Muire polepole na vyongo vyodhodhomi-a

1-2. N’nga vinaodeye a-vi ira vyongo vinango vyofuneya vikale vyodhodhomi-a?

N’NGA ndi vahora ivi yaguman’nena nyo vyongo vyodhodhomi-a? Venango vyatoouiri-ani i-yachi vyongo vyaira nyo vahoriyo thitho sakula yongo yoi chofuneya maningi. Nifwanafwani-e ira telefoninyu itoroma itana vahora inotekenya nyo karo. Angalive ira telefoni njofuneya, mbwenye vahora yeniyo inooda udhodhomi-ani. Yofuneya maningi choi mathuulelwinyu akale votekenya karo.

² I-yo othene nitokaana vyongo vinjinji vyofuneya maningi ira niviirena. Mbwenye ninoidhiwa ira yongo yofuneya maningi ku-ela mathuulelwi-u va vyongo vyauzimu.a (Mat. 6:33) Ee-no ninga alimbo wendi-a karo munoirela aliwa ira ta-adhodhomeye, arumiwi a Yohova anorambela yodhodhomi-a iliyothene inaaimwanani-e e-la vyongo vyauzimu va limburo loroma vaingumiiwa.—San. 4:25; Mat. 6:22.

3. N’nga yofunjedha yei inanikami-e a-vi?

³ Kavali mutu unofuna ira adhodhomi-iwe fiyedha i-ya lambela Yohova. Mbwenye i-yo othene ninooda gumanana vyongo vyonidhodhomi-a mo-orucha. (Luk. 21:34-36) Ee-no vofuna nikami-a ira ni-elenga lambela Yohova valimburo loroma, dhoweni nitapanyeni (1) vyongo vinanidhodhomi-e, (2) vyairile Yesu volimbana na vyongo vyoi vyangaodile m’dhodhomi-a, thitho (3) vyongo vinaire i-yo ira nilimbane na vyodhodhomi-a.

N’NGA NDI VYONGO VIVI VINANIDHODHOMI-E?

4-6. N’nga ndi vyongo vivi vinanidhodhomi-e mo-orucha?

⁴ Vatokala vyongo vinjinji vinofwanela i-yo irana. Mwaifwanafwani-o, venango ninaalimbanana marenda enangwee, ninofuneela samalela banja li-u venango thitho irana vyongo vinango va-iyo okhene. Pyaimbarimbari ira vyongo vyevi pyofuneya maningi thitho ninofwanela visamalela. N’nga vyongo vyevi vinooda nidhodhomi-a? Ee vinodhodhomi-a akala ninokalelave vithuulelanga thitho akala vinonidyela hori-u.

⁵ Wenjedhela veva, anjinji a i-yo ninokala mu visa vyoi mutokala vyorucha va myasa ya ndale, rambuleleya wa kobiri thitho misau. (2 Ti. 3:1) Nagumanangana nyarwa ninga dhedhi, ninoroma dhikhumbanyedha novithuulelanga maningi.

⁶ Venango mutoonavo atu enango oi vyongo vitochinja vaingumiiwa namwasa wa vyongo vyevi. Vyevi vyaireya, mwaibaliwelo mutu unooda roma khumbanya maningi. I-yo atu kanipanduchiwile ira nigumanengana nyarwa. Ngumwasiwa atu enango tatofiya voona ira ingumiiwa njo-ofuneya na mwasa ogumanana nyarwa wahora yolapela. Atu enango anoira vyongo vofuna dhisangalali-a ira tadiwale vyokhumbanyi-a. N’nga ninaire a-vi akala ninogumanana vyongo ninga vyevi? Dhoweni nioneni vinafunjedhevo i-yo wa Yesu, vyevyo vinofuna nikami-a limbanana vyongo vinanidhodhomi-e volambela wi-u.

N’NGA YESU AIRILE N’NI VOLIMBANANA VYONGO VYOI VYANGAODILE M’DHODHOMI-A?

7. N’nga ndi vyongo vivi vyoi vyangaodile m’dhodhomi-a Yesu?

⁷ Vatookala vyongo vinjinji vyoi vyangaodile m’dhodhomi-a Yesu ninga vyoireya vaingumi yaatu thitho vyongo vya ndale. Muhora ya Yesu, atu anjinji tali osauwa thitho obulela. (Mat. 14:14; Mrk. 14:7) Atwala tanoonyingaleliwa na Aroma thitho na Ayuda afwiwa. Atu tangaoni ira Yesu utokaana kopolo dhoirela vyongo vyodabwi-a, aliwa tafuna m’ela Yesu ira akale mweniwa. (Ju. 6:14, 15) Wenjedhela vevo, Satana atoom’mwesedha thitho Yesu, vahora yam’mwandenle liye ira unooda m’va-a maumwene othene availambo yavathi am’kokorela. (Mat. 4:8, 9) Thitho rumiwi Pedru, m’mbo-i mwaaxamwalee avarimani a Yesu atoom’limbi-a ira airena vyongo vyoi vyangam’mwiri-idhe ira a-agumanena nyarwa, vaongile liye ira: “Mbwiyeni mudhivwele tangaranga mwekhene.”—Mat. 16:21, 22.

