Nyaakuɛiyo
Kpekedoo, Nyaakuɛiyo 1
“Hɛnaŋ Finya nuu cho hoo ni maa, wana o wana sina pɛ Po ndɔɔ, mbo dɔu laalaŋndo o ndu niŋ, o sɔla yoomu fafɛɛŋndo.”—Chɔŋ 6:40.
Le miŋ sɔla tɔnɔɔ o dialuŋ Chiisu woŋ niŋ vɛlɛ a kooma nduaŋ, ŋ nɔ miŋ dɔu laalaŋndo o sala baŋaa niŋ. (Ɛfi. 1:7) Wanaa Chiisu veelu aa ‘saa cheleŋnda’ wa nɔ ma de beediiyo, ɔɔ ma kol muɛiyaŋ o Bɔŋaŋ Nyɛdiaa Ichɔl Masanɔɔ choo le. (Chɔŋ 10:16) A koŋ kpou, nda bɛɛ cho tɔnɔɔ sɔla o dialuŋ Chiisu woŋ vɛlɛ a kooma o soliŋ sala waŋ niŋ. A tosa hei sanaa a tiindaŋndo dɔwɔɔ o sala soliaŋ Chiisu wo niŋ, vɛlɛ a sɔɔŋ kɛndɛŋ o tosa woŋ. (Chɔŋ 6:53) O baa pilɔɔ choo, wanaa sɔla dikeŋnaŋndo le beediiyo dioo nduyɛ ma kol muɛiyaŋ nda luɛi o kpema sɛnɛiyo niŋ ni, le waa o Masale Mɛlɛkaleŋ niŋ choo choo. O yɔŋ bɛɛ aa Kilisiɔŋaa pɔyaŋnda ɔɔ saa cheleŋnda naŋ cho ni, ŋ nɔ miŋ nɔ laalaŋndo le halikpeŋ miŋ sɔla yoomu fafɛɛŋndo. w24.12 13 ¶14, 16
Nua bolii Baabuiye a Loonuŋyaa okɔɔ: (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ ipalaa woŋ: Nisaŋ 12) Maatiu 26:1-5, 14-16; Luku 22:1-6
PAALE LOONUŊYAA
A Paale Delaaleŋ
Kɔɔlumaa, Nyaakuɛiyo 2
“Nya saa kunda pɔmbɔɔ hoo, la yɔŋ isiooŋ te, kanifuule Finya nya hini kɔl le mbo ke nya Masale ndɔleŋ.”—Luku 12:32.
A teleŋ nda wa Bɔŋaŋ Nyɛdiaa Ichɔl Masanɔɔ biyɔɔ wo, mi Chiisu ke buɛiyaa nduaa beedii nɔ yiisii leniŋ te wo, nduyɛ mbo dimul nda maa ndu sim le dialuŋ ndɔ ni. Mbo ke nda vɛlɛ muɛiyaŋ, mbo dimi maa maŋ ma sim le kpema o yii a kooma nduaŋ ndo ni. (Maki 14:22-25; Luku 22:20; 1 Kɔl. 11:24) Kpema sɛnɛiyo hoo, a ‘Isɔluɛi Mɛlɛkaa’ o yii ndu ni. Nduyɛ, nda cho wa “o Masale Mɛlɛkaleŋ niŋ” ni. (Hibu. 8:6, 10; 9:15) A teleŋ Bɔŋaŋ Nyɛdiaa Ichɔl Masanɔɔ, o “saa kunda pɔmbɔɔ” lo Chiisu wa suɛi ni. Buɛiyaa nduaa wa a ndu latulu o lumui koŋ niŋnda wa wanaa tasiaa o kundaa pɔmbɔɔ hoo choo ni. Waŋnda haa sɔla hɛliŋndo ni, le waa choo choo a Chiisu latulu. w24.12 11 ¶9-10
Nua bolii Baabuiye a Loonuŋyaa okɔɔ: (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ ipalaa woŋ: Nisaŋ 13) Maatiu 26:17-19; Maki 14:12-16; Luku 22:7-13 (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ a paale delaaleŋ ndoŋ: Nisaŋ 14) Chɔŋ 13:1-5; 14:1-3
Chimɛiyo, Nyaakuɛiyo 3
“Le mɛɛ Mɛlɛka kaala chieeŋndo tau yɛ, mbo yɔŋgu Po ndɔ pilɔɔ kpe. Nduyɛ wana o wana dɔu laalaŋndo o ndu niŋ pɛ, o cho tambii sɔla le, kɛ o cho yoomu fafɛɛŋndo sɔla.”—Chɔŋ 3:16.
