela ye malamu,+

Kasi nkombo ya bato mabe ekopɔla.+

 8 Moto oyo azali na bwanya na motema akolanda malako,*+

Kasi ye oyo alobaka na bozoba nyonso akonyatama.+

 9 Moto oyo asalaka malamu akotambola na kimya,+

Kasi moto oyo asalaka na bokosi bato bakoyeba ye.+

10 Moto oyo afinafinaka liso na ye akopesa mpasi,+

Mpe ye oyo alobaka na bozoba nyonso akonyatama.+

11 Monɔkɔ ya moto ya sembo ezali liziba ya bomoi,+

Kasi monɔkɔ ya moto mabe, ebombaka mobulu.+

12 Koyina nde elamusaka kowelana,

Kasi bolingo ezipaka makambo nyonso oyo ebuki mibeko.+

13 Bwanya emonanaka na mbɛbu ya moto ya bososoli,+

Kasi fimbo ezali mpo na mokɔngɔ ya moto oyo azangi bososoli.*+

14 Bato ya bwanya nde babatelaka boyebi malamumalamu,+

Kasi monɔkɔ ya zoba ememaka libebi.+

16 Mosala ya moto ya sembo ememaka na bomoi;

Kasi lifuti ya moto mabe ememaka na lisumu.+

17 Moto oyo akangami na disiplini azali nzela oyo ememaka na bomoi,*

Kasi moto oyo atyelaka mpamela likebi te akobungisa basusu nzela.

18 Moto oyo abombi koyina, alobaka lokuta,+

Mpe moto oyo azali kopanza nsango ya mabe azali zoba.

19 Moto oyo alobaka mingi, akozanga te kobɛta libaku,+

Kasi moto oyo apekisaka maloba* na ye azali kosala na mayele.+

20 Lolemo ya moto ya sembo ezali lokola palata oyo eleki kitoko,+

Kasi motema ya moto mabe ezali na motuya te.

21 Mbɛbu ya moto ya sembo eleisaka* bato mingi,+

Kasi zoba akufaka mpo azangi bososoli.+

22 Lipamboli ya Yehova nde ekómisaka moto mozwi,+

Mpe abakisaka mpasi* ata moke te na yango.

23 Mpo na zoba, komipesa na etamboli ya nsɔni ezali lokola lisano,

Kasi bwanya ezali mpo na moto ya bososoli.+

24 Eloko oyo moto mabe abangaka yango nde ekokómela ye;

Kasi mposa ya moto ya sembo ekokokisama.+

25 Ntango mopɛpɛ makasi ekoleka, moto mabe akozala lisusu te,+

Kasi moto ya sembo azali moboko mpo na libela.+

26 Ndenge kaka vinɛgrɛ esalaka na mino mpe milinga na miso,

Moto ya gɔigɔi azali mpe bongo epai ya moto oyo atindaka ye.*

27 Kobanga Yehova ekómisaka bomoi molai,+

Kasi bambula ya moto mabe ekokóma mokuse.+

28 Eloko oyo bato ya sembo bazelaka* ememaka esengo,+

Kasi elikya ya bato mabe ekokufa.+

29 Nzela ya Yehova ezali esika makasi ya libateli mpo na moto oyo azangi mbeba,+

Kasi ezali libebi mpo na basali mabe.+

30 Bakokweisa moto ya sembo ata moke te,+

Kasi bato mabe bakofanda lisusu te na mabele.+

31 Monɔkɔ ya moto ya sembo ebimisaka* bwanya,

Kasi lolemo oyo elobaka lokuta ekolongolama.

32 Mbɛbu ya moto ya sembo elobaka makambo oyo esepelisaka,

Kasi monɔkɔ ya moto mabe elobaka lokuta.

11 Yehova ayinaka emekeli-kilo ya bokosi,*

Kasi kilo ya mobimba* esepelisaka ye.+

 2 Ntango moto akómi lofundo akoyokisama nsɔni,+

Kasi bwanya ezali elongo na bato ya bopɔlɔ.+

 3 Kozanga mbeba ya bato ya sembo etambwisaka bango,+

Kasi bongolabongola ya bakosi ekobebisa bango.+

 4 Bomɛngo* ekosalisa na eloko te na mokolo ya nkanda makasi,+

Kasi bosembo nde ekobikisa na liwa.+

 5 Bosembo ya moto oyo azangi mbeba ekosembola nzela na ye,

Kasi moto mabe akokwea mpo na mabe na ye.+

 6 Bosembo ya bato oyo bazangi mbeba ekobikisa bango,+

Kasi bakosi bakokangama na mposa na bango moko.+

 7 Ntango moto mabe akufi, elikya na ye esili;

Mpe elikya oyo atyaka na nguya na ye esili.+

 8 Moto ya sembo akozwa lisalisi na mpasi na ye,

Mpe moto mabe azwi esika na ye.+

 9 Na monɔkɔ na ye, mopɛngwi* amemaka mozalani na ye na libebi,

Kasi boyebi ebikisaka bato ya sembo.+

10 Bolamu ya bato ya sembo esalaka ete bato na engumba básepela,

Mpe bato bakosepela mingi ntango bato mabe bakufi.+

11 Mpo na lipamboli ya moto oyo azangi mbeba, engumba ekómaka makasi,+

Kasi monɔkɔ ya bato mabe ebebisaka yango.+

12 Moto oyo azali na bososoli te* atyolaka mozalani na ye,

Kasi moto oyo azali na bososoli mingi afandaka nyɛɛ.+

13 Moto oyo akoselaka bato makambo atambolatambolaka mpo na kobimisa makambo oyo elobami na nkuku,+

Kasi moto ya kotyela motema* abombaka likambo.

14 Bato banyokwamaka ntango mayele ya kotambwisa makambo* ezali te,

Kasi soki bapesi-toli bazali ebele makambo elongaka.+

15 Moto nyonso oyo akomipesa ndanga mpo na biloko oyo mopaya adefi akosuka mabe,+

Kasi ye oyo aboyi* kosala boyokani* ya ndenge wana akozala na kimya.

16 Mwasi ya boboto azwaka nkembo,+

Kasi mibali oyo bazangá mawa bakangamaka kaka na bomɛngo.

17 Moto ya motema boboto* amisalelaka malamu,*+

Kasi moto ya nko amimemelaka mpasi.*+

18 Moto mabe azwaka lifuti ya lokuta,+

Kasi moto oyo alonaka bosembo azwaka mbano ya solosolo.+

19 Moto oyo atɛlɛmi ngwi mpo na bosembo azali na nzela ya bomoi,+

Kasi moto oyo alandaka oyo ezali mabe azali kokende na liwa.

20 Yehova ayinaka baoyo bazali na motema ya bokosi,+

Kasi baoyo nzela na bango ezangi mbeba basepelisaka ye.+

21 Yebá likambo oyo:* Moto mabe akozanga te kozwa etumbu;+

Kasi bana ya bato ya sembo bakobikisama.

22 Lokola lopɛtɛ ya wolo na zolo ya ngulu

Mwasi ya kitoko oyo azangi bososoli azali ndenge wana.

23 Mposa ya bato ya sembo ememaka na bolamu,+

Kasi elikya ya bato mabe ememaka na nkanda makasi.

24 Moto oyo akabaka mingi* akómaka na biloko mingi;+

Kasi moto mosusu abombaka oyo asengelaki kokaba mpe asukaka mobola.+

25 Moto oyo akabaka akopambolama,*+

Mpe moto oyo apesaka basusu mai ya komɛla, bakopesa ye mpe mai ya komɛla.+

26 Moto oyo aboyaka kotɛkela basusu mbuma, bakolakela ye mabe,

Kasi moto oyo atɛkaka yango akozwa mapamboli.

27 Moto oyo alukaka mpenza kosala bolamu alukaka kondimama,+

Kasi moto oyo alukaka kosala mabe, yango nde ekokómela ye mpenza.+

28 Moto oyo atyaka motema na bomɛngo na ye akonyokwama,+

Kasi moto ya sembo akolonga mpenza mpe akozala lokola nkasa mobesu na nzete.+

29 Moto oyo amemi mpasi* na libota na ye akozwa eloko te,*+

Mpe zoba akozala mosaleli ya moto ya bwanya.

30 Mosala ya moto ya sembo ezali lokola nzete ya bomoi,+

Mpe moto oyo asimbaka mitema azali moto ya bwanya.+

31 Soki moto ya sembo na mabele azwi mbano,

Ekozala boni mpo na moto mabe mpe mosumuki!+

12 Moto oyo alingaka disiplini alingaka boyebi,+

Kasi moto oyo ayinaka mpamela azangi bososoli.*+

 2 Yehova andimaka moto malamu,

Kasi aboyaka moto oyo azali kokana kosala mabe.+

 3 Moto akoki te komibatela ntango azali kosala mabe,+

Kasi moto ya sembo akobatelama ntango nyonso.

 4 Mwasi ya malonga azali motole mpo na mobali na ye,+

Kasi mwasi oyo asalaka makambo ya nsɔni azali lokola maladi oyo elyaka mikuwa ya mobali na ye.+

 5 Makanisi ya bato ya sembo ezali malamu,

Kasi batoli ya bato mabe ezali bokosi.

 6 Maloba ya bato mabe ezali motambo oyo ebomaka,*+

Kasi monɔkɔ ya bato ya sembo ekobikisa bango.+

 7 Ntango bato mabe babomami, bazalaka lisusu te,

Kasi ndako ya bato ya sembo ekokoba kotɛlɛma.+

 8 Bakumisaka moto soki azali ekɛngɛ na maloba na ye,+

Kasi batyolaka moto oyo azali na motema ya bokosi.+

 9 Moto oyo bamonaka mpamba kasi azali na mosaleli

Azali malamu koleka moto oyo amikumisaka kasi azali na bilei* te.+

10 Moto ya sembo abatelaka malamu banyama na ye ya mboka,*+

Kasi ata motema mawa ya moto mabe eyokisaka mpasi.

11 Moto oyo asalaka bilanga akotonda na bilei,+

Kasi moto oyo alandaka makambo ya mpambampamba azangi bososoli.*

12 Moto mabe alulaka nyama oyo bato mabe mosusu bakangi,

Kasi moto ya sembo azali lokola nzete oyo epiki misisa na yango makasi, oyo ebotaka mbuma.

13 Moto mabe akozwa mpasi mpo na maloba na ye moko ya mabe,*+

Kasi moto ya sembo akobika na mpasi na ye.

14 Maloba oyo ebimaka na monɔkɔ ya moto ekoki kosala ete makambo na ye etambola malamu,+

Mpe oyo asalaka ekopesa ye mbano.

15 Nzela ya zoba ezali malamu na miso na ye moko,+

Kasi moto ya bwanya andimaka toli.+

16 Zoba amonisaka nkanda na ye+ nokinoki,*

Kasi moto ya ekɛngɛ akangaka motema ntango bapesi ye nkanda.*

17 Motatoli ya sembo alobaka solo,*

Kasi motatoli ya lokuta alobaka na bokosi.

