MOKANDA YA LIBOSO YA BAKONZI

1 Nzokande Mokonzi Davidi akómaki mobange mpenza,+ mpe atako bazalaki kozipa ye bilamba, azalaki kaka koyoka mɔtɔ te. 2 Bongo basaleli na ye balobaki na ye: “Ee nkolo na biso mokonzi, tiká tólukela yo elenge mwasi moko oyo azali ngɔndɔ, mpo asalelaka yo mpe abatelaka yo. Akobanda kolala pene na yo mpo oyoka mɔtɔ.” 3 Balukaki elenge mwasi moko ya kitoko na Yisraele mobimba mpe bazwaki Abishage+ Moshuneme+ mpe bamemaki ye epai ya mokonzi. 4 Elenge mwasi yango azalaki kitoko mingi mpenza. Akómaki kobatela mokonzi mpe kosalela ye, kasi mokonzi asangisaki na ye nzoto te.

5 Na ntango wana, Adoniya+ mwana ya Hagite abandaki komikumisa mpe koloba: “Ngai nde nakokóma mokonzi!” Na yango, atindaki básalela ye likalo moko, mpe azwaki batambwisi-mpunda mpe mibali 50 mpo bápota mbangu liboso na ye.+ 6 Kasi ata mbala moko te tata na ye apamelaki ye* ete: “Mpo na nini ozali kosala boye?” Adoniya azalaki mpe kitoko mingi. Mama na ye abotaki ye nsima ya Abisalome. 7 Adoniya asololaki na Yoabe mwana ya Zeruya mpe nganga-nzambe Abiatare,+ mpe bandimaki kosalisa mpe kopesa ye mabɔkɔ.+ 8 Kasi nganga-nzambe Zadoke,+ Benaya+ mwana ya Yehoyada, mosakoli Natane,+ Shimei,+ Rei, mpe bilombe ya etumba ya Davidi+ bapesaki Adoniya mabɔkɔ te.

9 Nsukansuka, Adoniya apesaki mbeka+ ya bampate, ya bangɔmbɛ mpe ya banyama ya mafutamafuta pene na libanga ya Zohelete, oyo ezali pembeni ya Ene-rogele. Abengisaki bandeko na ye nyonso, bana ya mokonzi, ná mibali nyonso ya Yuda oyo bazalaki kosalela mokonzi. 10 Kasi abengisaki te mosakoli Natane, Benaya, bilombe ya etumba, mpe ndeko na ye Salomo. 11 Na nsima, Natane+ alobaki na Bate-sheba,+ mama ya Salomo,+ boye: “Oyoki te ete Adoniya+ mwana ya Hagite akómi mokonzi, mpe nkolo na biso Davidi ayebi ata eloko moko te? 12 Sikoyo nabondeli yo, yoká toli oyo nalingi kopesa yo, mpo ekobikisa bomoi na yo mpe bomoi ya* mwana na yo Salomo.+ 13 Kɔtá epai ya Mokonzi Davidi mpe lobá na ye: ‘Nkolo na ngai mokonzi, ezali yo te moto olapelaki ngai mosaleli na yo ndai, olobi: “Mwana na yo Salomo akokóma mokonzi nsima na ngai, mpe ete ye nde akofanda na kiti na ngai ya bokonzi”?+ Sikoyo mpo na nini Adoniya akómi mokonzi?’ 14 Wana ozali naino kosolola na mokonzi, nakoya mpe nakokɔta epai ya mokonzi nsima na yo, mpe nakomonisa ye ete maloba na yo ezali solo.”

15 Bongo Bate-sheba akɔtaki epai ya mokonzi, na shambrɛ na ye. Nzokande mokonzi akómaki mpenza mobange, mpe Abishage+ Moshuneme azalaki kosalela ye. 16 Na nsima, Bate-sheba agumbamaki mpe afukamaki elongi na nse liboso ya mokonzi. Bongo mokonzi atunaki ye: “Eloko nini olingi kosɛnga?” 17 Ayanolaki: “Nkolo na ngai, yo moto olapelaki ngai mosaleli na yo ndai na nkombo ya Yehova ete: ‘Mwana na yo Salomo akokóma mokonzi nsima na ngai, mpe ye nde akofanda na kiti na ngai ya bokonzi.’+ 18 Sikoyo, Ee nkolo na ngai mokonzi, nayoki ete Adoniya akómi mokonzi, kasi yo oyebi ata eloko moko te.+ 19 Apesi ebele mpenza ya bambeka ya bangɔmbɛ, ya banyama ya mafutamafuta mpe ya bampate. Abengisi bana na yo nyonso, ná nganga-nzambe Abiatare, mpe Yoabe mokonzi ya basoda;+ kasi abengisi te mosaleli na yo Salomo.+ 20 Sikoyo, Ee nkolo na ngai mokonzi, bato nyonso ya Yisraele bazali kozela oyebisa bango nani akofanda na kiti ya bokonzi nsima na yo. 21 Soki osali eloko te, Ee nkolo na ngai mokonzi, ntango kaka okokufa,* bakotalela ngai ná mwana na ngai Salomo lokola banguna na bango.”

22 Mpe wana azalaki naino koloba na mokonzi, mosakoli Natane akómaki.+ 23 Na mbala moko bayebisaki mokonzi ete: “Mosakoli Natane ayei!” Bongo akɔtaki epai ya mokonzi mpe afukamaki elongi na nse liboso ya mokonzi. 24 Na nsima Natane alobi: “Nkolo na ngai mokonzi, yo moto olobaki, ‘Adoniya akokóma mokonzi nsima na ngai, mpe ye nde akofanda na kiti na ngai ya bokonzi’?+ 25 Mpo lelo oyo akei kopesa ebele mpenza ya bambeka+ ya bangɔmbɛ, ya banyama ya mafutamafuta, mpe ya bampate. Lisusu, abengisi bana na yo nyonso, ná bakonzi ya basoda, mpe nganga-nzambe Abiatare.+ Bazali kolya mpe komɛla kuna liboso na ye, mpe bazali se koloba: ‘Mokonzi Adoniya azala na bomoi!’ 26 Kasi aboyi kobengisa ngai mosaleli na yo, ata mpe nganga-nzambe Zadoke, Benaya+ mwana ya Yehoyada, mpe mosaleli na yo Salomo. 27 Ee nkolo na ngai mokonzi, yo nde opesi nzela na likambo yango mpe oyebisi ngai mosaleli na yo te nani akofanda na kiti na yo ya bokonzi nsima na yo?”

28 Bongo Mokonzi Davidi alobaki: “Bóbengela ngai Bate-sheba.” Na yango, Bate-sheba akɔtaki mpe atɛlɛmaki liboso ya mokonzi. 29 Mpe mokonzi alapaki ndai ete: “Lokola Yehova azali solo na bomoi, ye oyo abikisaki ngai* na bampasi na ngai nyonso,+ 30 kaka ndenge nalapelaki yo ndai na nkombo ya Yehova Nzambe ya Yisraele ete: ‘Mwana na yo Salomo akokóma mokonzi nsima na ngai, mpe ye nde akofanda na kiti na ngai ya bokonzi na esika na ngai!’ ndenge wana nde nakosala na mokolo ya lelo.” 31 Na yango Bate-sheba agumbamaki elongi na nse, afukamaki liboso ya mokonzi mpe alobaki: “Tiká ete Mokonzi Davidi, Nkolo na ngai, azala na bomoi libela na libela!”

32 Na mbala moko Mokonzi Davidi alobaki: “Bóbengela ngai nganga-nzambe Zadoke, mosakoli Natane ná Benaya+ mwana ya Yehoyada.”+ Bongo mibali yango bayaki liboso ya mokonzi. 33 Mokonzi alobaki na bango: “Bókende elongo na basaleli na ngai, bómatisa mwana na ngai Salomo na mpunda* na ngai+ mpe bókita elongo na ye na Gihone.+ 34 Kuna, nganga-nzambe Zadoke ná mosakoli Natane bakotya ye mafuta+ mpo akóma mokonzi ya Yisraele. Na nsima, bosengeli koyula* liseke mpe koloba: ‘Mokonzi Salomo azala na bomoi!’+ 35 Bongo bokozonga elongo na ye, mpe akofanda na kiti na ngai ya bokonzi. Ye nde akozala mokonzi na esika na ngai, mpe nakotya ye mokambi ya Yisraele mpe ya Yuda.” 36 Na mbala moko, Benaya mwana ya Yehoyada alobaki na mokonzi ete: “Amen! Tiká Yehova Nzambe ya nkolo na ngai mokonzi andima likambo oyo olobi. 37 Tiká Yehova azala na Salomo+ kaka ndenge azalaki elongo na yo, Ee nkolo na ngai mokonzi, mpe tiká asala ete kiti na ye ya bokonzi* ezala na nkembo mingi koleka kiti ya bokonzi ya nkolo na ngai Mokonzi Davidi.”+

38 Na yango nganga-nzambe Zadoke, mosakoli Natane, ná Benaya+ mwana ya Yehoyada, bakendaki elongo na Bakerete ná Bapelete+ mpe bamatisaki Salomo na mpunda ya Mokonzi Davidi,+ mpe bamemaki ye na Gihone.+ 39 Nganga-nzambe Zadoke azwaki liseke ya mafuta+ na hema*+ mpe atyaki Salomo mafuta.+ Bongo babandaki koyula liseke mpe bato nyonso babandaki koganga na mongongo makasi ete: “Mokonzi Salomo azala na bomoi!” 40 Nsima na yango, bato nyonso bamataki mpe balandaki Salomo, bazalaki kobɛta piololo mpe kosepela mingi mpenza tii mabele eninganaki* mpo na makɛlɛlɛ na bango.+

41 Adoniya ná bato nyonso oyo abengisaki bayokaki makɛlɛlɛ wana ntango basilisaki kolya.+ Ntango kaka Yoabe ayokaki makɛlɛlɛ ya liseke yango, alobaki: “Mpo na nini makɛlɛlɛ makasi boye na kati ya engumba?” 42 Wana azalaki naino koloba, Yonatane+ mwana ya nganga-nzambe Abiatare akómaki. Bongo Adoniya alobaki na ye: “Kɔtá awa, mpo ozali moto malamu,* mpe na ntembe te oyei na nsango malamu.” 43 Kasi Yonatane ayanolaki Adoniya: “Te, kutu nde, nkolo na biso Mokonzi Davidi akómisi Salomo mokonzi. 44 Mokonzi atindaki nganga-nzambe Zadoke, mosakoli Natane, Benaya mwana ya Yehoyada mpe Bakerete ná Bapelete bákende elongo na Salomo, mpe bamatisaki ye na mpunda ya mokonzi.+ 45 Ntango bakómaki na Gihone, nganga-nzambe Zadoke ná mosakoli Natane batyaki ye mafuta mpo akóma mokonzi. Na nsima balongwaki kuna, bazongaki na esengo mpe yikiyiki ekɔti na engumba. Yango nde ntina ya makɛlɛlɛ oyo bouti koyoka. 46 Lisusu, Salomo afandi na kiti ya bokonzi. 47 Longola yango, basaleli ya mokonzi bayei kopesa nkolo na biso Mokonzi Davidi longonya mpe balobi: ‘Tiká Nzambe na yo apesa nkombo ya Salomo lokumu mingi koleka nkombo na yo, mpe tiká asala ete kiti ya bokonzi ya Salomo ezala na nkembo mingi koleka kiti ya bokonzi na yo!’ Mpe mokonzi afukamaki liboso ya Nzambe na mbeto na ye. 48 Mpe lisusu, mokonzi alobaki: ‘Tiká Yehova Nzambe ya Yisraele asanzolama! mpo lelo oyo aponi moto moko afanda na kiti na ngai ya bokonzi, mpe apesi ngai nzela namona yango na miso na ngai moko.’”

49 Na yango bato nyonso oyo Adoniya abengisaki babangaki makasi, batɛlɛmaki mpe moto na moto akendaki na nzela na ye. 50 Adoniya mpe abangaki Salomo; na yango atɛlɛmaki, akendaki na tabernakle mpe asimbaki makasi maseke ya etumbelo.+ 51 Bongo, bapesaki Salomo nsango oyo: “Ee mokonzi Salomo, Adoniya azali kobanga yo. Asimbi makasi maseke ya etumbelo mpe alobi: ‘Mokonzi Salomo alapela ngai naino ndai ete akoboma ngai mosaleli na ye na mopanga te.’” 52 Na yango, Salomo alobaki: “Soki asali makambo ya malamu, nsuki na ye ata moko te ekokwea na mabele; kasi soki asali likambo moko ya mabe,+ akokufa mpenza.” 53 Bongo Mokonzi Salomo atindaki bato bákitisa Adoniya na etumbelo. Na nsima, akɔtaki mpe agumbamaki liboso ya Mokonzi Salomo. Bongo Salomo alobaki na ye: “Tɛlɛmá mpe kende na ndako na yo.”

2 Ntango Davidi amonaki ete liwa na ye ekómi pene, apesaki mwana na ye Salomo malako oyo: 2 “Etikali moke nakufa.* Yango wana, zalá makasi+ mpe monisá ete ozali mobali.+ 3 Osengeli kokokisa mokumba na yo epai ya Yehova Nzambe na yo: osengeli kotambola na banzela na ye mpe kotosa mibeko na ye, mitindo na ye, bikateli na ye ya lisambisi, mpe makundoli na ye, ndenge ekomami na Mobeko ya Moize.+ Na ndenge yango, okolonga* na makambo nyonso oyo okosala mpe esika nyonso oyo okokende. 4 Mpe Yehova akokokisa elaka oyo apesaki ngai ete: ‘Soki bana na yo bakebi na nzela na bango mpe batamboli liboso na ngai na bosembo na motema na bango mobimba mpe na molimo* na bango mobimba,+ ekozala ntango nyonso na moto moko ya libota na yo* oyo akofanda na kiti ya bokonzi ya Yisraele.’+

5 “Oyebi mpe malamu makambo oyo Yoabe mwana ya Zeruya asalaki ngai, makambo oyo asalaki bakonzi mibale ya mampinga ya Yisraele, Abinere+ mwana ya Nere ná Amasa+ mwana ya Yetere. Abomaki bango na ntango ya kimya; asopaki makila+ na ntango oyo etumba ezalaki te, mpe na makila yango* abebisaki mokaba oyo ezalaki na loketo na ye mpe sandale oyo alataki na makolo na ye. 6 Salá makambo na bwanya mpe kotika te ete nsuki na ye ya mpɛmbɛ ekita na kimya na Nkunda.*+

7 “Kasi osengeli komonisela bana ya Barazilai+ Mogileade bolingo ya sembo, mpe basengeli kozala na kati ya bato oyo balyaka na mesa na yo, mpo basalisaki ngai+ ntango nazalaki kokima ndeko na yo Abisalome.+

8 “Moto mosusu, ezali Shimei mwana ya Gera, Mobenyamina ya mboka Bahurime. Ye moto alakelaki ngai mabe na maloba ya mabe mpenza+ na mokolo oyo nazalaki kokende na Mahanaime.+ Kasi ntango akitaki kokutana na ngai na Yordani, nalapelaki ye ndai na nkombo ya Yehova ete nakoboma ye na mopanga te.+ 9 Sikoyo, osengeli kopesa ye etumbu,+ mpo yo ozali moto ya bwanya mpe oyebi malamu likambo oyo osengeli kosala ye. Salá ete mobange yango akita na kimya te na Nkunda.”*+

10 Na nsima, Davidi akufaki* mpe bakundaki ye na Sité ya Davidi.+ 11 Ayangelaki Yisraele na boumeli ya mbula 40. Ayangelaki mbula 7 na Hebrone,+ mpe mbula 33 na Yerusaleme.+

12 Bongo Salomo afandaki na kiti ya bokonzi ya tata na ye Davidi. Mpe mokemoke, bokonzi na ye epikamaki makasi.+

13 Mokolo moko Adoniya mwana ya Hagite ayaki epai ya Bate-sheba, mama ya Salomo. Bate-sheba atunaki ye: “Koya na yo ezali ya kimya?” Ayanolaki: “Ɛɛ ezali ya kimya.” 14 Bongo abakisaki: “Nazali na likambo moko ya koyebisa yo.” Bate-sheba alobaki ete: “Lobá.” 15 Adoniya alobaki: “Oyebi malamu ete ngai nde nasengelaki kozwa bokonzi, mpe Yisraele mobimba ezalaki kozela* ete nakóma mokonzi.+ Kasi bokonzi eyaki epai na ngai te mpe ekómaki ya ndeko na ngai, mpo Yehova nde alingaki bongo.+ 16 Kasi sikoyo, nalingi kosɛnga yo kaka eloko moko. Koboyela ngai yango te.” Bate-sheba alobaki na ye: “Lobá.” 17 Bongo alobaki: “Nabondeli yo, sɛngá Mokonzi Salomo apesa ngai Abishage+ Moshuneme mpo akóma mwasi na ngai; mpo mokonzi akoboya te soki yo osɛngi.” 18 Na yango, Bate-sheba alobaki na ye: “Malamu! Ngai moko nakoyebisa mokonzi likambo na yo.”

19 Bongo Bate-sheba akɔtaki epai ya Mokonzi Salomo mpo na kosolola na ye likambo ya Adoniya. Na mbala moko mokonzi atɛlɛmaki mpo na kokutana na mama na ye mpe agumbamaki liboso na ye. Na nsima, afandaki na kiti na ye ya bokonzi mpe atindaki bátyela mama na ye kiti moko ya bokonzi mpo afanda na lobɔkɔ na ye ya mobali. 20 Mpe Bate-sheba alobaki boye: “Nalingi nasɛnga yo mwa eloko moko ya moke. Kopimela ngai yango te.” Mokonzi alobaki na ye: “Mama, sɛngá yango! Nakoboyela yo yango te.” 21 Bongo Bate-sheba alobaki na ye: “Tiká ete Abishage Moshuneme apesama na ndeko na yo Adoniya, mpo akóma mwasi na ye.” 22 Na yango Mokonzi Salomo ayanolaki mama na ye: “Ozali kosɛnga ete Abishage Moshuneme akóma mwasi ya Adoniya? Ezali lokola ozali kosɛnga ete bápesa ye bokonzi+ mpo azali mokóló na ngai,+ mpe nganga-nzambe Abiatare ná Yoabe+ mwana ya Zeruya+ bazali na ngámbo na ye.”

23 Na nsima Mokonzi Salomo alapaki ndai na nkombo ya Yehova ete: “Tiká Nzambe apesa ngai etumbu ya makasi* soki nabomi Adoniya te lokola asɛngi likambo oyo. 24 Mpe sikoyo, lokola Yehova azali solo na bomoi, ye oyo apiki ngai makasi,+ afandisi ngai na kiti ya bokonzi ya tata na ngai Davidi, mpe abimisi molɔngɔ ya bakonzi* mpo na ngai,+ kaka ndenge alakaki, lelo Adoniya akobomama.”+ 25 Na mbala moko Mokonzi Salomo atindaki Benaya+ mwana ya Yehoyada, mpe ye akendaki mpe abomaki ye. Ndenge wana nde Adoniya akufaki.*

26 Na nsima mokonzi alobaki na nganga-nzambe Abiatare+ ete: “Zongá na mabele* na yo na Anatote!+ Obongi na liwa, kasi lelo oyo nakoboma yo te mpo omemaki Sanduku ya Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso liboso ya tata na ngai Davidi.+ Lisusu, ntango nyonso oyo tata na ngai azalaki na mpasi, omonaki mpasi elongo na ye.”+ 27 Na yango Salomo alongolaki Abiatare mpo azala lisusu nganga-nzambe ya Yehova te. Yango ekokisaki liloba oyo Yehova alobelaki libota* ya Eli+ na Shilo.+

28 Ntango Yoabe ayokaki nsango ya makambo wana, akimaki na hema ya Yehova+ mpe akangaki makasi maseke ya etumbelo, mpo Yoabe amityaki na ngámbo ya Adoniya,+ atako aboyaki komitya na ngámbo ya Abisalome.+ 29 Na nsima bayebisaki Mokonzi Salomo ete: “Yoabe akimi na hema ya Yehova mpe azali wana pembeni ya etumbelo.” Na yango Salomo atindaki Benaya mwana ya Yehoyada mpe alobaki: “Kende mpe bomá ye!” 30 Bongo Benaya akendaki na hema ya Yehova mpe alobaki na Yoabe: “Mokonzi alobi: ‘Bimá awa!’” Kasi Yoabe alobaki: “Te! Nakokufa awa.” Na yango, Benaya azongaki epai ya mokonzi mpe ayebisaki ye makambo oyo Yoabe alobaki. 31 Mpe mokonzi alobaki na ye: “Salá kaka ndenge alobi. Bomá ye mpe kundá ye mpo ngai ná libota ya tata na ngai tómema ngambo te mpo na makila oyo Yoabe asopaki kaka mpamba.+ 32 Yehova akotya makila na ye na motó na ye moko, mpo abomaki na mopanga mibali mibale oyo bazalaki sembo mpe malamu koleka ye: Abinere+ mwana ya Nere, mokonzi ya basoda ya Yisraele,+ mpe Amasa+ mwana ya Yetere, mokonzi ya basoda ya Yuda,+ nzokande tata na ngai Davidi ayebaki likambo yango te. 33 Makila na bango ekozala na motó ya Yoabe mpe na motó ya bakitani na ye mpo na libela.+ Kasi tiká Yehova apesa Davidi, bakitani na ye, libota* na ye, mpe bokonzi* na ye, kimya mpo na libela!” 34 Bongo Benaya mwana ya Yehoyada akendaki mpe abomaki Yoabe, mpe bakundaki ye pene na ndako na ye moko, na esobe. 35 Na nsima, mokonzi atyaki Benaya+ mwana ya Yehoyada mokonzi ya basoda na esika ya Yoabe, mpe apesaki nganga-nzambe Zadoke+ mosala oyo Abiatare azalaki kosala.

36 Na nsima, mokonzi atindaki bato bábenga Shimei+ mpe alobaki na ye: “Tongá ndako na Yerusaleme, mpe fandá kuna; kobima te na engumba yango mpo na kokende epai mosusu. 37 Mokolo oyo okobima mpe okokatisa Lobwaku ya Kidrone,+ yebá malamu ete okokufa. Ngambo ya makila na yo ekozala na motó na yo moko.” 38 Shimei ayanolaki mokonzi ete: “Ee nkolo na ngai mokonzi, makambo oyo olobi ezali malamu. Mosaleli na yo akosala kaka ndenge olobi.” Bongo Shimei afandaki na Yerusaleme mikolo mingi.