Ma pisi Chiisu, ma bii ndu, ma tusi ndu siɔmbulaŋ, ma dimi choolaŋ a ndu okɔɔ, ma kilul ndu yamɛi lakafɛi, nduyɛ pɛŋ ma tusi ndu saŋgaa choo tau. O mɛɛlulaŋ kpɔŋ, mi Sovɛiya baŋ Chiisu o yɔmndo choo, le ma dii ndu. Mi che bɛɛ mbo hiau lachi a nyɛ nɛiyaa kala kala koŋ biuwɔŋndo o laalaŋndo choo, kɛ waŋndo wa o sinaŋ nyɛ nɛiyaa koŋ mbo hiau ndu wo. Wana koŋ wa Chɛhowa Mɛlɛka ni. Chɛhowa ndoo tiuba mi ndoo soliŋ kpaaya ndɔ bɛndoo kpeku le po ndɔɔ kuuna saŋgaa, kɛ o tosa keŋ te. Le yɛɛ? Kanifuule, o kaala naa. Sala soliaŋ Chiisu wo cho nyɛ kpeekpei chɔm, mɛɛ kpɛ Chɛhowa kaala num yɛ ni. Mbo soliŋ Po ndɔ kaalaa sala, nduyɛ mbo biunuŋ nyɛ nɛiyaa kala kalaa le halikpeŋ mbo baŋa num. (1 Chɔŋ 4:9, 10) A tonya, o yeema naa pilɛŋ pilɛŋnda kpou malaa le miŋ chɔulaba hakioo, nduyɛ miŋ sɔla batiuwaa. w24.08 6 ¶13-14
Nua bolii Baabuiye a Loonuŋyaa okɔɔ: (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ ipalaa woŋ: Nisaŋ 14) Chɔŋ 19:1-42
Ndaamaa, Nyaakuɛiyo 4
‘Mi Kiliti saŋga le nya.’—1 Pit. 2:21.
Le miŋ che mɛɛ kpe Chɛhowa kaala naa yɛ, mɛɛ miŋ bii bila mɛɛ o wa sinaŋndo yɛ, mɛɛ o che Po ndɔɔ saŋgaa. Setana dimi maa wana o wana cho Mɛlɛka piɛiyo, te sɔɔŋ kendu ndu choo pɛ, o nɔla mbo chɔm lo lechoo wo o ndu lo le. Le chɔmndo maa choolaŋ Setana dimi ni, mi Chɛhowa chɛl le mi Chiisu saŋga tuupa mbo sɔla piɔmndo. (Choobu 2:1-5) Mi Chɛhowa cha waŋnda Chiisu mamɔɔ, mi sovɛiya luaa ndu, nduyɛ ma baŋ ndu o yɔmndo choo. Mi Chɛhowa cha Po ndɔ kalaa piɔm imɔnɔɔ sɔlaa. (Mat. 27:28-31, 39) Chɛhowa ndoo nɔ kpaayaa le mi ndoo kuuna nyɛ o nyɛ wa yɔŋnɔŋndo. (Mat. 27:42, 43) Kɛ te Chɛhowa ndoo tosa lende pɛ, sala baŋaa ve fula le, nduyɛ naŋ nɔ niŋ tiindaŋ kɛ kɛ le. Le hei, mi Chɛhowa chɛl le mi Po ndɔɔ biunuŋ saŋgaa haaa a piɔmndo. w25.01 22 ¶7
Nua bolii Baabuiye a Loonuŋyaa okɔɔ: (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ ipalaa woŋ: Nisaŋ 15) Maatiu 27:62-66 (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ a paale delaaleŋ ndoŋ: Nisaŋ 16) Chɔŋ 20:1
Kuɛɛndoo, Nyaakuɛiyo 5
“Le palɛi 40, o wa nda fulaa o hɔl.”—Walta. 1:3.