8. N’nga Yesu aodile a-vi limbanana vyongo vyoi vyangaodile m’dhodhomi-a?

⁸ N’nga Yesu airilen’ni ira alimbanena vyongo vyoi vingaodile m’dhodhomi-a? Yoroma, anoona vyongo ninga munoonela Yohova. (Ju. 8:28; 14:9) Yanambili, anoopingeya na vyongo vyauzimu. (Mat. 9:35) Yanararu, anooviidhiwa pama vyongo vyofuneya. (Ju. 4:34) Yesu atookhonda mwakopolo vyowesedha vya Satana thitho atoozindiyela ira madhu aongile Pedru kaali om’funela vyapama, mbwenye ali o-iyana naifunelo ya N’lungu. (Mat. 4:10; 16:23) Yesu kaarumeli-a ira mathuulelo aatu enango, vyoonga viwa thitho vyoira viwa vim’mwimwanani-e irana ifunelo ya Yohova. Pyaimbarimbari ira vyongo vyoi vyangaodile m’dhodhomi-a Yesu vinooda kala vyo-iyana na vyamalamboano. Mbwenye ninooda limbanana vyongo vyodhodhomi-a na-arela vyongo viraru vyairile Yesu.

N’NGA NINAIRE A-VI IRA NILIMBANENA VYONGO VYODHODHOMI-A?

9. N’nga ‘dhowanave zindiyela ifunelo ya Yohova’ unothapulelan’ni? (Aefeso 5:17)

⁹ Mudhilimbi-edhe ira muthuulelanga ninga munothuulela Yohova. Vyevyo vinooda ukami-ani ira “mudhowenave zindiyela ifunelo ya Yohova.” (Muleri Aefeso 5:17.) Ninooda idhiwa vyongo vinom’sangalali-a Yohova naleringa Madhwee noathuulela. Ninooda irana vyevi angalive ira Bibilya kalinoonga mwavakhundu vyongo vinogumanana i-yo. N’nga vyevi vinaodeye a-vi? Vinoodeya akala ninofunjedha Bibilya ira niidhiwe vinothuulela Yohova no-indi-edha basa vyongo vinofunjedha i-yovyo.

10. N’nga ninaire a-vi ira nifunjedhe thuulelanga ninga munothuulela Yohova?

¹⁰ Ninooda idhiwa moda munothuulela Yohova nafunjedhanga Bibilya nothuulela moda munoirela liye vyongo naatu. (Jer. 45:5) Naleringa myasa ya Bibilyani, nidhifukenga ira: ‘N’nga mwasula unondifunji-an’ni vyokhuza Yohova? N’nga ndinofwanela chinjan’ni ira ndithuulelenga ninga munothuulela Yohova?’ Mbwenye kanidiwale ira mathuulelo a Yohova mbavadhulu maningi. (Esa. 55:9) Ee-no, ninolobelecha wa liye ira anifunji-e irana vinofuna liye. (Sal. 143:10) Ninolobela thitho ira anikami-e vwechecha moda munothuulela liye, ira na-iyene niirenga vimbo-ive.—1 Ju. 5:14.

11. N’nga Yohova unofuna ira niirengan’ni?

¹¹ Naroma thuulela ninga munothuulela Yohova, ninovwechecha ira liye unofuna ira nirambelenga vyongo vinanidhodhomi-e, naifunelo yoi nikale okozeya vanowandamela i-yo komoni wailamboi. (Mat. 24:44) Liye kanofuna ira nikhumbanyedhenga vyongo vinjinji. (Mat. 6:31, 32) Mbwenye akala nitoroma khumbanyedha vyokhuza manungwi-u, basali-u, limburo lokaathi, vyongo vyokhuza banja li-u venango vyongo vinango, Yohova unoniva-a malangi-o anaode nikami-a. Liye unoniwandela ira nim’nyindelenga naifunelo yoi aniva-enga zelu thitho kopolo ira dhinikami-e limbanana nyarwa dhi-u.—Sal. 55:22; San. 3:5-7.