39 Kasi na nsuka ya mbula misato, baombo mibale ya Shimei bakimaki epai ya Akishe+ mwana ya Maaka mokonzi ya Gate. Ntango bayebisaki Shimei ete: “Talá! Baombo na yo bazali na Gate,” 40 na mbala moko Shimei akangisaki kiti ya mpunda na ye mpe akendaki na Gate epai ya Akishe mpo na koluka baombo na ye. Ntango Shimei autaki na Gate mpe azongaki elongo na baombo na ye, 41 bayebisaki Salomo: “Shimei abimaki na Yerusaleme, akendaki na Gate mpe azongi.” 42 Bongo mokonzi abengaki Shimei mpe alobaki na ye: “Nalapisaki yo ndai na nkombo ya Yehova mpe nakebisaki yo ete: ‘Mokolo oyo okobima awa mpe okokende esika mosusu, yebá ete okokufa.’ Mpe olobaki na ngai, ‘Makambo oyo olobi ezali malamu mpe nakotosa yango,’ boye te?+ 43 Sikoyo, mpo na nini otosi te ndai oyo nalapisaki yo liboso ya Yehova mpe obuki mobeko oyo natyelaki yo?” 44 Bongo mokonzi alobaki na Shimei: “Motema na yo eyebi mabe nyonso oyo osalaki tata na ngai Davidi.+ Sikoyo, Yehova akozongisa mabe yango na motó na yo moko.+ 45 Kasi Yehova akopambola Mokonzi Salomo,+ mpe akopika makasi kiti ya bokonzi ya Davidi mpo na libela.” 46 Na yango, mokonzi apesaki Benaya mwana ya Yehoyada mitindo ete akende koboma Shimei. Bongo Benaya akendaki mpe abomaki ye.+

Na bongo, bokonzi epikamaki makasi na lobɔkɔ ya Salomo.+

3 Salomo asalaki kondimana ya libala ná Farao mokonzi ya Ezipito na ndenge abalaki* mwana mwasi ya Farao+ mpe amemaki ye na Sité ya Davidi.+ Afandaki kuna tii ntango Salomo asilisaki kotonga ndako na ye moko,+ mpe ndako ya Yehova,+ ná efelo oyo ezingi Yerusaleme mobimba.+ 2 Kasi bato bazalaki kaka kopesa bambeka na bisika oyo etombwaná,*+ mpo tii na ntango wana, batongaki naino tempelo* te mpo na kokumisa nkombo ya Yehova.+ 3 Salomo akobaki kolinga Yehova na ndenge azalaki kotosa* mibeko ya tata na ye Davidi, kaka nde azalaki kotumba bambeka mpe kobimisa milinga ya makabo na bisika oyo etombwaná.+

4 Mokolo moko, mokonzi akendaki na Gibeone mpo na kopesa mbeka, mpo esika oyo etombwaná+ oyo eyebanaki mingi* ezalaki kuna. Salomo apesaki bambeka ya kotumba 1 000 likoló ya etumbelo yango.+ 5 Kuna na Gibeone, Yehova abimelaki Salomo na ndɔtɔ na butu, mpe Nzambe alobaki na ye: “Sɛngá eloko oyo olingi napesa yo.”+ 6 Na yango Salomo alobaki: “Omoniseli mosaleli na yo tata na ngai Davidi bolingo ya sembo monene mpo atambolaki liboso na yo na bosembo, na boyengebene mpe na kolongobana ya motema. Tii sikoyo, ozali kaka komonisela ye bolingo ya sembo yango monene na ndenge opesi ye mwana moko mpo afanda na kiti na ye ya bokonzi.+ 7 Mpe sikoyo, Ee Yehova Nzambe na ngai, okómisi mosaleli na yo mokonzi na esika ya tata na ngai Davidi, atako nazali naino elenge* mpe nayebi makambo mingi te.*+ 8 Mosaleli na yo azali koyangela bato na yo oyo oponá;+ bazali bato ebele mpenza oyo motángo na bango ekoki koyebana te to kotángama te. 9 Yango wana nabondeli yo, pesá ngai motema ya botosi mpo nasambisa bato na yo,+ mpe nasosola nini ezali malamu mpe nini ezali mabe.+ Mpo, nani akokoka kosambisa ebele ya bato na yo oyo?”*

10 Likambo oyo Salomo asɛngaki esepelisaki Yehova.+ 11 Na yango, Nzambe alobaki na ye: “Lokola osɛngi bomoi molai te,* to bozwi to mpe liwa* ya banguna na yo te, kasi osɛngi mayele mpo na kokata makambo na bosembo,*+ 12 nakosala ndenge osɛngi.+ Nakopesa yo motema ya bwanya mpe ya mayele+ na ndenge oyo moto moko te azalaki na yango liboso na yo, mpe moto moko te akozala na yango nsima na yo.+ 13 Lisusu, makambo oyo osɛngi te, ngai nakopesa yo yango,+ ezala bozwi mpe lokumu.*+ Bongo mokonzi ata moko te akokokana na yo bomoi na yo mobimba.*+ 14 Mpe soki otamboli na banzela na ngai, otosi malako na ngai mpe mibeko na ngai ndenge tata na yo Davidi asalaki,+ nakopesa yo bomoi molai.”*+

15 Ntango Salomo alamukaki, amonaki ete ezalaki ndɔtɔ. Bongo akendaki na Yerusaleme mpe atɛlɛmaki liboso ya sanduku ya kondimana ya Yehova. Apesaki bambeka ya kotumba, makabo ya kimya*+ mpe asalaki fɛti mpo na basaleli na ye nyonso.

16 Mokolo moko, basi mibale ya ndumba bayaki epai ya mokonzi mpe batɛlɛmaki liboso na ye. 17 Oyo ya liboso alobaki boye: “Ee nkolo na ngai, nabondeli yo, ngai ná mwasi oyo tofandaka ndako moko. Ntango nabotaki na ndako, ye azalaki wana. 18 Mikolo misato na nsima, mwasi oyo mpe abotaki mwana mobali. Tozalaki esika moko, kaka biso mibale mpe moto moko te azalaki na ndako elongo na biso. 19 Na butu, mwana ya mwasi oyo akufaki, mpo alalelaki ye. 20 Bongo na katikati ya butu, alamukaki. Ntango nalalaki, alongolaki mwana na ngai pene na ngai mpe alalisaki ye pene na ye,* mpe alalisaki pene na ngai mwana na ye oyo akufaki. 21 Ntango nalamukaki na ntɔngɔ mpo na komɛlisa mwana na ngai, namonaki ete akufi. Bongo natalaki ye malamumalamu, mpe namonaki ete ezalaki te mwana oyo ngai nabotaki.” 22 Kasi mwasi wana mosusu alobaki: “Te, mwana na ngai nde oyo azali na bomoi, oyo akufi nde mwana na yo.” Nzokande, mwasi ya liboso azalaki koloba: “Te, oyo akufi azali mwana na yo, oyo ya bomoi nde mwana na ngai.” Na ndenge wana nde bazalaki koswana liboso ya mokonzi.

23 Nsukansuka, mokonzi alobaki boye: “Oyo alobi: ‘Mwana oyo azali na bomoi nde mwana na ngai, kasi oyo akufi nde mwana na yo!’ Oyo mosusu alobi: ‘Te, oyo akufi nde mwana na yo, kasi oyo ya bomoi nde mwana na ngai!’” 24 Bongo mokonzi alobaki: “Bóyela ngai mopanga.” Bongo bayelaki ye mopanga. 25 Na nsima mokonzi alobaki: “Bókata mwana oyo azali na bomoi biteni mibale, mpe bópesa mwasi oyo eteni moko mpe mwasi oyo mosusu eteni mosusu.” 26 Na mbala moko, motema ya bomama ya mwasi oyo mwana na ye azalaki na bomoi etindaki ye aloba na mokonzi ete: “Nabondeli yo, nkolo na ngai! Bópesa ye mwana oyo azali na bomoi. Bóboma ye te!” Kasi mwasi wana mosusu azalaki koloba ete: “Akozala mwana na ngai te, ya yo mpe te! Bákata ye biteni mibale!” 27 Na yango, mokonzi alobaki: “Bópesa mwasi oyo ya liboso mwana oyo azali na bomoi! Bóboma ye te, mpo ye nde mama na ye.”

28 Bayisraele nyonso bayokaki ndenge mokonzi akataki likambo yango mpe bakómaki kopesa ye limemya mingi,*+ mpo bamonaki ete Nzambe apesaki ye bwanya mpo na kokata makambo na bosembo.+

4 Mokonzi Salomo azalaki koyangela Yisraele mobimba.+ 2 Talá bankumu oyo azalaki na bango: Azaria mwana ya Zadoke+ azalaki nganga-nzambe;* 3 Elihorefe ná Ahiya bana ya Shisha bazalaki basɛkrɛtɛrɛ;+ Yehoshafate+ mwana ya Ahilude azalaki mokomi-makambo; 4 Benaya+ mwana ya Yehoyada azalaki mokonzi ya basoda; Zadoke ná Abiatare+ bazalaki banganga-nzambe; 5 Azaria mwana ya Natane+ azalaki mokonzi ya bakambi; Zabude mwana ya Natane azalaki nganga-nzambe mpe moninga ya mokonzi;+ 6 Ahishare azalaki mokambi ya ndako ya mokonzi; mpe Adonirame+ mwana ya Abada azalaki mokambi ya bato oyo batindamaki na misala ya makasi.+

7 Salomo azalaki na bakambi 12 mpo na Yisraele mobimba. Bazalaki kopesa mokonzi ná bato ya ndako na ye biloko ya kolya. Mokomoko azalaki na mokumba ya komema biloko yango sanza moko na mbula.+ 8 Bakambi yango bango oyo: Mwana ya Hure azalaki kokamba etúká ya ngombangomba ya Efraime; 9 mwana ya Dekere azalaki kokamba na Makaze, na Shaalbime,+ na Bete-shemeshe mpe na Elone-bete-hanane; 10 mwana ya Hesede, uta na Arubote, azalaki kokamba Soko mpe mokili mobimba ya Hefere; 11 mwana ya Abinadabe azalaki kokamba etúká mobimba ya mwa bangomba ya Dore (abalaki Tafate, mwana mwasi ya Salomo); 12 Baana mwana ya Ahilude azalaki kokamba Taanake, Megido+ mpe etúká mobimba ya Bete-sheane,+ oyo ezali pembeni ya Zaretane, na nse ya Yizireele, banda na Bete-sheane tii na Abele-mehola kino na etúká ya Yokomeame;+ 13 mwana ya Gebere, uta na Ramote-gileade,+ (azalaki kokamba bamboka ya bahema ya Yaire+ mwana ya Manase, oyo ezali na Gileade.+ Azalaki mpe kokamba etúká ya Argobe,+ oyo ezali na Bashane:+ bingumba 60 ya minene oyo ezali na bifelo mpe baporte oyo ezali na bikangiseli ya kwivre); 14 Ahinadabe mwana ya Ido azalaki kokamba Mahanaime;+ 15 Ahimaaze azalaki kokamba teritware ya Nafatali (abalaki Basemate, mwana mwasi mosusu ya Salomo); 16 Baana mwana ya Hushai azalaki kokamba teritware ya Ashere mpe na Bealote; 17 Yehoshafate mwana ya Parua azalaki kokamba teritware ya Isakare; 18 Shimei+ mwana ya Ela azalaki kokamba teritware ya Benyamina;+ 19 Gebere mwana ya Uri azalaki kokamba mokili ya Gileade,+ elingi koloba mokili ya Sihone+ mokonzi ya Baamore mpe Oge+ mokonzi ya Bashane. Ezalaki mpe na mokambi moko oyo azalaki mokonzi ya bakambi mosusu nyonso ya mokili yango.

20 Bato ya Yuda mpe ya Yisraele bazalaki ebele lokola bambuma ya zɛlo pembenipembeni ya mbu.+ Bazalaki na biloko ya kolya, ya komɛla mpe bazalaki kosepela.+

21 Salomo azalaki koyangela makonzi nyonso banda na Ebale*+ tii na mokili ya Bafilistia mpe kino na ndelo ya Ezipito. Bazalaki koya na makabo mpe kosalela Salomo mikolo nyonso ya bomoi na ye.+

22 Bilei oyo Salomo mpe bato ya ndako na ye bazalaki kolya mokolo na mokolo ezalaki: korosi* 30 ya farini ya malamu mpe korosi 60 ya farini oyo bato nyonso basalelaka, 23 bangɔmbɛ 10 ya mafutamafuta, bangɔmbɛ 20 oyo elyaka matiti na elanga, mpe bampate 100, bakisa mpe banyama na nkombo serfe, bamboloko, banyama na nkombo shevreye, mpe bandɛkɛ na nkombo mokuku, ya mafutamafuta. 24 Salomo azalaki na bokonzi likoló ya biloko nyonso mpe bakonzi nyonso oyo bazalaki na ngámbo oyo ya Ebale,*+ banda na Tifisa tii na Gaza;+ mpe kimya ezalaki na bitúká nyonso zingazinga na ye.+ 25 Bato ya Yuda mpe ya Yisraele bafandaki na kimya, moto na moto na nse ya nzete na ye ya vinyo mpe na nse ya nzete na ye ya figi, banda na Dani tii na Beere-sheba, mikolo nyonso ya boyangeli ya Salomo.

26 Salomo azalaki na mwa bandako 4 000* ya bampunda mpo na makalo na ye, mpe bampunda 12 000.*+

27 Bakambi yango bazalaki komema biloko ya kolya mpo na Mokonzi Salomo mpe moto nyonso oyo alyaka na mesa na ye. Moto na moto azalaki na mokumba ya komema biloko ya kolya mpo na sanza moko, mpe azalaki kokeba ete eloko moko te ezanga.+ 28 Bazalaki mpe komema ɔrje ná matiti ya kokauka mpo na bampunda, ata mpe bampunda oyo ebendaka makalo na esika nyonso oyo bazalaki na mposa na yango. Moto na moto azalaki komema oyo basɛngaki ye.

29 Mpe Nzambe apesaki Salomo bwanya mpe bososoli mingi mpenza, mpe motema ya mayele mingi lokola zɛlo oyo ezali pembenipembeni ya mbu.+ 30 Bwanya ya Salomo elekaki bwanya ya bato nyonso ya Ɛsti mpe ya bato nyonso ya Ezipito.+ 31 Azalaki na bwanya koleka moto mosusu nyonso, bwanya koleka Etane+ Moezera mpe Hemane,+ Kalakole+ ná Darda, bana ya Mahole. Mpe lokumu na ye ekómaki tii na bikólo nyonso ya zingazinga.+ 32 Abimisaki* masese 3 000,+ mpe banzembo na ye+ ezalaki 1 005. 33 Akokaki kolobela banzete, banda na sɛdrɛ oyo ezali na Liban tii na nzete moke ya izope+ oyo ebimaka na efelo. Azalaki mpe kolobela banyama,+ bandɛkɛ,*+ banyama oyo emibendaka na nse,*+ mpe mbisi. 34 Bato ya bikólo nyonso bazalaki koya koyoka bwanya ya Salomo, ata mpe bakonzi nyonso ya mabele oyo bayokaki nsango ya bwanya na ye.+

5 Ntango Hirame mokonzi ya Tire+ ayokaki ete batye Salomo mafuta mpo azala mokonzi na esika ya tata na ye, atindaki basaleli na ye epai ya Salomo, mpo banda kala Hirame azalaki moninga ya Davidi.*+ 2 Bongo Salomo atindelaki Hirame maloba oyo:+ 3 “Oyebi malamu ete tata na ngai Davidi akokaki te kotonga ndako mpo na nkombo ya Yehova Nzambe na ye, mpo na bitumba oyo azalaki kobunda na banguna oyo bazalaki koyela ye bipai nyonso, tii ntango Yehova asalisaki ye alonga bango.*+ 4 Kasi sikoyo, Yehova Nzambe na ngai apesi ngai kimya* bipai nyonso.+ Ata moto moko te azali kobundisa ngai, mpe eloko moko te ya mabe ezali kosalema.+ 5 Sikoyo nakani kotonga ndako mpo na nkombo ya Yehova Nzambe na ngai, kaka ndenge Yehova alakaki tata na ngai Davidi, ete: ‘Mwana na yo, oyo nakotya na kiti na yo ya bokonzi na esika na yo, ye nde akotonga ndako mpo na nkombo na ngai.’+ 6 Bongo sikoyo, pesá bato na yo mitindo ete bákatela ngai banzete ya sɛdrɛ ya Liban.+ Basaleli na ngai bakosala elongo na basaleli na yo, mpe nakofuta basaleli na yo lifuti oyo yo moko okolinga. Mpo oyebi malamu ete moto moko te kati na biso ayebi kokata banzete malamu lokola Basidone.”+

7 Ntango Hirame ayokaki maloba ya Salomo, asepelaki mingi mpe alobaki: “Yehova asanzolama lelo oyo, mpo apesi Davidi mwana moko ya bwanya mpo azala mokonzi ya ebele ya bato oyo!”+ 8 Na yango, Hirame atindelaki Salomo maloba oyo: “Nayoki nsango oyo otindelaki ngai. Nakosala nyonso oyo olingi, nakopesa yo banzete ya sɛdrɛ mpe ya jenevriye.+ 9 Basaleli na ngai bakokitisa yango longwa na Liban tii na mbu. Mpe kuna, nakokangisa yango esika moko mpe nakotika yango etepatepa na mbu tii na esika oyo okoyebisa ngai. Ntango ekokóma na esika yango, nakofungola yango mpo yo ozwa yango. Kasi yo, okopesa ngai biloko ya kolya oyo nakosɛnga mpo na bato ya ndako na ngai.”+

10 Na yango Hirame apesaki Salomo banzete ya sɛdrɛ mpe banzete ya jenevriye nyonso oyo asɛngaki. 11 Mpe Salomo apesaki Hirame korosi* 20 000 ya blé mpo ezala biloko ya kolya mpo na bato ya ndako na ye, mpe korosi 20 ya mafuta ya mbuma ya olive oyo eleki malamu.* Yango nde biloko oyo Salomo azalaki kopesa Hirame mbula na mbula.+ 12 Mpe Yehova apesaki Salomo bwanya, kaka ndenge alakaki ye.+ Mpe kimya ezalaki kati na Hirame ná Salomo, mpe bango mibale basalaki boyokani.*

13 Mokonzi Salomo azwaki mibali na Yisraele mobimba mpo na kotinda bango na misala ya makasi;+ bazalaki 30 000. 14 Sanza na sanza azalaki kotinda etuluku ya bato 10 000 na Liban. Bazalaki kolekisa sanza moko na Liban, mpe sanza mibale na bandako na bango; mpe Adonirame+ azalaki kokamba bato yango oyo batindamaki na misala ya makasi. 15 Salomo azalaki na basali* 70 000 mpe bato 80 000 oyo bazalaki kokata mabanga+ na bangomba.+ 16 Salomo azalaki mpe na bakambi-basungi 3 300+ oyo bazalaki kokamba bato ya misala. 17 Ndenge mokonzi apesaki bango mitindo, bazalaki kotimola mabanga ya minene, ya ntalo mingi,+ mpe kokata+ yango mpo ezala moboko+ ya ndako yango. 18 Na yango, bato oyo bazalaki kotonga mpo na Salomo mpe baoyo bazalaki kotonga mpo na Hirame elongo na Bagebale+ bazalaki kokata mabanga. Bazalaki kobongisa banzete mpe mabanga mpo na kotonga ndako yango.

6 Salomo abandaki kotonga ndako ya Yehova*+ na mbula ya 480 nsima ya kobima ya Bayisraele* na mokili ya Ezipito.+ Ezalaki na mbula ya minei ya boyangeli na ye lokola mokonzi ya Yisraele, na sanza ya Zive*+ (elingi koloba sanza ya mibale). 2 Ndako oyo Mokonzi Salomo atongelaki Yehova ezalaki na bolai ya mapeko* 60, na bonene ya mapeko 20, mpe na bosanda ya mapeko 30.+ 3 Ndako ya kokɔtela+ oyo ezalaki liboso ya Esika Mosantu* ezalaki na bolai ya mapeko 20; bolai yango ekokanaki na bonene ya ndako.* Bonene na yango longwa liboso ya ndako yango ezalaki mapeko zomi.

4 Asalaki bafɛnɛtrɛ oyo emonanaka monene libándá kasi moke na kati+ mpo na ndako yango. 5 Lisusu, atongaki ndako mosusu oyo ekanganaki na bifelo ya ndako yango; ndako yango mosusu ezingaki bifelo ya ndako, elingi koloba, Esika Mosantu* mpe Esika Eleki Mosantu.*+ Asalaki bashambrɛ na kati ya ndako yango mosusu.+ 6 Bashambrɛ ya eteni ya nse ezalaki na bonene ya mapeko mitano, oyo ya etajɛ ya liboso ezalaki na bonene ya mapeko motoba, mpe oyo ya etajɛ ya mibale ezalaki na bonene ya mapeko nsambo, mpo na libándá ya ndako yango asalaki mabanga oyo ebimá mwa moke na efelo mpo na kosimba mabaya, mpo eloko moko te etɔbɔla bifelo ya ndako.+

7 Ndako yango etongamaki na mabanga oyo basilaki kobongisa,+ yango wana, ntango bazalaki kotonga, makɛlɛlɛ ya bamarto, ya bipasola* to ya bisaleli mosusu ya ebende ezalaki koyokana te. 8 Esika ya kokɔta na eteni ya nse ya ndako mosusu oyo ekanganaki na ndako yango ezalaki na ngámbo ya sudi.*+ Ezalaki mpe na eskalye moko ya nyokanyoka mpo na komata na etajɛ ya liboso, mpe mpo na komata na etajɛ ya mibale. 9 Salomo akobaki kotonga ndako yango mpe asilisaki yango.+ Asalaki nsamba na nzete minene ya sɛdrɛ mpe mabaya mosusu ya sɛdrɛ.+ 10 Atongaki bashambrɛ na mipanzi oyo ekangani na ndako yango;+ mokomoko ezalaki na bosanda ya mapeko mitano, mpe ekanganaki na ndako yango na mabaya ya sɛdrɛ.

11 Na ntango yango, Yehova alobaki na Salomo boye: 12 “Mpo na ndako oyo ozali kotonga, soki otamboli na mibeko na ngai mpe osaleli bikateli na ngai ya lisambisi, mpe otosi mitindo na ngai nyonso mpe olandi yango malamumalamu,+ ngai mpe nakokokisa epai na yo elaka oyo napesaki tata na yo Davidi.+ 13 Mpe nakofanda na kati ya Bayisraele,+ mpe nakosundola te bato na ngai Yisraele.”+

14 Salomo akobaki kotonga ndako yango tii asilisaki yango. 15 Azipaki* bifelo ya kati ya ndako yango na mabaya ya sɛdrɛ. Azipaki bifelo yango na mabaya, banda na pavema ya ndako yango tii na mabaya ya plafɔ. Azipaki mpe pavema ya ndako yango na mabaya ya jenevriye.+ 16 Lisusu, na eteni ya nsima ya ndako yango, atongaki shambrɛ moko ya mapeko 20 na mabaya ya sɛdrɛ, banda na pavema tii na mabaya ya nsamba. Na kati kuna,* asalaki eteni ya kati mpenza:+ Esika Eleki Mosantu.+ 17 Mpe Esika Mosantu,*+ eteni oyo ezalaki liboso na yango, ezalaki mapeko 40. 18 Na mabaya ya sɛdrɛ oyo ezalaki kozipa ndako na kati, basalaki mayemi ya milona ya mbika+ mpe ya fololo+ mpo na koyeisa ndako kitoko. Bifelo nyonso ezipamaki na mabaya ya sɛdrɛ; libanga moko te ezalaki komonana.

19 Na kati ya ndako yango, Salomo abongisaki Esika Eleki Mosantu,*+ mpo na kotya sanduku ya kondimana ya Yehova kuna.+ 20 Esika Eleki Mosantu* ezalaki na bolai ya mapeko 20, bonene ya mapeko 20,+ mpe bosanda ya mapeko 20. Salomo azipaki yango na wolo ya pɛto; azipaki mpe etumbelo+ na mabaya ya sɛdrɛ. 21 Salomo azipaki ndako yango na kati na wolo ya pɛto,+ mpe alekisaki minyɔlɔlɔ ya wolo liboso ya Esika Eleki Mosantu,*+ oyo ezipamaki na wolo. 22 Azipaki ndako yango mobimba na wolo tii ntango ndako yango esilaki; azipaki mpe etumbelo mobimba na wolo,+ oyo ezalaki pembeni ya Esika Eleki Mosantu.*

23 Mpo na Esika Eleki Mosantu,* asalaki bakeruba mibale+ na mabaya ya nzete ya mafuta, mokomoko ezalaki na bolai ya mapeko zomi.+ 24 Lipapu moko ya keruba ezalaki mapeko mitano, mpe lipapu mosusu mapeko mitano. Banda na nsɔngɛ ya lipapu moko tii na nsɔngɛ ya lipapu mosusu ezalaki mapeko zomi. 25 Keruba ya mibale mpe ezalaki mapeko zomi. Bakeruba yango nyonso mibale ezalaki monene ndenge moko mpe ekokanaki. 26 Bolai ya keruba mokomoko ezalaki mapeko zomi. 27 Na nsima, atyaki bakeruba+ yango na Esika Eleki Mosantu.* Mapapu ya bakeruba yango esembolamaki na boye ete lipapu ya keruba moko etutaki efelo moko, mpe lipapu ya keruba mosusu etutaki efelo mosusu. Mapapu mosusu esembolamaki na katikati ya ndako, mapapu ya bakeruba yango etutanaki. 28 Mpe Salomo azipaki bakeruba yango na wolo.

29 Mpe na bifelo ya biteni nyonso mibale* ya ndako, Salomo asalaki mayemi ya bakeruba,+ ya banzete ya mbila,+ mpe ya bafololo.+ 30 Azipaki pavema ya biteni mibale ya ndako yango na wolo. 31 Mpe mpo na ekɔtelo ya Esika Eleki Mosantu,* asalaki baporte na mabaya ya nzete ya mafuta, makonzí ya mipanzi mpe makonzí ya porte, lokola eteni ya mitano.* 32 Baporte yango mibale esalemaki na mabaya ya nzete ya mafuta, mpe asalaki likoló na yango mayemi ya bakeruba, ya banzete ya mbila mpe ya bafololo, mpe azipaki yango na wolo; abakisaki wolo likoló ya bakeruba ná banzete ya mbila. 33 Ezali ndenge wana nde asalaki mpo na ekɔtelo ya Esika Mosantu,* makonzí ya porte oyo esalemi na mabaya ya nzete ya mafuta, oyo ezalaki mpo na eteni ya minei.* 34 Mpe asalaki baporte mibale na mabaya ya jenevriye. Porte mokomoko ezalaki na bizipeli mibale mpe ezalaki kofungwama na bibalukelo.+ 35 Asalaki likoló na yango mayemi ya bakeruba, ya banzete ya mbila, mpe ya bafololo, mpe azipaki nkasa ya wolo na mayemi yango.

