Vyofuka vyokhumela waalimbo leri

N’nga mulimbo lemba Sanganiko 30:18, 19, athapulela n’ni vaonga liye ira “ndhila ya zombwe na sikana” ‘njodabwi-a maningi?’

Atu anjinji thangani-avo alimbo idhiwa vyongo mwadodoliso maningi vyoonga Bibilya, anogomiwa zelu na madhu enala. Mu Baibulo la Dziko Latsopano, madhu othene anovweya ira: “Vatokala vyongo viraru vyevyo vili vyodabwi-a maningi wa miyo. Thitho vyongo 4 vya-anovivwechecha miyo. Vyongovyee ndi vi: Ndhila ya ivangwe ya dhuludhulu, ndhila ya nyowa valibweni, ndhila ya baruku vabara, thitho ndhila ya zombwe na sikana.”—San. 30:18, 19.

Ndulimu, nathuulela ira madhu oi “ndhila yazombwe na sikana” anothapulela vyongo vinango vyodaweya. Mwasiwa ngwan’ni nathuulela e-no? Nathuulela ee-no namwsa oi maversu enango akapitululi, anoonga vyongo vinango vyothakala vyevyo vya-anoongeya ira “nditorumbala.” (San. 30:15, 16) Thitho versu 20 linoonga vya “i-yana wanyambi,” oi unoonga ira kandinairevo yothakala iliyothene. Ee-no nathuulela ira mofwanafwana na ivangwe yadhuludhulu, nyowa valibweni, venango thitho barku vabarani, lombwanuo unooda irana vyongo vinango atu a-viidhiwa. Nathuulela ira madhu oi “ndhila yazombwe na sikana,” anothapulela vyongo vinango vyothakala. Mwaifwanafwani-o, zombwe m’nami-a sikana ira am’gonathinee.

Mbwenye vatokala mwasa ovweya oniiri-a roromela ira anoonga vya vyongo vyapama. Mulimbo lembuo adabwa na vyongo vyaongile liyevi.

Mumipukutu yoroma ya Iebere inothonyi-edha ira versuli linoonga vya vyongo vyapama. Movwelana na vyaongile bukhu n’nango, madhu Aiebere enao athapuleliwile ira “vyodabwi-a maningi” va Sanganiko 30:18, “anoonga vya vyongo vyevyo mutu . . . vinaone liye ira pyo-ovwechecheya, vyo-oodeya venango vyova-a ifunelo.”—Léxico Teológico do Velho Testamento.

Namafunji-a mwinango wau universidade ya Harvard wu Estados Unidos dhinalee Crawford H. Toy, atoonga ira versuli kalinoonga vyongo vinango vyodaweya. Liye aongile ira: “Veva mwasa ndi odabwi-a wa vyongo viongiwilevi baa-i.”

Ee-no pyovweya onga ira madhu ava Sanganiko 30:18, 19, anoonga vya vyongo vyodabwi-a maningi, venango ira vyorucha vwechecha. Mofwanafwana na mulimbo lemba Bibilyula, na-iyene ninochenyela nathuulela moda ivangwe munopurumuwela aliwa dhuludhulu, moda nyowa yoi kina myendo munowendela aliwa valibweni, baruku yonyemela moda munowendela aliwa vabarani thitho moda munokalela zombwe na sikana ira tarome dhivelana maningi vasogolovee aliwa dhathelana nokala osangalala.