A Nisaŋ 16, wɔsi 33, buɛiyaa Chiisu wa, wa a kɔl tambɛiyo, nduyɛ dialloŋ wa nda ŋ vilɛi pɛ a siooŋnde. Mi a ŋiɔɔŋ mal Chulusalɛm le kɔlaŋ Ɛmayɔɔ. Mɛɛ nda wa kɔlaŋ mi poo sɔɔŋguu nda ikɛi le kɔlaŋ nda ndaa. Mi buɛiya haa chɔm ndu mɛɛ kpɛ nda wa a kɔl tambɛiyo, le sɔɔŋ yɔŋnuŋ Chiisu woŋ yɛ. Okoŋ, mi poo hoo kandu nda sɔɔŋ ndaa puɛɛnuŋ niŋ o yoomu ndaa niŋ te woŋ tɛɛsiallo. “Mbo kandu nda tɛɛsiallo, nyɛ o nyɛ Muuse a wanaa ndaa suaa le Mɛlɛka wa dimi wo,” le nda malaa ma bii bila sabu Mɛsaya ndoo nɔ le saŋgaa sɔlaa nduyɛ mbo vi wo. Mɛɛ nda fuuluu Ɛmayɔɔ, ma bii bila maa Chiisu miiŋgu yoomu wo, poo hoo wa ni. (Luku 24:13-35) O piɔm ndɔɔ kɔɔli, mi Chiisu chii palɛi 40 o lɛŋndeŋ choo tuupa mbo hel choo choo. Nduyɛ teleŋnda bɔɔbɔɔ mi ndoo fula buɛiyaa nduaa o hɔl. O teleŋ koŋ niŋ, mi buɛiyaa Chiisu wa, a wa a kɔl tambɛiyo vɛlɛ a siooŋnde wa, sɔla kɔl dɛɛniaa. Okoŋ ma miiŋgu nyaaloo a kɔl simulaa sɔla, le kɔlaŋ yooŋgu kɛndɔɔ dimioo a waŋnda pɛɛkoo a Masale Mɛlɛkaleŋ okɔɔ. w24.10 12 ¶1-3
Nua bolii Baabuiye a Loonuŋyaa okɔɔ: (Sɔɔŋ yɔŋnuŋ ipalaa woŋ: Nisaŋ 16) Chɔŋ 20:2-18
Koondoo, Nyaakuɛiyo 6
“La hiou lachi a maaliaŋndo le laalaŋ nya nɔ o Mɛlɛka niŋndo kindioo poŋ.”—Chudi 20.
Mɛɛ teleŋndo hiau fau, lende koni chuaambɔɔ hindu ni, hali mbo tosa bɛɛ nyɛ o nyɛ le. Kɛ, le mi waŋndo simnuŋ kaasoŋnɔɔ o Mɛlɛka piɛiyo niŋ, mɛɛ mbo dɔu sɛmbɔɔ tau. Le tamaseliiyo, mɛɛ puaapiliaa a ndepiliaa o Kɔliŋ niŋ chɛl yooŋgu kɛndɔɔ, ma sɔla yiŋɔɔ, nduyɛ mi Mɛlɛka ke nda nyina ndɔ diandaa. Okoŋ kɔɔli, ma sɔla tɔnɔɔ tau o silala kiilanɔɔ Pɔɔl ke ndalaŋ niŋ. (Walta. 18:8-11) A koŋ kpou, a bɔɔbɔɔ wa wɔ Kilisiɔŋaa kindu o Mɛlɛka piɛiyo niŋ te wa. (1 Kɔl. 3:2) Le miŋ simnuŋ Kilisiɔŋaa kendu o Mɛlɛka piɛiyo niŋnda, ŋ nɔ fɛŋ mi nɔ yeemɛi le keŋ tosaa. Mi wanaa kaala waa ‘wanaa nɔ taasi bɔɔ le wa’ naŋ kɔl, le ma hiou lachi a waa wanaa kindu o Mɛlɛka piɛiyo niŋ te wa. Nduyɛ, a tosa hiouwɔɔ lachi kposoŋ te. (Polo. 1:22) Pesiŋ bɛɛ ŋ yeema miŋ wa maa wanaa simnuŋ kaasoŋnda o dialloŋ niŋ, ma wa wɔ wanaa velu nda wa kɔl, le nda kɛɛsiaalaŋ tosallo wa le. Kɛ, naapila nɔ ni miŋ kindi chaŋyɛi nɛi a Chɛhowa, vɛlɛ miŋ simnuŋ kaasoŋnda o ndu piɛiyo niŋ. Te o yɔŋ pɛ maa a cho wɔ wallo tosaa kalaŋ le simnɔŋndo kaasoŋnɔɔ o Mɛlɛka piɛiyo niŋ, mɛɛ piɛi o Chɛhowa lo le ma nɔ “yeemɛi a kpaayaa le hɛnaŋ ndɔɔ tosaa.”—Filip. 2:13. w24.04 4 ¶9-10
Nɔŋgɔwaa, Nyaakuɛiyo 7
“Chɛhowa . . . yeema mi wana o wana sɔla tambei le.”—2 Pit. 3:9.