12. N’nga chini inanikami-e ira nidhowenave sangalala angalive ira muilamboi munoireya vyongo vyothakala? (Mateu 5:3)

¹² Nikalenga opingeya na mabasa auzumu. I-yo othene ninokalecha osukwala namwasa wa vyoireya vya ilambwila, vyoi kaninaode vichinja. Ee-no ira nirambele dhodhomi-iwa na vyongovi, ninopingeyecha na vyongo vyauzimu. Ninooda kala osangalala nakwakwaneli-edhanga vyorambulela vi-u vyauzimu namwasa oi ndimwemo mwanipanduchile Yohova. (Muleri Mateu 5:3.) Ninooda kwakwaneli-edha vyorambulela vi-u vyauzimu vofunjedha vyokhuza Yohova dhela mu Madhwee thitho dhilimbi-edha m’lambela mundhila dho-iyana-iyana dhinaode i-yo. Nairanga vyevi, Yohova unosangalala na i-yo namwasa oi ninokala ira nino-indi-edha basa hori-u mwazelu.—San. 23:15.

13. N’nga ninaire a-vi ira ‘ni-indi-edhenga basa pama hori-u’?

¹³ Ninga arumiwi a Yohova, ninokala osikimiza rima ira ‘ni-indi-edhenga basa pama hori-u.’ (Aef. 5:15, 16 muone madhu achindo oi “mu-indi-edhenga basa pama horinyu.”) Kaiira lembali linoonga moda muno-indi-edha i-yo basa hori-u dhambo nlilothene, mbwenye linonilimbi-a ira nithuulelenga maningi moda muno-indi-edha i-yo basa hori-u va-eeni, Yohova a-ananonge ilambwila. N’nga ninaire a-vi ira ni-indi-edhe basa pama hori-u? Akala ninokalelecha leringa, onela thitho vuruwananga myasa yothakala inoireya, ninooda dhodhomi-iwa, fooka thitho a-kaanave thindhi vavyongo vyokhuza lambela. Ee-no kofuneya dhi-elela madile va vyongo vinoonela i-yo na vinoleri i-yo. Nairangana vyevi ninokaana hora injinji yoirela vyongo vyauzimu. Ninoira pama thuulela vyongo vinaire i-yo ira niwenjedhele urumiwi-u, ninga iri-a maulendo owelela manjinji. Ninoidhiwa ira ndipama indi-edha basa ngari iliyothene inafwanyeye vokami-a atu ira “tavulumuwe noidhiwa imbarimbari molinyali.”—1 Ti. 2:4.

14. N’nga pingeya na vyongo vyauzimu unanikami-e a-vi? (Muone thitho iruthiruthi.)

¹⁴ Nakalanga opingeya na vyongo vyauzimu, ninoona mofwanelela vyoireya vyamuilamboi. Vakala a-vwelana va myasa yandale, rambuleleya wa kobiri, nomwadheya wa marenda, kaninokhumbanya. Ninoidhiwa ira vyevi ndi umboni othonyi-edha ira maulosi a Bibilyani anaakwakwaneli-edhiwa. Malo modhodhomi-iwa namwasa oova, ninororomela na rima wethene ira Yohova unodha mali-a nyarwa dhothene dhedhi sogolou. Nakala opwaseya ninodhowanave m’nyindela Yohova ira anikami-enga ira nivilele.—Sal. 16:8; 112:1, 6-8.

15. N’nga kala “othuulela pama” unonikami-a a-vi? (1 Pedru 4:7)

¹⁵ Muthuulelenga vyongo vili vyofuneya maningi. Atu anjinji malamboano anomalela horiwa vavyongo vyosangalali-a, malo mothuulelanga ira komoni uli duzi. Pyaimbarimbari ira irana vyosangalali-a kai odaweya. Mbwenye ira na-atukulele mathuulelo aatu amuilamboi va mwasula, ninofwanela kala “othuulela pama.” (Muleri 1 Pedru 4:7.) N’nga vyevi vinothapulelan’ni? Vinothapulela ira ona vyongo mofwanelela unonikami-a ira na-akalelengave irana vyongo vyosangalali-a, mbwenye ira nisakulenga vyongo mwazelu. Vyongo vinasakule i-yovyo ndi vinofuna thonyi-edha ira nino-arela mathuulelo a Yohova thitho ira nitovwechecha vyongo vyofuneyadi.—2 Ti. 1:7.

16. N’nga Yesu athuulela maningi vyan’ni anga-adhi vang’ono ira aphiwe?

¹⁶ Hora dhothene Yesu anoothuulela vyongo vyofuneya maningi. Anga-adhi vang’ono phiwa vailambo yavathila, liye atoo-ela mathuulelwee othene vokalave ororomeleya thitho kwakwaneli-edha ifunelo ya Nlungu. Ngumwasee vahoriyo liye atoolobela moweli-edha weli-edha. Mo-iyana na Yesu, anamafunjedhee tatoogona. Aliwa tali “tangafookile na tangaranga.”—Luk. 22:39-46; Ju. 19:30.