18 Koloba kozanga kokanisa ezali lokola kozokisa na mopanga,

Kasi lolemo ya bato ya bwanya ebikisaka.+

19 Mbɛbu oyo elobaka solo ekoumela mpo na libela,+

Kasi lolemo oyo elobaka lokuta ekozala kaka mpo na mwa ntango.+

20 Bokosi ezali na motema ya baoyo bazali kokana kosala mabe,

Kasi baoyo batyaka* kimya bazalaka na esengo.+

21 Eloko moko te oyo eyokisaka mpasi ekokómela moto ya sembo,+

Kasi moto mabe akotonda mpenza na mpasi.+

22 Yehova ayinaka mbɛbu oyo elobaka lokuta,+

Kasi bato oyo basalaka makambo na bosembo basepelisaka ye.

23 Moto ya ekɛngɛ abombaka makambo oyo ayebi,

Kasi zoba abimisaka bozoba na ye.+

24 Moto oyo asalaka mosala makasi akoyangela,+

Kasi moto ya gɔigɔi akokóma moombo.+

25 Motungisi na motema ya moto enyokolaka ye,+

Kasi liloba ya malamu esepelisaka ye.+

26 Moto ya sembo aponaka esika malamu ya koleisa bibwɛlɛ matiti,

Kasi etamboli ya bato mabe ebungisaka bango nzela.

27 Moto ya gɔigɔi alandaka te nyama ya kolya,+

Kasi mosala makasi ezali eloko ya motuya mpo na moto.

28 Nzela ya bosembo* ememaka na bomoi;+

Kotambola na nzela yango ememaka na liwa te.

13 Mwana ya bwanya andimaka disiplini ya tata na ye,+

Kasi motyoli ayokaka mpamela* te.+

 2 Maloba oyo ebimaka na monɔkɔ ya moto, ekosala ete alya oyo ezali malamu,+

Kasi mposa makasi* ya bakosi ezalaka mpo na kosala mobulu.

 3 Moto oyo azali kobatela monɔkɔ na ye* azali kobatela bomoi na ye.+

Kasi moto oyo apekisaka monɔkɔ na ye te akozwa mpasi.+

 4 Moto ya gɔigɔi atondi na mposa, kasi azali na eloko te.+

Nzokande moto oyo asalaka mosala makasi akotonda na biloko.*+

 5 Moto ya sembo ayinaka lokuta,+

Kasi misala ya moto mabe ememaka nsɔni mpe kosambwa.

 6 Bosembo ebatelaka moto oyo azali na likambo te,+

Kasi mabe ekweisaka mosumuki.

 7 Moto mosusu amilakisaka ete azali mozwi kasi azali na eloko te;+

Moto mosusu amilakisaka ete azali mobola kasi azali na bozwi ebele.

 8 Bozwi ezali lisiko mpo na bomoi ya moto,+

Kasi mobola batungisaka ye kutu te.*+

 9 Pole ya bato ya sembo engɛngaka makasi;*+

Kasi mwinda ya bato mabe ekobomama.+

10 Lofundo ebimisaka kaka matata,+

Kasi bwanya ezali epai ya baoyo balukaka toli.*+

11 Bomɛngo oyo ezwami nokinoki* ekokita mpe nokinoki,+

Kasi moto oyo azwi bomɛngo na ye mokemoke* ekomata.

12 Eloko* ya kozelisazelisa ebɛlisaka motema,+

Kasi mposa oyo ekokisami ezali nzete ya bomoi.+

13 Moto oyo atyolaka malako,* akofuta mpo na yango;+

Kasi moto oyo atosaka mitindo, akozwa mbano.+

14 Mateya* ya moto ya bwanya ezali liziba ya bomoi,+

Ebikisaka moto na mitambo ya liwa.

15 Mayele mingi ya kososola esalaka ete moto andimama,

Kasi nzela ya bakosi ezalaka mabakumabaku.

16 Moto ya ekɛngɛ asalaka makambo na boyebi,+

Kasi zoba abimisaka bozoba na ye polele.+

17 Momemi-nsango ya mabe amemaka kaka mabe,+

Kasi momemi-nsango ya sembo amemaka libɔndisi.+

18 Moto oyo atyelaka disiplini likebi te akómaka mobola mpe azwaka nsɔni,

Kasi moto oyo andimaka mpamela* akokumisama.+

19 Moto asepelaka* soki mposa moko ekokisami;+

Kasi bazoba bayinaka kotika mabe.+

20 Moto oyo atambolaka na bato ya bwanya akokóma na bwanya,+

Kasi moto oyo azali moninga ya bazoba akosuka mabe.+

21 Mpasi elandaka bato ya masumu,+

Kasi makambo etambolaka malamu mpo na bato ya sembo.+

22 Moto malamu atikelaka bana ya bana na ye libula,

Kasi bozwi ya bato ya masumu ebombamaka mpo na bato ya sembo.+

23 Mabele ya babola oyo ebalolami ebotaka bilei mingi,

Kasi ekoki* kolongolama mpo na kozanga bosembo.

24 Moto oyo asaleli fimbo* te mpo na mwana na ye azali koyina ye,+

Kasi moto oyo alingi ye akosala nyonso* apesa ye disiplini.+

25 Moto ya sembo alyaka mpe atondaka,+

Kasi libumu ya bato mabe ezalaka na eloko te.+

14 Mwasi ya bwanya mpenza atongaka ndako na ye,+

Kasi oyo ya zoba abukaka yango na mabɔkɔ na ye moko.

 2 Moto oyo azali kotambola na kozanga mbeba abangaka Yehova,

Kasi moto oyo banzela na ye ezali ya bokosi atyolaka Ye.

 3 Maloba ya lolendo ya bazoba ezali lokola fimbo,

Kasi mbɛbu ya bato ya bwanya ekobatela bango.

 4 Esika bangɔmbɛ ezali te, elyelo ya bibwɛlɛ ezali pɛto,

Kasi soki ngɔmbɛ-mobali ya nguya ezali, biloko ya kobuka ekómaka ebele.

 5 Motatoli ya sembo akosaka te,

Kasi motatoli ya lokuta alobaka lokuta ntango nyonso.+

 6 Motyoli alukaka bwanya kasi azwaka yango te,

Kasi moto ya mayele anyokwamaka te mpo na kozwa boyebi.+

 7 Zalá mosika na zoba,

Mpo okokuta bwanya te na mbɛbu na ye.+

 8 Na bwanya moto ya ekɛngɛ ayebaka nzela oyo azali kokende,

Kasi bazoba bakosamaka* na bozoba na bango.+

 9 Bazoba batyolaka lisumu oyo basali,+

Kasi bato oyo bazangi mbeba basepelaka kozongisa boyokani.

10 Kaka motema ya moto nde eyebaka mpasi na yango,*

Mpe moto mosusu te akoki kokabola esengo na yango.

11 Ndako ya bato mabe ekobebisama,+

Kasi hema ya bato oyo bazangi mbeba ekokóma na bozwi.

12 Nzela mosusu ekoki komonana malamu na miso ya moto,+

Kasi na nsuka ememi na liwa.+

13 Ata na kosɛka motema ekoki kozala na mpasi,

Mpe esengo ekoki kobongwana mawa.

14 Moto oyo azangi bosembo na motema akobuka mbuma ya etamboli na ye,+

Kasi moto malamu akozwa mbano mpo na misala na ye.+

15 Moto oyo azangi mayele andimaka liloba nyonso,

Kasi moto ya ekɛngɛ akanisaka liboso ya kosala likambo.+

16 Moto ya bwanya azalaka ekɛngɛ mpe akimaka mabe,

Kasi zoba akanisaka te* mpe amityelaka motema koleka ndelo.

17 Moto oyo asilikaka noki asalaka makambo ya bozoba,+

Kasi moto oyo atalelaka makambo malamumalamu* bayinaka ye.

18 Bato oyo bazangi mayele libula na bango ezali bozoba,

Kasi bato ya ekɛngɛ mbano na bango ezali boyebi.+

19 Basali-mabe bakogumbama liboso ya bato malamu,

Mpe bato mabe bakogumbama na baporte ya bato ya sembo.

20 Mobola ayinamaka ata epai ya bazalani na ye,+

Kasi mozwi azalaka na baninga ebele.+

21 Moto oyo atyolaka mozalani na ye azali kosala lisumu,

Kasi moto oyo amoniselaka moto mpamba motema mawa azalaka na esengo.+

23 Mosala makasi ya ndenge nyonso ezalaka na litomba,

Kasi moto oyo asukaka kaka na koloba akokelela.+

24 Motole ya bato ya bwanya ezali bomɛngo na bango;

Kasi bozoba ya bazoba ezali kaka bozoba.+

25 Motatoli ya solo abikisaka bomoi,

Kasi moto ya bokosi akosaka ntango nyonso.

26 Moto oyo abangaka Yehova, atyelaka ye motema mingi,+

Mpe kobanga yango ekozala esika ya kokima mpo na bana na ye.+

27 Kobanga Yehova ezali liziba ya bomoi,

Mpo na kolongola moto na mitambo ya liwa.

28 Ebele ya bato nde lokumu ya mokonzi,+

Kasi soki bato bazali te nguya na ye mpe ekosila.

29 Moto oyo ayokaka nkanda noki te azali na bososoli mingi,+

Kasi moto ya motema mokuse amonisaka bozoba na ye.+

30 Kimya ya motema epesaka nzoto kolɔngɔnɔ,

Kasi zuwa epɔlisaka mikuwa.+

31 Moto oyo abubaka moto mpamba azali kofinga Mokeli na ye,+

Kasi moto nyonso oyo amoniselaka mobola motema mawa azali kopesa Ye nkembo.+

32 Moto mabe akokweisama mpo na mabe na ye moko,

Kasi moto ya sembo akobatelama mpo na bosembo na ye.+

33 Moto ya bwanya alobelaka bwanya na ye te,+

Kasi zoba alobelaka ntango nyonso makambo oyo ayebi.

34 Bosembo etombolaka ekólo,+

Kasi lisumu ezali nsɔni mpo na bato ya ekólo.

35 Mokonzi asepelaka na mosaleli oyo asalaka na bososoli,+

Kasi azalaka na nkanda makasi epai ya moto oyo asalaka makambo na ndenge ya nsɔni.+

15 Eyano ya boboto ekitisaka nkanda makasi,+

Kasi liloba oyo epesaka mpasi ematisaka nkanda.+

 2 Lolemo ya bato ya bwanya esalelaka boyebi na ndenge ya malamu,+

Kasi monɔkɔ ya bazoba elobaka makambo ezangá ntina.