36 Atongaki lopango ya kati+ na milɔngɔ misato ya mabanga oyo bakatá mpe na molɔngɔ moko ya mabaya minene ya sɛdrɛ.+

37 Na mbula ya 4 ya boyangeli na ye, na sanza ya Zive,* Salomo atyaki moboko ya ndako ya Yehova;+ 38 mpe na mbula ya 11 ya boyangeli na ye, na sanza ya Bulu* (elingi koloba sanza ya mwambe), asilisaki kotonga ndako yango ná biloko na yango nyonso ya mikemike, kaka ndenge ezalaki na plan.+ Bongo atongaki ndako yango mbula nsambo.

7 Mpe Salomo atongaki ndako na ye;* asalaki mbula 13+ mpo na kosilisa ndako yango mobimba.+

2 Atongaki mpe ndako oyo babengaki Ndako ya Zamba ya Liban;+ ezalaki na bolai ya mapeko 100,* bonene ya mapeko 50, mpe bosanda ya mapeko 30. Ndako yango efandaki likoló ya milɔngɔ minei ya makonzí ya sɛdrɛ, mpe mabaya minene ya sɛdrɛ+ ezalaki likoló ya makonzí yango. 3 Mpo na koyeisa yango kitoko, bazipaki mabaya ya sɛdrɛ likoló ya mabaya minene oyo ezalaki likoló ya makonzí yango; ezalaki 45, elingi koloba 15 na molɔngɔ mokomoko. 4 Ezalaki na milɔngɔ misato ya bafɛnɛtrɛ oyo ezalaki na bakadrɛ, mpe fɛnɛtrɛ mokomoko etalanaki na fɛnɛtrɛ ya ngámbo mosusu. 5 Bikɔtelo nyonso mpe makonzí ya porte ezalaki na bakadrɛ ya karé, ndenge moko na liboso ya bafɛnɛtrɛ oyo etalanaki, oyo ezalaki na milɔngɔ misato.

6 Atongaki mpe Veranda* ya Makonzí oyo ezali na bolai ya mapeko 50 mpe bonene ya mapeko 30. Liboso na yango, ezalaki na veranda mosusu ya moke ná makonzí mpe mwa nsamba liboso na yango.

7 Atongaki mpe Ndako* ya Kiti ya bokonzi,+ oyo ebengami mpe Ndako* ya Kosambisa,+ esika azalaki kosambisa bato. Bazipaki bifelo na yango na mabaya ya sɛdrɛ, banda na pavema tii na mabaya ya nsamba.

8 Ndako* oyo Salomo asengelaki kofanda ezalaki na lopango mosusu,+ mwa mosika na Ndako ya kosambisa, mpe bandako yango esalemaki ndenge moko. Salomo atongaki mpe ndako mosusu ya ndenge wana mpo na mwana ya Farao oyo ye abalaki.+

9 Bandako nyonso wana, atongaki yango na mabanga ya ntalo mingi+ oyo bakatá malamumalamu na sii, na kolanda bolai ná bonene na yango, kobanda na moboko tii na nsuka ya efelo, ezala libándá to na kati, mpe na libándá tii na lopango monene.+ 10 Atongaki moboko ya bandako yango na mabanga ya minene mpe ya ntalo mingi; mabanga mosusu ezalaki mapeko zomi, mpe mosusu ezalaki mapeko mwambe. 11 Likoló na yango, asalaki efelo na mabanga ya ntalo mingi oyo bakatá malamumalamu, mpe na mabaya ya sɛdrɛ. 12 Zingazinga ya lopango ya monene, basalaki bifelo oyo ezalaki na milɔngɔ misato ya mabanga oyo bakatá mpe molɔngɔ moko ya mabaya minene ya sɛdrɛ. Ezalaki kaka ndenge moko na bifelo ya lopango ya kati+ ya ndako ya Yehova, mpe ekɔtelo* ya ndako yango.+

13 Mokonzi Salomo atindaki bato bákende kozwa Hirame+ na Tire. 14 Hirame azalaki mwana ya mwasi moko ya libota ya Nafatali oyo mobali na ye akufá. Tata ya Hirame azalaki moto ya Tire mpe mosali ya biloko ya kwivre.+ Hirame ayebaki mosala malamu, azalaki na mayele mingi+ mpe ayebaki mpenza kosala misala ya ndenge nyonso na kwivre.* Bongo, ayaki epai ya Mokonzi Salomo mpe asalelaki ye mosala na ye nyonso.

15 Anyangwisaki kwivre mpe asalaki na yango makonzí mibale.+ Likonzí mokomoko ezalaki na bolai ya mapeko 18 mpe esɛngaki nsinga moko ya mapeko 12 mpo na komeka bonene ya likonzí mokomoko.*+ 16 Mpe asalaki mitó mibale na kwivre oyo enyangwisami, mpo na kotya yango na nsɔngɛ ya makonzí yango. Motó mokomoko ezalaki na bolai ya mapeko mitano. 17 Na motó ya likonzí mokomoko ezalaki na biloko oyo basalá lokola monyama, oyo basalá na minyɔlɔlɔ ya mikemike.+ Monyama mokomoko ezalaki na biteni nsambo. 18 Asalaki milɔngɔ mibale ya bambuma ya nzete ya grenade zingazinga ya eteni moko ya monyama mokomoko mpo ezipa mitó oyo ezalaki na nsɔngɛ ya makonzí yango; asalaki bongo mpo na mitó ya makonzí nyonso mibale. 19 Mitó oyo ezalaki na nsɔngɛ ya makonzí liboso ya ndako ya kokɔtela basalaki yango lokola fololo lísi, na bosanda ya mapeko minei. 20 Mitó yango ezalaki likoló ya makonzí wana mibale, libumu na yango efandaki likoló ya biloko oyo basalá lokola monyama. Ezalaki na bambuma ya grenade 200 oyo etyami na milɔngɔ zingazinga ya motó mokomoko.+

21 Atɛlɛmisaki makonzí ya ndako ya kokɔtela ya tempelo.*+ Atɛlɛmisaki likonzí ya lobɔkɔ ya mobali* mpe apesaki yango nkombo Yakine,* mpe na nsima, atɛlɛmisaki likonzí ya lobɔkɔ ya mwasi* mpe apesaki yango nkombo Boaze.*+ 22 Mpe nsɔngɛ ya makonzí yango ezalaki lokola fololo lísi. Na ndenge wana nde mosala ya makonzí yango esilaki.

23 Na nsima asalaki Ebombelo monene ya mai* na ebende oyo enyangwisami.+ Ezalaki lokola nzungu, mpe monɔkɔ na yango banda ngámbo tii ngámbo ezalaki mapeko 10, banda na nse tii likoló ezalaki mapeko 5, mpe esɛngaki nsinga ya mapeko 30 mpo na kozinga yango.*+ 24 Zingazinga na nse ya monɔkɔ ya Ebombelo monene ya mai* ezalaki na milɔngɔ mibale ya mayemi ya molona ya mbika,+ mayemi zomi mpo na lipeko moko. Banyangwisaki ebende ya kwivre mpe basalaki ebombelo ná mayemi yango nzela moko. 25 Ebombelo yango efandaki likoló ya bangɔmbɛ-mibali 12 ya kwivre.+ Ngɔmbɛ 3 etali na nɔrdi, 3 etali na wɛsti, 3 etali na sudi, mpe 3 etali na ɛsti; Ebombelo monene ya mai efandaki likoló na yango, mpe bansima ya bangɔmbɛ yango etalaki na katikati. 26 Mpe bonene ya ebende na yango ezalaki tandu moko;* monɔkɔ na yango esalemaki lokola monɔkɔ ya kɔpɔ, lokola fololo lísi. Ezalaki kokɔta bati* 2 000.

27 Na nsima asalaki bashario* zomi+ ya kwivre. Bolai ya shario mokomoko ezalaki mapeko minei, bonene na yango mapeko minei, mpe bosanda na yango mapeko misato. 28 Basalaki bashario yango boye: ezalaki na manzanza na mipanzi mpe ekangisamaki na balatɛ. 29 Mpe na manzanza yango ya mipanzi oyo ekangisamaki na balatɛ, basalaki mayemi ya bankɔsi,+ bangɔmbɛ mpe bakeruba;+ basalaki mpe mayemi yango likoló ya balatɛ. Na likoló mpe na nse ya bankɔsi mpe bangɔmbɛ yango, ezalaki na mitole ya fololo lokola bansinga, ezali kodiembela. 30 Shario mokomoko ezalaki na pine minei ya kwivre ná baakse ya kwivre; biteni na yango minei ya litumu ezalaki bisimbelo na yango. Bisimbelo yango ezalaki na nse ya saani. Mokomoko na yango esalemaki na kwivre oyo banyangwisi ná mitole ya fololo. 31 Monɔkɔ ya saani yango ezalaki na kati ya motole.* Kobanda na nse ya saani yango tii esika motole ebandi, ezalaki lipeko moko. Monɔkɔ ya saani yango ezalaki sɛrklɛ,* esalaki etɛlɛmiselo ya lipeko moko na ndambo, mpe ezalaki na mayemi na monɔkɔ na yango. Mpe manzanza na yango na mipanzi ezalaki karé, kasi sɛrklɛ te. 32 Bapine yango minei ezalaki na nse ya manzanza ya mipanzi ya shario. Ezalaki na bisimbelo oyo ekangisaki bapine yango na shario, mpe bosanda ya pine mokomoko ezalaki lipeko moko na ndambo. 33 Basalaki bapine yango lokola bapine ya likalo. Bisimbelo na yango, bajantɛ na yango, barɛyɔ na yango mpe bamwaye* na yango, nyonso ezalaki ya kwivre oyo banyangwisi. 34 Mpe ezalaki na bisimbelo minei likoló ya matumu minei ya shario mokomoko; banyangwisaki kwivre mpe basalaki bisimbelo yango mbala moko ná shario.* 35 Na likoló mpenza ya shario, ezalaki na motole moko ya sɛrklɛ oyo bosanda na yango ezalaki ndambo ya lipeko moko. Banyangwisaki kwivre mpe basalaki na mbala moko bisimbelo ya motole yango mpe manzanza na yango ya mipanzi ya shario.* 36 Na bisimbelo ya motole mpe na manzanza ya mipanzi ya shario asalaki mayemi ya bakeruba, ya bankɔsi mpe ya nzete ya mbila, na kolanda esika mokomoko oyo ezali polele. Asalaki mpe mayemi ya mitole ya fololo zingazinga na yango.+ 37 Ndenge wana nde asalaki bashario yango zomi.+ Nyonso esalemaki ndenge moko na kwivre oyo banyangwisi;+ ezalaki na bolai mpe bonene ndenge moko, mpe ekokanaki.

38 Asalaki basaani minene zomi ya kwivre.+ Mokomoko na yango ekokaki kokɔta bati 40 mpe ezalaki na bonene ya mapeko minei. Saani moko ezalaki mpo na shario mokomoko; bashario yango ezalaki zomi. 39 Na nsima, atyaki bashario mitano na ngámbo ya lobɔkɔ ya mobali ya ndako yango mpe mitano na ngámbo ya lobɔkɔ ya mwasi. Mpe atyaki Ebombelo monene ya mai* na ngámbo ya lobɔkɔ ya mobali ya ndako yango, na sudi-ɛsti.+

40 Hirame+ asalaki mpe basaani mosusu ya mike, bapau+ mpe mabakuli.+

Na bongo, Hirame asilisaki mosala nyonso oyo Mokonzi Salomo asɛngaki ye asala mpo na ndako ya Yehova.+ Talá biloko oyo asalaki: 41 makonzí mibale+ mpe mitó oyo basalá lokola kibakuli oyo ezalaki na nsɔngɛ ya makonzí yango mibale; minyama mibale+ mpo na kozipa mitó yango mibale oyo basalá lokola kibakuli, oyo ezalaki na nsɔngɛ ya makonzí; 42 mpe mbuma 400 ya nzete ya grenade+ mpo na minyama mibale, milɔngɔ mibale ya bambuma ya nzete ya grenade mpo na monyama mokomoko, mpo na kozipa mitó mibale oyo basalá lokola kibakuli oyo ezalaki likoló ya makonzí mibale; 43 bashario zomi+ ná basaani minene zomi+ likoló ya bashario yango; 44 Ebombelo monene ya mai+ ná bangɔmbɛ 12 oyo ezalaki na nse ya Ebombelo yango; 45 basaani mpo na putulu ya mɔtɔ, bapau, mabakuli, mpe bisaleli na yango nyonso oyo Hirame asalelaki Mokonzi Salomo na kwivre oyo babongisá kitoko, mpo na ndako ya Yehova. 46 Mokonzi azalaki konyangwisa yango mpe kosopa yango na kati ya bambɛki ya mabele,* na etúká ya Yordani, oyo ezali kati na Sukote ná Zaretane.

47 Salomo amekaki te kilo ya bisaleli wana nyonso mpo ezalaki ebele mpenza; bakokaki te koyeba kilo ya kwivre oyo basalelaki.+ 48 Salomo asalaki bisaleli nyonso mpo na ndako ya Yehova: etumbelo+ ya wolo, mesa ya wolo+ mpo na kotya mampa ya kolakisa; 49 bitɛlɛmiselo ya miinda+ ya wolo ya pɛto, mitano na lobɔkɔ ya mobali mpe mitano na lobɔkɔ ya mwasi, oyo ezalaki liboso ya Esika Eleki Mosantu;* bafololo,+ miinda, mpe bapɛnsi ya mike ya wolo;+ 50 basaani minene, biloko ya koboma mɔtɔ,+ mabakuli, bakɔpɔ+ mpe biloko ya kotya mɔtɔ,+ ya wolo ya pɛto; mpe biloko oyo esimbi bibalukelo ya baporte ya ndako ya kati,+ elingi koloba, Esika Eleki Mosantu mpe baporte ya ndako ya tempelo,+ ezalaki ya wolo.

51 Bongo Mokonzi Salomo asilisaki mosala nyonso oyo asengelaki kosala mpo na ndako ya Yehova. Na nsima, Salomo amemaki biloko oyo tata na ye Davidi asantisaki.+ Atyaki palata, wolo, mpe biloko mosusu na bisika ya kobomba biloko ya motuya ya ndako ya Yehova.+

8 Na ntango yango, Salomo ayanganisaki+ bankulutu ya Yisraele, elingi koloba bankumu nyonso ya mabota, mpe bankumu ya batata ya mabota ya Yisraele.+ Bayaki epai ya Mokonzi Salomo na Yerusaleme mpo na kozwa sanduku ya kondimana ya Yehova na Sité ya Davidi,+ elingi koloba na Siona.+ 2 Mibali nyonso ya Yisraele bayanganaki liboso ya Mokonzi Salomo na fɛti* ya sanza ya Etanime,* elingi koloba, na sanza ya nsambo.+ 3 Bongo bankulutu nyonso ya Yisraele bayaki, mpe banganga-nzambe batombolaki Sanduku yango.+ 4 Bamemaki Sanduku ya Yehova, hema ya kokutana,+ mpe bisaleli mosantu nyonso oyo ezalaki na kati ya hema yango. Banganga-nzambe ná Balevi* nde bamemaki yango. 5 Mokonzi Salomo ná liyangani mobimba ya Yisraele oyo abengisaki bazalaki wana liboso ya Sanduku. Bapesaki mbeka ya bampate ná bangɔmbɛ ebele mpenza+ oyo ekokaki kotángama te.

6 Na nsima, banganga-nzambe bakɔtisaki sanduku ya kondimana ya Yehova na esika oyo ebongisami mpo na yango,+ na shambrɛ ya kati mpenza ya ndako, na Esika Eleki Mosantu, na nse ya mapapu ya bakeruba.+

7 Na yango, mapapu ya bakeruba esembolamaki likoló ya esika oyo Sanduku ezalaki, bongo bakeruba ezipaki Sanduku yango ná banzete ya komemela yango.+ 8 Banzete yango+ ezalaki milai, mpe bansɔngɛ na yango ezalaki komonana na Esika Mosantu, oyo ezali liboso ya Esika Eleki Mosantu,* kasi na libándá ezalaki komonana te. Mpe ezali kuna tii na mokolo ya lelo. 9 Eloko moko te ezalaki na kati ya Sanduku, kaka bitanda mibale ya mabanga+ oyo Moize atyaki na kati,+ na Horebe, ntango Yehova asalaki kondimana+ na bato ya Yisraele ntango babimaki na mokili ya Ezipito.+

10 Ntango banganga-nzambe babimaki na esika mosantu, lipata+ etondaki na ndako ya Yehova.+ 11 Banganga-nzambe bakokaki lisusu te kosala mosala na bango mpo na lipata yango, mpo nkembo ya Yehova etondaki na ndako ya Yehova.+ 12 Na ntango yango, Salomo alobaki: “Ee Yehova, olobaki ete okofanda na molili makasi.+ 13 Nalongi kotongela yo ndako moko ya lokumu, mpo ezala esika na yo ya kofanda libela na libela.”+

14 Na nsima, mokonzi abalukaki mpe abandaki kopambola lisangá mobimba ya Yisraele, wana lisangá mobimba ya Yisraele etɛlɛmaki.+ 15 Alobaki: “Tiká Yehova Nzambe ya Yisraele asanzolama, ye oyo na monɔkɔ na ye moko apesaki tata na ngai Davidi elaka, mpe na lobɔkɔ na ye moko akokisi yango, alobaki: 16 ‘Banda mokolo nabimisaki bato na ngai Yisraele na Ezipito, naponaki ata engumba moko te kati na bateritware nyonso ya mabota ya Yisraele mpo na kotonga ndako moko mpo nkombo na ngai efanda wana,+ kasi naponi Davidi mpo azala mokonzi ya bato na ngai Yisraele.’ 17 Mpe tata na ngai Davidi azalaki na mposa makasi na motema na ye, ya kotonga ndako mpo na nkombo ya Yehova Nzambe ya Yisraele.+ 18 Kasi Yehova alobaki na tata na ngai Davidi boye: ‘Ozali na mposa ya kotonga ndako mpo na nkombo na ngai, mpe osali malamu ndenge ozali na mposa yango na motema na yo. 19 Atako bongo, yo okotonga ndako yango te, mwana na yo oyo okobota* nde akotonga ndako mpo na nkombo na ngai.’+ 20 Yehova akokisi elaka na ye oyo apesaki, mpo nazwi esika ya tata na ngai Davidi mpe nafandi na kiti ya bokonzi ya Yisraele, kaka ndenge Yehova alakaki. Lisusu, natongi mpe ndako mpo na nkombo ya Yehova Nzambe ya Yisraele+ 21 mpe nabongisi esika kuna mpo na kotya Sanduku oyo ezali na bitanda ya kondimana+ oyo Yehova asalaki ná bankɔkɔ na biso ntango azalaki kobimisa bango na mokili ya Ezipito.”

22 Na nsima, Salomo atɛlɛmaki liboso ya etumbelo ya Yehova, liboso ya lisangá mobimba ya Yisraele, mpe atombolaki mabɔkɔ na ye na likoló,+ 23 mpe abondelaki boye: “Ee Yehova Nzambe ya Yisraele, Nzambe mosusu lokola yo azali te+ ezala kuna na likoló to awa na mabele. Obatelaka kondimana mpe omonisaka bolingo ya sembo+ epai ya basaleli na yo oyo bazali kotambola liboso na yo na motema na bango mobimba.+ 24 Okokisi elaka oyo opesaki tata na ngai Davidi mosaleli na yo. Opesaki elaka yango na monɔkɔ na yo moko, mpe lelo oyo okokisi yango na lobɔkɔ na yo moko.+ 25 Sikoyo, Ee Yehova Nzambe ya Yisraele, kokisá elaka oyo opesaki mosaleli na yo tata na ngai Davidi ntango olobaki: ‘Ekozala ntango nyonso na moto moko ya libota na yo liboso na ngai mpo na kofanda na kiti ya bokonzi ya Yisraele, kaka soki bana na yo bakebi na nzela na bango mpe batamboli liboso na ngai, kaka ndenge yo otambolaki liboso na ngai.’+ 26 Mpe sikoyo nabondeli yo, Ee Nzambe ya Yisraele, tiká ete elaka oyo opesaki tata na ngai Davidi mosaleli na yo ekokisama.

27 “Kasi yo, Ee Nzambe, okofanda mpenza awa na mabele?+ Talá! Likoló, na bonene na yango nyonso,* ezali kokoka yo te;+ bongo ndako oyo natongi nde ekokoka yo?+ 28 Sikoyo, Ee Yehova Nzambe na ngai, tyá likebi na libondeli na ngai mosaleli na yo mpe kosɛnga na ngai mpo na koluka kondimama, mpe yoká kolela na ngai mpo na kosɛnga lisalisi mpe libondeli oyo nazali kosala liboso na yo lelo. 29 Tiká miso na yo etala ndako oyo butu moi, esika oyo olobaki ete ‘Nkombo na ngai ekozala wana,’+ mpo na koyoka libondeli oyo mosaleli na yo azali kosala, wana atali na ngámbo ya esika oyo.+ 30 Mpe yoká libondeli* ya mosaleli na yo mpe ya bato na yo Yisralele ntango bakobondela yo, wana batali na ngámbo ya esika oyo, tiká ete oyoka kuna na likoló esika oyo ofandaka;+ ɛɛ, tiká ete oyoka mpe olimbisa.+

31 “Soki moto moko asaleli moninga na ye lisumu mpe basɛngi ye alapa ndai,* mpe bandimisi ye mokumba ya ndai yango, soki moto yango ayei liboso ya etumbelo na yo na ndako oyo,+ 32 boye, tiká ete oyoka kuna na likoló, osala mpe osambisa basaleli na yo. Kweisá moto mabe na likambo* mpe tyá mabe na ye na motó na ye moko. Tángá moto oyo asali likambo te* moto ya sembo mpe pesá ye mbano na kolanda bosembo na ye.+

33 “Soki monguna alongi bato na yo Yisraele mpo bakobaki kosalela yo masumu,+ mpe soki bazongeli yo, bakumisi nkombo na yo,+ babondeli yo mpe basɛngi ete bándimama na yo na ndako oyo,+ 34 tiká ete oyoka kuna na likoló, mpe olimbisa lisumu ya bato na yo Yisraele, mpe ozongisa bango na mokili oyo opesaki bankɔkɔ na bango.+

35 “Soki likoló ekangami mpe mbula ezali konɔka lisusu te+ mpo bato na yo bakobaki kosalela yo masumu,+ mpe soki babondeli yo, wana batali na ngámbo ya esika oyo, bakumisi nkombo na yo, mpe batiki lisumu na bango mpo okitisi bango,*+ 36 tiká ete oyoka kuna na likoló, mpe olimbisa lisumu ya basaleli na yo, ya bato na yo Yisraele. Mpo okoteya bango+ nzela ya malamu oyo basengeli kolanda; mpe nɔkisá mbula na mokili+ na yo oyo opesaki bato na yo lokola libula.

37 “Soki nzala, to maladi moko mabe ebimi na ekólo,+ soki mopɛpɛ ya molunge makasi ekaukisi milona, soki koguga,+ mayoyo oyo epumbwaka, to mayoyo ya lokoso ebimi; to soki banguna na bango bazingi moko ya bingumba* ya ekólo na bango, to soki mpasi to maladi ya ndenge nini ebimi,+ 38 Ezala libondeli nini, to lilɔmbɔ nini+ oyo moto moko to bato na yo nyonso Yisraele bakosala (mpo moto na moto ayebi mpasi ya motema na ye)+ ntango bakotombola mabɔkɔ na bango mpe batali na ngámbo ya ndako oyo, 39 tiká ete oyoka kuna na likoló, esika oyo ofandaka,+ mpe olimbisa+ mpe osalisa bango; mpe futá moto na moto na kolanda banzela na ye nyonso,+ mpo oyebi motema ya moto na moto (kaka yo moko nde oyebi malamu motema ya moto nyonso),+ 40 mpo bato na yo bábanga yo mikolo nyonso oyo bakofanda na mokili oyo opesaki bankɔkɔ na biso.

41 “Mpe soki mopaya, oyo azali te moto ya ekólo na yo Yisraele, auti na mboka moko mosika mpo na nkombo na yo+ 42 (mpo bakoyoka nsango ya nkombo na yo monene,+ ya lobɔkɔ na yo ya nguya mpe ya lobɔkɔ na yo oyo esembolami), mpe soki ayei mpe abondeli yo, wana atali na ngámbo ya ndako oyo, 43 tiká ete oyoka kuna na likoló, esika oyo ofandaka,+ mpe salá nyonso oyo mopaya yango akosɛnga yo; na bongo bato ya bikólo nyonso ya mabele bakoyeba nkombo na yo mpe bakobanga yo+ ndenge bato na yo Yisraele babangaka yo, mpe bakoyeba ete ndako oyo natongi ebengami na nkombo na yo.