17. Mwasiwa ngwan’ni atu anjinji ano-indi-edha basa limburo lowaredhelavo lava internetini, n’nga vyevi vinaadhodhomi-e a-vi? (Muone thitho iruthiruthi.)

¹⁷ Mofwanafwana na anamafunjedha a Yesu, na-iyene hora dhinango ninooda kala osukwala thitho ofooka. Thitho vyongo vinoireya mumalambo omari-ala, vinooda nisukwali-a. Vofuna diwala nyarwa dhiwa, atu anjinji malamboano, anomalela horiwa valimburo lowaredhelavo lavaiternetini. Aliwa ano-indi-edha basa limburo leli voligarela abaliwa naafwiwa availambo yothene yavathi, tumizelana myasa inango, mafoto, na vyongo vinango. Aliwa anokalelave onela mavidiyo thitho ugwa majogo. Mbwenye atwala anononga thitho kopolo dhinjinji vofuna ona vyongo vipya vinoireya muilambwila. Ira ni-indi-edhanga basa mofwanelela limburo lowaredhelavo lavaiternetini, ninoira pama dhifuka ira, ‘N’nga i-ndi-edha basa mamburo owaredhela ava internetini unondikami-a kala osangalala venango unondidhodhomi-a fiyedha imwanana zindiyela vyongo vili vyofuneya?’

18. Mwasiwa ngwan’ni ninofwanela kala othuulela pama nasakulanga vyosangalali-a?

¹⁸ Ninofuunela thitho kala othuulela pama akala ninoonelecha mafilime, mavidiyo o-iyana-iyana ava TV, mavidiyo okwiva ava internetini, thitho akala ninogwa majogo. Vyongo vyevi vinooda kala vyosangalali-a thitho nididili-a rima. Mbwenye ninofwanela kala othuulela pama ira nisakulenga vyosangalali-a vyofwanelela thitho ira vya-anidyelenga hora. Hora dhinjinji atu anosakanya mavidiyo anokopa atu ira aonele mavidiyo mapya. Thitho hora dhinjinji mavidiyoala anooni-a vyauwalanga venango vyogonana. Vyevi ndi vyam’mwireele bali mwinango wau Aziya. Liye aromile noonela visimavidiyo ving’ono vyothonyi-edha vyongo vili mumafilime enango avaiternetini. Vadhowanave liye onela visimavidiyovyo, atooroma onela visimavidiyo vyaumandhave. Vira wahora, atoorooma onela vyongo vyaumandhave. Mbwenye vyosangalali-a pyoi mokami-iwa na andimuwa thitho afwee avarimani, liye atooiravo yongo. Liye atoofudhamo maprograma ooni-a mavidiyo thitho atoodhi-elela madile a mwemo muna-indi-edhelenga liye basa telefonee. Ifwanafwani-o ya balula inonikami-a vwechecha mwasee unofwanela i-yo kala othuulela pama nasakulanga vyosangalali-a.

19. N’nga chini inaireye nakalelangave thuulela vyokaana hora yovuma?

¹⁹ Ninofwanela thitho kala othuulela pama nasakulanga vyongo vyokhuza hori-u yovuma. I-yo othene ninofwanela kaana hora yovuma namwasa oi vyevi vinokami-a ira nikaena manungo apama. Mbwenye akala ninokalelave thuulelanga vyahora yovuma, ninooda roma irana vyongo mokwaranyi-a madile nononga hora yafuna i-yo irela vyongo vyofuneya. (Afil. 1:10) Uliwethene unofwanela sakula ekhene vyongo vinofwanela liye irana thitho injiva wa hora yoirana vyongovyo. Mbwenye nasakulanga irana vyevi, nidhifukenga ira: ‘N’nga injiva wa hora inovuma miyo inothonyi-edha ira ndili othuulela pama? N’nga veva ndinothonyi-edha ira ndinosakula vyongo vyofuneyadi thitho kozeela “khomoni wa vyongo vyothene”?’

20. N’nga ninofwanya maraeli-o oi a-vi nalimbananga na vyongo vyodhodhomi-a?

²⁰ Ninofwanya maraeli-o manjinji nadhilimbi-edhanga limbanana vyongo vinadhodhomi-e thandhi-u oirela vyongo vyauzimu. (Esa. 48:17) Mokami-iwa na Yohova, ninooda vilela nyarwa dhinogumanana i-yo thitho kaninasukwalenga maningi na vyoireya vya ilambwila. Ninooda thitho rambela nonga hori-u na vyongo vyosangalali-a. Ee-no dhoweni nikale osikimiza rima ira nithuulelenga ninga Yohova, nipingeyenga na vyongo vyauzimu, thitho hora dhothene niirenga vyongo vyofuneya maningi. Nairangana vyevi, ninorambela vyodhodhomi-a thitho ‘nino-indedha mwakopolo ingumi ya imbarimbari.’—1 Ti. 6:19.