Te o wa pɛ waŋnda yamɛi kilullo, Chɛhowa chɔm naa kpendekele mɛɛ o sinaŋ yɛ. (Isi. 33:11) Chɛhowa ve chɔ chɔ le waŋnda tɛɛmbuuwo lefafɛɛŋ te, mɛɛ dɔɔ mbo che saboo le keŋ tosaa. Mɛlɛka inyiɛɛyo o cho ni. Lelaŋ, mbo tuiinuŋ waŋnda inyiɛɛ, te o che pɛ saboo le keŋ tosaa. Yɛɛ naŋ sina yɛ a wanaa miiŋgu niŋ yoomu le wa okɔɔ? O kpeekpei niŋ, tamaseliilaŋ nyɛɛmbɔ koni Baabuiyo chɔm ni a waŋnda haa okɔɔ. Mi Chiisu dimi kpendekele maa, Chuda Isikaliɔɔ cho miiŋgu yoomu le. (Maki 14:21; tofa vɛlɛ Chɔŋ 17:12 a sɔɔŋ kuluŋ nda tɛɛsiaa le bolle Baabuileŋ ndeŋ ndo.) Mi Chuda sina maa nyɛ o wa tosaa wo, ve Chɛhowa a Po ndɔɔ kɔllo nɛŋi le, kɛ mbo hiau lachi a ndu tosaa. (Tofa Maki 3:29 a sɔɔŋ kuluŋ nda tɛɛsiaa le bolle Baabuileŋ ndeŋ ndo.) Nduyɛ, mi Chiisu dimi kpendekele maa, kposoŋ bɛɛ simlachiaa simul ndu wa apum miiŋgu niŋ yoomu le. (Mat. 23:33; tofa Chɔŋ 19:11 a sɔɔŋ kuluŋ nda tɛɛsiaa le bolle Baabuileŋ ndeŋ ndo, “poo.”) Mi kiilanɔɔ Pɔɔl bɛɛ dimi maa, wanaa simul piɛile tonyaleŋ ma kɛɛ le yɔŋnda ndala wɔɔŋndaŋ malɔɔ wa, miiŋgu niŋ yoomu le.—Hibu. 6:4-8; 10:29. w24.05 4 ¶10-11
Kpekedoo, Nyaakuɛiyo 8
“Mi Chɛhowa manda wanaa chɔm lo lechoo wo o ndu lo wa.”—Sam. 31:23.
Te ŋ lo pɛ o chaŋyɛi kpɛɛluŋnde niŋ a ndu, Setana tiuba mbo yɔŋul naa lefafɛɛŋ te. (1 Chɔŋ 3:8) O chieeŋ sɛnɛiyo niŋ, Chɛhowa cho hiouwɔɔ lachi a chaaŋaa nduaa laalaŋnda mandaa o ndu piɛiyo niŋ, nduyɛ piɔmndo bɛɛ nɔ lɛ niŋ nda kpaaya choo le. (Sɔɔŋ. 21:4) Dikeŋnaŋ bɛndoo pila i cho ni, le waa mial Chɛhowaa o naa nduaa chalaa niŋ kanifuule, keŋ tosa miŋ nɔ chaŋyɛi kpɛɛluŋnde a ndu lefafɛɛŋ. (Isi. 37:27) Yɛɛ naŋ nɔ yɛ miŋ tosa le miŋ hiou lachi a waa mialaa Chɛhowaa? Le tamaseliiyo, te waŋndo veelu num pɛ o ndu lo bɛɛ, naapum ma yeema le sinaa nyɛ o cho num kɔl le tosaa wo. O nɛi pilɛ koŋ choo, naa bɛɛ nɔ miŋ sina nyɛ Chɛhowa cho naa kɔl le miŋ tosa wo, le halikpeŋ miŋ hiou lachi a waa mialaa nduaa. Kaala naŋ nɔ le Chɛhowa wo nyindu naa ni, le “sɔɔŋ nɛŋi ndu kɔllo woŋ” tosaa a kɔllo kpou. (Kolo. 1:10) Fɛɛŋ bɛɛ ŋ nɔ miŋ puɛɛnuŋ a hei okɔɔ le. Nduyɛ ŋ nɔ miŋ ke ndu bɛɛle yiŋgoloŋndeŋ teleŋ o teleŋ. Hei mala naa miŋ fafaŋ kaala tɛɛmbuu ndu kɔllo laŋ, nduyɛ miŋ wa lɔɔlɔɔ “o yoomu tusiaŋndo niŋ” a ndu.—Maika 6:8. w24.06 4 ¶8-9
Kɔɔlumaa, Nyaakuɛiyo 9
“Mbo nyɔɔlu le wanaa yɔŋ wɔɔŋnda.”—Aisa. 53:12.