 3 Miso ya Yehova emonaka eloko nyonso,

Ezali kotala bato mabe ná bato malamu.+

 4 Lolemo ya kimya* ezali nzete ya bomoi,+

Kasi maloba ya bokosi elɛmbisaka nzoto.*

 5 Zoba atyolaka disiplini ya tata na ye,+

Kasi moto ya ekɛngɛ andimaka kosembolama.*+

 6 Na ndako ya moto ya sembo, biloko ya motuya ezalaka ebele,

Kasi lifuti* ya moto mabe ememelaka ye mpasi.+

 7 Monɔkɔ ya bato ya bwanya epalanganisaka boyebi,+

Kasi motema ya bazoba ezali bongo te.+

 8 Mbeka ya bato mabe ezali eloko oyo Yehova ayiná,+

Kasi libondeli ya bato oyo bazangi mbeba esepelisaka ye.+

 9 Yehova ayinaka nzela ya moto mabe,+

Kasi alingaka moto oyo alandaka bosembo.+

10 Moto oyo asalaka te oyo ezali sembo alingaka disiplini te;+

Kasi moto nyonso oyo ayinaka mpamela akokufa.+

13 Motema ya esengo ekómisaka elongi nsainsai,

Kasi mawa elɛmbisaka moto nzoto.*+

14 Motema ya mayele elukaka boyebi,+

Kasi monɔkɔ ya bazoba esepelaka na bozoba.+

15 Mikolo nyonso ya moto ya mpasi ezalaka mabe,+

Kasi moto oyo azali na motema ya esengo* azalaka na fɛti ntango nyonso.+

16 Kozala na biloko moke mpe kobanga Yehova ezali malamu+

Koleka kozala na bozwi ebele elongo na mitungisi.*+

17 Elubu ya ndunda epai bolingo ezali, ezali malamu+

Koleka ngɔmbɛ-mobali ya mafutamafuta epai koyina ezali.+

18 Moto ya nkandankanda abimisaka kowelana,+

Kasi moto oyo ayokaka nkanda noki te akitisaka koswana.+

19 Nzela ya moto ya gɔigɔi ezali lokola lopango ya nsendensende,+

Kasi nzela ya bato oyo bazangi mbeba ezali lokola nzela monene oyo ezangi mabulu.+

20 Mwana ya bwanya asepelisaka tata na ye,+

Kasi zoba atyolaka mama na ye.+

21 Moto oyo azangi bososoli* asepelaka na bozoba,+

Kasi moto ya bososoli akendaka kaka liboso.+

22 Makambo elongaka te soki toli* ezali te,

Kasi elongaka soki bapesi-toli bazali ebele.+

23 Moto asepelaka kopesa eyano ya malamu,*+

Mpe liloba oyo elobami na ntango oyo ebongi ezali mpenza malamu!+

24 Moto ya bososoli azali na nzela ya bomoi, nzela oyo etombolaka,+

Aboyaka nzela oyo ekitisaka na Nkunda.*+

25 Yehova akobuka ndako ya moto ya lolendo,+

Kasi akobatela ndelo ya mabele ya mwasi oyo mobali akufá.+

26 Yehova ayinaka mikano ya moto mabe,+

Kasi maloba ya kosepelisa ezali pɛto epai na ye.+

27 Moto oyo azwaka litomba na ndenge ya mabe amemaka mpasi* na ndako na ye moko,+

Kasi moto oyo ayinaka kanyaka akokoba kozala na bomoi.+

28 Moto ya sembo amanyolaka na motema na ye liboso ya koyanola,*+

Kasi monɔkɔ ya bato mabe ebimisaka makambo ya mabe.

29 Yehova azali mosika mpenza na bato mabe,

Kasi ayokaka libondeli ya bato ya sembo.+

30 Kongɛnga ya miso esepelisaka motema;

Nsango ya malamu elendisaka.*+

31 Moto oyo ayokaka mpamela oyo epesaka bomoi

Atángamaka na kati ya bato ya bwanya.+

32 Moto nyonso oyo azali koboya disiplini azali kotyola bomoi* na ye,+

Kasi moto nyonso oyo ayokaka mpamela azwaka bososoli.*+

33 Kobanga Yehova ebongisaka mpo na kozwa bwanya,+

Mpe komikitisa ememaka na nkembo.+

16 Moto abongisaka makanisi ya motema na ye,*

Kasi eyano oyo apesaka* eutaka epai ya Yehova.+

 2 Moto akanisaka ete nyonso oyo asalaka ezali malamu,*+

Kasi Yehova atalatalaka makanisi.*+

 3 Na nyonso oyo okosala tyelá Yehova motema,*+

Mpe makambo oyo ozali kokana ekolonga.

 4 Yehova asalá eloko nyonso mpo na mokano na ye,

Ata moto mabe mpo na mokolo ya mpasi.+

 6 Na motema boboto mpe na bosembo nde libunga elimbisamaka,+

Mpe na kobanga Yehova nde moto atikaka mabe.+

 7 Ntango Yehova azali kosepela na banzela ya moto,

Asalaka ete ata banguna na ye bázala na kimya elongo na ye.+

 8 Eleki malamu kozala na biloko moke kasi kotikala sembo+

Na esika ya kozala na bozwi mingi mpe kozanga bosembo.+

 9 Moto akoki kokanisa na motema na ye nzela oyo akokende,

Kasi Yehova nde atambwisaka matambe na ye.+

10 Ekateli ya Nzambe esengeli kozala na mbɛbu ya mokonzi;+

Asengeli ata moke te kowangana bosembo.+

11 Bimekeli-kilo ya sembo ezali ya Yehova;

Kilo nyonso oyo ezali na libenga ezali mosala na ye.+

12 Bakonzi bayinaka misala ya mabe,+

Mpo kiti ya bokonzi epikamaka makasi na nzela ya bosembo.+

14 Nkanda makasi ya mokonzi ezali lokola nsango ya liwa,+

Kasi moto ya bwanya akitisaka yango.+

15 Soki mokonzi amoniseli moto boboto, moto yango akozala na esengo;

Boboto na ye ezali lokola lipata ya mbula na eleko ya prɛnta.+

18 Lolendo ememaka na libebi,

Mpe lofundo* ememaka na kokwea.+

19 Eleki malamu kozala moto ya komikitisa na kati ya bato ya komikitisa+

Na esika ya kokabola biloko oyo epunzami ya bato ya lofundo.

20 Moto oyo amonisaka bososoli na likambo akolonga,*

Mpe esengo na moto oyo atyelaka Yehova motema.

21 Moto oyo azali na bwanya na motema akobengama moto ya mayele,+

Mpe moto oyo azali na maloba ya boboto* ayebaka kondimisa.+

22 Mayele ya kososola ezali liziba ya bomoi epai ya baoyo bazali na yango,

Kasi disiplini ya bazoba ezali bozoba na bango moko.

23 Moto ya bwanya aponaka malamumalamu maloba na ye+

Mpe abakisaka kondimisa na maloba na ye.

24 Maloba ya kosepelisa ezali ndako ya mafuta ya nzoi,

Elɛngi na molimo* mpe nkisi oyo ebikisaka mikuwa.+

25 Nzela mosusu ekoki komonana malamu na miso ya moto,

Kasi na nsuka ememi na liwa.+

26 Mposa* ya mosali etindaka ye asala mosala makasi

Mpo nzala* nde etindaka ye asala bongo.+

27 Moto mpamba akundolaka oyo ezali mabe;+

Maloba na ye ezali lokola mɔtɔ oyo ezikisaka.+

28 Moto ya mayele mabe abimisaka kowelana,+

Mpe moto oyo akoselaka bato makambo akabolaka baninga ya motema.+

29 Moto ya mobulu alengolaka mozalani na ye,

Mpe amemaka ye na nzela ya mabe.

31 Nsuki mpɛmbɛ ezalaka motole ya kitoko*+

Ntango ezwami na nzela ya bosembo.+

32 Moto oyo ayokaka nkanda noki te+ azali malamu koleka moto ya nguya,

Mpe moto oyo apekisaka nkanda na ye* azali malamu koleka moto oyo azwi engumba.+

33 Moto akoki kobwaka mbɛsɛ,*+

Kasi Yehova nde azwaka ekateli ya nsuka.+

17 Eteni ya limpa ekauká esika kimya ezali

Ezali malamu+ koleka ndako oyo etondi na misuni* esika koswana+ ezali.

 2 Mosaleli oyo azali na mayele ya kososola akozala na bokonzi likoló ya mwana oyo asalaka makambo ya nsɔni;

Akozwa libula lokola mwana ya nkolo mosala.

 3 Nzungu ya kopɛtola ezali mpo na palata mpe mɔtɔ makasi mpo na wolo,+

Kasi Yehova nde atalatalaka mitema.+

 4 Moto mabe atyaka likebi na maloba oyo eyokisaka mpasi,

Mpe mokosi ayokaka lolemo ya lokuta.+

 5 Moto oyo atyolaka mobola azali kofinga Mokeli na ye,+

Mpe moto oyo asepelaka na likama ya moto mosusu akozanga kozwa etumbu te.+

 6 Motole ya mibange ezali bana ya bana na bango,

Mpe batata* bazali nkembo ya bana na bango.

 8 Likabo ezali lokola libanga ya ntalo* epai ya nkolo na yango;+

Nyonso oyo asalaka, elongaka.+

 9 Moto oyo alimbisaka likambo oyo ebuki mibeko alukaka bolingo,+

Kasi moto oyo azali kaka kolobaloba likambo akabolaka baninga ya motema.+

10 Moto ya mayele akokanga mbala moko ntina ya mpamela+

Kasi zoba akokanga ntina te ata soki obɛti ye mbala nkama.+

11 Moto mabe alukaka kaka botomboki,

Kasi momemi-nsango ya mabe akoya mpe akopesa ye etumbu.+

12 Eleki malamu kokutana na urse oyo ebungisi bana na yango

Na esika ya kokutana na zoba na bozoba na ye.+

13 Soki moto afuti mabe mpo na malamu,

Mabe ekolongwa na ndako na ye te.+

14 Ebandeli ya kowelana ezali lokola kofungola nzela ya mai;*

Liboso koswana ebima, longwá wana.+

15 Moto oyo alongisi moto mabe mpe oyo akweisi moto ya sembo+

Yehova ayinaka bango nyonso mibale.

16 Ntina ezali nini soki zoba azali na likoki ya kozwa bwanya

Ntango azali na mposa te ya kozwa yango?*+

17 Moninga ya solosolo alingaka ntango nyonso+

Mpe azali ndeko oyo abotami mpo na bantango ya mpasi.+

18 Moto oyo azangi bososoli* apesaka lobɔkɔ mpe andimaka

Komipesa ndanga liboso ya mozalani na ye.+

20 Moto oyo azali na bokosi na motema akolonga te,*+

Mpe moto oyo alobaka maloba ya lokuta akozwa libebi.

21 Moto oyo aboti mwana ya zoba azalaka na mawa;

Mpe tata ya mwana oyo azali bolole azalaka na esengo te.+

22 Motema ya esengo ezali nkisi oyo ebikisaka,+

Kasi elimo oyo elɛmbi esilisaka makasi.*+

23 Moto mabe akozwa kanyaka na kobombana*

Mpo na kobebisa nzela ya bosembo.+

24 Bwanya ezali liboso ya moto ya bososoli,

Kasi miso ya zoba etambolatambolaka tii na bansuka ya mabele.+

25 Mwana ya zoba ayokisaka tata na ye mawa

Mpe ayokisaka mama na ye mpasi na motema.*+

26 Ezali malamu te kopesa moto ya sembo etumbu.*

Mpe ebongi te kobɛta bato ya lokumu fimbo.