44 “Soki bato na yo bakei kobunda etumba na monguna na bango na esika nyonso oyo okotinda bango,+ mpe soki babondeli+ Yehova, wana batali na ngámbo ya engumba oyo oponá+ mpe na ngámbo ya ndako oyo natongi mpo na nkombo na yo,+ 45 boye oyoka kuna na likoló libondeli na bango mpe kosɛnga na bango mpo na kondimama, mpe okata likambo mpo na bolamu na bango.

46 “Soki bato na yo basaleli yo lisumu (mpo ezali ata na moto moko te oyo asalaka lisumu te),+ mpe soki osilikeli bango mpe osundoli bango na mabɔkɔ ya banguna, mpe banguna na bango bamemi bango bakangami na mokili na bango, ezala mosika to pene;+ 47 mpe soki bato na yo bakómi na makanisi malamu na mokili oyo bamemaki bango bakangami,+ mpe soki bazongeli yo+ mpe baleleli yo na mokili ya banguna na bango,+ mpe balobi: ‘Tosali lisumu mpe tosali mabe; tosali makambo ya mabe mpenza,’+ 48 mpe soki kuna na mokili oyo banguna bamemaki bango bakangami bazongeli yo na motema na bango mobimba+ mpe na molimo* na bango mobimba, mpe babondeli yo wana batali na ngámbo ya mokili na bango oyo opesaki bankɔkɔ na bango, ya engumba oyo oponá mpe ya ndako oyo natongi mpo na nkombo na yo,+ 49 tiká ete kuna na likoló, esika oyo ofandaka,+ oyoka libondeli na bango mpe kolela na bango, mpe okata likambo mpo na bolamu na bango 50 mpe olimbisa bato na yo oyo basaleli yo lisumu. Limbisá mpe masumu oyo basalaki liboso na yo. Salá ete bato oyo bakangaki bango, báyokela bango mawa. Mpe bakoyokela bango mawa+ 51 (mpo bazali bato na yo mpe libula na yo,+ oyo obimisaki na Ezipito,+ na libulu ya mɔtɔ ya konyangwisa bibende).*+ 52 Tiká ete miso na yo efungwama na libondeli ya mosaleli na yo mpo na koluka kondimama,+ mpe oyoka libondeli ya bato na yo Yisraele ntango nyonso oyo bakobelela yo+ mpo oyokela bango mawa.* 53 Mpo yo nde oponaki bango kati na bato ya bikólo nyonso ya mabele+ mpo bázala bato* na yo moko, ndenge olobaki yango na nzela ya Moize mosaleli na yo ntango obimisaki bankɔkɔ na biso na Ezipito, Ee Yehova Nkolo Mokonzi-Oyo-Aleki-Nyonso.”

54 Ntango kaka Salomo asilisaki kolelela Yehova na libondeli, atɛlɛmaki liboso ya etumbelo ya Yehova, na esika oyo afukamaki mpe atombolaki mabɔkɔ na ye likoló.+ 55 Bongo, atɛlɛmaki mpe apambolaki lisangá mobimba ya Yisraele na mongongo makasi mpe alobaki boye: 56 “Yehova akumisama, mpo apesi bato na ye Yisraele esika ya kopema kaka ndenge alakaki!+ Ata liloba moko te ezangi kokokisama na bilaka na ye nyonso ya malamu oyo alakaki na nzela ya Moize mosaleli na ye.+ 57 Tiká Yehova Nzambe na biso azala na biso kaka ndenge azalaki na bankɔkɔ na biso.+ Atika biso te, asundola biso mpe te.+ 58 Tiká ete abenda mitema na biso epai na ye,+ mpo tótambola na banzela na ye nyonso mpe tótosa mibeko na ye, malako na ye mpe bikateli na ye ya lisambisi, oyo apesaki bankɔkɔ na biso mitindo ete bátosa. 59 Mpe tiká ete Yehova akanisa butu moi libondeli oyo nauti kosala, mpe asala ete likambo ya mosaleli na ye mpe ya bato na ye Yisraele ekatama na bosembo, na kolanda bamposa ya mokolo na mokolo. 60 Boye, bato ya bikólo nyonso ya mabele bakoyeba ete Yehova azali Nzambe ya solo.+ Mosusu azali te!+ 61 Yango wana, tiká ete mitema na bino ezala mobimba*+ epai ya Yehova Nzambe na biso; bótambola na malako na ye mpe bótosa mibeko na ye, ndenge ezali na mokolo ya lelo.”

62 Bongo mokonzi ná Yisraele mobimba bapesaki bambeka ebele liboso ya Yehova.+ 63 Salomo apesaki Yehova bambeka ya kimya:*+ ngɔmbɛ 22 000 mpe mpate 120 000. Na ndenge wana nde mokonzi ná Bayisraele nyonso basalaki fɛti ya bofungoli ndako ya Yehova.+ 64 Na mokolo yango, mokonzi asantisaki katikati ya lopango oyo ezali liboso ya ndako ya Yehova, mpo kuna nde asengelaki kopesa makabo ya mbeka ya kotumba, makabo ya mbuma, mpe biteni ya mafutamafuta ya bambeka ya kimya,* mpo etumbelo ya kwivre+ oyo ezali liboso ya Yehova ekokaki te mpo na mbeka ya kotumba, makabo ya mbuma mpe biteni ya mafutamafuta+ ya bambeka ya kimya.* 65 Na ntango yango, Salomo asalaki fɛti+ elongo na Yisraele mobimba, lisangá moko monene ya bato oyo bautaki na Lebo-hamate* tii na Lobwaku* ya Ezipito.+ Bayanganaki liboso ya Yehova Nzambe na biso mikolo nsambo mpe na nsima mikolo mosusu nsambo; nyonso esali mikolo 14. 66 Na mokolo oyo elandaki,* mokonzi atikaki bato bákende. Bato bapambolaki mokonzi mpe bazongaki na bandako na bango, bazali kosepela mpe koyoka esengo na motema mpo na bolamu nyonso+ oyo Yehova asalelaki mosaleli na ye Davidi mpe bato na ye Yisraele.

9 Ntango kaka Salomo asilisaki kotonga ndako ya Yehova, ndako ya mokonzi,+ mpe eloko nyonso oyo asepelaki kosala,+ 2 Yehova abimelaki Salomo mpo na mbala ya mibale, kaka ndenge abimelaki ye na Gibeone.+ 3 Yehova alobaki na ye: “Nayoki libondeli na yo mpe lilɔmbɔ oyo osali liboso na ngai mpo na koluka kondimama. Nasantisi ndako oyo otongi mpe nkombo na ngai ekozala wana mpo na libela.+ Miso na ngai mpe motema na ngai ekozala wana ntango nyonso.+ 4 Mpe yo, soki otamboli liboso na ngai na motema mobimba+ mpe na bosembo+ lokola tata na yo Davidi atambolaki,+ soki osali makambo nyonso oyo napesi yo mitindo,+ mpe otosi malako na ngai mpe bikateli na ngai ya lisambisi,+ 5 boye nakofandisa kiti ya bokonzi na yo likoló ya Yisraele mpo na libela, kaka ndenge nalakaki tata na yo Davidi ete: ‘Ekozala ntango nyonso na moto moko ya libota na yo oyo akofanda na kiti ya bokonzi ya Yisraele.’+ 6 Kasi soki bino ná bana na bino bopesi ngai mokɔngɔ mpe botiki kolanda ngai, botosi te mitindo na ngai mpe mibeko na ngai oyo napesi bino, mpe bokei kosalela banzambe mosusu mpe kogumbamela bango,+ 7 nakolongola Yisraele na mokili oyo napesá bango,+ mpe ndako oyo nasantisi mpo na nkombo na ngai, nakolongola yango liboso ya miso na ngai.+ Bato ya bikólo nyonso bakobanda kotyola mpe kosɛka Yisraele.*+ 8 Mpe ndako oyo ekotikala esika oyo ebebabebá.+ Moto nyonso oyo akoleka pene na yango akotikala monɔkɔ polele, akobɛta piololo mpe akotuna: ‘Mpo na nini Yehova asali mokili oyo mpe ndako oyo boye?’+ 9 Bongo bakoyanola ye: ‘Ezali mpo basundolaki Yehova Nzambe na bango oyo abimisaki bankɔkɔ na bango na mokili ya Ezipito, mpe mpo bakangamaki na banzambe mosusu, bagumbamelaki bango mpe basalelaki bango. Yango wana Yehova amemeli bango mpasi oyo nyonso.’”+

10 Salomo asalaki mbula 20 mpo na kotonga bandako mibale oyo: ndako ya Yehova mpe ndako ya mokonzi.+ 11 Hirame+ mokonzi ya Tire atindelaki Salomo banzete ya sɛdrɛ mpe banzete ya jenevriye mpe wolo mingi kaka ndenge asɛngaki ye.+ Na yango, Mokonzi Salomo apesaki Hirame bingumba 20 na mokili ya Galile. 12 Bongo Hirame alongwaki na Tire mpo na kokende kotala bingumba oyo Salomo apesaki ye, kasi asepelaki na yango te.* 13 Alobaki: “Ndeko na ngai, oyo bingumba ya ndenge nini opesi ngai?” Yango wana bakómá kobenga yango Mokili ya Kabule* tii na mokolo ya lelo. 14 Hirame atindelaki mokonzi talanta* 120 ya wolo.+

15 Talá lisolo ya bato oyo Mokonzi Salomo atindaki na misala ya makasi+ mpo na kotonga ndako ya Yehova,+ ndako na ye moko,* mwa ngomba ya Milo,*+ efelo ya Yerusaleme, Hazore,+ Megido,+ mpe Gezere.+ 16 (Na etumba moko, Farao mokonzi ya Ezipito amataki kobundisa Gezere, azwaki yango mpe atumbaki yango na mɔtɔ. Abomaki mpe Bakanana+ oyo bazalaki kofanda na engumba yango. Bongo apesaki yango mpo ezala likabo ya bokabwani* epai ya mwana na ye,+ mwasi ya Salomo.) 17 Salomo atongaki lisusu* Gezere, Bete-horone ya Nse,+ 18 Baalate,+ mpe Tamara na esobe, na kati ya mokili, 19 atongaki mpe bingumba mpo na kobomba biloko ya Salomo, bingumba mpo na kobomba makalo na ye,+ bingumba mpo na bato oyo batambolaka na mpunda. Atongaki mpe eloko nyonso oyo azalaki na mposa ya kotonga na Yerusaleme, na Liban, mpe na esika nyonso ya boyangeli na ye. 20 Mpe mpo na bato nyonso oyo batikalaki kati na Baamore, Bahiti, Baperizi, Bahivi, mpe Bayebusi,+ oyo bazalaki bato ya Yisraele te,+ 21 bakitani na bango oyo batikalaki na mokili yango, baoyo Bayisraele bakokaki te kosilisa nyɛɛ, Salomo akómisaki bango baombo mpo básalaka misala ya makasi tii na mokolo ya lelo.+ 22 Kasi Salomo akómisaki ata Moyisraele moko te moombo,+ mpo bazalaki basoda na ye, basaleli na ye, bankumu, bakomanda-basungi, mpe bakonzi ya batambwisi-makalo na ye mpe ya bato na ye oyo batambolaka na mpunda. 23 Bakonzi ya bakambi oyo Mokonzi Salomo atyaki oyo bazalaki kosala mosala, oyo bazalaki kokamba bato, bazalaki 550, oyo bazalaki kosala mosala.+

24 Kasi mwana mwasi ya Farao+ alongwaki na Sité ya Davidi+ mpe akendaki na ndako oyo Salomo atongelaki ye. Na nsima Salomo atongaki mwa ngomba ya Milo.*+

25 Mbala misato na mbula,+ Salomo azalaki kopesa bambeka ya kotumba mpe bambeka ya kimya* likoló ya etumbelo oyo atongelaki Yehova.+ Azalaki mpe kobimisa milinga ya mbeka na etumbelo yango, oyo ezalaki liboso ya Yehova. Bongo Salomo asilisaki kotonga Tempelo.+

26 Mokonzi Salomo asalaki mpe bamasuwa na Ezione-gebere,+ oyo ezali pene na Elote, na bokula ya Mbu Motane, na mokili ya Edome.+ 27 Hirame atindaki basaleli na ye na bamasuwa yango.+ Bazalaki bamatelo oyo bayebi mpenza makambo ya mbu. Atindaki bango mpo básala elongo na basaleli ya Salomo. 28 Bakendaki na Ofire+ mpe kuna bazwaki talanta 420 ya wolo, mpe bamemelaki yango Mokonzi Salomo.

10 Bongo mokonzi-mwasi ya Sheba ayokaki nsango ya Salomo oyo ezalaki kokumisa nkombo ya Yehova.+ Na yango, ayaki mpo na kotuna ye mituna ya makasi mpo na komeka ye.*+ 2 Akómaki na Yerusaleme ná molɔngɔ ya bato ebele mpenza nsima na ye,+ ná bakamela oyo ememaki mafuta ya balsame,+ ná wolo mingi mpenza mpe mabanga ya ntalo. Akɔtaki epai ya Salomo mpe ayebisaki ye makambo nyonso oyo azalaki na yango na motema na ye. 3 Bongo Salomo ayanolaki na mituna na ye nyonso. Ezalaki ata na likambo moko te oyo elekaki makasi* oyo mokonzi akokaki te kolimbolela ye.

4 Ntango mokonzi-mwasi ya Sheba amonaki bwanya nyonso ya Salomo,+ ndako oyo atongaki,+ 5 bilei na mesa na ye,+ ndenge oyo basaleli na ye bafandaki, ndenge oyo basaleli na ye bazalaki kopesa bato biloko na mesa ná molato na bango, bapɛsi-masanga na ye, mpe bambeka na ye ya kotumba oyo azalaki kopesa mbala na mbala na ndako ya Yehova, atikalaki monɔkɔ polele.* 6 Na yango, alobaki na mokonzi Salomo: “Nsango oyo nayokaki na mokili na ngai mpo na makambo minene oyo osali* mpe mpo na bwanya na yo ezalaki solo. 7 Kasi nandimaki nsango yango te tii ngai moko nayei mpe namoni yango na miso na ngai. Mpe talá! oyo bayebisaki ngai ekómi ata katikati te ya makambo oyo nayoki. Bwanya na yo mpe bozwi na yo eleki mosika mpenza nsango oyo nayokaki mpo na yo. 8 Esengo na bato na yo, mpe esengo na basaleli na yo oyo batɛlɛmaka ntango nyonso liboso na yo, mpo na koyoka bwanya na yo!+ 9 Tiká ete Yehova Nzambe na yo asanzolama,+ ye oyo asepeli na yo mpe atye yo na kiti ya bokonzi ya Yisraele. Lokola Yehova alingi Yisraele mpo na libela, aponi yo ozala mokonzi mpo osala ete bosembo mpe boyengebene ezala.”

10 Na nsima, apesaki mokonzi talanta* 120 ya wolo, ebele ya mafuta ya balsame+ ná ebele ya mabanga ya ntalo.+ Banda wana, moto mosusu te amemelá Mokonzi Salomo mafuta ya balsame mingi boye, lokola oyo mokonzi-mwasi ya Sheba amemaki.

11 Bamasuwa ya Hirame oyo ememaki wolo uta na Ofire,+ ememaki mpe uta na Ofire ebele mpenza ya mabaya ya banzete ya algume+ ná mabanga ya ntalo.+ 12 Na mabaya yango ya banzete ya algume, mokonzi asalaki bisimbeli mpo na ndako ya Yehova mpe mpo na ndako ya mokonzi, ata mpe banzɛnzɛ ná bibɛtɛlo ya bansinga mpo na bayembi.+ Banda wana, mabaya ya banzete ya algume lokola oyo wana eyá lisusu te epai ya mokonzi mpe emonaná lisusu te tii na mokolo ya lelo.

13 Mokonzi Salomo mpe apesaki mokonzi-mwasi ya Sheba eloko nyonso oyo asepelaki na yango mpe oyo asɛngaki, longola biloko oyo mokonzi Salomo apesaki ye na bokabi na ye moko.* Nsima na yango, mokonzi-mwasi ya Sheba alongwaki mpe azongaki na mokili na ye, elongo na basaleli na ye.+

14 Kilo ya wolo oyo Salomo azalaki kozwa na mbula moko ezalaki talanta 666 ya wolo,+ 15 longola oyo ezalaki kouta epai ya bato ya mibembo, bato ya mombongo, bakonzi nyonso ya Baarabe, ná baguvɛrnɛrɛ ya ekólo yango.

16 Mokonzi Salomo asalaki banguba minene 200 ya wolo oyo basangisá na ebende mosusu+ (azipaki nguba monene mokomoko na shekele* 600 ya wolo).+ 17 Asalaki mpe banguba mike* 300 ya wolo oyo basangisá na ebende mosusu (azipaki nguba moke mokomoko na mina* misato ya wolo). Na nsima, mokonzi atyaki banguba yango nyonso na Ndako ya Zamba ya Liban.+

18 Mokonzi asalaki mpe kiti moko monene ya bokonzi na mpɛmbɛ ya nzoku,+ mpe azipaki yango na wolo oyo epɛtolami.+ 19 Ezalaki na eskalye ya matambe motoba mpo na kokóma na kiti ya bokonzi, mpe kiti ya bokonzi ezalaki na ezipeli moko na nsima na yango, oyo egumbamá. Ezalaki na mabɔkɔ na ngámbo nyonso mibale, mpe bikeko mibale ya nkɔsi+ etɛlɛmaki pembeni ya mabɔkɔ yango. 20 Mpe ezalaki na bikeko ya nkɔsi 12 oyo etɛlɛmaki na matambe motoba ya eskalye yango; nkɔsi moko ezalaki na nsuka ya litambe mokomoko ya eskalye. Bokonzi mosusu te ezalaki na kiti ya bokonzi oyo basalá ndenge wana.

21 Bakɔpɔ nyonso ya Mokonzi Salomo ezalaki ya wolo, mpe bisaleli nyonso ya Ndako ya Zamba ya Liban+ ezalaki ya wolo ya pɛto. Ezalaki ata na eloko moko te oyo esalemaki na palata, mpo bazalaki kotalela palata lokola eloko mpamba na mikolo ya Salomo.+ 22 Mpo mokonzi azalaki na bamasuwa ya Tarasisi+ na mbu esika moko na bamasuwa ya Hirame. Mbala moko na mbula misato nyonso, bamasuwa ya Tarasisi ezalaki koya na wolo ná palata, mpɛmbɛ ya nzoku,+ bamakako ná bandɛkɛ lipombo.

23 Na yango Mokonzi Salomo alekaki bakonzi mosusu nyonso ya mabele na bozwi+ mpe na bwanya.+ 24 Mpe bato ya mabele mobimba bazalaki koluka kokutana na* Salomo mpo na koyoka bwanya na ye, oyo Nzambe atyaki na motema na ye.+ 25 Moto na moto azalaki komema likabo: biloko ya palata, biloko ya wolo, bilamba, bibundeli, mafuta ya balsame, bampunda ná badɔngi;* bazalaki kosala bongo mbula na mbula.

26 Salomo azalaki se kobakisa makalo mpe bampunda;* akómaki na makalo 1 400 ná bampunda* 12 000.+ Atyaki mosusu na bingumba ya kobomba makalo mpe atikaki mosusu pene na ye, na Yerusaleme.+

27 Mokonzi asalaki ete na Yerusaleme palata ekóma mingi lokola mabanga, mpe mabaya ya sɛdrɛ ekóma mingi lokola banzete ya sikomore ya Shefela.+

28 Bampunda ya Salomo ezalaki kouta na Ezipito, mpe bato ya mombongo ya mokonzi bazalaki kosomba bitonga ya bampunda* na ntalo oyo eyebani.+ 29 Likalo mokomoko oyo euti na Ezipito ezalaki na ntalo ya shekele ya palata 600, mpe mpunda moko na ntalo ya shekele ya palata 150. Na nsima, bazalaki kotɛkɛla yango bakonzi nyonso ya Bahiti+ mpe bakonzi ya Siri.

11 Longola mwana mwasi ya Farao,+ Mokonzi Salomo alingaki mpe basi mingi ya bikólo ya bapaya:+ Bamoabe,+ Baamone,+ Baedome, Basidone,+ ná Bahiti.+ 2 Basi yango bazalaki bato ya bikólo oyo Yehova alobaki na Bayisraele ete: “Bosengeli te kokɔta epai na bango,* mpe bango basengeli te koya epai na bino. Mpo bakobenda mpenza motema na bino mpo na kolanda banzambe na bango.”+ Kasi Salomo akangamaki na bango mpe alingaki bango. 3 Mpe azalaki na basi 700 oyo bazalaki basi ya lokumu mpe basi mosusu* 300. Mokemoke, basi na ye babendaki motema na ye.* 4 Ntango Salomo akómaki mobange,+ basi na ye babendaki* motema na ye mpo akóma kosambela banzambe mosusu.+ Mpe motema na ye ezalaki* mobimba te epai ya Yehova Nzambe na ye, na bokeseni na motema ya tata na ye Davidi. 5 Bongo Salomo abandaki kosambela Ashitorete+ nzambe-mwasi ya Basidone mpe Milikome,+ nzambe ya bosɔtɔ ya Baamone. 6 Mpe Salomo asalaki makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova mpe alandaki ndakisa ya tata na ye Davidi te.+ Salomo asalelaki Yehova na motema mobimba te.

7 Na ntango yango nde Salomo atongaki esika oyo etombwaná+ mpo na Kemoshe, nzambe ya bosɔtɔ ya Moabe, na ngomba oyo etalani na Yerusaleme mpe mpo na Moleke,+ nzambe ya bosɔtɔ ya Baamone.+ 8 Atongelaki mpe basi na ye nyonso ya bikólo ya bapaya bisika oyo etombwaná mpo bátumbaka mbeka oyo ezalaki kobimisa milinga mpo na banzambe na bango.

9 Yehova asilikelaki Salomo, mpo motema na ye etikaki Yehova Nzambe ya Yisraele+ oyo abimelaki ye mbala mibale,+ 10 mpe oyo akebisaki ye ete asengeli te kolanda banzambe mosusu.+ Kasi Salomo atosaki te makambo oyo Yehova apesaki ye mitindo. 11 Yango wana Yehova alobaki na ye: “Lokola osali likambo oyo mpe otosi te kondimana na ngai mpe mibeko na ngai ndenge napesaki yo mitindo, nakobɔtɔla yo bokonzi mpe nakopesa yango moko ya basaleli na yo.+ 12 Nzokande, nakosala yango te ntango ozali naino na bomoi, mpo na elaka oyo napesaki tata na yo Davidi. Nakobɔtɔla bokonzi yango na lobɔkɔ ya mwana na yo,+ 13 kasi nakobɔtɔla ye bokonzi nyonso te.+ Nakopesa mwana na yo libota moko,+ mpo na mosaleli na ngai Davidi mpe mpo na Yerusaleme, engumba oyo naponá.”+

14 Na yango Yehova abimiselaki Salomo motɛmɛli moko:+ Hadade, moto ya Edome, na libota ya mokonzi ya Edome.+ 15 Ntango Davidi alongaki Edome,+ Yoabe mokonzi ya basoda akendaki kokunda bato oyo babomamaki, mpe alukaki koboma mobali nyonso na Edome. 16 (Mpo Yoabe ná limpinga mobimba ya Yisraele bafandaki kuna sanza motoba tii ntango abomaki mobali nyonso na Edome.) 17 Kasi Hadade akimaki elongo na bato mosusu ya Edome oyo bazalaki basaleli ya tata na ye, mpe bakendaki na Ezipito. Na ntango yango, Hadade azalaki naino elenge mobali. 18 Bongo balongwaki na Midiane mpe bakómaki na Parane. Bazwaki bato na Parane+ mpe bakendaki na Ezipito epai ya Farao mokonzi ya Ezipito. Farao apesaki ye ndako, apesaki ye mabele mpe azalaki kopesa ye bilei. 19 Farao asepelaki na Hadade mingi, yango wana abalisaki ye ndeko ya mwasi na ye Tahapenese, mwasi ya mokonzi. 20 Na nsima, ndeko mwasi ya Tahapenese abotelaki Hadade mwana mobali, na nkombo Genubate, mpe Tahapenese abɔkɔlaki ye* na ndako ya Farao. Genubate akolaki na ndako ya Farao esika moko na bana ya Farao.