Mi Chɛhowa dimul Ebilaham le mbo soli Aase po ndɔɔ sala. Hei wa bɔɔ suɛi kala Ebilaham o ba le tosaa. A koŋ kpou, mbo diikuŋ Chɛhowa. Mɛɛ Ebilaham hiŋ le po ndɔɔ diyɔɔ, mi Mɛlɛka kuuna ndu. Tamaselii ndɔɔ pɛɛku naa a nyɛ Chɛhowa wa hunɔɔ tosa o chilaŋ niŋ, le wanaa ndaa duau niŋ laalaŋndo o ndu niŋnda. Chɛhowa cho wa o yɔŋgaŋ a kɔllo wulee, le Po ndɔ kaalaa yɔŋgoo maa sala baŋaa. Chɛhowa kaala bɔɔ waŋnda chieeya. (Chɛn. 22:1-18) Wɔsila bɔɔbɔɔ okoŋ kɔɔli, mi Sawa Chɛhowa ke Isɔluɛiya wo dimi maa, ndaa nɔ ma soli visiaa sala, le halikpeŋ mbo mal nda haki. (Lɛvi. 4:27-29; 17:11) Mi salalaŋ ndaŋ la chɔm maa, Chɛhowa wa hunɔɔ a sala hiou bɛnda kpou wo, o baŋa niŋ waŋnda chieeya o hakioo niŋndo. Mi Chɛhowa dimul wanaa ndaa suaa le ndu wa, le ma poonyiaa a wana piŋiaa okɔɔ, Po ndɔɔ pilɔɔ kpe, o ndoo huŋ niŋ mbo sɔla saŋgaa, okoŋ ma dii ndu wo le waŋnda chieeya piŋioo o hakioo niŋ a piɔmndo, nduyɛ num bɛɛ cho waŋndo opilɛ!—Aisa. 53:1-12. w24.08 4 ¶7-8
Chimɛiyo, Nyaakuɛiyo 10
“I kaala bɔɔ sawala numndaŋ! Lepaa o lepaa, mi yiyaŋ o laŋ choo.”—Sam 119:97.
Te a veelu pɛ diomndaŋ o buŋgɛi Baabuiye niŋ, yiyaŋ a mɛɛ ŋ duau ndi o wali niŋ yɛ. Le keŋ tosaa, a tiuba ma nyunaŋ aa: ‘Vɛɛ ya soliŋ yɛ nyɛ ya pɛɛku wo kpeku suŋ suŋ, ɔɔ o chilaŋ niŋ?’ Le tamaseliiyo, ŋ dimi wɔ maa a cho diomndaŋ veeloo o Baabuiyo niŋ, okoŋ ma veelu nyɛ cho o 1 Tɛsaloniaŋ 5:17, 18 niŋndo. Te a chii pɛ diomndaŋ veeloo o bolle Baabuile leŋ niŋ, chua teleŋndo le sinaa mɛɛ kpɛ ŋ piɛi o paaleŋ niŋ yɛ, vɛlɛ a mɛɛ ŋ yiyaŋ o nyɛ ŋ cho dimi wo choo yɛ. A yiyaŋ vɛlɛ o sɔɔŋ ŋ tiuba ma chɔm balika melaa woŋ choo. Naapum, a kɛɛsiaa le Chɛhowa balika mello le sɔɔŋ yɔŋnuŋ numndoŋ ŋgaa. O yɔŋ bɛɛ aa chemchemndaŋ nyɛɛmbɔ koni ŋ chua le yiyaŋndo o sɔɔŋ ŋ pɛɛku o Baabuiyo niŋndoŋ ni, mi keŋ mala num le ma bii bila Diom Mɛlɛka nyɛkɛndɛi, nduyɛ ma dɔu ndu o wali niŋ. Yiyaŋndɔ a tɔnɔla ŋ cho sɔla laŋ te o yɔŋ pɛ ma tosa nyɛ pilɔɔ hoo lepaa o lepaa a buŋgɛi kɛ kɛ ŋ veelu pɛ diomndaŋ o Baabuiyo niŋ. A tonya, mi keŋ mala num ma simnuŋ wana duau Diom Mɛlɛkaa o wali niŋndo. w24.09 4-5 ¶9-10
Ndaamaa, Nyaakuɛiyo 11
“La mandaŋ a nyɛ nya tosa wo, yɔŋii wali kala kala naŋ tosa wo simnuŋ nyɛ fondoo fuu. O hei niŋ, la nɔla mi la sɔla fanda Mɛlɛka nɔ le nya wo.”—2 Chɔŋ 8.
Chɛhowa toosiaa naa mbo ke naa suliŋ teŋgeŋndo. Mi che bɛɛ miŋ wa a kɔl kɛndɛ te a tosal naa pɛ kɛndɛi, kɛ te ŋ tosal pɛ acheleŋnda kɛndɛi lende naŋ hiau wa a kɔl kɛndɛ. Te ŋ sɔla pɛ batiuwaa le chaaŋaa naa laalaŋnda malaa, miŋ sinaŋ nyɛkɛndɛi. Nduyɛ miŋ wa a kɔl kɛndɛ te a chɔm pɛ balika melaa. A koŋ kpou, o yɔŋ bɛɛ mi wana naŋ tosal kɛndɛiyo, chɔm balika melaa ɔɔ mbo chɔm te, miŋ naŋ kɔl tau le mɛɛ naŋ tosa nyɛ bɛnda le tosaa wo yɛ. Fɛɛŋ bɛɛ puɛɛnuŋ te maa, nyɛ o nyɛ ŋ yɔŋgu pɛ le waŋndo kɛndɛi tosallo, “Chɛhowa nɔla mbo ke num tau.” (2 Kolo. 25:9) Lelaŋ, kɛndɛi Chɛhowa tosal naa ve i hiou poloŋ, a i naŋ tosal acheleŋnda ve. Nduyɛ, nyɛ o nyɛ ke naa nyaaloo mbo sulaŋ a nyɛ Chɛhowa fanda naa wo le. Maa ŋ kɛɛsiaŋ o kɔl le hiouwɔɔ lachi a tamasi Finya naa o choo choo niŋ tolɔɔ kɔɔli le acheleŋnda kɛndɛi tosallo. w24.09 31 ¶20-21
Kuɛɛndoo, Nyaakuɛiyo 12
“Oo Chɛhowa Mɛlɛka nuu, I cho num saŋgala a kɔl nuu kpou, mi ke diola numndaŋ bɛɛleŋ le fɛɛŋ a fɛɛŋ.”—Sam 86:12.