27 Moto oyo azali na boyebi apekisaka maloba na ye,+

Mpe moto ya bososoli akofanda kimya.*+

28 Ata zoba akomonana moto ya bwanya soki afandi nyɛɛ,

Mpe moto oyo akangaka mbɛbu na ye akomonana moto ya bososoli.

18 Moto oyo alingaka kozala kaka ye moko alukaka bamposa na ye moko ya moimi;

Atyolaka* makambo nyonso ya bwanya.

 2 Zoba asepelaka na bososoli te;

Abimisaka nde makambo oyo ezali na motema na ye.+

 3 Ntango moto mabe ayei, kotyola mpe eyei,

Elongo na kosambwa mpe nsɔni.+

 5 Ezali malamu te kokɔtela moto mabe+

To koboyela moyengebene bosembo na ntango ya kosambisa.+

 6 Maloba ya zoba ememaka na koswana,+

Mpe monɔkɔ na ye etindaka basusu bábɛta ye.+

 7 Monɔkɔ ya zoba ezali libebi na ye,+

Mpe mbɛbu na ye ezali motambo mpo na bomoi* na ye.

 8 Maloba ya moto oyo akoselaka bato makambo ezali lokola biloko oyo esengeli komɛlama na lokoso;+

Ekitaka mpenza tii na kati ya libumu.+

 9 Moto oyo azali gɔigɔi na mosala na ye

Azali ndeko ya moto oyo abebisaka.+

11 Bomɛngo ya mozwi ezali engumba na ye oyo ebatelami makasi;

Na makanisi na ye, yango ezali lokola efelo oyo ebatelaka.+

12 Lolendo ememaka na kokwea,+

Mpe komikitisa ememaka na nkembo.+

13 Moto oyo apesaka eyano liboso ya koyoka likambo azali zoba,

Mpe amisambwisaka.+

14 Makanisi* malamu ekoki kosalisa moto na ntango ya maladi,+

Kasi nani akoki kolonga kolɛmba nzoto?*+

15 Motema ya moto ya mayele ezwaka boyebi,+

Mpe litoi ya moto ya bwanya elukaka kozwa boyebi.

16 Likabo oyo moto apesi ekofungolela ye nzela polele;+

Yango ekomema ye epai ya bato minene.

17 Moto oyo asambaka liboso, emonanaka lokola ete alobi solo,+

Tii moto oyo azali kosamba ná ye akoya mpe akolandela ye malamumalamu.+

18 Mbɛsɛ esukisaka kowelana+

Mpe ekataka likambo kati na bato mibale ya nguya.

19 Ndeko oyo basali mabe azalaka matata koleka engumba oyo ebatelami makasi,+

Mpe kowelana mosusu ezali lokola bikangiseli ya ndako molai ya kofanda.+

20 Moto akotondisa libumu na ye na maloba oyo ebimaka na monɔkɔ na ye;+

Akotonda mpenza na makambo oyo ezali kobima na mbɛbu na ye.

21 Liwa ná bomoi ezali na nguya ya lolemo;+

Baoyo balingaka kosalela yango bakolya mbuma na yango.+

22 Moto oyo azwi mwasi ya malamu, azwi lipamboli,+

Mpe Yehova andimaka ye.+

23 Mobola alobaka na kobondela,

Kasi mozwi ayanolaka na maloba makasi.

24 Baninga mosusu bazalaka pene ya kosalana mabe,+

Kasi moninga mosusu akangamaka makasi koleka ndeko.+

19 Kozala mobola mpe kotambola na bosembo ezali malamu+

Koleka kozala zoba mpe koloba lokuta.+

 2 Ezali malamu te moto azanga* boyebi,+

Mpe moto oyo asalaka makambo mbangumbangu* azali kosala lisumu.

 3 Moto alandaka nzela ya mabe na bozoba na ye moko,

Mpe motema na ye ekómaka kosilikela Yehova.

 4 Bomɛngo nde ebakisaka baninga mingi,

Kasi mobola akosundolama ata epai ya moninga na ye.+

 5 Motatoli ya lokuta akozanga etumbu te,+

Mpe moto oyo akosaka ntango nyonso akobika te.+

 6 Bato mingi balukaka moto ya lokumu* andima bango,

Mpe moto nyonso azalaka moninga ya moto oyo apesaka makabo.

 7 Bandeko nyonso ya moto oyo azali mobola bayinaka ye;+

Baninga na ye bakimaka ye mpenza!+

 9 Motatoli ya lokuta akozanga etumbu te,

Mpe moto oyo akosaka ntango nyonso akokufa.+

10 Ebongi te ete zoba azala na bomoi ya bomɛngo;

Ekozala kutu boni soki mosaleli ayangeli bankumu!+

11 Mayele ya kososola oyo moto azali na yango ekitisaka mpenza nkanda na ye,+

Mpe akozwa lokumu soki alimbisi likambo oyo esali ye mpasi.*+

12 Nkanda makasi ya mokonzi ezali lokola koganga ya nkɔsi,*+

Kasi soki asepeli na moto ezali lokola mamwɛ* likoló ya milona.

13 Mwana ya zoba apesaka tata na ye mpasi,+

Mpe mwasi oyo aswanaka* azali lokola nsamba oyo etangaka ntango nyonso.+

14 Ndako ná bomɛngo ezali libula oyo eutaka epai ya batata,

Kasi mwasi ya mayele autaka epai ya Yehova.+

15 Gɔigɔi epesaka mpɔngi makasi,

Mpe moto ya gɔigɔi akokufa nzala.+

16 Moto oyo atosaka mitindo abatelaka bomoi* na ye;+

Moto oyo atyolaka mbuma ya misala na ye akokufa.+

17 Moto oyo amoniselaka moto mpamba boboto azali kodefisa Yehova,+

Mpe akofuta* ye mpo na oyo azali kosala.+

18 Pesá mwana na yo disiplini ntango elikya ezali naino,+

Mpe kotika te ete liwa na ye ezala na motó* na yo.+

19 Moto ya nkandankanda akozwa etumbu;

Soki oluki kobatela ye, okobanda kosala yango mbala na mbala.+

20 Yoká toli mpe ndimá disiplini,+

Mpo okóma moto ya bwanya na mikolo ezali koya.+

21 Motema ya moto ekanaka makambo ebele,

Kasi mokano* ya Yehova nde ekolonga.+

22 Eloko ya kitoko epai ya moto ezali bolingo na ye ya sembo;+

Mpe eleki malamu kozala mobola na esika ya kozala moto ya lokuta.

23 Moto oyo abangaka Yehova akokoba kozala na bomoi;+

Akolala malamu; mpe akozwa likama moko te.+

24 Moto ya gɔigɔi akɔtisi lobɔkɔ na ye na kibakuli ya fɛti;

Kasi azali kokoka kozongisa yango na monɔkɔ na ye te.+

25 Bɛtá mosɛki,+ mpo moto oyo azangi mayele akóma ekɛngɛ,+

Mpe pamelá moto ya mayele, mpo boyebi na ye ebakisama.+

26 Moto oyo azali konyokola tata na ye mpe azali kobengana mama na ye

Azali mwana oyo apesaka nsɔni mpe kosambwa.+

27 Mwana na ngai, soki otiki koyoka disiplini,

Okopesa boyebi mokɔngɔ.

28 Motatoli ya lokuta atyolaka bosembo,+

Mpe monɔkɔ ya bazoba esepelaka na makambo oyo ezali mabe.+

29 Etumbu ebongisami mpo na basɛki,+

Mpe kobɛta mpo na mokɔngɔ ya bazoba.+

20 Vinyo ekómisaka moto mosɛki,+ mpe masanga oyo elangwisaka ekómisaka moto mobulumobulu;+

Moto nyonso oyo azali kotika yango ebungisa ye nzela azali na bwanya te.+

 2 Nsɔmɔ oyo mokonzi apesaka ezali lokola koganga ya nkɔsi;*+

Moto nyonso oyo atumoli nkanda na ye atye bomoi na ye na likama.+

 3 Moto oyo akimi kowelana abongi na lokumu,+

Kasi bazoba bamikɔtisaka na koswana.+

 4 Moto ya gɔigɔi abalolaka mabele te na eleko ya malili makasi,

Na eleko ya kobuka mbuma ntango akozanga eloko akobanda kosɛngasɛnga.*+

 5 Makanisi* na motema ya moto ezali lokola mai mozindo,

Kasi moto ya bososoli atokaka yango.

 6 Bato mingi batutaka ntolo ete bazali sembo,*

Kasi nani akoki komona moto oyo azali mpenza sembo?

 8 Ntango mokonzi afandi na kiti na ye ya bokonzi mpo na kosambisa,+

Miso na ye emonaka nyonso oyo ezali mabe.+

 9 Nani akoki koloba: “Napɛtoli motema na ngai;+ nazali pɛto,

Nalongwe na lisumu na ngai”?+

10 Kilo ya lokuta ná emekeli-kilo ya lokuta:*

Nyonso mibale eyinami na Yehova.+

11 Ata mwana* ayebanaka na misala na ye,

Soki bizaleli na ye ezali pɛto mpe malamu.+

12 Litoi oyo eyokaka mpe liso oyo emonaka

Yehova nde asalá yango nyonso mibale.+

14 Mosombi alobi: “Ezali mabe, ezali mabe!”

Nsima na yango akei mpe abandi komikumisa mpo na eloko oyo asombi.+

15 Wolo ezali, mabanga kitoko ya korai mpe ezali ebele,

Kasi monɔkɔ oyo ebimisaka boyebi ezali eloko moko ya motuya.+

16 Soki moto amipesi ndanga mpo na mopaya, zwá elamba na ye;+

Soki asali yango mpo na mwasi mopaya,* zwá ndanga epai na ye.+

17 Limpa oyo ezwami na nzela ya bokosi ezalaka elɛngi epai ya moto,

Kasi na nsima, monɔkɔ na ye ekotonda na mabanga mikemike.+

18 Mikano elongaka soki moto aluki toli,+

Osengeli na mayele ya kotambwisa makambo* ntango okei etumba.+

19 Moto oyo akoselaka bato makambo; atambolatambolaka mpo na kobimisa makambo ya nkuku;+

Kozala esika moko te na moto oyo alingá koloba makambo ya basusu.*

20 Moto nyonso oyo alakelaka tata na ye ná mama na ye mabe,

Mwinda na ye ekobomama ntango molili eyei.+

21 Libula oyo ezwami na lokoso na ebandeli,

Ekozala lipamboli te na nsuka.+

23 Yehova ayinaka kilo ya lokuta,*

Mpe bimekeli-kilo ya bokosi ezali malamu te.

24 Matambe ya moto etambwisami na Yehova;+

Ndenge nini moto akoki kososola nzela na ye moko?*

26 Kaka ndenge mposo ya blé ekabwanaka na mbuma+

Ndenge moko mpe mokonzi ya bwanya akabolaka bato mabe na bato ya sembo.+

27 Mpema ya moto ezali mwinda ya Yehova,

Emonisaka polele makambo mozindo oyo ezali na kati na ye.