21 Kuna na Ezipito, Hadade ayokaki ete Davidi akufi*+ mpe ete Yoabe mokonzi ya basoda asili kokufa.+ Yango wana, Hadade alobaki na Farao: “Tiká ngai nakende, mpo nazonga na mboka na ngai.” 22 Kasi Farao alobaki na ye: “Mpo na nini olingi kozonga na mboka na yo? Eloko nini ozangi awa epai na ngai?” Hadade alobaki: “Nazangi eloko te, kasi nabondeli yo, tiká ngai nakende.”

23 Nzambe abimiselaki mpe Salomo motɛmɛli mosusu:+ Rezone mwana ya Eliada, oyo akimaki nkolo na ye Hadadezere+ mokonzi ya Soba. 24 Ntango Davidi alongaki bato ya Soba,*+ Rezone ayanganisaki bato mpe akómaki mokonzi ya etuluku moko ya bapunzi. Bongo bakendaki na Damasi,+ bafandaki kuna, mpe bakómaki koyangela na Damasi. 25 Mpe akómaki monguna ya Yisraele mikolo nyonso ya Salomo. Azalaki kosalela Yisraele makambo ya mabe kaka ndenge Hadade azalaki kosala. Rezone ayinaki mpenza Yisraele ntango azalaki koyangela Siri.

26 Ezalaki mpe na Yeroboame+ mwana ya Nebate, Moefraime moko ya Zereda. Azalaki mosaleli ya Salomo,+ mpe nkombo ya mama na ye ezalaki Zerua, mwasi oyo mobali akufá. Ye mpe atombokelaki mokonzi.*+ 27 Talá ntina oyo atombokelaki mokonzi: Salomo atongaki Mwa Ngomba*+ mpe azipaki lidusu ya Sité ya Davidi tata na ye.+ 28 Yeroboame azalaki mobali ya nguya. Ntango Salomo amonaki ete elenge mobali yango azali moto oyo alingá mosala, akómisaki ye mokɛngɛli+ ya bato oyo baponamaki na libota ya Yozefe mpo na kosalela mokonzi mosala. 29 Na ntango yango, Yeroboame abimaki na Yerusaleme, mpe mosakoli Ahiya+ moto ya engumba Shilo akutanaki na ye na nzela. Ahiya alataki elamba moko ya sika, mpe bazalaki kaka bango mibale na esobe. 30 Ahiya asimbaki elamba yango ya sika oyo alataki mpe apasolaki yango na biteni 12. 31 Bongo alobaki na Yeroboame ete:

“Zwá biteni zomi, mpo talá oyo Yehova Nzambe ya Yisraele alobi: ‘Nazali kokabola bokonzi mpe kolongola yango na lobɔkɔ ya Salomo, mpe nakopesa yo mabota zomi.+ 32 Kasi nakotikela ye libota moko+ mpo na mosaleli na ngai Davidi+ mpe mpo na Yerusaleme, engumba oyo naponá na mabota nyonso ya Yisraele.+ 33 Nakosala bongo mpo batiki ngai+ mpe bazali kogumbamela Ashitorete nzambe-mwasi ya Basidone, Kemoshe nzambe ya Moabe, mpe Milikome nzambe ya Baamone. Batamboli te na banzela na ngai mpo na kosala oyo ezali sembo na miso na ngai, mpe batosi te mibeko na ngai ná bikateli na ngai ya lisambisi ndenge Davidi tata ya Salomo asalaki. 34 Kasi nakobɔtɔla bokonzi nyonso te na lobɔkɔ na ye, mpe nakotika ye azala nkumu mikolo nyonso ya bomoi na ye, mpo na Davidi mosaleli na ngai oyo naponá;+ mpo ye atosaki mitindo na ngai mpe mibeko na ngai. 35 Kasi nakozwa bokonzi na lobɔkɔ ya mwana na ye mpe nakopesa yo yango, mpe okoyangela mabota zomi.+ 36 Nakopesa mwana na ye libota moko, mpo Davidi mosaleli na ngai azala ntango nyonso na mwinda* liboso na ngai na Yerusaleme,+ engumba oyo naponá mpo na kotya nkombo na ngai. 37 Nakopona yo, mpe okoyangela likoló ya nyonso oyo okolinga koyangela,* mpe okokóma mokonzi ya Yisraele. 38 Soki otosi mitindo nyonso oyo nakopesa yo mpe otamboli na banzela na ngai, mpe osali oyo ezali sembo na miso na ngai, soki otosi mibeko na ngai mpe mitindo na ngai, kaka ndenge Davidi mosaleli na ngai asalaki,+ nakozala mpe elongo na yo. Nakosala ete bakitani na yo báyangela mpo na ntango molai kaka ndenge nasali yango mpo na bakitani ya Davidi,+ mpe nakopesa yo Yisraele. 39 Mpe nakosambwisa bakitani ya Davidi mpo na likambo oyo,+ kasi nakosala yango mpo na libela te.’”+

40 Bongo Salomo alukaki koboma Yeroboame, kasi Yeroboame akimaki na Ezipito, epai ya Shishake+ mokonzi ya Ezipito,+ mpe afandaki kuna tii na liwa ya Salomo.

41 Makambo mosusu oyo etali Salomo, ná nyonso oyo asalaki, mpe bwanya na ye, ekomami na buku ya masolo ya kala ya Salomo.+ 42 Salomo ayangelaki Yisraele mobimba na Yerusaleme na boumeli ya mbula 40.* 43 Na nsima, Salomo akufaki* mpe bakundaki ye na Sité ya Davidi tata na ye. Mwana na ye Rehoboame+ akómaki mokonzi na esika na ye.

12 Rehoboame akendaki na Shekeme, mpo Yisraele mobimba eyaki na Shekeme+ mpo na kokómisa ye mokonzi.+ 2 Yeroboame mwana ya Nebate ayokaki likambo yango (na ntango wana azalaki naino na Ezipito mpo akimaki Mokonzi Salomo mpe akómaki kofanda na Ezipito).+ 3 Bongo batindaki bato bábenga ye. Nsima na yango, Yeroboame ná lisangá mobimba ya Yisraele bayaki epai ya Rehoboame mpe balobaki: 4 “Tata na yo akómisaki ekanganeli na biso makasi.+ Kasi yo, soki olɛmbisi mosala makasi oyo tata na yo atyelaki biso mpe okómisi pɛpɛlɛ ekanganeli ya kilo* oyo amemisaki biso, tokosalela yo.”

5 Na yango alobaki na bango: “Bókende mpo na mikolo misato, bongo bózongela ngai.” Na yango bato yango bakendaki.+ 6 Na nsima Mokonzi Rehoboame asololaki na mikóló* oyo bazalaki kosalela tata na ye Salomo ntango azalaki naino na bomoi. Atunaki bango: “Bópesa ngai toli. Napesa bato oyo eyano nini?” 7 Bayanolaki ye: “Soki ondimi kosalela bato oyo makambo ya malamu, mpe osaleli bango makambo oyo basɛngi, mpe soki opesi bango eyano ya malamu, bakozala ntango nyonso basaleli na yo.”

8 Kasi aboyaki kolanda toli oyo mikóló* bapesaki ye, mpe akendaki kosolola na bilenge oyo bakolaki elongo na ye, mpe oyo bazalaki sikoyo basaleli na ye.+ 9 Atunaki bango: “Bato oyo balobi na ngai ete: ‘Lɛmbisá ekanganeli oyo tata na yo atyelaki biso,’ toli nini bokopesa ngai mpo napesa bango eyano?” 10 Bilenge oyo bakolaki na ye balobaki na ye: “Talá oyo osengeli koloba na bato yango oyo balobaki na yo: ‘Tata na yo akómisaki ekanganeli na biso kilo mingi, kasi yo osengeli kokómisa yango pɛpɛlɛ mpo na biso’; talá oyo osengeli koyebisa bango: ‘Mosapi na ngai ya moke ekozala monene koleka loketo ya tata na ngai. 11 Tata na ngai amemisaki bino ekanganeli ya kilo, kasi ngai nakobakisela bino kilo mosusu. Tata na ngai apesaki bino etumbu na fimbo, kasi ngai nakopesa bino etumbu na fimbo oyo ezali na banzubɛ.’”

12 Yeroboame ná bato nyonso bayaki epai ya Mokonzi Rehoboame na mokolo ya misato, kaka ndenge mokonzi alobaki ete: “Bózongela ngai na mokolo ya misato.”+ 13 Kasi mokonzi apesaki bato eyano na maloba makasi, mpe aboyaki kolanda toli oyo mikóló* bapesaki ye. 14 Alandaki toli oyo bilenge bapesaki ye mpe alobaki na bango: “Tata na ngai akómisaki ekanganeli na bino kilo, kasi ngai nakokómisa ekanganeli na bino kilo koleka. Tata na ngai apesaki bino etumbu na fimbo, kasi ngai nakopesa bino etumbu na fimbo oyo ezali na banzubɛ.” 15 Na yango, mokonzi ayokelaki bato te, mpo Yehova nde asalaki ete makambo esalema ndenge wana,+ mpo na kokokisa liloba oyo Yehova alobaki na Yeroboame mwana ya Nebate na nzela ya Ahiya+ moto ya engumba Shilo.

16 Ntango bato ya Yisraele mobimba bamonaki ete mokonzi aboyi koyokela bango, balobaki na ye: “Eloko nini esangisi biso na Davidi? Tokozwa ata libula moko te epai ya mwana ya Yese. Moto na moto akende epai ya banzambe na ye, Ee Yisraele! Sikoyo, tambwisá ndako na yo moko, Ee Davidi!” Na yango, Bayisraele bazongaki na bandako* na bango.+ 17 Kasi Rehoboame akobaki koyangela Bayisraele oyo bazalaki kofanda na bingumba ya Yuda.+

18 Na nsima, Mokonzi Rehoboame atindaki Adorame,+ mokambi ya misala ya makasi, akende na Yisraele mobimba. Kasi babambaki ye mabanga tii akufaki. Bongo Mokonzi Rehoboame amataki nokinoki na likalo na ye mpe akimaki na Yerusaleme.+ 19 Banda wana, Bayisraele batombokelá+ ndako ya Davidi tii na mokolo ya lelo.

20 Ntango kaka Yisraele mobimba eyokaki ete Yeroboame azongi, babengisaki ye na liyangani mpe bakómisaki ye mokonzi ya Yisraele mobimba.+ Ata moto moko te alandaki ndako ya Davidi, longola kaka libota ya Yuda.+

21 Ntango Rehoboame akómaki na Yerusaleme, na mbala moko ayanganisaki libota mobimba ya Yuda mpe ya Benyamina, bato 180 000 oyo babongisami* mpo na etumba, mpo bákende kobundisa bato ya Yisraele mpe bázongisela Rehoboame mwana ya Salomo bokonzi.+ 22 Bongo Nzambe ya solo alobaki na Shemaya+ moto ya Nzambe ya solo ete: 23 “Yebisá Rehoboame mwana ya Salomo mokonzi ya Yuda mpe libota mobimba ya Yuda mpe ya Benyamina ná bato nyonso oyo batikali ete: 24 ‘Talá oyo Yehova alobi: “Bosengeli te komata mpo na kobundisa bandeko na bino, Bayisraele. Moto na moto asengeli kozonga na ndako na ye, mpo ngai nde nasali ete likambo oyo esalema.”’”+ Na yango, batosaki liloba ya Yehova, mpe moto na moto azongaki epai na ye, kaka ndenge Yehova alobaki.

25 Na nsima, Yeroboame atongaki Shekeme*+ na etúká ya ngombangomba ya Efraime mpe afandaki kuna. Nsima na yango, alongwaki kuna mpe akendaki kotonga Penuele.*+ 26 Yeroboame alobaki boye na motema na ye: “Nsukansuka bokonzi ekoki kozonga na ndako ya Davidi.+ 27 Soki bato oyo bazali kaka kokende kopesa mbeka na tempelo ya Yehova na Yerusaleme,+ motema na bango ekozongela mpenza nkolo na bango, Rehoboame mokonzi ya Yuda. Ya solo, bakoboma ngai mpe bakozongela Rehoboame mokonzi ya Yuda.” 28 Nsima ya kosala likita ná bapesi-toli na ye, mokonzi asalaki bana-ngɔmbɛ mibale ya wolo+ mpe alobaki na bato: “Bozali komimonisa mpasi mingi ndenge bomataka tii na Yerusaleme. Ee Yisraele, talá Nzambe na yo oyo abimisaki yo na mokili ya Ezipito!”+ 29 Bongo Yeroboame atyaki ekeko moko na Betele,+ mpe mosusu na Dani.+ 30 Mpe likambo yango ekómaki kosalisa bango lisumu.+ Bato bazalaki kokende tii na Dani mpo na kosambela ekeko ya mwana-ngɔmbɛ oyo ezalaki kuna.

31 Yeroboame asalaki bandako ya losambo na bisika oyo etombwaná. Azwaki bato oyo bazalaki Balevi te+ mpe akómisaki bango banganga-nzambe. 32 Lisusu, Yeroboame aponaki mokolo ya 15 ya sanza ya mwambe mpo na kosala fɛti, lokola oyo ezalaki kosalema na Yuda.+ Apesaki mbeka likoló ya etumbelo oyo asalaki na Betele+ mpo na lokumu ya bikeko ya bana-ngɔmbɛ oyo asalaki. Atyaki banganga-nzambe mpo básalaka mosala na Betele, na bisika oyo etombwaná, oyo ye asalaki. 33 Mpe abandaki kopesa makabo likoló ya etumbelo oyo asalaki na Betele, na mokolo ya 15 ya sanza ya mwambe; sanza oyo ye moko aponaki. Akómisaki yango mokolo oyo Bayisraele basengelaki kosala fɛti. Lisusu, akendaki na etumbelo mpo na kopesa makabo mpe bambeka mpo ebimisa milinga.

13 Moto moko ya Nzambe+ autaki na Yuda mpe akendaki na Betele, ndenge Yehova alobaki na ye. Ntango akómaki kuna, akutaki Yeroboame atɛlɛmi pembeni ya etumbelo+ mpo na kobimisa milinga ya mbeka. 2 Bongo kaka ndenge Yehova alobaki na ye, agangelaki etumbelo yango mpe alobaki: “Ee etumbelo, etumbelo! Talá oyo Yehova alobi: ‘Mwana moko akobotama na libota ya Davidi, nkombo na ye Yosiya!+ Na likoló na yo, akopesa banganga-nzambe ya bisika oyo etombwaná mbeka, baoyo bazali kobimisa milinga ya mbeka likoló na yo, mpe akotumba mikuwa ya bato likoló na yo.’”+ 3 Na mokolo yango, apesaki elembo moko.* Alobaki boye: “Bótala elembo* oyo emonisi ete Yehova nde alobi likambo yango: Etumbelo oyo ekobukana, mpe putulu ya mɔtɔ* oyo ezali likoló na yango ekosopana.”

4 Ntango kaka Mokonzi Yeroboame ayokaki makambo oyo moto ya Nzambe ya solo alobaki ntango agangelaki etumbelo na Betele, mokonzi alongolaki lobɔkɔ na ye na etumbelo mpe asembolelaki yango moto ya Nzambe ya solo, mpe alobaki: “Bókanga ye!”+ Na mbala moko, lobɔkɔ oyo asembolelaki ye ekaukaki,* mpe akokaki lisusu te kozongisa yango epai na ye.+ 5 Bongo etumbelo yango ebukanaki mpe putulu ya mɔtɔ oyo ezalaki na etumbelo esopanaki kaka ndenge moto ya Nzambe ya solo alobaki na kolanda liloba ya Yehova.

6 Mpe mokonzi alobaki na moto ya Nzambe ya solo boye: “Bondelá* Yehova Nzambe na yo mpo ayokela ngai mawa. Nabondeli yo, sɛngá ye asalisa ngai mpo lobɔkɔ na ngai ebonga.”+ Na yango moto ya Nzambe ya solo abondelaki Yehova, mpe lobɔkɔ ya mokonzi ebongaki, ezongaki ndenge ezalaki liboso. 7 Bongo mokonzi alobaki na moto ya Nzambe ya solo: “Yaká tókende na ndako na ngai mpo olya mwa eloko, mpe nakopesa yo likabo.” 8 Kasi moto ya Nzambe ya solo alobaki na mokonzi ete: “Ata soki okaboli bomɛngo na yo na katikati mpe opesi ngai ndambo, nakokende elongo na yo te, nakolya limpa te mpe nakomɛla mai na esika oyo te. 9 Mpo Yehova apesaki ngai mitindo oyo: ‘Osengeli kolya limpa te, komɛla mai mpe te, mpe osengeli te kozonga na nzela oyo oyaki.’” 10 Na yango, alongwaki wana mpe azwaki nzela mosusu. Azongaki te na nzela oyo ayaki na Betele.

11 Mosakoli moko ya mobange azalaki kofanda na Betele. Ntango bana na ye bazongaki na ndako, bayebisaki ye makambo nyonso oyo moto ya Nzambe ya solo asalaki na Betele mokolo wana, mpe maloba oyo alobaki na mokonzi. Nsima ya koyebisa ye makambo yango, 12 atunaki bango: “Moto yango akei nzela nini?” Bongo bana na ye balakisaki ye nzela oyo moto ya Nzambe ya solo oyo autaki na Yuda akendaki. 13 Na yango alobaki na bana na ye: “Bókangisela ngai kiti ya mpunda.” Bakangiselaki ye kiti ya mpunda, mpe amataki likoló na yango.

14 Alandaki moto ya Nzambe ya solo mpe akutaki ye afandi na nse ya nzete moko ya monene. Bongo alobaki na ye: “Yo nde moto ya Nzambe ya solo oyo auti na Yuda?”+ Ayanolaki: “Ɛɛ, ezali ngai.” 15 Alobaki na ye: “Yaká tókende na ndako mpe olya limpa.” 16 Kasi moto ya Nzambe ya solo alobaki na ye: “Nakoki te kozonga elongo na yo, to kokende epai na yo. Nakoki mpe te kolya limpa to komɛla mai elongo na yo na esika oyo. 17 Mpo Yehova apesaki ngai mitindo ete: ‘Osengeli te kolya limpa to komɛla mai kuna. Osengeli mpe te kozonga na nzela oyo oyaki.’” 18 Na yango alobaki na ye: “Ngai mpe nazali mosakoli lokola yo, mpe anzelu moko alobaki na ngai na liloba ya Yehova, ete: ‘Zongisá ye mpe kende na ye na ndako na yo mpo alya limpa mpe amɛla mai.’” (Nzokande akosaki ye.) 19 Bongo azongaki elongo na ye mpe akendaki na ndako na ye mpo na kolya limpa mpe komɛla mai.

20 Wana bafandaki na mesa, liloba ya Yehova eyelaki mosakoli ya mobange oyo azongisaki moto ya Nzambe ya solo, 21 mpe na mongongo makasi, alobaki na moto ya Nzambe ya solo oyo autaki na Yuda ete: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Lokola otombokeli etinda ya Yehova mpe otosi te mitindo oyo Yehova Nzambe na yo apesaki yo, 22 kasi ozongi awa mpo na kolya limpa mpe komɛla mai atako nayebisaki yo ete: “Osengeli te kolya limpa mpe komɛla mai na esika oyo,” ebembe na yo ekokundama na lilita ya bankɔkɔ na yo te.’”+

23 Ntango moto ya Nzambe ya solo asilisaki kolya limpa mpe komɛla, mosakoli ya mobange akangiselaki ye* kiti ya mpunda. 24 Na nsima asimbaki nzela akei. Kasi, nkɔsi moko ekutanaki na ye na nzela mpe ebomaki ye.+ Ebembe na ye elalaki na nzela, mpe mpunda etɛlɛmaki pembeni na yango; nkɔsi wana mpe etɛlɛmaki pembeni ya ebembe yango. 25 Bato oyo bazalaki koleka bamonaki ebembe yango elali na nzela mpe nkɔsi etɛlɛmi pembeni na yango. Bakendaki na engumba oyo mosakoli wana ya mobange azalaki kofanda mpe bayebisaki bato likambo yango.

26 Ntango mosakoli ya mobange* ayokaki yango, na mbala moko alobaki: “Ezali moto ya Nzambe ya solo oyo atombokelaki etinda ya Yehova;+ yango wana Yehova atindi nkɔsi ebundisa ye mpe eboma ye, kaka ndenge Yehova alobaki na ye.”+ 27 Na nsima, alobaki na bana na ye: “Bókangisela ngai kiti ya mpunda.” Bongo bakangiselaki ye kiti ya mpunda. 28 Mpe asimbaki nzela, akei. Akutaki ebembe na ye elali na nzela, mpe mpunda ná nkɔsi etɛlɛmi pembeni ya ebembe yango. Nkɔsi elyaki ebembe yango te, ebomaki mpe mpunda te. 29 Mosakoli ya mobange atombolaki ebembe ya moto ya Nzambe ya solo mpe atyaki yango likoló ya mpunda. Bongo azongaki na ebembe yango na engumba na ye mpo na kolela mpe kokunda yango. 30 Akundaki ye na lilita na ye moko, mpe bazalaki kolela ye boye: “Mawa mingi, Ee ndeko na ngai! Mawa mingi!” 31 Nsima ya kokunda ye, alobaki na bana na ye: “Ntango nakokufa, bosengeli kokunda ngai na esika oyo nakundi moto ya Nzambe ya solo. Bokotya mikuwa na ngai pembeni ya mikuwa na ye.+ 32 Makambo oyo abelelaki mpo na etumbelo ya Betele mpe bandako nyonso ya losambo ya bisika oyo etombwaná+ oyo ezali na bingumba ya Samaria, ndenge Yehova alobaki na ye, ekokokisama mpenza.”+

33 Ata nsima ya makambo wana nyonso, Yeroboame abongwanaki te mpo na kotika nzela na ye ya mabe, kasi na kati ya bato, akómisaki mpe basusu banganga-nzambe mpo na bisika oyo etombwaná.+ Moto nyonso oyo azalaki kosepela kokóma nganga-nzambe, Yeroboame azalaki kokómisa ye nganga-nzambe* mpe koloba: “Tiká ye akóma nganga-nzambe mpo na bisika oyo etombwaná.”+ 34 Lisumu oyo libota ya Yeroboame+ esalaki ememelaki bango libebi mpe esalaki ete básilisa bato nyonso ya libota na ye na mokili mobimba.+

14 Na ntango wana, Abiya mwana ya Yeroboame abɛlaki. 2 Bongo Yeroboame alobaki na mwasi na ye: “Nabondeli yo, kende mpe salá na boye ete bato báyeba te ete ozali mwasi ya Yeroboame; na nsima kende na Shilo. Talá! mosakoli Ahiya azali kuna. Ye nde alobaki na ngai ete nakokóma mokonzi ya bato oyo.+ 3 Zwá mampa zomi, ná bagato, ná molangi moko ya mafuta ya nzoi, mpe kende epai na ye. Bongo ye akoyebisa yo nini ekokómela mwana na biso.”

4 Mwasi ya Yeroboame asalaki kaka ndenge alobaki na ye. Asimbaki nzela akei na Shilo,+ na ndako ya Ahiya. Nzokande, Ahiya azalaki komona lisusu te mpe miso na ye ezalaki koningana lisusu te mpo akómaki mokóló mingi.

5 Kasi Yehova ayebisaki Ahiya: “Talá, mwasi ya Yeroboame azali koya kotuna yo likambo nini ekokómela mwana na ye, mpo azali kobɛla. Nakoyebisa yo makambo oyo okoloba na ye.* Ntango akokóma, akosala ete bato báyeba ye te.”

6 Ntango kaka Ahiya ayokaki makɛlɛlɛ ya makolo ya mwasi yango, wana azalaki kopusana na esika ya kokɔta, alobaki na ye: “Kɔtá, mwasi ya Yeroboame. Mpo na nini osali ete bato báyeba yo te? Nzambe atindi ngai nayebisa yo nsango moko ya mabe. 7 Kende koyebisa Yeroboame ete: ‘Talá oyo Yehova Nzambe ya Yisraele alobi: “Ngai nde naponaki yo na kati ya bato na yo mpe nakómisaki yo mokambi ya bato na ngai Yisraele.+ 8 Na nsima, nabɔtɔlaki bokonzi na libota ya Davidi mpe napesaki yo yango.+ Kasi osali makambo te lokola mosaleli na ngai Davidi. Mpo ye atosaki mibeko na ngai, alandaki ngai na motema na ye mobimba mpe azalaki kosala kaka oyo ezali malamu na miso na ngai.+ 9 Kasi osali makambo ya mabe mpenza koleka bakonzi nyonso oyo bazalaki liboso na yo. Omisaleli nzambe mosusu mpe bikeko ya ebende* mpo na kopesa ngai nkanda.+ Ezali ngai nde opesi mokɔngɔ.+ 10 Yango wana, nazali komemela libota ya Yeroboame mpasi, mpe nakosilisa* mpenza mobali nyonso* na libota ya Yeroboame, ezala oyo azangi mpenza ntina na Yisraele. Lisusu, nakokɔmbɔla mpenza libota na ye+ kaka ndenge bakɔmbɔlaka nyɛi ya nyama tii nyonso ekosila. 11 Moto nyonso ya libota ya Yeroboame oyo akokufa na engumba, bambwa ekolya ye; mpe oyo akokufa na esobe, bandɛkɛ ya likoló ekolya ye, mpo Yehova nde alobi bongo.”’