Wana nɔ nyɛiye a kɛndɛiyo Chɛhowa cho ni. (Sam 103:13; Aisa. 49:15) Te ŋ wa pɛ a kɔl tambɛiyo, mi ndu bɛɛ tambu kɔl. (Sɛka. 2:8) Mbo mala naa miŋ sina a ndu okɔɔ, nduyɛ miŋ simnuŋ chaaŋaa nduaa. (Sam 25:14; Walta. 17:27) O tusiŋ, “mbo tunduŋ le mbo tofa choo choo vɛlɛ a lɛŋndeŋ, mbo chua wana nɔ wana malaa le wo o chundoo niŋ mbo simi ndu.” (Sam 113:6, 7) Sabulaŋ ndaŋ la tosa ni miŋ saŋgala Mɛlɛka naa. Miŋ saŋgala Chɛhowa kanifuule ŋ yeema mi acheleŋnda sina ndu. Wanaa bɔɔbɔɔ sina tonyaa a Chɛhowa okɔɔ le. Le yɛɛ? Kanifuule Setana suumiaa kɔlta ndalaŋ sanaa a choola o dimi a ndu okɔɔ laŋ. (2 Kɔl. 4:4) Setana tosa mi waŋnda laalaŋ maa Mɛlɛka kɔl tuuwo Chɛhowa cho ni, o buulaŋ a naa le, nduyɛ maa ndu tosa ni miŋ saŋgaa. Kɛ naa ŋ sina tonyaa a Mɛlɛka naa okɔɔ. Ŋ nɔ dikeŋnaŋndo le miŋ dimul waŋnda a Mɛlɛka suu o cho wo okɔɔ, le halikpeŋ mi nda bɛɛ saŋgala ndu.—Aisa. 43:10. w25.01 3 ¶6-7
Koondoo, Nyaakuɛiyo 13
“Setana . . . cho waŋnda o chieeŋndo niŋ kpou huiyo ni.”—Sɔɔŋ. 12:9.
O wɔsiŋ kɛmɛ tasoŋ niŋ, mi che bɛɛ Chiisu wa walaŋ, nduyɛ o wa walta kɔndɔfiltaŋ tosaa, kɛ mi Setana soliŋ waŋnda apum kpeku le choolaŋ pɛŋgɛlaa a ndu okɔɔ. Le tamaseliiyo, mi simlachiaa lepiɛiya dimul waŋnda maa, “kpaaya masa nyinaa wɔɔŋnda” Chiisu nɔ ni, le waŋnda nyinaa wɔɔŋnda touwɔɔ kɔɔli. (Maki 3:22) Mɛɛ nda wa ndu yamɛi kilullo, mi simlachiaa lepiɛiya nyiinduu ndu choolaŋ choo maa, o tɛɛmbuu diola Mɛlɛkalaŋ. Nduyɛ ma dimul faŋgaa le ma dimul masaa le ma dii Chiisu. (Mat. 27:20) Okoŋ kɔɔli, mɛɛ buɛiyaa Kilitiaa wa yooŋgu kɛndɔɔ dimioo, mi wanaa simul nda wa “muli waŋnda kɔltaŋ,” le ma tusi nda nyɛpalaa choo. (Walta. 14:2, 19) Mi Bandu Mɛŋgɛlaa le Yindimiiyo 1, 1998, tɛɛsiaa a Walta Kiilaa 14:2 okɔɔ aa: “Mi wanaa wa Setana tooloo wa kɛɛ yooŋgu Kilisiɔŋnda wa nda dimullo wo. Nduyɛ pɛŋ, ma dimi sɔɔŋ wɔɔŋndoŋ a Kilisiɔŋnda okɔɔ, le halikpeŋ waŋnda yeŋ nda lani le, vɛlɛ ma tul nda leyɛ.” Hau bɛɛ, Setana cho wɔ hiouwɔɔ lachi a “waŋnda o chieeŋndo niŋ kpou huiyo.” w24.04 11 ¶15-16
Nɔŋgɔwaa, Nyaakuɛiyo 14
“Baa Wana Kialaa Ŋyamaa le chieeŋndo kpou tosa nyɛ cho o kɛndɔɔ wo le?”—Chɛn. 18:25.