28 Motema boboto* mpe bosembo ebatelaka mokonzi;+

Na nzela ya bolingo ya sembo akómisaka kiti ya bokonzi na ye makasi.+

29 Lokumu ya bilenge ezali makasi na bango,+

Mpe nkembo ya mibange ezali nsuki mpɛmbɛ na bango.+

30 Etumbu* esalisaka biso tótika kosala mabe,+

Disiplini* ezali lokola eloko oyo elongolaka mabe na motema na biso.

 2 Moto akanisaka ete nyonso oyo asalaka ezali malamu,+

Kasi Yehova atalatalaka mitema.*+

 3 Mpo na Yehova, kosala likambo oyo ezali malamu mpe sembo

Esepelisaka ye koleka mbeka.+

 4 Miso ya lolendo ná motema ya lofundo:

Mwinda oyo etambwisaka bato mabe ezali lisumu.+

 5 Mikano ya moto oyo asalaka mosala makasi ememelaka ye litomba,+

Kasi moto nyonso oyo asalaka makambo mbangumbangu akosuka mobola.+

 6 Kozwa biloko ya motuya na lolemo ya lokuta

Ezali lokola londende oyo ezali kosila, motambo oyo ebomaka.*+

 7 Mobulu ya bato mabe ekokɔmbɔla bango,+

Mpo baboyi kosala na bosembo.

 8 Nzela ya moto oyo azali na ngambo ezalaka ya kotɛngama,

Kasi mosala ya moto ya pɛto ezalaka ya malamu.+

 9 Kofanda na mwa esika moko boye likoló ya nsamba ezali malamu

Koleka kofanda ndako moko na mwasi oyo aswanaka.*+

10 Moto mabe azalaka* na mposa makasi ya kosala mabe;+

Amoniselaka mozalani na ye boboto te.+

11 Ntango bapesaka mosɛki etumbu, moto oyo azangi mayele akómaka na bwanya,

Ntango moto ya bwanya azwaka bososoli, azwaka mpe boyebi.*+

12 Nzambe ya sembo atalatalaka ndako ya moto mabe;

Asalaka ete bato mabe bázwa mpasi.+

13 Moto nyonso oyo akangi litoi na ye ntango moto mpamba azali koganga

Ye mpe ntango akobelela akozwa eyano te.+

14 Likabo oyo epesami na nkuku ekitisaka nkanda,+

Mpe kanyaka oyo epesami na ndenge ya kobombana* ekitisaka nkanda ya makasi mpenza.

15 Mpo na moyengebene, ezali esengo kosala likambo ya sembo,+

Kasi ezali likambo ya nsɔmɔ mpo na baoyo basalaka mabe.

16 Moto oyo atiki nzela ya mayele ya kososola

Akopema elongo na baoyo bazali na makasi te na kati ya liwa.+

17 Moto oyo alingaka kosakanasakana* akokóma mobola;+

Moto oyo alingaka vinyo mpe mafuta akokóma mozwi te.

18 Moto mabe azali lisiko mpo na moto ya sembo,

Mpe mokosi akozwama na esika ya moto malamu.+

19 Kofanda na esobe ezali malamu koleka

Kofanda na mwasi oyo aswanaka* mpe asilikaka mpambampamba.+

20 Eloko ya motuya mpe mafuta ezalaka na ndako ya moto ya bwanya,+

Kasi zoba akosilisa* oyo azali na yango.+

21 Moto oyo alandaka boyengebene mpe bolingo ya sembo

Akozwa bomoi, boyengebene mpe nkembo.+

22 Moto ya bwanya akoki komata mpe kokɔta na engumba ya bato ya nguya

Mpe kobebisa bifelo ya makasi oyo batyelaka motema.+

23 Moto oyo abatelaka monɔkɔ mpe lolemo na ye

Amibatelaka na mpasi.+

24 Moto ya lofundo, moto ya komikumisa oyo amitombolaka, bongo nde babengaka

Moto oyo asalaka makambo na lofundo kozanga kokanisa makama oyo ekoki kobima.+

25 Biloko oyo gɔigɔi azalaka na mposa ya kozwa ekoboma ye,

Mpo mabɔkɔ na ye eboyaka kosala.+

26 Mokolo mobimba gɔigɔi alulaka na mposa makasi,

Kasi moto ya sembo apesaka mpe akangaka lobɔkɔ te.+

28 Motatoli ya lokuta akokufa,+

Kasi moto oyo akotatola makambo oyo ayokaki akolonga.*

29 Moto mabe asalaka ete basusu bákanisa ete azali kobanga te,+

Kasi moto oyo azangi mbeba atambolaka na nzela oyo ezali na likama te.+

31 Mpunda ebongisami mpo na mokolo ya etumba,+

Kasi Yehova nde abikisaka.+

22 Luká kozala na nkombo malamu* na esika ya ebele ya bomɛngo;+

Kozala moto oyo bamemyaka* ezali malamu koleka palata ná wolo.

 3 Moto ya ekɛngɛ amonaka likama mpe amibombaka,

Kasi moto oyo azangi mayele akobaka kokende mpe azwaka mpasi.*

 4 Komikitisa ná kobanga Yehova

Epesaka bomɛngo, nkembo mpe bomoi.+

 5 Banzubɛ mpe mitambo ezali na nzela ya moto ya bokosi,

Kasi moto oyo azwaka bomoi* na ye na motuya azalaka mosika na yango.+

 6 Teyá mwana mobali* nzela oyo asengeli kokende;+

Ata ntango akokóma mobange akotika yango te.+

 7 Mozwi ayangelaka mobola,

Mpe moto oyo adefaka azali moombo ya modefisi.+

 8 Moto oyo alonaka makambo ya kozanga bosembo akobuka mpasi,+

Mpe fimbo ya nkanda na ye makasi ekobukana.+

 9 Moto oyo akabaka* akopambwama,

Mpo akabolaka bilei na ye ná mobola.+

10 Benganá mosɛki,

Mpe kowelana ekosila;

Koswana* mpe mafinga ekosuka.

11 Moto oyo azali na motema ya pɛto mpe na maloba ya boboto

Akozala moninga ya mokonzi.+

12 Miso ya Yehova ebatelaka boyebi,

Kasi akweisaka maloba ya mokosi.+

15 Bozoba ekangami na motema ya mwana mobali,+

Kasi fimbo ya disiplini ekolongola yango mosika na ye.+

16 Moto oyo azali kobuba mobola mpo na kobakisa bozwi na ye+

Mpe moto oyo azali kopesa makabo epai ya mozwi

Bakosuka na bobola.

17 Tyá litoi na yo mpe yoká maloba ya bato ya bwanya,+

Mpo ondima boyebi na ngai na motema na yo mobimba,+

18 Mpo ezali malamu obatela yango na motema na yo mpenza,+

Mpo yango nyonso ekoba kozala na mbɛbu na yo.+

19 Mpo otyela Yehova motema,

Nazali lelo kopesa yo boyebi.

20 Naino nakomelá yo te,

Mpe napesá yo toli mpe boyebi te,

21 Mpo na koteya yo maloba ya solo mpe ya kotyela motema,

Mpo oyebisa moto oyo atindaki yo makambo oyo ezali solo?

22 Kobɔtɔla mobola biloko te kaka mpo azali mobola,+

Mpe konyokola moto mpamba te na porte ya engumba,+

23 Mpo Yehova ye moko akosamba likambo na bango+

Mpe akoboma* baoyo bazali kobuba bango.

24 Kosala boninga te na moto oyo asilikaka mpambampamba

Kotambola te elongo na moto oyo azalaka nkanda makasi,

25 Mpo oyekola ata moke te banzela na ye

Mpe omityela motambo te.+

26 Kozala te na kati ya baoyo bapesanaka lobɔkɔ mpo na kosala boyokani,

Mpo na komipesa ndanga na biloko oyo bamosusu badefi.+

27 Soki ozali na eloko ya kofuta te,

Bakozwa mbeto oyo olaleli!

28 Kopusa te bilembo ya ndelo ya kala

Oyo bankɔkɔ na yo batyá.+

Akotɛlɛma liboso ya bakonzi;+

Akotɛlɛma te liboso ya bato mpamba.

23 Soki ofandi mpo na kolya elongo na mokonzi,

Kebá na eloko oyo ezali liboso na yo,

 2 Tyá mbeli na nkingo na yo*

Soki ozali na mposa makasi ya kolya.*

 3 Kolula te bilei na ye ya elɛngi,

Mpo ezali bilei ya bokosi.

 5 Ntango obwaki miso na yo kuna, ezali lisusu te,+

Mpo ezwaka mpenza mapapu mpe epumbwaka na likoló lokola mpongo.+

 6 Kolya te bilei ya moto oyo azali moimi;*

Kolula te bilei na ye ya elɛngi.

 7 Mpo azali lokola moto oyo azali kotánga bilei nyonso oyo ozali kolya.

 8 Okosanza mwa eloko oyo olei,

Mpe maloba na yo ya elɛngi ekokende mpamba.

 9 Koloba te na matoi ya moto oyo azali zoba,+

Mpo akotyola maloba na yo ya mayele.+

10 Kopusa te bilembo ya ndelo ya kala,+

Koyiba te elanga ya mwana oyo tata akufá.

11 Mpo Mosikoli na bango azali makasi;

Akosamba na yo mpo na bango.+

12 Tyá motema na yo na disiplini

Mpe litoi na yo na maloba ya boyebi.

14 Osengeli kobɛta ye fimbo,

Mpo obikisa ye na Nkunda.*

15 Mwana na ngai, soki motema na yo ekómi na bwanya,

Motema na ngai ekosepela.+

16 Nakozala na esengo na kati mpenza ya motema na ngai*

Ntango mbɛbu na yo ekoloba makambo oyo ezali malamu.

17 Motema na yo elula basumuki te,+

Kasi bangáká Yehova mokolo mobimba.+

18 Bongo mikolo ekoya ekozala malamu mpo na yo+

Mpe elikya na yo ekolongolama te.

19 Mwana na ngai, yoká mpe kómá na bwanya,

Mpe kambá motema na yo na nzela ya malamu.

20 Kozala te kati ya bato oyo bamɛlaka vinyo mingi,+

To kati ya bato oyo balyaka mosuni na lokoso.+

21 Mpo balangwi-masanga mpe bato ya lokoso bakokóma babola,+

Mpe kolalalala ekolatisa moto bilamba oyo epasuká.

22 Yoká tata na yo oyo abotaki yo,

Mpe kotyola mama na yo te kaka mpo akómi mobange.+

23 Sombá* solo mpe kotɛka yango ata moke te,+

Ná bwanya ná disiplini mpe mayele.+

24 Tata ya moto ya sembo akozala mpenza na esengo;

Moto nyonso oyo aboti mwana ya bwanya akosepela na ye.

25 Tata na yo ná mama na yo bakosepela,

Mpe mwasi oyo abotaki yo akozala na esengo.