12 “Sikoyo tɛlɛmá mpe kende na ndako na yo. Ntango kaka okotya makolo na yo na engumba, mwana na bino akokufa. 13 Bato nyonso ya Yisraele bakolela ye mpe bakokunda ye. Mpo, na bato nyonso ya libota ya Yeroboame, kaka ye nde bakokunda na lilita. Mpo, na libota mobimba ya Yeroboame, kaka epai na ye nde Yehova Nzambe ya Yisraele amoni eloko moko ya malamu. 14 Yehova akopona mokonzi moko oyo akoyangela Yisraele. Mokonzi yango akosilisa* libota mobimba ya Yeroboame+ banda na mokolo ya lelo; ɛɛ, kutu akosala yango ata sikoyo! 15 Yehova akobɛta Yisraele, kaka ndenge mai ebɛtaka matiti oyo ezalaka na ebale. Akopikola Yisraele na mokili kitoko oyo apesaki bankɔkɔ na bango,+ mpe akopanza bango tii koleka ngámbo ya Ebale,*+ mpo basali banzete ya losambo,*+ mpe basilikisi Yehova. 16 Mpe akosundola Yisraele mpo na masumu oyo Yeroboame asali mpe oyo asalisi Yisraele.”+

17 Na yango, mwasi ya Yeroboame atɛlɛmaki mpe asimbaki nzela akei na Tireza. Ntango akómaki liboso ya ekɔtelo ya ndako, mwana na bango akufaki. 18 Bongo bakundaki ye, mpe Yisraele mobimba elelaki ye, kaka ndenge Yehova alobaki yango na nzela ya mosaleli na ye mosakoli Ahiya.

19 Makambo mosusu ya lisolo ya Yeroboame, bitumba oyo abundaki+ mpe ndenge oyo ayangelaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele. 20 Yeroboame ayangelaki mbula 22, na nsima akufaki.*+ Mpe mwana na ye Nadabe akómaki mokonzi na esika na ye.+

21 Nzokande, Rehoboame mwana ya Salomo azalaki mokonzi na Yuda. Azalaki na mbula 41 ntango akómaki mokonzi, mpe ayangelaki mbula 17 na Yerusaleme, engumba oyo Yehova aponaki+ na teritware ya mabota nyonso ya Yisraele mpo na kotya nkombo na ye kuna.+ Nkombo ya mama ya Rehoboame ezalaki Naama, Moamone.+ 22 Yuda ezalaki kosala makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova.+ Mpo na masumu oyo basalaki, basilikisaki Nzambe mingi koleka ndenge oyo bankɔkɔ na bango basilikisaki ye.+ 23 Bango mpe bakobaki komitongela bisika oyo etombwaná, makonzí ya losambo mpe banzete ya losambo*+ na ngomba moke nyonso oyo etombwaná+ mpe na nse ya nzete nyonso oyo etondi na nkasa.+ 24 Ezalaki mpe na mibali oyo basalaka bondumba na bisika ya losambo na mokili yango.+ Bato ya Yuda bazalaki kosala makambo nyonso ya bosɔtɔ ndenge moko na bato ya bikólo oyo Yehova abenganaki mpo na kopesa Bayisraele mokili na bango.

25 Na mbula ya mitano ya boyangeli ya Rehoboame, Shishake+ mokonzi ya Ezipito amataki kobundisa Yerusaleme.+ 26 Azwaki biloko ya motuya ya ndako ya Yehova mpe biloko ya motuya ya ndako ya mokonzi.+ Azwaki eloko nyonso, ata mpe banguba nyonso ya wolo oyo Salomo asalaki.+ 27 Bongo na esika na yango, Mokonzi Rehoboame asalaki banguba ya kwivre, mpe apesaki yango na mabɔkɔ ya bakonzi ya bakɛngɛli* oyo bazalaki kokɛngɛla ekɔtelo ya ndako ya mokonzi. 28 Mbala nyonso oyo mokonzi azalaki koya na ndako ya Yehova, bakɛngɛli bazalaki komema banguba yango. Na nsima bazalaki kozongisa yango na mwa ndako ya bakɛngɛli.

29 Makambo mosusu ya lisolo ya Rehoboame, ná nyonso oyo asalaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yuda.+ 30 Etumba ezalaki ntango nyonso kati na Rehoboame ná Yeroboame.+ 31 Na nsima, Rehoboame akufaki mpe bakundaki ye esika moko na bankɔkɔ na ye na Sité ya Davidi.+ Nkombo ya mama na ye ezalaki Naama, Moamone.+ Mpe mwana na ye Abiyame*+ akómaki mokonzi na esika na ye.

15 Na mbula ya 18 ya boyangeli ya Yeroboame+ mwana ya Nebate, Abiyame akómaki mokonzi ya Yuda.+ 2 Ayangelaki mbula misato na Yerusaleme. Nkombo ya mama na ye ezalaki Maaka,+ mwana ya mwana ya Abisalome.* 3 Abiyame asalaki kaka masumu oyo tata na ye asalaki, mpe motema na ye ezalaki* mobimba te epai ya Yehova Nzambe na ye, na bokeseni na motema ya nkɔkɔ na ye Davidi. 4 Kasi Yehova Nzambe ya Davidi apesaki Abiyame mwinda* na Yerusaleme+ na ndenge aponaki mwana na ye azala mokonzi nsima na ye, mpe na ndenge atikaki Yerusaleme ezala kaka engumba-mokonzi. Asalaki bongo mpo na elaka oyo apesaki Davidi.+ 5 Mpo Davidi asalaki makambo oyo ezali malamu na miso ya Yehova. Mikolo nyonso ya bomoi na ye, atosaki makambo nyonso oyo Nzambe apesaki ye mitindo, longola kaka na likambo ya Uriya Mohiti.+ 6 Etumba ezalaki kati na Rehoboame ná Yeroboame, mikolo nyonso ya bomoi ya Rehoboame.+

7 Makambo mosusu ya lisolo ya Abiyame, ná nyonso oyo asalaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yuda.+ Etumba ezalaki mpe kati na Abiyame ná Yeroboame.+ 8 Na nsima, Abiyame akufaki* mpe bakundaki ye na Sité ya Davidi. Mwana na ye Asa+ akómaki mokonzi na esika na ye.+

9 Na mbula ya 20 ya boyangeli ya Yeroboame mokonzi ya Yisraele, Asa akómaki koyangela na Yuda. 10 Ayangelaki mbula 41 na Yerusaleme. Nkombo ya nkɔkɔ na ye ya mwasi ezalaki Maaka,+ mwana ya mwana ya Abisalome.* 11 Asa asalaki makambo oyo ezali sembo na miso ya Yehova,+ lokola nkɔkɔ na ye Davidi. 12 Alongolaki mibali oyo bazalaki kosala bondumba na tempelo na mokili ya Yuda+ mpe alongolaki bikeko nyonso ya bosɔtɔ* oyo bankɔkɔ na ye basalaki.+ 13 Alongolaki ata nkɔkɔ na ye Maaka+ na ebonga na ye ya mama-mokonzi* mpo asalaki ekeko moko ya mbindo mpo na losambo oyo ezalaki kosalema na nzete ya losambo.* Asa abukaki ekeko yango ya mbindo+ mpe atumbaki yango na Lobwaku ya Kidrone.+ 14 Kasi bisika oyo etombwaná elongwaki te na ekólo.+ Atako bongo, motema ya Asa ezalaki mobimba* epai ya Yehova bomoi na ye mobimba.* 15 Mpe Asa akɔtisaki na ndako ya Yehova biloko oyo ye ná tata na ye basantisaki: palata, wolo mpe bisaleli ndenge na ndenge.+

16 Etumba ezalaki ntango nyonso kati na Asa mpe Baasha+ mokonzi ya Yisraele. 17 Mokolo moko Baasha mokonzi ya Yisraele akendaki kobundisa Yuda mpe na nsima atongaki lisusu* engumba,+ mpo moto moko te azala na likoki ya kobima to ya kokɔta na teritware ya Asa mokonzi ya Yuda.+ 18 Na yango, Asa azwaki palata mpe wolo nyonso oyo etikalaki na bisika ya kobomba biloko ya motuya ya tempelo ya Yehova mpe ya ndako ya mokonzi mpe apesaki yango basaleli na ye. Na nsima, Mokonzi Asa atindaki yango epai ya Bene-hadade mwana ya Tabrimone mwana ya Hezione, mokonzi ya Siri,+ oyo azalaki kofanda na Damasi, alobi: 19 “Boyokani* ezali kati na ngai ná yo, mpe kati na tata na ngai ná tata na yo. Natindeli yo likabo ya palata mpe ya wolo. Nabondeli yo, katá boyokani* na yo ná Baasha mokonzi ya Yisraele, mpo alongwa epai na ngai.” 20 Bene-hadade ayokelaki Mokonzi Asa mpe atindaki bakonzi ya mampinga ya basoda na ye mpo bábundisa bingumba ya Yisraele. Bazwaki Iyone,+ Dani,+ Abele-bete-maaka, ná Kinerete mobimba, mpe mokili mobimba ya Nafatali. 21 Ntango Baasha ayokaki bongo, na mbala moko atikaki kotonga* Rama mpe akobaki kofanda na Tireza.+ 22 Na nsima, Mokonzi Asa abengisaki bato nyonso ya Yuda, ata moto moko te azangaki, mpo bámemela ye mabanga mpe mabaya oyo Baasha azalaki kosalela mpo na kotonga Rama. Mokonzi Asa asalelaki yango mpo na kotonga lisusu* Geba+ ya Benyamina, mpe Mizipa.+

23 Makambo mosusu ya lisolo ya Asa, ná nguya na ye nyonso mpe nyonso oyo asalaki, bakisa mpe bingumba oyo atongaki lisusu,* ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yuda. Kasi ntango Asa akómaki mobange abɛlaki maladi na makolo.+ 24 Na nsima, Asa akufaki* mpe bakundaki ye na Sité ya Davidi, esika oyo bakundaki bankɔkɔ na ye. Mpe mwana na ye Yehoshafate+ akómaki mokonzi na esika na ye.

25 Nadabe+ mwana ya Yeroboame akómaki mokonzi ya Yisraele na mbula ya mibale ya Asa mokonzi ya Yuda. Ayangelaki Yisraele mbula mibale. 26 Mpe akobaki kosala makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova. Alandaki ndakisa mabe ya tata na ye+ mpe asalaki kaka lisumu oyo tata na ye asalisaki Yisraele.+ 27 Baasha mwana ya Ahiya ya libota ya Isakare asalelaki Nadabe likita. Baasha abomaki Nadabe na Gibetone+ ya Bafilistia, na ntango oyo Nadabe mpe Yisraele mobimba bazingaki Gibetone. 28 Na ndenge wana nde Baasha abomaki ye mpe akómaki mokonzi na esika na ye. Ezalaki na mbula ya misato ya Asa mokonzi ya Yuda. 29 Ntango kaka Baasha akómaki mokonzi, abomaki libota mobimba ya Yeroboame. Atikaki ata moto moko te na bomoi.* Asilisaki bango nyonso, kaka ndenge Yehova alobaki na nzela ya mosaleli na ye Ahiya moto ya engumba Shilo.+ 30 Esalemaki bongo mpo na masumu oyo Yeroboame asalaki, mpo na masumu oyo asalisaki Yisraele, mpe mpo asilikisaki mpenza Yehova Nzambe ya Yisraele. 31 Makambo mosusu ya lisolo ya Nadabe, ná nyonso oyo asalaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele. 32 Mpe etumba ezalaki ntango nyonso kati na Asa mpe Baasha mokonzi ya Yisraele.+

33 Na mbula ya misato ya Asa mokonzi ya Yuda, Baasha mwana ya Ahiya akómaki mokonzi ya Yisraele mobimba na Tireza, mpe ayangelaki mbula 24.+ 34 Kasi akobaki kosala makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova.+ Alandaki ndakisa mabe ya Yeroboame mpe asalaki kaka lisumu oyo Yeroboame asalisaki Yisraele.+

16 Talá maloba oyo Yehova alobaki mpo na Baasha na nzela ya Yehu+ mwana ya Hanani:+ 2 “Ngai nde nalongolaki yo na putulu mpe nakómisaki yo mokambi ya bato na ngai Yisraele.+ Kasi yo okobi kolanda ndakisa mabe ya Yeroboame mpe otindi bato na ngai Yisraele básala lisumu, mpe basilikisi ngai mpo na masumu na bango.+ 3 Yango wana, nakosilisa Baasha ná libota na ye, mpe nakosala libota na ye kaka ndenge nasalaki libota ya Yeroboame+ mwana ya Nebate. 4 Moto nyonso ya libota ya Baasha oyo akokufa na engumba, bambwa ekolya ye; mpe oyo akokufa na esobe, bandɛkɛ ya likoló ekolya ye.”

5 Makambo mosusu ya lisolo ya Baasha, ná nyonso oyo asalaki, ná nguya na ye, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele. 6 Na nsima, Baasha akufaki* mpe bakundaki ye na Tireza.+ Mwana na ye Ela akómaki mokonzi na esika na ye. 7 Nzokande, liboso makambo oyo esalema, na nzela ya mosakoli Yehu mwana ya Hanani, Yehova asakolaki bitumbu oyo akopesa Baasha ná libota na ye mpo na bantina oyo mibale: mpo na mabe nyonso oyo Baasha asalaki na miso ya Yehova na ndenge asalaki makambo oyo esilikisaki Nzambe kaka ndenge libota ya Yeroboame esalaki, mpe mpo abomaki Nadabe.+

8 Na mbula ya 26 ya boyangeli ya Asa mokonzi ya Yuda, Ela mwana ya Baasha akómaki mokonzi ya Yisraele na Tireza, mpe ayangelaki mbula mibale. 9 Mosaleli na ye Zimiri, mokonzi ya ndambo ya basoda na ye oyo babundaka na makalo, asalelaki ye likita. Na ntango yango, Ela azalaki na Tireza na ndako ya Areza, mokambi ya bato ya ndako ya Mokonzi. Ela amɛlaki mpe alangwaki. 10 Bongo Zimiri akɔtaki kuna mpe abomaki ye.+ Yango esalemaki na mbula ya 27 ya boyangeli ya Asa mokonzi ya Yuda. Na nsima, Zimiri akómaki mokonzi na esika na ye. 11 Ntango kaka afandaki na kiti na ye ya bokonzi, abomaki libota mobimba ya Baasha. Atikaki ata mobali* moko te na bomoi, ezala ndeko* to moninga na ye. 12 Na ndenge wana nde Zimiri asilisaki libota mobimba ya Baasha, kaka ndenge Yehova alobaki mpo na Baasha na nzela ya mosakoli Yehu.+ 13 Esalemaki bongo mpo na masumu oyo Baasha mpe mwana na ye Ela basalaki, mpe mpo na masumu oyo basalisaki Yisraele, ntango basilikisaki Yehova Nzambe ya Yisraele na bikeko na bango ya mpambampamba.+ 14 Makambo mosusu ya lisolo ya Ela, ná nyonso oyo asalaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele.

15 Na mbula ya 27 ya boyangeli ya Asa mokonzi ya Yuda, Zimiri akómaki mokonzi. Ayangelaki mikolo nsambo na Tireza. Na ntango yango, mampinga ya basoda ya Yisraele batyaki kaa mpo na kobundisa Gibetone+ ya Bafilistia. 16 Na nsima, mampinga ya basoda oyo bazalaki na kaa bayokaki nsango ete: “Zimiri asaleli mokonzi likita mpe abomi ye.” Na yango, na mokolo wana na kati ya kaa, basoda nyonso* bazwaki Omiri,+ oyo azalaki mokonzi ya basoda, mpe bakómisaki ye mokonzi ya Yisraele. 17 Na nsima, Omiri ná mampinga nyonso* balongwaki na Gibetone, bamataki mpe bazingaki Tireza. 18 Ntango kaka Zimiri amonaki ete bazwi Tireza, akɔtaki na linɔ́ngi ya ndako ya mokonzi, atumbaki ndako yango mpe akufaki na kati.+ 19 Esalemaki bongo mpo Zimiri asalaki masumu, mpo asalaki makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova na ndenge alandaki ndakisa mabe ya Yeroboame, mpe mpo asalisaki Yisraele lisumu.+ 20 Makambo mosusu ya lisolo ya Zimiri, mpe likita oyo asalelaki mokonzi, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele.

21 Na ntango yango nde bato ya Yisraele bakabwanaki ngámbo mibale. Ngámbo mosusu balandaki Tibini mwana ya Ginate, mpo na kokómisa ye mokonzi, mpe ngámbo mosusu balandaki Omiri. 22 Kasi bato oyo bazalaki kolanda Omiri balongaki bato oyo bazalaki kolanda Tibini mwana ya Ginate. Na yango, Tibini akufaki mpe Omiri akómaki mokonzi.

23 Na mbula ya 31 ya boyangeli ya Asa mokonzi ya Yuda, Omiri akómaki mokonzi ya Yisraele. Ayangelaki mbula 12. Ayangelaki mbula motoba na Tireza. 24 Asombaki ngomba ya Samaria epai ya Shemere na talanta* mibale ya palata, mpe atongaki engumba moko likoló ya ngomba yango. Apesaki engumba yango nkombo Samaria,*+ na kolanda nkombo ya Shemere, oyo azalaki nkolo ngomba yango liboso. 25 Omiri akobaki kosala makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova, mpe asalaki mabe koleka bakonzi nyonso oyo bazalaki liboso na ye.+ 26 Alandaki ndakisa mabe ya Yeroboame mwana ya Nebate mpe asalaki lisumu oyo Yeroboame asalisaki Yisraele, ntango basilikisaki Yehova Nzambe ya Yisraele na bikeko na bango ya mpambampamba.+ 27 Makambo mosusu ya lisolo ya Omiri, ná nyonso oyo asalaki, mpe misala na ye ya nguya, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele. 28 Na nsima, Omiri akufaki* mpe bakundaki ye na Samaria. Mwana na ye Ahaba+ akómaki mokonzi na esika na ye.

29 Ahaba mwana ya Omiri akómaki mokonzi ya Yisraele na mbula ya 38 ya boyangeli ya Asa mokonzi ya Yuda. Ahaba ayangelaki Yisraele na Samaria+ mbula 22. 30 Ahaba asalaki makambo ya mabe mingi mpenza na miso ya Yehova koleka bakonzi nyonso oyo bazalaki liboso na ye.+ 31 Alandaki ndakisa mabe ya Yeroboame+ mwana ya Nebate. Kasi asukaki kaka wana te, abalaki mpe Yezabele,+ mwana ya Etebaala mokonzi ya Basidone,+ mpe akómaki kosalela Baala+ mpe kogumbamela ye. 32 Lisusu, asalaki etumbelo moko mpo na Baala+ na tempelo* oyo atongaki mpo na Baala na Samaria. 33 Ahaba asalaki mpe nzete ya losambo.*+ Ahaba asalaki lisusu makambo mingi ya mabe mpo na kosilikisa Yehova Nzambe ya Yisraele koleka bakonzi nyonso ya Yisraele oyo bazalaki liboso na ye.

34 Ntango Ahaba azalaki koyangela, Hiele moto ya engumba Betele abandaki kotonga lisusu Yeriko. Ntango atyaki moboko na yango, Abirame mwana na ye ya liboso akufaki. Mpe ntango atɛlɛmisaki baporte na yango, Segube mwana na ye ya nsuka akufaki. Esalemaki kaka ndenge Yehova alobaki na nzela ya Yosua mwana ya Nunu.+

17 Mokolo moko, Eliya*+ Motishebe oyo afandaka na Gileade+ alobaki na Ahaba boye: “Lokola Yehova Nzambe ya Yisraele oyo nasalelaka* azali solo na bomoi, mamwɛ ekozala te mpe mbula ekobɛta te na boumeli ya bambula oyo ezali koya, kino mokolo oyo nakoloba ete ezala!”+

2 Bongo Yehova alobaki na Eliya: 3 “Longwá awa, mpe kende na ngámbo ya ɛsti mpe omibomba na Lobwaku* ya Kerite oyo ezali na ɛsti ya Yordani. 4 Okomɛla mai ya mokɛli yango, mpe nakopesa bayanganga* mitindo ete epesaka yo bilei.”+ 5 Na mbala moko alongwaki wana mpe asalaki ndenge Yehova alobaki. Akendaki mpe afandaki na Lobwaku* ya Kerite, na ɛsti ya Yordani. 6 Mpe bayanganga ezalaki komemela ye limpa ná mosuni na ntɔngɔ mpe limpa ná mosuni na mpokwa. Mpe azalaki komɛla mai ya mokɛli.+ 7 Kasi nsima ya mwa mikolo, mai ya mokɛli yango ekaukaki,+ mpo mbula ezalaki kobɛta te na ekólo mobimba.

8 Bongo Yehova alobaki na ye: 9 “Kende na Zarefate ya Sidone, mpe fandá kuna. Talá! Nakopesa mwasi moko oyo mobali akufá mitindo ete apesaka yo bilei.”+ 10 Na yango, akendaki na Zarefate. Ntango akómaki na ekɔtelo ya engumba, amonaki mwasi moko oyo mobali akufá azali kolɔkɔta nkoni. Bongo abengaki ye mpe alobaki: “Nabondeli yo, yelá ngai mwa mai namɛla.”+ 11 Wana mwasi yango azalaki kokende mpo na kozwela ye mai, Eliya abengaki ye mpe alobaki na ye: “Nabondeli yo, yelá ngai mpe mwa eteni ya limpa.” 12 Mwasi yango alobaki: “Lokola Yehova Nzambe na yo azali solo na bomoi, nazali na limpa te. Nazali kaka na mwa farini na elokó ya monene mpe mwa mafuta na elokó ya moke.+ Sikoyo nazali kolɔkɔta mwa nkoni mpo nakende kosala mwa eloko ya kolya mpo na ngai ná mwana na ngai ya mobali. Yango nde bilei na biso ya nsuka. Soki esili, tokokufa na biso.”

13 Bongo Eliya alobaki na ye: “Kobanga te. Kende mpe salá ndenge olobi. Kasi, na farini oyo otikali na yango, salelá ngai naino mwa limpa ya libungutulu mpe memelá ngai yango. Bongo na nsima, okoki kosala mwa eloko mpo na yo ná mwana na yo. 14 Mpo talá oyo Yehova Nzambe ya Yisraele alobi: ‘Farini oyo ezali na elokó ya monene ekosila te, mpe mafuta oyo ezali na elokó ya moke ekosila te tii mokolo oyo Yehova akonɔkisa mbula makasi na mabele.’”+ 15 Bongo akendaki mpe asalaki kaka ndenge Eliya alobaki na ye. Mpe mwasi yango ná bato ya libota na ye mpe Eliya, bakómaki na biloko ya kolya mpo na mikolo mingi.+ 16 Farini oyo ezalaki na elokó ya monene esilaki te, mpe mafuta oyo ezalaki na elokó ya moke esilaki mpe te. Yango esalemaki kaka ndenge Yehova alobaki na nzela ya Eliya.

17 Nsima na yango, mwana ya mwasi yango oyo apesaki Eliya esika ya kofanda abɛlaki. Maladi na ye ekómaki makasi tii akufaki.*+ 18 Na yango, alobaki na Eliya: “Mpo na nini osali ngai boye,* Ee moto ya Nzambe ya solo? Oyei epai na ngai mpo na kopesa ngai etumbu mpo na libunga na ngai mpe koboma mwana na ngai?”+ 19 Kasi Eliya alobaki na ye: “Pesá ngai mwana na yo.” Bongo Eliya azwaki mwana yango na mabɔkɔ ya mama na ye mpe amemaki ye na shambrɛ ya likoló, esika azalaki kofanda, mpe alalisaki ye na mbeto na ye.+ 20 Abelelaki Yehova mpe alobaki: “Ee Yehova Nzambe na ngai,+ omemi mpasi ata epai ya mwasi oyo mobali akufá, esika oyo nazali kofanda, na ndenge otiki ete mwana na ye akufa?” 21 Bongo amitandaki likoló ya mwana yango mbala misato mpe abelelaki Yehova, alobi: “Ee Yehova Nzambe na ngai, nabondeli yo, salá ete mwana oyo azonga na bomoi.” 22 Yehova ayokaki libondeli ya Eliya,+ mpe mwana yango azongaki na bomoi.+ 23 Eliya azwaki mwana yango mpe alongwaki na shambrɛ ya likoló, akitaki ná ye mpe apesaki ye na mama na ye. Eliya alobaki na ye: “Talá, mwana na yo azali na bomoi.”+ 24 Na yango, mwasi yango alobaki na Eliya: “Sikoyo, nandimi mpenza ete ozali moto ya Nzambe+ mpe ete makambo oyo olobaka na nkombo ya Yehova ezali solo.”