O cho teleŋ waŋndo wu wo le chɔm nyɛ yɔŋnuŋ niŋ ndu o chilaŋ niŋndo le. Wana Kialaa Ŋyama walaŋndo Chɛhowa cho ni. Nduyɛ o cho hunɔɔ yamɛi kiolɔɔ o nɛi sakpoo, a o nɛi walaŋndo choo. (Sam 33:4, 5) Ŋ nɔ miŋ nɔ tiindaŋndo maa, “Wana Kialaa Ŋyamaa le chieeŋndo kpou,” cho tosa nyɛ cho o kɛndɔɔ wo. I cho vɛlɛ suɛi kɛndɛ le yiyaŋndo maa, fondaŋ waŋndo wa achal lo, chɔm nyɛ yɔŋnuŋ niŋ ndu o chilaŋ niŋndo le. Nduyɛ ŋ nɔ kposoŋ miŋ yiyaŋ maa, waŋnda o miiliɔŋndaŋ niŋ, a cho o fondaŋnda waŋnda tuiyɔ a yooŋgu kɛndɛ leMasaa okɔɔ le laŋ niŋ, Chɛhowa cho nda yamɛi kilul le ma wa “chuiŋnda” le. (Mat. 25:46) Wana Kialaa Ŋyama sakpoo le chieeŋndo hoo Chɛhowa, buulaŋ le waŋnda tau mbo hiau naa. Ŋ sina mɛɛ Chɛhowa cho sɔɔŋ tosa a teleŋ nyɛpalaa bɛndoo yɛ le. Kɛlɛŋgaa waŋnda haa apum cho fondaa sɔla le ma pɛɛku a ndu okɔɔ, ma dɔu laalaŋndo o ndu niŋ, ma sim yi o kumbuii nduɛi choo, teleŋ o cho tosa mi lɛŋnde kpou sina diola ndɔlaŋ ndo.—Isi. 38:16. w24.05 12 ¶14-15
Kpekedoo, Nyaakuɛiyo 15
“La kaaliaŋ vellaa velle.”—Chɔŋ 15:12.
Wanaa Chɛhowa hɛnaŋ maaliaŋndo vellaa velle. (2 Kɔl. 8:4) Kɛ teleŋndaŋ lapum, kɔl simulaa yeemaŋ ni le hei tosaa. Le tamaseliiyo, te chɔuwo del pɛ, mi bɛnduaa kundaa sina maa puaapiliaa a ndepiliaa yeema kɔl dɛɛniaa, vɛlɛ a mala ndaa. Naapum o wa le nda malaa o nɛi iMɛlɛkayaa choo, ɔɔ le bahawɛila ndalaŋ solioo. A teleŋnda waa nuaa, i wa bɔɔ suɛi sɔvɛ le miŋ lo o diompilɔɔ niŋ, nduyɛ miŋ diikuŋ nɛila chɔmaala lɛuve cho naa wa kioo laŋ. (Hibu. 13:17) Bɛnduaa nɔ ma wa hɔlteŋ keekoo o nɛilaŋ chɔmaala soo a kpundɔɔ okɔɔ laŋ, nduyɛ a nyɛ nda nɔ ma tosa wo te kpundɔɔ del pɛ. (1 Kɔl. 14:33, 40) Nɔ kɔl simulaa nduyɛ ma wa yekeŋ. (Polo. 22:3) Soliŋ taasi numndo kpeku, nduyɛ fafaŋ yoomu numndo lueiyo o kpundɔɔ niŋ. Dɔu tiindaŋndo o Chɛhowa niŋ. O tiuba mbo mala num le ma toolu puaapiliaa numnda nyɛ yɔŋnuŋ num te. w24.07 4 ¶8; 5 ¶11
Kɔɔlumaa, Nyaakuɛiyo 16
“I wa o nyɛpalaa niŋ mi nyuna Chɛhowa le malaa, . . . nduyɛ mbo tuɛi chaŋ ya wa o ndu lo le malaa wo.”—Sam. 18:6.