26 Mwana na ngai, pesá ngai motema na yo,

Mpe miso na yo esepela na banzela na ngai.+

27 Mpo mwasi ya ndumba azali libulu mozindo,

Mpe mwasi ya pite* azali libulu ya mai oyo ezali nkaka.+

28 Abatamaka mpo na kozela lokola moyibi;+

Abakisaka motángo ya mibali oyo bazangi bosembo.

30 Baoyo balekisaka ntango mingi na komɛla vinyo;+

Baoyo balukaka* vinyo oyo esangisami.

31 Kotala vinyo te ntango ezali komonana motane,

Wana ezali kobimisa ngɛlingɛli na kɔpɔ,

Mpe kokita malɛmbɛ na mongongo.

32 Mpo na nsuka, eswaka lokola nyoka,

Mpe ebimisaka pwazɔ lokola nyoka ya ngɛngɛ.*

33 Miso na yo ekomona bimonamona,

Mpe motema na yo ekoloba makambo ya kilikili.+

34 Mpe okozala lokola moto oyo alali na katikati ya mbu,

Lokola moto oyo alali na nsɔngɛ ya likonzí ya kokangisa elamba ya masuwa.

24 Kolula bato mabe te,

Mpe koluka te kozala esika moko na bango,+

 2 Mpo motema na bango emanyolaka makambo ya mobulu,

Mpe bakobaka koloba ndenge ya kosala basusu mabe.

 3 Ndako etongamaka na bwanya,+

Mpe ebatelamaka malamu na bososoli.

 4 Na nzela ya boyebi, bashambrɛ na yango etondaka

Na biloko ya ndenge nyonso ya motuya mpe oyo esepelisaka.+

 5 Moto ya bwanya azali na nguya,+

Mpe na boyebi moto abakisaka nguya na ye.

 6 Mayele ya kotambwisa makambo* ezali na ntina ntango okei etumba,+

Mpe makambo elongaka soki bapesi-toli bazali ebele.+

 7 Bwanya ya solo ezali mpenza mosika na moto oyo azali zoba;+

Azali na eloko ya koloba te na porte ya engumba.

 8 Moto oyo akanaka kosala mabe

Akobengama nkolo ya makanisi mabe.+

 9 Mayele mabe ya moto oyo azali zoba ezali lisumu,

Mpe bato bayinaka mosɛki.+

10 Soki olɛmbi nzoto na mokolo ya mpasi,*

Nguya na yo ekozala moke.

11 Bikisá baoyo bazali komemama na liwa,

Mpe pekisá baoyo bazali kokende na kotengatenga mpo na kobomama.+

Ɛɛ, moto oyo atalaka yo akoyeba

Mpe akofuta moto na moto na kolanda mosala na ye.+

13 Mwana na ngai, lyá mafuta ya nzoi, mpo ezali malamu;

Mafuta ya nzoi oyo euti na ndako na yango ezali elɛngi na monɔkɔ.

Soki ozwi yango, mikolo ekoya ekozala malamu mpo na yo

Mpe elikya na yo ekolongolama te.+

15 Kobatama te pene na ndako ya moto ya sembo na likanisi ya kosala ye mabe;

Kobebisa te esika na ye ya kopema.

16 Mpo moto ya sembo akoki kokwea mbala nsambo, mpe akotɛlɛma lisusu,+

Kasi bato mabe bakobɛta libaku mpo na mpasi.+

17 Ntango monguna na yo akwei, kosepela te,

Mpe ntango abɛti libaku, motema na yo ezala na esengo te;+

18 Noki Yehova amona yango mpe asepela te,

Mpe akolongola nkanda na ye epai na moto* yango.+

19 Kosilika te* mpo na basali-mabe;

Kolula bato mabe te,

20 Mpo mikolo ekoya ekozala malamu te mpo na bato mabe;+

Mwinda ya bato mabe ekobomama.+

Mpe kozala esika moko te na batomboki,*+

22 Mpo likama na bango ekobima na mbalakaka.+

25 Kasi makambo ekotambola malamu mpo na baoyo bazali kopamela ye;+

Mapamboli ya makambo ya malamu ekoyela bango.+

27 Lɛngɛlá mosala na yo libándá, mpe bongisá eloko nyonso oyo esengeli na elanga;

Na nsima, tongá ndako na yo.

29 Koloba te ete: “Nakosala ye kaka ndenge asali ngai;

Nakofuta ye mpo na oyo asalaki ngai.”+

30 Nalekaki penepene ya elanga ya moto ya gɔigɔi,+

Penepene ya elanga ya vinyo ya moto oyo azangi bososoli.*

31 Namonaki ete matiti mabe ezipaki yango;

Mabele ezipamaki na matiti ya nsendensende,

Mpe efelo na yango ya mabanga ebukanaki.+

32 Natalaki yango malamumalamu mpe nabombaki yango na motema;

Namonaki yango mpe nazwaki liteya oyo:*

33 Mwa mpɔngi moke, kokanga liso mwa moke,

Kokanga mabɔkɔ mwa moke mpo na kopema,

34 Mpe bobola ekoyela yo lokola moyibi,

Mpe kokelela na yo lokola moto oyo asimbi bibundeli.+

 2 Nkembo ya Nzambe nde kobomba likambo,+

Mpe nkembo ya bakonzi ezali nde kotalela likambo malamumalamu.

 3 Kaka ndenge likoló etombwani mosika mpe kati ya mabele ezali mpenza mozindo,

Motema ya bakonzi ekoki kososolama te.

 4 Longolá bosɔtɔ na palata,

Yango nyonso ekokóma pɛto.+

 5 Longolá moto mabe liboso ya mokonzi,

Mpe kiti na ye ya bokonzi ekopikama makasi na bosembo.+

 6 Komikumisa te liboso ya mokonzi,+

Mpe kozwa esika te na kati ya bato minene,+

 7 Mpo eleki malamu nde aloba na yo ete: “Yaká kofanda awa,”

 8 Kowela te kosamba likambo na mozalani na yo,

Mpo okosala nini na nsima soki asambwisi yo?+

 9 Sambá likambo na yo na mozalani na yo,+

Kasi kobimisa te likambo oyo bayebisaki yo na nkuku,*+

10 Mpo moto oyo azali koyoka yo ayokisa yo nsɔni te

Mpe nsango mabe oyo okopanza ekokoka te kolongolama.

11 Liloba oyo elobami na ntango oyo ebongi

Ezali lokola bapɔme ya wolo na kati ya saani ya mayemi ya palata.+

12 Mpo na litoi oyo eyokaka, moto oyo apamelaka na bwanya

Azali lokola eloko ya litoi oyo esalemi na wolo

13 Lokola malili ya nɛjɛ na mokolo ya kobuka mbuma,

Motindami ya sembo azali mpe bongo epai ya baoyo bazali kotinda ye,

Mpo apesaka lisusu nkolo na ye makasi.*+

14 Lokola mapata ya londende mpe mopɛpɛ oyo ezali na mbula te

Moto oyo azali komikumisa mpo na likabo oyo apesá te* azali mpe bongo.+

15 Na motema molai nde bandimisaka motambwisi,

Mpe lolemo ya boboto ekoki kobuka mokuwa.+

16 Soki ozwi mafuta ya nzoi, lyá oyo osengeli na yango,

Mpo soki olei yango mingi koleka okoki kosanza yango.+

17 Kokende ntango nyonso te na ndako ya moninga na yo,

Noki alɛmba yo mpe ayina yo mpenza.

18 Lokola marto* ya etumba, mopanga mpe likula oyo batye mino

Motatoli ya lokuta oyo azali koloba mpo na kokweisa mozalani na ye azali mpe bongo.+

19 Na mokolo ya mpasi, kotya motema na moto oyo abongi te kotyelama motema,*

Ezali lokola lino oyo ebukaná mpe lokolo oyo ezali kolɛngalɛnga.

20 Moto oyo azali kolongola elamba na mokolo ya malili

Azali lokola vinɛgrɛ oyo basopi likoló ya mungwa ya bonkɔkɔ

Mpe lokola moto oyo azali koyemba nzembo mpo na moto oyo azali na mawa na motema.+

21 Soki monguna na yo* azali na nzala, pesá ye limpa alya;

Mpe soki azali na mposa ya mai, pesá ye mai amɛla,+

22 Mpo okotya makala ya mɔtɔ na motó na ye,*+

Mpe Yehova akopesa yo mbano.

23 Mopɛpɛ ya nɔrdi ebimisaka mbula makasi;

Mpe lolemo oyo ebimisaka sekele, epesaka nkanda makasi.+

24 Kofanda na mwa esika moko boye likoló ya nsamba ezali malamu

Koleka kofanda ndako moko na mwasi oyo aswanaka.*+

25 Ndenge mai ya malili esalaka epai ya moto oyo alɛmbi

Nsango malamu oyo euti na mokili moko ya mosika ezali mpe bongo.+

26 Moto ya sembo ntango andimeli* moto mabe

Azali lokola liziba ya bosɔtɔ mpe libulu ya mai oyo ebebisami.

27 Ezali malamu te kolya mafuta ya nzoi mingi koleka,+

Ezali mpe malamu te moto aluka nkembo na ye moko.+

28 Moto oyo azali kopekisa nkanda na ye te,*

Azali lokola engumba oyo babuki, oyo ezangi efelo.+

26 Lokola nɛjɛ na eleko ya molunge mpe lokola mbula na ntango ya kobuka mbuma,

Lokumu mpe ebongi te mpo na moto ya zoba.+

 2 Kaka ndenge ndɛkɛ ekimaka na ntina mpe ndenge nyampeke epumbwaka na ntina,

Ndenge moko mpe elakeli mabe ezwaka moto mpenza na ntina.*

 3 Fimbo ezali mpo na mpunda, ebende ya mbanga ezali mpo na mpunda moke,+

Mpe lingenda mpo na mokɔngɔ ya bazoba.+

 4 Koyanola te moto oyo azali zoba na kolanda bozoba na ye,

Noki yo mpe okóma lokola ye.*

 5 Yanolá zoba na kolanda bozoba na ye,

Mpo akanisa te ete azali moto ya bwanya.+

 6 Lokola moto oyo azali komikatakata makolo, mpe azali komizokisa*

Moto oyo azali kopesa makambo na ye na lobɔkɔ ya moto oyo azali zoba azali mpe bongo.

 7 Ndenge moko na makolo ya motɛngumi oyo ebebá,

Lisese oyo ebimi na monɔkɔ ya bazoba ezali mpe bongo.+

 8 Lokola moto oyo azali kotya libanga na lansi,*

Moto oyo azali kopesa zoba nkembo azali mpe bongo.+

 9 Lokola nzete ya nzubɛnzubɛ na lobɔkɔ ya molangwi-masanga,

Lisese ezali mpe bongo na monɔkɔ ya bazoba.

10 Lokola mobwaki-mbanzi oyo azali kozokisa kozanga kokana,*

Moto oyo azwi zoba to moleki-nzela na mosala azali mpe bongo.