18 Nsima ya mwa ntango, na mbula ya misato ya eleko ya kokauka,+ Yehova alobaki na Eliya boye: “Kende kokutana na Ahaba, mpo nakani konɔkisa mbula na mabele.”+ 2 Bongo, Eliya akendaki kokutana na Ahaba. Na ntango wana, nzala ezalaki makasi+ na Samaria.

3 Na ntango yango, Ahaba abengaki Obadia, oyo azalaki mokambi ya ndako ya mokonzi. (Obadia azalaki kobanga Yehova mingi, 4 mpe ntango Yezabele+ azalaki koboma basakoli ya Yehova, Obadia azwaki basakoli 100 mpe abombaki bango: 50 na kati ya mobenga moko mpe 50 na kati ya mobenga mosusu, mpe azalaki kopesa bango limpa ná mai.) 5 Na nsima Ahaba alobaki na Obadia: “Tótambola na ekólo mobimba, na maziba nyonso ya mai mpe na mabwaku* nyonso. Mbala mosusu, tokokuta matiti mingi mpo na koleisa bampunda ná badɔngi* na biso. Soki te, banyama na biso nyonso ekokufa.” 6 Na yango, bakabolaki bisika oyo basengelaki kokende. Ahaba akendaki ye moko na nzela na ye, Obadia mpe akendaki na nzela mosusu.

7 Wana Obadia azalaki na nzela, Eliya akendaki kokutana na ye. Na mbala moko Obadia ayebaki ete ezali Eliya. Na yango afukamaki, atye elongi na nse liboso na ye mpe alobaki: “Ezali yo, nkolo na ngai Eliya?”+ 8 Eliya alobaki na ye: “Ɛɛ, ezali ngai. Kende mpe yebisá nkolo na yo: ‘Eliya azali awa.’” 9 Kasi Obadia alobaki na ye: “Lisumu nini ngai mosaleli na yo nasali mpo opesa ngai na lobɔkɔ ya Ahaba? Soki nasali oyo olobi, Ahaba akoboma ngai! 10 Lokola Yehova Nzambe na yo azali solo na bomoi, nkolo na ngai Ahaba atindi bato na bikólo nyonso mpe na bokonzi nyonso mpo na koluka yo. Ntango bato ya bokonzi to ya ekólo yango bazalaki koloba: ‘Eliya azali awa te,’ Ahaba azalaki kosɛnga bango bálapa ndai ete bamoni yo te.+ 11 Sikoyo ozali koloba na ngai: ‘Kende mpe yebisá nkolo na yo: “Eliya azali awa.”’ 12 Ntango nakolongwa awa, elimo ya Yehova ekomema yo+ na esika oyo nayebi te, mpe soki nayebisi Ahaba ete ozali awa, kasi amoni yo te, na ntembe te akoboma ngai. Nzokande, ngai mosaleli na yo nabangaka Yehova banda bolenge na ngai. 13 Ee nkolo na ngai Eliya, naino bayebisá yo te likambo oyo nasalaki ntango Yezabele azalaki koboma basakoli ya Yehova? Nabombaki basakoli ya Yehova 100: basakoli 50 na kati ya mobenga moko mpe 50 na kati ya mobenga mosusu, mpe nazalaki kopesa bango limpa ná mai.+ 14 Sikoyo ozali koloba na ngai: ‘Kende mpe yebisá nkolo na yo: “Eliya azali awa.”’ Na ntembe te, akoboma ngai.” 15 Kasi Eliya alobaki na ye: “Lokola Yehova ya mampinga oyo nasalelaka* azali solo na bomoi, lelo nakokende kokutana na Ahaba.”

16 Na yango, Obadia akendaki kokutana na Ahaba mpe ayebisaki ye. Bongo, Ahaba akendaki kokutana na Eliya.

17 Ntango kaka Ahaba amonaki Eliya, alobaki na ye: “Nazwi yo! Yo moto omemeli Yisraele mpasi mingi!”

18 Bongo Eliya alobaki: “Ezali ngai te moto namemeli Yisraele mpasi, kasi ezali nde yo ná libota ya tata na yo. Mpo botiki mitindo ya Yehova mpe bokómi kosambela Babaala.+ 19 Sikoyo, yanganisá Yisraele mobimba na Ngomba Karamele+ mpe bengisá basakoli 450 ya Baala, ná basakoli 400 oyo basambelaka na nzete ya losambo;*+ baoyo Yezabele apesaka bilei.” 20 Na yango, Ahaba atindaki maloba epai ya Bayisraele nyonso, mpe ayanganisaki basakoli na Ngomba Karamele.

21 Bongo Eliya apusanaki epai ya bato nyonso mpe alobaki: “Kino ntango nini bokokakatana boye?*+ Soki Yehova azali Nzambe ya solo, bósalela ye;+ kasi soki ezali Baala, bósalela ye!” Kasi, bato bazongiselaki ye ata liloba moko te. 22 Na nsima Eliya alobaki na bato boye: “Natikali kaka ngai moko mosakoli ya Yehova,+ nzokande basakoli ya Baala bazali 450. 23 Bópesa biso bana-ngɔmbɛ mibale ya mibali. Basakoli ya Baala bápona mwana-ngɔmbɛ moko, bákatakata yango mpe bátya yango likoló ya nkoni. Kasi bátya yango mɔtɔ te. Ngai nakozwa mwana-ngɔmbɛ mosusu, mpe nakotya yango likoló ya nkoni. Nakotya yango mɔtɔ mpe te. 24 Na nsima, basakoli ya Baala basengeli kobelela nkombo ya nzambe na bango,+ mpe ngai nakobelela nkombo ya Yehova. Nzambe oyo akotinda mɔtɔ mpo ezikisa bambeka yango, ye nde Nzambe ya solo.”+ Mpe bato nyonso bayanolaki: “Olobi malamu!”

25 Bongo Eliya alobaki na basakoli ya Baala boye: “Bópona liboso mwana-ngɔmbɛ moko mpe bóbongisa yango, mpo bino nde boleki mingi. Kasi bosengeli te kotya mɔtɔ na mbeka na bino. Na nsima, bóbelela nkombo ya nzambe na bino.” 26 Na yango, bazwaki mwana-ngɔmbɛ oyo bapesaki bango, babongisaki yango, mpe babandaki kobelela nkombo ya Baala banda ntɔngɔ tii na midi. Bazalaki koloba: “Ee Baala, yanolá biso!” Kasi bayokaki ata mongongo moko te, mpe ata moto moko te azalaki koyanola bango.+ Bazalaki kotɛngumatɛnguma zingazinga ya etumbelo oyo basalaki. 27 Pene na midi, Eliya abandaki kosɛka bango mpe koloba: “Bóbelela ye na mongongo makasi mpenza, mpo azali nzambe!+ Ekoki kozala ete azali kokanisa makambo mosusu to akei nsima.* To mbala mosusu alali mpɔngi mpe esengeli moto moko alamwisa ye!” 28 Bazalaki kobelela na mongongo makasi mpenza mpe komikatakata nzoto na bambeli mpe na makɔnga, kaka ndenge bamesaná kosala, tii makila ebimaki bango na nzoto mobimba. 29 Midi elekaki, mpe bazalaki kaka koningananingana* lokola basakoli tii na ntango oyo bato bapesaka likabo ya mbuma ya mpokwa. Kasi, mongongo moko te eyokanaki, mpe moto moko te ayanolaki bango; moto moko te atyaki likebi.+

30 Nsukansuka, Eliya alobaki na bato nyonso boye: “Bópusana pene na ngai.” Bongo bango nyonso bapusanaki pene na ye. Na nsima, Eliya abongisaki etumbelo ya Yehova oyo ebukanaki.+ 31 Eliya azwaki mabanga 12, na kolanda motángo ya mabota ya bana ya Yakobo, oyo Yehova alobaki na ye: “Nkombo na yo ekokóma Yisraele.”+ 32 Na mabanga yango, atongaki etumbelo+ mpo na nkombo ya Yehova mpe pembenipembeni ya etumbelo yango atimolaki mwa libulu, oyo ezalaki na bonene ya esika oyo bakoki kolona sea* mibale ya mbuma. 33 Nsima na yango, abongisaki nkoni malamu, akatakataki mwana-ngɔmbɛ mpe atyaki yango likoló ya nkoni.+ Bongo alobaki: “Bótondisa mai na bilokó minei ya minene mpe bósopa yango likoló ya likabo ya kotumba mpe likoló ya nkoni.” 34 Na nsima, alobaki: “Bósala lisusu bongo.” Mpe basalaki lisusu bongo. Alobaki lisusu: “Bósala yango mpo na mbala ya misato.” Mpe basalaki bongo mpo na mbala ya misato. 35 Bongo mai esopanaki zingazinga ya etumbelo. Mpe Eliya atondisaki mwa terase yango na mai.

36 Pene na ntango oyo bapesaka likabo ya mbuma,+ mosakoli Eliya apusanaki liboso ya etumbelo mpe abondelaki boye: “Ee Yehova, Nzambe ya Abrahama,+ ya Yisaka,+ mpe ya Yisraele, tiká bato nyonso báyeba lelo ete ozali Nzambe na Yisraele mpe ete nazali mosaleli na yo. Tiká báyeba ete yo nde otindi ngai nasala makambo oyo nyonso.+ 37 Yanolá ngai, Ee Yehova! Yanolá ngai, mpo bato oyo báyeba ete yo, Yehova, ozali Nzambe ya solo mpe ozali kosalisa bango bázongisa mitema na bango epai na yo.”+

38 Na yango, mɔtɔ ya Yehova eutaki na likoló, ekitaki mpe ezikisaki likabo ya kotumba,+ nkoni, mabanga, ná putulu mpe ekaukisaki mai oyo ezalaki na terase.+ 39 Ntango bato nyonso bamonaki yango, na mbala moko bafukamaki, batye bilongi na nse, mpe balobaki: “Yehova azali Nzambe ya solo! Yehova azali Nzambe ya solo!” 40 Bongo Eliya alobaki na bango: “Bókanga basakoli ya Baala! Ata moko na bango akima te!” Na mbala moko, bakangaki bango. Bongo Eliya akitaki na bango na mokɛli* ya Kishone,+ mpe abomaki bango kuna.+

41 Na nsima, Eliya alobaki na Ahaba: “Matá, lyá mpe mɛlá, mpo nazali koyoka makɛlɛlɛ ya mbula makasi.”+ 42 Na yango, Ahaba amataki mpo na kolya mpe komɛla. Kasi Eliya amataki na nsɔngɛ ya ngomba Karamele mpe agunzamaki na mabele, mpe atyaki elongi na ye na kati ya mabɔlɔngɔ na ye.+ 43 Na nsima alobaki na mosaleli na ye: “Nabondeli yo, matá mpe talá na ngámbo ya mbu.” Bongo amataki mpe atalaki, na nsima alobaki na Eliya: “Namoni ata eloko moko te.” Eliya alobaki na ye mbala nsambo ete “Zongá lisusu.” 44 Na mbala ya nsambo, mosaleli na ye alobaki: “Talá! Mwa lipata moko lokola lobɔkɔ ya moto ezali kouta na mbu mpe ezali komata.” Bongo Eliya alobaki na ye: “Matá mpe yebisá Ahaba boye: ‘Kangisá banyama na likalo na yo! Kitá mpo mbula makasi epekisa yo te kozonga epai na yo!’” 45 Na ntango yango, mapata ya mbula ebandaki komonana, likoló eyindaki, mopɛpɛ ebandaki kopɛpa, mpe mbula makasi mpenza ebandaki konɔka.+ Kasi Ahaba akobaki kokende na likalo na ye tii na Yizireele.+ 46 Yehova apesaki Eliya nguya mingi. Na yango, akangaki elamba na ye na loketo mpe apotaki mbangu liboso ya Ahaba tii na Yizireele.

19 Na nsima Ahaba+ ayebisaki Yezabele+ makambo nyonso oyo Eliya asalaki mpe ndenge abomaki basakoli wana nyonso na mopanga.+ 2 Na yango, Yezabele atindaki momemi-nsango moko aloba na Eliya ete: “Tiká banzambe bápesa ngai etumbu ya makasi soki lobi na ngonga oyo, nasali yo te ndenge osalaki basakoli wana!”* 3 Ntango Eliya ayokaki bongo, abangaki. Na yango, atɛlɛmaki mpe akimaki mpo na kobikisa bomoi* na ye.+ Akómaki na Beere-sheba+ ya Yuda,+ mpe atikaki mosaleli na ye kuna. 4 Eliya atambolaki na esobe mokolo mobimba; akómaki na esika moko mpe afandaki na nse ya nzete moko ya retama. Azalaki kosɛnga liwa.* Alobaki: “Ee Yehova, nalɛmbi! Sikoyo, zwá bomoi* na ngai,+ mpo naleki bankɔkɔ na ngai te.”

5 Na nsima, alalaki na nse ya mwa nzete yango ya retama mpe mpɔngi ezwaki ye. Kasi na mbalakaka, anzelu moko abimelaki ye mpe asimbaki ye.+ Alobaki na ye: “Lamuká mpe lyá.”+ 6 Ntango Eliya alamukaki, amonaki pene na motó na ye limpa moko ya libungutulu likoló ya mabanga oyo ezali na mɔtɔ, mpe elokó moko ya mai. Alyaki, amɛlaki, mpe alalaki lisusu. 7 Na nsima, anzelu yango ya Yehova ayaki lisusu mpo na mbala ya mibale mpe asimbaki Eliya. Alobaki na ye: “Lamuká mpe lyá, mpo ozwa makasi ya kosala mobembo molai oyo ezali kozela yo.” 8 Na yango alamukaki, alyaki mpe amɛlaki. Nsima ya kolya biloko yango, azwaki makasi mpe atambolaki mikolo 40 butu moi tii na Horebe, ngomba ya Nzambe ya solo.+

9 Ntango akómaki kuna, akɔtaki na mobenga+ moko mpe alalaki kuna na butu. Na butu yango, Yehova atunaki ye: “Eliya, ozali kosala nini awa?” 10 Eliya ayanolaki: “Ee Yehova Nzambe ya mampinga, nazali kosalela yo na molende mpenza.+ Kasi bato ya Yisraele basundoli kondimana na yo,+ babuki bitumbelo na yo, mpe babomi basakoli na yo na mopanga,+ mpe natikali kaka ngai moko. Sikoyo bazali koluka koboma ngai.”*+ 11 Kasi Nzambe alobaki na ye: “Bimá mpe tɛlɛmá likoló ya ngomba liboso ya Yehova.” Mpe Yehova azalaki koleka,+ mpe mopɛpɛ moko makasi mpenza ezalaki kopasola bangomba mpe kobuka mabanga liboso ya Yehova,+ kasi Yehova azalaki na kati ya mopɛpɛ yango te. Nsima ya mopɛpɛ yango, koningana ya mabele esalemaki,+ kasi Yehova azalaki na kati ya koningana ya mabele yango te. 12 Nsima ya koningana ya mabele, mɔtɔ epɛlaki,+ kasi Yehova azalaki na kati ya mɔtɔ yango te. Nsima ya mɔtɔ, Eliya ayokaki mongongo moko ya kimya, ya nse.+ 13 Ntango kaka Eliya ayokaki mongongo yango, azipaki elongi na ye na elamba na ye.*+ Abimaki mpe atɛlɛmaki na esika ya kokɔta na mobenga yango. Bongo mongongo moko etunaki ye: “Eliya, ozali kosala nini awa?” 14 Ayanolaki: “Ee Yehova Nzambe ya mampinga, nazali kosalela yo na molende mpenza. Kasi bato ya Yisraele basundoli kondimana na yo,+ babuki bitumbelo na yo, mpe babomi basakoli na yo na mopanga, mpe natikali kaka ngai moko. Sikoyo bazali koluka koboma ngai.”*+

15 Na yango Yehova alobaki na ye: “Zongá, mpe kende na esobe ya Damasi. Ntango okokóma kuna, tyá Hazaele+ mafuta mpo akóma mokonzi ya Siri. 16 Osengeli mpe kotya Yehu,+ mwana ya mwana ya Nimishi, mafuta mpo akóma mokonzi ya Yisraele, mpe Elisha* mwana ya Shafate moto ya engumba Abele-mehola mpo akóma mosakoli na esika na yo.+ 17 Moto oyo akokima mopanga ya Hazaele,+ Yehu akoboma ye.+ Mpe moto oyo akokima mopanga ya Yehu, Elisha akoboma ye.+ 18 Ezali naino na bato 7 000 na Yisraele+ oyo bafukameli Baala te+ mpe oyo bapesi bikeko na ye mapwɛpwɛ te.”+

19 Bongo, Eliya alongwaki wana mpe akendaki. Akutaki Elisha mwana ya Shafate azali kobalola mabele na bangɔmbɛ 24 oyo bakangisi mibalemibale liboso na ye, kasi ye moko azalaki kobalola mabele na bangɔmbɛ mibale ya nsuka. Na yango, Eliya akendaki epai na ye mpe abwakelaki ye elamba na ye.*+ 20 Na mbala moko, Elisha atikaki bangɔmbɛ mpe alandaki Eliya mbangu mpe alobaki na ye: “Nabondeli yo, tiká nakende kolaka tata na ngai ná mama na ngai. Na nsima, nakolanda yo.” Eliya ayanolaki ye: “Kende kolaka bango, mpo napekisi yo te.” 21 Nsima na yango, Elisha azongaki, azwaki bangɔmbɛ mibale oyo bakangisá esika moko mpe apesaki yango mbeka. Apelisaki mɔtɔ na mabaya oyo bakangisaki bangɔmbɛ yango, alambaki misuni na yango, mpe apesaki yango bato oyo bazalaki wana mpe balyaki. Nsima na yango, alandaki Eliya mpe akómaki kosalela ye.+

20 Mokolo moko, Bene-hadade+ mokonzi ya Siri+ ayanganisaki limpinga mobimba ya basoda na ye, ná bakonzi mosusu 32 elongo na ye, ná bampunda mpe makalo na bango. Amataki mpe azingaki+ Samaria+ mpo na kobundisa yango. 2 Bongo atindaki bamemi-nsango na engumba epai ya Ahaba+ mokonzi ya Yisraele mpe alobaki na ye: “Talá oyo Bene-hadade alobi: 3 ‘Palata na yo ná wolo na yo ezali ya ngai, mpe basi na yo oyo baleki kitoko ná bana na yo oyo baleki kitoko, bazali ya ngai.’” 4 Na yango, mokonzi ya Yisraele ayanolaki: “Nkolo na ngai mokonzi, nandimi nyonso oyo olobi. Ngai nazali mosaleli na yo, mpe nyonso oyo nazali na yango ezali ya yo.”+

5 Na nsima bamemi-nsango yango bazongaki lisusu epai ya Ahaba mpe balobaki na ye: “Talá oyo Bene-hadade alobi, ‘Natindelaki yo nsango oyo: “Okopesa ngai palata na yo, wolo na yo, basi na yo, mpe bana na yo.” 6 Kasi lobi, pene na ntango oyo, nakotinda basaleli na ngai epai na yo. Bakoya koluka malamumalamu na ndako na yo mpe na bandako ya basaleli na yo. Bakozwa biloko na yo nyonso ya motuya mpe bakokende na yango.’”

7 Na yango Ahaba mokonzi ya Yisraele abengaki bankulutu nyonso ya mboka mpe alobaki: “Nabondeli bino, bótala bino moko ndenge mobali oyo akani komemela biso mpasi. Atindaki bato mpo na kosɛnga ngai basi na ngai, bana na ngai, palata na ngai, ná wolo na ngai, mpe nandimaki ete nakopesa ye yango.” 8 Bongo bankulutu mpe bato nyonso balobaki na ye: “Kotosa ye te, mpe kopesa ye ata eloko moko te.” 9 Na yango, Ahaba alobaki na bamemi-nsango ya Bene-hadade ete: “Bóyebisa nkolo na ngai mokonzi ete, ‘Nyonso oyo osɛngaki liboso ete mosaleli na yo asala, nakosala. Kasi likambo oyo osɛngi ngai sikoyo, nakoki kosala yango te.’” Bongo bamemi-nsango bakendaki mpe bayebisaki Bene-hadade makambo yango.

10 Bongo Bene-hadade atindaki bato báyebisa ye: “Tiká banzambe bápesa ngai etumbu ya makasi soki nabebisi Samaria te! Kutu limpinga ya basoda na ngai ezali monene mingi, yango wana soda na ngai mokomoko akokoka te kotondisa na lobɔkɔ na ye putulu ya Samaria, mpo ekozala moke.” 11 Mokonzi ya Yisraele ayanolaki: “Bóyebisa ye ete, ‘Moto oyo azali kolata molato ya etumba amikumisa te lokola moto oyo azali kolongola yango.’”+ 12 Ntango Bene-hadade ayokaki nsango yango, azalaki komɛla ná bakonzi mosusu na kati ya bahema* na bango. Na mbala moko, alobaki na basaleli na ye: “Bómibongisa mpo na etumba!” Bongo, bamibongisaki mpo na kobundisa engumba yango.

13 Kasi mosakoli moko ayaki epai ya Ahaba+ mokonzi ya Yisraele mpe alobaki na ye: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Omoni ebele ya bato oyo? Talá, nakopesa bango lelo na lobɔkɔ na yo, bongo okoyeba ete nazali Yehova.’”+ 14 Ahaba atunaki ye: “Nakolonga na nzela ya nani?” Mosakoli yango ayanolaki: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Na nzela ya basaleli ya bankumu ya bitúká na yo.’”* Bongo Ahaba atunaki ye: “Nani akobanda etumba?” Mosakoli ayanolaki: “Ezali yo!”

15 Bongo Ahaba atángaki basaleli ya bankumu ya bitúká: bazalaki 232. Na nsima, atángaki mpe mibali nyonso ya Yisraele: bazalaki 7 000. 16 Balongwaki na engumba na midi, wana Bene-hadade azalaki kolangwa masanga na kati ya bahema* elongo na bakonzi 32 oyo bazalaki kosalisa ye. 17 Ntango basaleli ya bankumu ya bitúká babimaki na engumba, Bene-hadade atindaki bato bákende kotala nini ezali koleka. Bato yango bayebisaki ye: “Basoda babimi na Samaria.” 18 Bongo Bene-hadade alobaki: “Soki babimi mpo na koluka kimya, bókanga bango kaka, bóboma bango te. Soki mpe babimi mpo na etumba, bókanga bango mpe kaka, bóboma bango te.” 19 Kasi ntango basaleli ya bankumu ya bitúká mpe mampinga ya basoda oyo ezalaki kolanda bango babimaki na engumba, 20 mokomoko na bango abomaki monguna. Bongo bato ya Siri bakimaki,+ mpe Bayisraele balandaki bango. Bene-hadade mokonzi ya Siri akimaki likoló ya mpunda, elongo na basoda na ye mosusu oyo batambolaka na mpunda. 21 Kasi mokonzi ya Yisraele abimaki na engumba mpe azalaki koboma basoda ya Siri oyo batambolaka na bampunda mpe na makalo. Abomaki ebele mpenza ya bato ya Siri.

22 Na nsima, mosakoli+ yango akendaki kokutana na mokonzi ya Yisraele mpe alobaki na ye: “Kende komibongisa lisusu malamu, mpe kanisá malamu oyo okosala.+ Mpo na ebandeli ya mbula oyo ezali koya,* mokonzi ya Siri akoya lisusu kobundisa yo.”+

23 Bongo, bapesi-toli ya mokonzi ya Siri balobaki na ye: “Nzambe na bango azali Nzambe moko ya bangomba. Yango wana balongi biso. Kasi soki tobundisi bango na mabele ya patatalu, tokolonga bango. 24 Lisusu, salá boye: Longolá bakonzi nyonso+ oyo bazalaki na etumba, mpe tyá baguvɛrnɛrɛ na esika na bango. 25 Na nsima, yanganisá* limpinga ya basoda oyo ekokani na limpinga ya basoda oyo bakweaki na etumba. Esengeli kozala na bampunda mpe makalo ndenge moko na limpinga ya liboso. Soki tobundisi bango na mabele ya patatalu, na ntembe te tokolonga bango.” Na yango, Bene-hadade ayokaki toli na bango mpe asalaki kaka bongo.