11 Kaka ndenge mbwa ezongelaka biloko oyo esanzi,

Zoba mpe azongelaka bozoba na ye.+

13 Moto ya gɔigɔi alobi: “Mwana-nkɔsi ezali na nzela,

Nkɔsi na esika monene ya bato nyonso!”+

14 Porte ezali kobalukabaluka na likonzí* na yango,

Moto ya gɔigɔi mpe na mbeto na ye.+

15 Moto ya gɔigɔi akɔtisi lobɔkɔ na ye na kibakuli ya fɛti,

Kasi alɛmbi makasi mpo na kozongisa yango na monɔkɔ na ye.+

16 Moto ya gɔigɔi akanisaka ete azali na bwanya mingi

Koleka bato nsambo oyo bazali kopesa eyano ya mayele.

17 Moleki-nzela oyo akómi kosilika makasi mpo* na koswana oyo etali ye te

Azali lokola moto oyo akangi mbwa na matoi.+

18 Lokola moto ya ligboma oyo azali kobwaka mbanzi ya mɔtɔ, makula mpe liwa*

19 Moto oyo akosi moninga na ye mpe alobi: “Nazalaki kosala masɛki,” azali mpe bongo.+

20 Esika nkoni ezali te mɔtɔ ekufaka,

Mpe esika moto oyo akoselaka bato makambo azali te koswana esilaka.+

21 Kaka ndenge makala mpe nkoni esalaka ete mɔtɔ epela,

Moto oyo abimisaka kowelana mpo na kongalisa koswana azali mpe bongo.+

22 Maloba ya moto oyo akoselaka bato makambo ezali lokola biloko oyo esengeli komɛlama na lokoso;

Ekitaka mpenza tii na kati ya libumu.+

23 Lokola palata ya maimai oyo bapakoli na eteni ya mbɛki ya mabele

Maloba ya boboto oyo euti na moto ya makanisi mabe ezali mpe bongo.*+

24 Moto oyo ayinaka basusu asalelaka maloba mpo na kobomba koyinana,

Kasi na motema na ye akobaka kobatela makanisi ya bokosi.

25 Ata soki azali koloba na boboto nyonso, kondimela ye te,

Mpo biloko nsambo oyo eyinamá ezali na motema na ye.*

26 Atako bokosi ezipi koyina na ye,

Mabe na ye ekomonisama na lisangá.

27 Moto oyo azali kotimola libulu akokwea na kati na yango,

Mpe moto nyonso oyo azali kobalola libanga, libanga yango ekozongela ye.+

28 Moto oyo azali kokosa azali koyina baoyo azali kosala mabe,

Mpe moto oyo azali na maloba sukali abimiselaka basusu likama.+

27 Komikumisa te mpo na makambo oyo okosala lobi,

Mpo oyebi te soki mokolo ekomemela yo nini.*+

 2 Moto mosusu akumisa yo, kasi monɔkɔ na yo moko te;

Basusu básala* bongo, kasi mbɛbu na yo moko te.+

 3 Libanga ezali kilo mpe zɛlo ezali kilo,

Kasi motungisi oyo zoba apesaka ezali kilo koleka yango nyonso mibale.+

 4 Nkanda makasi ezali mabe mpe ebebisaka lokola mpela,

Kasi zuwa ezali mabe koleka yango?+

 6 Moninga ya sembo apesaka toli ata soki ekoki komonana mabe,+

Kasi mapwɛpwɛ ya monguna ezali ebele.*

 7 Moto oyo atondi* aboyaka* mafuta ya nzoi oyo euti na ndako na yango,

Kasi mpo na moto ya nzala,* ata eloko oyo ezali bololo ezalaka elɛngi.

 8 Lokola ndɛkɛ oyo ezali koyengayenga mosika na zumbu* na yango

Moto oyo azali koyengayenga mosika ya ndako na ye azali mpe bongo.

 9 Mafuta mpe mpaka ya malasi esepelisaka motema;

Ezali ndenge moko na moninga oyo apesaka yo toli kozanga bokosi.+

10 Kosundola te moninga na yo to moninga ya tata na yo,

Mpe kokɔta na ndako ya ndeko na yo te na mokolo ya likama na yo;

Moninga oyo azali pene azali malamu koleka ndeko oyo azali mosika.+

11 Zalá na bwanya, mwana na ngai, mpe sepelisá motema na ngai,+

Mpo napesa eyano na moto oyo atumolaka ngai.+

12 Moto ya ekɛngɛ amonaka likama mpe amibombaka,+

Kasi moto oyo azangi mayele akobaka kokende mpe azwaka mpasi.*

13 Soki moto amipesi ndanga mpo na mopaya, zwá elamba na ye;

Soki asali yango mpo na mwasi mopaya, zwá ndanga epai na ye.+

14 Soki moto azali kopambola moninga na ye na mongongo makasi na ntɔngɔntɔngɔ,

Bakotángela ye yango lokola elakeli mabe.

16 Moto nyonso oyo akoki kopekisa ye, akoki mpe kopekisa mopɛpɛ

Mpe kosimba mafuta na lobɔkɔ na ye ya mobali.

17 Kaka ndenge ebende epelisaka ebende,

Moto mpe asalisaka moninga na ye akende liboso.*+

18 Moto oyo abatelaka nzete ya figi akolya mbuma na yango,+

Mpe moto oyo akɛngɛlaka nkolo na ye akokumisama.+

19 Kaka ndenge okoki komona elongi na yo likoló ya mai,

Okoki mpe komimona ntango ozali kotala basusu.

20 Nkunda mpe esika ya libebi* etondaka ata moke te,+

Miso ya moto mpe etondaka te.

21 Ndenge nzungu ya kopɛtola ezali mpo na palata mpe mɔtɔ makasi mpo na wolo,+

Masanzoli oyo moto azwaka emonisaka ndenge azali.*

22 Ata soki otutituti zoba na motute na kati ya liboka

Ndenge batutaka mbuma mikemike na kati ya liboka,

Akobongwana te.

Mpe kobatela malamu* bampate na yo,+

24 Mpo bomɛngo eumelaka libela te,+

Mpe motole elandanaka te libota na libota.

25 Matiti ya mobesu elimwe, matiti ya sika ebimi,

Mpe milona ya bangomba eyanganisami.

26 Bana-mpate ya mibali ezali mpo na bilamba na yo,

Mpe bantaba ya mibali ezali mpo na kosomba elanga.

27 Mpe okozala na miliki ebele ya ntaba mpo na komileisa,

Mpo na koleisa bato ya libota na yo, mpe basaleli na yo ya basi.

28 Bato mabe bakimaka atako moto moko te azali kolanda bango,

Kasi bato ya sembo bazali lokola nkɔsi* oyo ezali kobanga eloko te.+

 2 Ntango bato ya mboka moko bazali kobuka mibeko, bankumu oyo bazali kokitana bazalaka ebele,+

Kasi na lisalisi ya moto ya bososoli mpe ya boyebi, nkumu* akoumela ntango molai.+

 3 Mobola oyo abubaka moto mpamba+

Azali lokola mbula oyo ememaka biloko nyonso ya kolya.

 4 Baoyo basundolaka mobeko bakumisaka moto mabe,

Kasi baoyo batosaka mobeko basilikelaka bango.+

 5 Bato mabe bakangaka ntina ya bosembo te,

Kasi baoyo balukaka Yehova bakangaka ntina ya likambo nyonso.+

 6 Mobola oyo azali kotambola na bosembo na ye azali malamu

Koleka mozwi oyo banzela na ye ezali sembo te.+

 7 Mwana ya mayele atosaka mobeko,

Kasi moninga ya bato oyo balyaka na lokoso ayokisaka tata na ye nsɔni.+

 8 Moto oyo azali kobakisa bomɛngo na ye na nzela ya matabisi+ mpe benefisi ya lokoso

Andukaka yango mpo na moto oyo amoniselaka babola boboto.+

 9 Moto oyo aboyi koyoka mobeko

Ata libondeli na ye eyinami.+

10 Moto oyo azali kobungisa bato ya sembo nzela mpo bákɔta na nzela ya mabe akokwea na libulu na ye moko,+

Kasi bato oyo bazangi mbeba bakozwa oyo ezali malamu.+

11 Mozwi amimonaka ete azali na bwanya,+

Kasi mobola, na bososoli na ye, ayebaka soki azali mpenza nani.+

12 Ntango bato ya sembo balongi, esengo makasi* ezalaka,

Kasi ntango bato mabe bazwi bokonzi, bato babombanaka.+

13 Moto oyo azali kobomba makambo na ye oyo ebuki mibeko akolonga te,+

Kasi moto oyo ayamboli mpe atiki yango, bakoyokela ye mawa.+

14 Esengo na moto oyo azalaka ntango nyonso ekɛngɛ,*

Kasi moto oyo akómisi motema na ye makasi akozwa mpasi.+

15 Lokola nkɔsi oyo ezali konguluma mpe urse oyo ezali koya mbangu mpo na kobunda

Moto mabe oyo azali koyangela bato oyo bazangá libateli azali mpe bongo.+

16 Mokambi oyo azangi bososoli asalelaka nguya na ye na ndenge ya mabe,+

Kasi moto oyo ayinaka litomba oyo ezwami na ndenge ya mabe akokómisa bomoi na ye molai.+

18 Moto oyo azali kotambola kozanga mbeba akobika,+

Kasi moto oyo banzela na ye ezali ya bokosi akokwea na mbalakaka.+

19 Moto oyo alonaka na mabele na ye akozala na mampa ebele,

Kasi moto oyo alandaka makambo ya mpambampamba akotonda na bobola.+

20 Moto ya sembo akozwa mapamboli mingi,+

Kasi moto oyo azali kowela kozwa bomɛngo akozanga te kozwa likambo.+

21 Koponapona ezali malamu te;+

Kasi ekoki kosalema ete moto asala mabe mpo na mwa eteni ya limpa.

22 Moto ya bilulela* awelaka kozwa bomɛngo,

Kasi ayebi te ete bobola nde ekoyela ye.

23 Moto oyo azali kopamela moto mosusu,+ na nsuka bakosepela na ye mingi+

Koleka moto oyo azali koloba maloba sukali na lolemo na ye.

25 Moto ya lokoso* abimisaka kowelana,

Kasi moto nyonso oyo atyelaka Yehova motema akolonga.*+

26 Moto oyo andimelaka motema na ye moko azali zoba,+

Kasi moto oyo atambolaka na bwanya akobika.+

27 Moto oyo akabelaka babola akozanga eloko te,+

Kasi moto oyo akangeli bango miso na ye akozwa bilakeli mabe mingi.

28 Ntango bato mabe bazwi bokonzi, bato bamibombaka,

Kasi ntango bakufi, bato ya sembo bakómaka ebele.+

29 Moto oyo bapameli mbala na mbala, kasi azali kaka kokómisa motó na ye makasi*+

Akobukana na mbala moko, mpe elikya ya kobikisama ekozala te.+

 2 Ntango bato ya sembo* bazali mingi, bato basepelaka,

Kasi ntango moto mabe azali koyangela, bato bamilelaka.*+

 3 Moto oyo alingaka bwanya asepelisaka tata na ye,+

Kasi moto oyo asalaka boninga na basi ya ndumba abebisaka bomɛngo na ye.+

 4 Na bosembo, mokonzi atɛlɛmisaka mboka,+

Kasi moto oyo alukaka kanyaka abebisaka yango.

 5 Mobali oyo azali kolobela mozalani na ye maloba sukali

Ezali lokola azali kotya motambo liboso ya makolo na ye.+

 6 Soki moto mabe abuki mibeko, yango etyaka ye na motambo,+

Kasi moto ya sembo agangaka na esengo mpe asepelaka.+

 7 Moto ya sembo atungisamaka mpo na lotomo ya babola,+

Kasi moto mabe atungisamaka mpo na yango te.+

 8 Bato ya lofundo bapelisaka mɔtɔ na engumba,+

Kasi bato ya bwanya bakitisaka nkanda.+

 9 Ntango moto ya bwanya abandi kowelana na zoba,

Eloko ebimaka kuna ezali kaka makɛlɛlɛ mpe kotyola.+

10 Bato oyo balingaka kosopa makila bayinaka moto nyonso oyo asali likambo te,*+

Mpe balukaka koboma bato ya sembo.*

11 Zoba abimisaka nkanda* na ye nyonso polele,+

Kasi moto ya bwanya afandaka kimya mpe apekisaka yango.+

12 Ntango mokonzi azali kotya likebi na maloba ya lokuta,

Basaleli na ye nyonso bakómaka bato mabe.+

14 Ntango mokonzi azali kosambisa babola na bosembo,+

Kiti na ye ya bokonzi ekopikama makasi mpo na libela.+

15 Fimbo* mpe mpamela epesaka bwanya,+

Kasi mwana oyo batiki asala oyo alingi akoyokisa mama na ye nsɔni.

16 Ntango bato mabe bakómi mingi, kobuka mibeko ekómaka mingi,

Kasi bato ya sembo bakomona kokwea na bango.+

17 Pesá mwana na yo disiplini mpe akopemisa yo;

Mpe akopesa yo esengo mingi.+

18 Esika emonaneli* ezali te, bato bazalaka na komipekisa te,+

Kasi esengo na bato oyo bazali kotosa mobeko.+

19 Mosaleli akomitika te básembola ye kaka na maloba,

Mpo ata soki akangi ntina azali kotosa te.+

21 Soki ozali kobondelabondela mosaleli banda bolenge na ye,

Na nsuka akokóma moto oyo azangi botɔndi.

22 Moto ya nkandankanda abimisaka kowelana;+

Moto ya nkanda makasi abukaka mibeko mingi.+

23 Lolendo ya moto ekokitisa ye,+

Kasi moto oyo azali na elimo ya komikitisa akozwa nkembo.+

25 Kolɛnga* liboso ya bato ezali motambo,+

Kasi moto oyo azali kotyela Yehova motema akobatelama.+

26 Bato mingi balukaka kokutana na mokonzi mpo na kosɛnga lisalisi,*

Kasi Yehova nde akataka likambo na bosembo.+

27 Moto ya sembo ayinaka moto ya kozanga bosembo,+

Kasi moto mabe ayinaka moto oyo azangi mbeba.+

 2 Ngai nazali zoba koleka bato nyonso,+

Mpe nazali na mayele te oyo moto asengeli kozala na yango.

 3 Nayekoli bwanya te,

Mpe nazali na boyebi te ya Oyo Aleki Mosantu.

 6 Kobakisa eloko te na maloba na ye,+

Noki apamela yo,

Mpe obima moto ya lokuta.

Pesá ngai kaka bilei oyo ekoki na ngai,+

 9 Noki natonda, nawangana yo mpe naloba: “Yehova nde nani?”+

10 Kokosela mosaleli makambo te epai ya nkolo na ye,

Noki alakela yo mabe, mpe omema ngambo.+

11 Libota mosusu ya bato balakelaka tata na bango mabe

Mpe bapambolaka mama na bango te.+

12 Libota mosusu ya bato bazali pɛto na miso na bango moko+

Kasi balongolá bosɔtɔ* na bango te.

13 Libota mosusu ya bato bazalaka na lolendo mpenza!

Mpe emonanaka polele ete batondi na lofundo.+

14 Libota mosusu ya bato mino na bango ezali mipanga

Mpe mbanga na bango ezali bambeli,*

Balyaka bato mpamba ya mabele

Mpe babola na kati ya bato.+

Ezali na biloko misato oyo etondaka te,

Minei oyo elobaka soki moke te ete: “Ekoki!”:

16 Nkunda*+ mpe mwasi oyo abotaka te,

Mabele oyo ezangi mai,

Mpe mɔtɔ oyo elobaka soki moke te ete: “Ekoki!”

17 Liso oyo esɛkaka tata mpe eboyaka kotosa mama+

Bayanganga ya lobwaku* ekotɔbɔla yango,

Mpe bana ya mpongo ekolya yango.+

18 Ezali na makambo misato oyo ekamwisaka ngai mingi mpenza,

Mpe minei oyo nakokaka kokanga ntina te:

19 Nzela ya mpongo na likoló,

Nzela ya nyoka likoló ya libanga,

Nzela ya masuwa na katikati ya mbu,

Mpe nzela ya mobali ntango azali ná mwasi.

Alei mpe apangwisi monɔkɔ na ye;

Na nsima alobi: “Nasali mabe moko te.”+

21 Ezali na makambo misato oyo eningisaka mabele

Mpe makambo minei oyo ekoki kokangela motema te:

22 Ntango moombo akómi koyangela,+

Ntango zoba atondi na bilei,

23 Ntango mwasi oyo bayiná* azwi libala,

Mpe ntango mosaleli ya mwasi azwi esika ya nkolo na ye ya mwasi.+

24 Ezali na biloko minei ya mike koleka na mabele,

Kasi ezali na bwanya ya lɔɔmbi:*+

25 Bafurmi ezalaka makasi te,*

Atako bongo ebongisaka bilei na yango na eleko ya molunge.+

26 Basimbiliki ya mabanga+ ezali bikelamu ya nguya te,*

Atako bongo esalaka ndako na yango na mabanga.+

27 Mayoyo+ ezalaka na mokonzi te,

Atako bongo ebimaka na molɔngɔ lokola basoda.*+

28 Monselekete babengi jeko+ ekangamaka na eloko nyonso na nzela ya makolo na yango

Mpe ekɔtaka tii na ndako ya mokonzi.

29 Ezali na biloko misato oyo ndenge na yango ya kotambola ekamwisaka,

Mpe minei oyo ndenge na yango ya kokende ekamwisaka:

30 Nkɔsi ezali na nguya koleka banyama mosusu,

Oyo ezongaka nsima te liboso ya moto;+

31 Mbwa ya mbangu, ntaba ya mobali;

Mpe mokonzi oyo azali kotambola na limpinga ya basoda na ye.

32 Soki omitomboli na bozoba+

To soki okani kosala bongo,

Tyá lobɔkɔ na monɔkɔ na yo.+

33 Mpo kaka ndenge kobɛtabɛta miliki ebimisaka manteka

Mpe kofinafina zolo ebimisaka makila,

Kokangakanga nkanda ebimisaka koswana.+

 2 Naloba na yo nini, Ee mwana na ngai

Naloba nini, Ee mwana ya libumu na ngai

Mpe naloba nini, Ee mwana ya bilako na ngai?+

 3 Kopesa te basi makasi na yo,+

Mpe kolanda te banzela oyo ebebisaka bakonzi.+

 4 Ebongi na bakonzi te, Ee Lemuele,

Ebongi na bakonzi te komɛla vinyo,

Ebongi na bankumu te koloba ete: “Masanga na ngai ezali wapi?”+

 5 Soki te bakomɛla mpe bakobosana mobeko

Mpe bakokata na bosembo te likambo ya bato mpamba.

 6 Bópesa masanga oyo elangwisaka epai ya bato oyo balingi kokufa+

Mpe vinyo epai ya bato oyo batungisami na makanisi.+

 7 Tiká bango bámɛla mpe bábosana bobola na bango;

Tiká bango bákanisa lisusu mpasi na bango te.

 8 Lobá mpo na kosamba likambo ya bato oyo bakokoka kosamba te;

Sambá mpo na ntomo ya baoyo bazali kokufa.+

 9 Lobá mpe sambisá na bosembo;

Sambá mpo na ntomo* ya bato mpamba mpe ya babola.+

11 Mobali na ye atyelaka ye motema mobimba,

Mpe azangaka eloko moko te ya motuya.

12 Apesaka mobali na ye mbano ya makambo ya malamu, kasi ya mabe te,

Mikolo nyonso ya bomoi na ye.

13 Azwaka lɛnɛ ná lini;

Asepelaka kosala mosala.+

14 Azali lokola bamasuwa ya moto ya mombongo,+

Autaka na bilei na ye mosika.

15 Lisusu alamukaka ntango butu ezali naino,

Mpe apesaka bato ya ndako na ye bilei

Mpe basaleli na ye ya basi ndambo na bango.+

16 Atali malamumalamu elanga mpe asombi yango;

Aloni elanga ya vinyo na mosala na ye ya makasi.*

17 Amibongisaka mpo na kosala mosala makasi,*+

Mpe akembisaka mabɔkɔ na ye.

18 Amoni ete mombongo na ye ezali kofuta malamu;

Mwinda na ye ekufaka te na butu.

19 Mabɔkɔ na ye esimbi motonga ya molai ya kokangisa nsinga,

Mpe mabɔkɔ na ye esimbi motonga ya mokuse mpo na kosala nsinga.+

20 Asemboli lobɔkɔ na ye mpo na kosalisa moto mpamba,

Mpe afungoli lobɔkɔ na ye epai ya mobola.+

21 Na eleko ya malili amitungisaka te mpo na bato ya ndako na ye,

Mpo bato nyonso ya ndako na ye balataka bilamba oyo epesaka molunge.*

23 Mobali na ye ayebani malamu na baporte ya engumba,+

Esika afandaka elongo na bankulutu ya mboka.

24 Asalaka mpe atɛkaka bilamba ya lini*

Mpe apesaka bato ya mombongo mikaba.

25 Alati makasi mpe nkembo,

Mpe atalaka mikolo ezali koya na elikya.*

26 Afungolaka monɔkɔ na ye na bwanya;+

Mobeko ya motema boboto* ezali na lolemo na ye.

27 Atalaka na likebi misala ya ndako na ye,

Mpe alyaka te limpa ya gɔigɔi.+

28 Bana na ye batɛlɛmi mpe batángi ye moto ya esengo;

Mobali na ye atɛlɛmi, mpe akumisi ye.

29 Basi ya malonga* bazali ebele,

Kasi yo oleki bango nyonso.

30 Bonzenga ekoki kokosa, mpe kitoko ekoki kozala mpo na mwa ntango;*+

Kasi mwasi oyo abangaka Yehova akokumisama.+

31 Bópesa ye mbano ya makambo oyo asalaka,*+

Mpe misala na ye ekumisa ye na baporte ya engumba.+