26 Na ebandeli ya mbula,* Bene-hadade ayanganisaki basoda ya Siri mpe akendaki na Afeke+ mpo na kobundisa Yisraele. 27 Mokonzi ya Yisraele mpe ayanganisaki basoda na ye, apesaki bango bilei oyo esengeli, mpe bakendaki kobunda na basoda ya Siri. Ntango basoda ya Yisraele batyaki kaa liboso na bango, bazalaki lokola mwa bitonga mike mibale ya bantaba, nzokande basoda ya Siri batondaki na mboka.+ 28 Bongo moto ya Nzambe ya solo akendaki epai ya mokonzi ya Yisraele mpe alobaki na ye: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Lokola bato ya Siri balobi: “Yehova azali Nzambe ya bangomba, kasi Nzambe ya mokili patatalu te,” nakopesa mpenza ebele ya bato oyo na lobɔkɔ na yo.+ Mpe bokoyeba mpenza ete nazali Yehova.’”+

29 Limpinga mokomoko efandaki na kaa na yango na boumeli ya mikolo nsambo. Kaa ya basoda ya Yisraele etalanaki na kaa ya basoda ya Siri. Na mokolo ya nsambo, etumba ebandaki. Kaka na mokolo moko, basoda ya Yisraele babomaki* basoda ya Siri 100 000 oyo batambolaka na makolo. 30 Mpe baoyo batikalaki bakimaki na engumba Afeke.+ Kasi efelo ekwelaki bato 27 000 kati na mibali oyo batikalaki. Bene-hadade mpe akimaki mpe akɔtaki na engumba. Akendaki komibomba na shambrɛ ya kati mpenza.

31 Bongo bapesi-toli na ye balobaki na ye: “Talá, toyoki ete bakonzi ya Yisraele bayokelaka bato mawa.* Tobondeli yo, tiká tólata ngɔtɔ* na loketo na biso mpe bansinga na mitó na biso, mpe tókende epai ya mokonzi ya Yisraele. Mbala mosusu akotika yo na bomoi.”*+ 32 Na yango, balataki ngɔtɔ* na loketo na bango ná bansinga na mitó na bango, mpe bakendaki epai ya mokonzi ya Yisraele mpe balobaki na ye: “Mosaleli na yo Bene-hadade alobi: ‘Nabondeli yo, tiká ngai na bomoi.’”* Ahaba alobaki: “Bene-hadade azali naino na bomoi? Azali ndeko na ngai.” 33 Mibali wana bazwaki yango lokola elembo moko ya malamu mpe bamonaki mbala moko ete mokonzi ayebi makambo oyo azali koloba, bongo balobaki na ye: “Bene-hadade azali ndeko na yo.” Na yango, Ahaba alobaki: “Bókende kozwa ye mpe bóya na ye.” Bongo Bene-hadade abimaki mpe ayaki epai ya Ahaba, mpe Ahaba amatisaki ye na likalo na ye.

34 Bongo Bene-hadade alobaki na ye: “Nakozongisa bingumba oyo tata na ngai abɔtɔlaki tata na yo, mpe okoki kosala bazando* na Damasi, kaka ndenge tata na ngai asalaki yango na Samaria.”

Ahaba ayanolaki: “Lokola tosali boyokani,* nakotika yo okende.”

Na ndenge wana nde Ahaba asalaki kondimana na Bene-hadade mpe atikaki ye akende.

35 Na etinda ya Yehova, moko ya bana ya basakoli*+ alobaki na moninga na ye: “Nabondeli yo, bɛtá ngai.” Kasi moninga na ye aboyaki kobɛta ye. 36 Bongo alobaki na moninga yango ete: “Lokola oboyi koyoka mongongo ya Yehova, ntango kaka okolongwa epai na ngai, nkɔsi moko ekoboma yo.” Na yango, ntango kaka alongwaki epai na ye, nkɔsi moko elandaki ye mpe ebomaki ye.

37 Na nsima, amonaki moto mosusu mpe alobaki na ye: “Nabondeli yo, bɛtá ngai.” Bongo moto yango abɛtaki ye mpe azokisaki ye.

38 Na nsima, mosakoli yango akendaki kozela mokonzi pembeni ya nzela. Akangaki eteni ya elamba na miso na ye mpo báyeba ye te. 39 Ntango mokonzi azalaki koleka, mosakoli yango abelelaki mokonzi mpe alobaki: “Mosaleli na yo azalaki kokende na esika oyo etumba ezalaki konginda makasi, bongo soda moko alongwaki na esika ya etumba mpe amemelaki ngai mokangami moko, alobi: ‘Kɛngɛlá moto oyo. Soki kaka akimi, okokufa na esika na ye,*+ to okofuta talanta moko* ya palata.’ 40 Mpe ntango nazalaki kosala mosala epai na epai, moto yango akimaki.” Na yango Mokonzi ya Yisraele alobaki na ye: “Yo moko okati likambo na yo; etumbu na yo yango wana!” 41 Bongo alongolaki nokinoki eteni ya elamba oyo ezalaki na miso na ye, mpe mokonzi ya Yisraele ayebaki ete azali moko ya basakoli.+ 42 Alobaki na mokonzi boye: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Lokola okimisi moto oyo nalobaki ete asengeli kobomama,+ okokufa na esika na ye*+ mpe bato na yo bakokufa na esika ya bato na ye.’”+ 43 Na yango mokonzi ya Yisraele akendaki na ndako na ye na Samaria,+ na nkanda mpe na mawa.

21 Nsima ya makambo wana, likambo moko ebimaki mpo na elanga ya vinyo ya Nabote Moyizireele. Elanga yango ezalaki na Yizireele,+ pembeni ya ndako ya Ahaba, mokonzi ya Samaria. 2 Ahaba alobaki na Nabote: “Pesá ngai elanga na yo ya vinyo, nakómisa yango elanga ya ndunda, mpo ezali pene na ndako na ngai. Mpe na esika na yango, nakopesa yo elanga mosusu ya vinyo ya malamu koleka. To soki olingi, nakopesa yo mbongo oyo ekokani na motuya na yango.” 3 Kasi Nabote ayanolaki Ahaba ete: “Nakoki kokanisa ata moke te kopesa yo libula ya bankɔkɔ na ngai, mpo Yehova apekisá kosala bongo.”+ 4 Bongo Ahaba akɔtaki na ndako na ye, akangi elongi mpe alɛmbi nzoto, mpo Nabote Moyizireele alobaki na ye: “Nakopesa yo libula ya bankɔkɔ na ngai te.” Na nsima alalaki na mbeto na ye, abalolaki elongi na ye mpo atala bato te, mpe aboyaki kolya.

5 Mwasi na ye Yezabele+ akɔtaki mpo na kotala ye mpe atunaki ye: “Mpo na nini ozali* mawamawa mpe oboyi kolya?” 6 Azongisaki: “Ezali mpo nalobaki na Nabote Moyizireele ete: ‘Tɛkelá ngai elanga na yo ya vinyo. To soki olingi, tiká napesa yo elanga mosusu ya vinyo na esika na yango.’ Kasi ye alobaki na ngai: ‘Nakopesa yo elanga na ngai ya vinyo te.’” 7 Mwasi na ye Yezabele alobaki na ye: “Yo ozali mokonzi ya Yisraele te? Tɛlɛmá, lyá mwa eloko, mpe kitisá motema. Ngai moko nakopesa yo elanga ya vinyo ya Nabote Moyizireele.”+ 8 Na yango Yezabele akomaki mikanda na nkombo ya Ahaba, atyaki yango kashɛ ya Ahaba,+ mpe atindaki mikanda yango epai ya bankulutu+ mpe bankumu oyo bazalaki kofanda engumba moko ná Nabote. 9 Na mikanda yango, akomaki: “Bóyebisa bato bákila bilei, mpe bófandisa Nabote liboso ya bato nyonso. 10 Bófandisa mibali mibale oyo bazali bato ya mpambampamba, mpe báfunda Nabote+ mpe báloba: ‘Olakeli Nzambe mabe mpe olakeli mokonzi mabe!’+ Na nsima, bóbimisa ye libándá ya engumba mpe bóbamba ye mabanga tii akokufa.”+

11 Na yango mibali ya engumba, elingi koloba bankulutu mpe bankumu oyo bazalaki kofanda na engumba moko na Nabote, basalaki kaka ndenge Yezabele akomaki na mikanda oyo atindelaki bango. 12 Bayebisaki bato bákila bilei mpe bafandisaki Nabote liboso ya bato nyonso. 13 Na nsima mibali mibale oyo bazalaki bato ya mpambampamba bakɔtaki mpe bafandaki liboso ya Nabote. Babandaki kopesa litatoli mpo na kofunda Nabote na miso ya bato, ete: “Nabote alakeli Nzambe mabe mpe alakeli mokonzi mabe!”+ Nsima na yango, babimisaki Nabote libándá ya engumba mpe babambaki ye mabanga tii akufaki.+ 14 Bongo batindelaki Yezabele maloba oyo: “Babambi Nabote mabanga mpe akufi.”+

15 Ntango kaka Yezabele ayokaki ete babambi Nabote mabanga mpe akufi, alobaki na Ahaba boye: “Kende kozwa elanga ya vinyo ya Nabote moto ya Yizireele;+ elanga oyo aboyaki kotɛkela yo, mpo Nabote azali lisusu na bomoi te; akufi.” 16 Ntango kaka Ahaba ayokaki ete Nabote akufi, akendaki na elanga ya vinyo ya Nabote Moyizireele mpo na kozwa yango.

17 Kasi Yehova alobaki na Eliya+ Motishebe ete: 18 “Kende na Samaria kokutana na Ahaba mokonzi ya Yisraele.+ Azali na elanga ya vinyo ya Nabote, akei kuna mpo na kozwa yango. 19 Osengeli koloba na ye boye, ‘Talá oyo Yehova alobi: “Obomi moto+ mpe lisusu ozwi mabele na ye?”’+ Na nsima, lobá na ye: ‘Talá oyo Yehova alobi: “Na esika oyo bambwa elɛmbɔlaki makila ya Nabote, bambwa ekolɛmbɔla mpe makila na yo.”’”+

20 Ahaba alobaki na Eliya: “Aa monguna na ngai, ozwi ngai mpenza!”+ Eliya ayanolaki: “Ɛɛ, nazwi yo. Nzambe alobi: ‘Mpo otingami* na kosala makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova,+ 21 talá, nazali komemela yo mpasi; nakokɔmbola yo mpenza mpe nakosilisa na libota na yo mobali nyonso,*+ ezala oyo azangi makoki mpe azangi ntina na Yisraele.+ 22 Mpe nakosala libota na yo kaka ndenge nasalaki libota ya Yeroboame+ mwana ya Nebate mpe libota ya Baasha+ mwana ya Ahiya, mpo olamwisi nkanda na ngai mpe osalisi Yisraele lisumu.’ 23 Mpe mpo na Yezabele, Yehova alobi: ‘Bambwa ekolya Yezabele na eteni ya mabele ya Yizireele.+ 24 Moto nyonso ya libota ya Ahaba oyo akokufa na engumba, bambwa ekolya ye; mpe moto nyonso oyo akokufa na esobe, bandɛkɛ ya likoló ekolya ye.+ 25 Ya solo, moto moko te azalaki mabe lokola Ahaba,+ oyo azalaki kolinga kaka kosala* makambo oyo ezali mabe na miso ya Yehova, mpo mwasi na ye Yezabele+ azalaki kotinda ye asala mabe yango. 26 Asalaki mabe na ndenge ya nsɔmɔ mpenza mpo azalaki kosambela bikeko ya bosɔtɔ,* kaka lokola Baamore, bato oyo Yehova abenganaki liboso ya Bayisraele.’”+

27 Ntango kaka Ahaba ayokaki maloba wana, apasolaki bilamba na ye mpe alataki ngɔtɔ* na nzoto na ye; akilaki bilei mpe azalaki se kolala na ngɔtɔ* mpe azalaki kotambola malɛmbɛmalɛmbɛ mpo na mawa. 28 Bongo Yehova alobaki na Eliya Motishebe ete: 29 “Omoni ndenge Ahaba amikitisi ntango ayoki etumbu oyo nakateli ye?+ Lokola amikitisi liboso na ngai, nakoyeisa mpasi yango te ntango azali naino na bomoi. Nakoyeisa mpasi na libota na ye na mikolo ya mwana na ye.”+

22 Na boumeli ya mbula misato, bitumba ezalaki te kati na Siri mpe Yisraele. 2 Na mbula ya misato, Yehoshafate+ mokonzi ya Yuda akendaki epai ya mokonzi ya Yisraele.+ 3 Nzokande mokonzi ya Yisraele alobaki na basaleli na ye: “Boyebi te ete engumba Ramote-gileade+ ezali ya biso? Mpo na nini tozali kokakatana mpo na kozwa yango na lobɔkɔ ya mokonzi ya Siri?” 4 Na nsima alobaki na Yehoshafate: “Okokende elongo na ngai mpo na kobunda na Ramote-gileade?” Yehoshafate ayanolaki mokonzi ya Yisraele ete: “Ngai ná yo tozali se moto moko. Bato na ngai bazali bato na yo. Bampunda na ngai ezali bampunda na yo.”+

5 Kasi Yehoshafate alobaki na mokonzi ya Yisraele: “Nabondeli yo, tuná liboso+ likanisi ya Yehova.”+ 6 Bongo mokonzi ya Yisraele ayanganisaki basakoli, mibali soki 400, mpe atunaki bango: “Nakende kobundisa Ramote-gileade, to nakende te?” Balobaki: “Kende, mpe Yehova akopesa yango na mabɔkɔ na yo, Ee mokonzi.”

7 Kasi Yehoshafate atunaki: “Mosakoli mosusu ya Yehova azali awa te? Soki azali, tótuna mpe Nzambe na nzela na ye.”+ 8 Na yango, mokonzi ya Yisraele alobaki na Yehoshafate: “Moto mosusu azali oyo tokoki kotuna Yehova na nzela na ye.+ Kasi ngai nalingaka ye te,+ mpo ata mokolo moko te asakolá makambo ya malamu mpo na ngai. Asakolaka kaka makambo ya mabe.+ Ezali Mikaya mwana ya Yimila.” Kasi Yehoshafate alobaki: “Ee, mokonzi, koloba likambo ya bongo te.”

9 Bongo mokonzi ya Yisraele abengaki mosali moko ya ndako na ye mpe alobaki na ye: “Kende noki kobenga Mikaya mwana ya Yimila.”+ 10 Nzokande mokonzi ya Yisraele ná Yehoshafate mokonzi ya Yuda bafandaki moto na moto na kiti na ye ya bokonzi, balati bilamba ya bokonzi. Bazalaki na esika ya kotutatuta mbuma na esika ya kokɔta na porte ya Samaria, mpe basakoli nyonso bazalaki kosakola liboso na bango.+ 11 Bongo Zidikiya mwana ya Kenana amisalelaki maseke ya ebende mpe alobaki: “Talá oyo Yehova alobi: ‘Na maseke oyo, okopanza* bato ya Siri tii okosilisa bango.’” 12 Basakoli mosusu nyonso bazalaki kosakola kaka ndenge wana, balobi: “Kende na Ramote-gileade mpe okolonga; Yehova akopesa yango na mabɔkɔ na yo, Ee mokonzi.”

13 Bongo momemi-nsango oyo akendaki kobenga Mikaya alobaki na ye: “Yoká! Basakoli nyonso bazali koloba makambo ya malamu mpo na mokonzi. Nabondeli yo, yo mpe salá lokola bango, lobá makambo ya malamu.”+ 14 Kasi Mikaya alobaki: “Lokola Yehova azali solo na bomoi, nakoloba kaka makambo oyo Yehova akoloba na ngai.” 15 Na nsima akɔtaki epai ya mokonzi, mpe mokonzi atunaki ye: “Mikaya, tókende kobundisa Ramote-gileade, to tókende te?” Na mbala moko, Mikaya ayanolaki: “Kende mpe okolonga, mpo Yehova akopesa yango na lobɔkɔ na yo, Ee mokonzi.” 16 Bongo mokonzi alobaki na ye: “Mbala boni nakolapisa yo ndai ete oloba na ngai kaka makambo ya solo na nkombo ya Yehova?” 17 Bongo Mikaya alobaki: “Nazali komona Bayisraele nyonso bapalangani na bangomba,+ lokola bampate oyo ezangi mobateli. Yehova alobaki: ‘Bato oyo bazali lisusu na nkolo te. Tiká moto na moto azonga na ndako na ye na kimya.’”

18 Na yango mokonzi ya Yisraele alobaki na Yehoshafate: “Nayebisaki yo te ete, ‘Akosakola te makambo ya malamu mpo na ngai, kaka ya mabe’?”+

19 Bongo Mikaya alobaki: “Boye yoká oyo Yehova alingi koyebisa yo: Namonaki Yehova afandi na kiti na ye ya bokonzi+ mpe limpinga mobimba ya likoló etɛlɛmaki pene na ye, na lobɔkɔ na ye ya mobali mpe na lobɔkɔ na ye ya mwasi.+ 20 Bongo Yehova atunaki: ‘Nani akokosa Ahaba, mpo akende na Ramote-gileade mpe akufa kuna?’ Anzelu moko azalaki koloba likambo moko, mpe anzelu mosusu azalaki koloba likambo mosusu. 21 Nsukansuka anzelu*+ moko apusanaki mpe atɛlɛmaki liboso ya Yehova mpe alobaki: ‘Ngai nakokosa ye.’ Yehova atunaki ye: ‘Okosala yango ndenge nini?’ 22 Anzelu yango ayanolaki: ‘Nakokende kuna mpe nakosala ete basakoli na ye nyonso báloba makambo ya lokuta.’*+ Na yango, Nzambe alobaki: ‘Okokosa ye, mpe okolonga mpenza. Kende mpe salá bongo.’ 23 Yango wana Yehova asali ete basakoli wana nyonso báloba makambo ya lokuta.*+ Kasi Yehova alobi ete mpasi ekoyela yo.”+

24 Bongo Zidikiya mwana ya Kenana apusanaki penepene mpe abɛtaki Mikaya mbata na litama mpe alobaki: “Olingi koloba ete elimo ya Yehova etiki koloba epai na ngai mpe elobi epai na yo? Eleki na nzela nini?”+ 25 Mikaya ayanolaki: “Talá! Okoyeba yango mokolo oyo okokɔta na shambrɛ ya kati mpenza mpo na komibomba.” 26 Bongo mokonzi ya Yisraele alobaki: “Bózwa Mikaya mpe bózongisa ye epai ya Amone mokonzi ya engumba, mpe epai ya Yoashe mwana ya mokonzi. 27 Bóyebisa bango: ‘Talá oyo mokonzi alobi: “Bótya moto oyo na bolɔkɔ+ mpe bópesaka ye kaka mwa limpa moke mpe mwa mai moke tii ntango nakozonga na kimya.”’” 28 Kasi Mikaya alobaki: “Soki ozongi na kimya, wana Yehova alobaki na ngai te.”+ Na nsima abakisaki: “Bino nyonso bóbosana te likambo oyo nalobi.”

29 Bongo mokonzi ya Yisraele ná Yehoshafate mokonzi ya Yuda bakendaki na Ramote-gileade.+ 30 Sikoyo mokonzi ya Yisraele alobaki na Yehoshafate: “Ngai nakosala ete bato báyeba ngai te mpe nakokende na etumba, kasi yo, latá elamba na yo ya bokonzi.” Bongo mokonzi ya Yisraele asalaki ete bato báyeba ye te+ mpe akendaki na etumba. 31 Nzokande mokonzi ya Siri apesaki bakomanda 32 ya makalo na ye+ mitindo ete: “Bóbundisa moto moko te, ezala soda to mokonzi ya basoda. Bóbundisa kaka mokonzi ya Yisraele.” 32 Mpe ntango kaka bakomanda ya makalo bamonaki Yehoshafate, balobaki bango na bango: “Ezali mokonzi ya Yisraele.” Bongo babalukaki mpo na kobundisa ye; mpe Yehoshafate abandaki koganga mpo na kosɛnga lisalisi. 33 Ntango bakomanda ya makalo bamonaki ete ezali mokonzi ya Yisraele te, na mbala moko batikaki kolanda ye.

34 Kasi soda moko abɛtaki litimbo kozanga kokana,* mpe ezwaki mokonzi ya Yisraele esika oyo kazaka na ye ya ebende etikaki polele. Bongo mokonzi alobaki na motambwisi-likalo na ye: “Baluká, mpe longolá ngai na esika ya etumba,* mpo nazoki mabe.”+ 35 Mokolo wana, etumba ezalaki se koya ndongo, mpe esɛngaki ete básimba mokonzi mpo atɛlɛma kaka na kati ya likalo, liboso ya bato ya Siri. Makila ya mpota na ye ezalaki kosopana na kati ya likalo ya etumba, mpe na mpokwa akufaki.+ 36 Pene na ntango oyo moi elalaka, bagangaki na mongongo makasi na kaa ete: “Moto na moto azonga na engumba na ye! Moto na moto azonga na mboka na ye!”+ 37 Na ndenge wana nde mokonzi akufaki, mpe bamemaki nzoto na ye na Samaria; bakundaki ye kuna na Samaria. 38 Ntango basukolaki likalo na ye ya etumba na pisini ya Samaria, bambwa elɛmbɔlaki makila na ye mpe basi ya ndumba basukolaki wana,* kaka ndenge Yehova alobaki yango.+

39 Makambo mosusu ya lisolo ya Ahaba, ná nyonso oyo asalaki, ná ndako* ya mpɛmbɛ ya nzoku+ oyo atongaki, ná bingumba nyonso oyo atongaki, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yisraele. 40 Bongo Ahaba akufaki,*+ mpe mwana na ye Ahazia+ akómaki mokonzi na esika na ye.

41 Yehoshafate+ mwana ya Asa akómaki mokonzi ya Yuda na mbula ya minei ya boyangeli ya Ahaba mokonzi ya Yisraele. 42 Yehoshafate azalaki na mbula 35 ntango akómaki mokonzi, mpe ayangelaki mbula 25 na Yerusaleme. Nkombo ya mama na ye ezalaki Azuba, mwana ya Shilehi. 43 Yehoshafate alandaki ndakisa ya tata na ye Asa.+ Atikaki te kolanda ndakisa yango, mpe asalaki makambo oyo ezali malamu na miso ya Yehova.+ Kasi, bisika oyo etombwaná+ elongwaki te na ekólo mpe bato bazalaki se kopesa mbeka mpe kobimisa milinga ya mbeka na bisika oyo etombwaná. 44 Yehoshafate afandaki na kimya elongo na mokonzi ya Yisraele.+ 45 Makambo mosusu ya lisolo ya Yehoshafate, mpe misala na ye ya nguya, ná ndenge abundaki bitumba, ekomami na buku ya masolo ya kala ya bakonzi ya Yuda. 46 Yehoshafate abenganaki na ekólo mobimba mibali oyo basalaka bondumba na bisika ya losambo,+ oyo batikalaki banda na mikolo ya tata na ye Asa.+

47 Na ntango wana mokonzi azalaki te na Edome;+ kapita moko nde azalaki kosala lokola mokonzi.+

48 Yehoshafate asalaki mpe bamasuwa ya Tarasisi* mpo ekende na Ofire kozwa wolo.+ Kasi bamasuwa yango ekómaki kuna te mpo ebebaki na Ezione-gebere.+ 49 Na ntango yango* nde Ahazia mwana ya Ahaba alobaki na Yehoshafate ete: “Tiká basaleli na ngai bákende elongo na basaleli na yo na bamasuwa,” kasi Yehoshafate aboyaki.

50 Na nsima, Yehoshafate akufaki*+ mpe bakundaki ye esika moko na bankɔkɔ na ye na Sité ya Davidi nkɔkɔ na ye; mpe mwana na ye Yehorame+ akómaki mokonzi na esika na ye.

51 Ahazia+ mwana ya Ahaba akómaki mokonzi ya Yisraele na Samaria na mbula ya 17 ya boyangeli ya Yehoshafate mokonzi ya Yuda. Ayangelaki Yisraele mbula mibale. 52 Azalaki se kosala oyo ezali mabe na miso ya Yehova, mpe alandaki ndakisa mabe ya tata na ye+ mpe ya mama na ye,+ mpe ya Yeroboame mwana ya Nebate, oyo asalisaki Yisraele lisumu.+ 53 Akobaki kosalela Baala+ mpe kogumbamela ye mpe azalaki se kosilikisa Yehova Nzambe ya Yisraele,+ kaka ndenge tata na ye asalaki.