Masaa Deeve ndoo sina Chɛhowa nyɛkɛndɛi, nduyɛ mbo duau tiindaŋ ndɔɔ o ndu niŋ. Mɛɛ Masaa Sɔl a yaamɔɔwaa nduaa cheleŋ wa ndu kiltaŋ kɔɔli, mbo piɛi o Chɛhowa lo le mbo mala ndu. Mɛɛ Chɛhowa tuei piɛile ndɔleŋ okoŋ mbo piŋi ndu, mbo dimi aa: “Chɛhowa cho yoomu!” (Sam 18:46) Yɛɛ Deeve ndoo yiyaŋ yɛ mɛɛ o dimi diomndaŋ ndaŋ? Mi yau yaasiaa ŋsɔɔ pilɛ dimi maa, Deeve ndoo nɔ tiindaŋndo o Chɛhowa niŋ, “Mɛlɛka mala buɛiyaa nduaa teleŋ o teleŋ ndo.” A tonya, mi Deeve sina o sɔɔŋ yɔŋnuŋ ndu woŋ niŋ maa, Mɛlɛka cho yoomu wo Chɛhowa cho ni. Nduyɛ mi keŋ mala ndu le mbo kɛɛsiaŋ o kɔl le hiouwɔ lachi a Chɛhowa saŋgalaa.(Sam 18:28, 29, 49) Naa bɛɛ te ŋ nɔ pɛ tiindaŋndo maa Mɛlɛka cho yoomu wo Chɛhowa cho ni, mi keŋ mala naa miŋ piɛi ndu a dialuŋ fulaa, miŋ nɔ yoomuaŋ le tɔɔndaŋnda komal naa laŋ biuwɔŋndo, nduyɛ miŋ nɔ yeemɛi le hiouwɔɔ lachi a tosaa tau o wali ndɔɔ niŋ. Mi i mala naa vɛlɛ miŋ kɛɛsiaŋ o kɔl, le hiouwɔɔ lachi a Chɛhowa sɔɔŋguuwo ikɛi kpɛɛluŋ. w24.06 20-21 ¶3-4
Chimɛiyo, Nyaakuɛiyo 17
“La chɛl mi wana o wana hui nya o nɛi o nɛi niŋ te.”—2 Tɛsa. 2:3.
Yɛɛ naŋ pɛɛku yɛ o diomnda kiilanɔɔ Pɔɔl poonyial Tɛsaloniaŋnda laŋ niŋ? Te ŋ tuei pɛ suɛi pum i chɛlaŋ kposoŋ a nyɛ naŋ pɛɛku o Baabuiyo niŋndo le, ɔɔ miŋ tuei suɛi yɔŋnaŋii bii naa tiŋ kɔndɔfillo ve, ŋ nɔ miŋ soliŋ taasi naa kpeku le ndi yaasiaa nyɛkɛndɛi. O tanda Soviet Union ndo niŋ paandu, mi yaamɔɔwaa naa ke puaapiliaa yau nda dimi maa o fondaŋnda leboltaŋ o fula ni wo. Yauwo hoo wa puaapiliaa dɛɛniaa le mi ndaa kila kɔɔna teŋgeŋndo a ba nda. Te wanaa che pɛ yau koŋ, ma kuɛ le laalaŋndo sɔɔŋ wa leniŋ ndoŋ. A koŋ kpou, mi puaapiliaa bɔɔbɔɔ lo o laalaŋ ndaa choo. A tul nyɛ yau koŋ dimi wo kɔɔli le, kanifuule ma sina kpendekele maa nyɛ yau koŋ dimi wo chɛlaŋ a nyɛ nda pɛɛku niŋ paandu wo le. Hau bɛɛ, mi wanaa simul tonyaa wa soliŋ lepum intanɛtiiyo kpeku le naa kiisaŋndo lueiyo o kɔl, a le wanaa Chɛhowaa piɔuwaŋndo lueiyo tɛɛŋ. Te i waa lende yɔŋnuŋ pɛ, ‘ŋ nɔ miŋ chɛl kposoŋ mi kɔlta naalaŋ la laasiaŋ te.’ Kɛ ŋ nɔ miŋ manda yiyaŋnda naalaŋ sanaa a yaasiaa tosaa le sinaa te nyɛ naŋ tuei ɔɔ nyɛ naŋ veelu diomndaŋ ndo cho pɛ o chɛlaŋ a tonyala naŋ pɛɛku niŋ paandu laŋ.—2 Tɛsa. 2:2; 1 Chɔŋ 4:1. w24.07 12 ¶14-15
Ndaamaa, Nyaakuɛiyo 18
‘O yɔŋ bɛɛ mi la tosa hakioo, ŋ nɔ wana suaa le naa wo.’—1 Chɔŋ 2:1.
Kɛɛsiaa sɔviɔɔ o wana o wana nɔ mbo tosa o yoomu ndɔɔ niŋndo, cho yɔŋgɔŋndo o Chɛhowa lo ni, nduyɛ mbo luɛi o yuŋgu ndɔ cho ndu piɛiyo wo niŋ. Hei Chɛhowa yeema ni le mi wana o wana tosa. Le yɛɛ? O yeema ma tuei chaŋyɛi kpɛɛluŋnde yeela a ndu, vɛlɛ ma wa achal lefafɛɛŋ. (Ditɔ. 30:19, 20; Kale. 6:7, 8) A koŋ kpou, Chɛhowa beŋ wana o wana le ndu piɛiyo le. O yeema mi wana o wana kɛɛsiaa nyɛ o yeema mbo tosa wo. Kɛ te o yɔŋ yɛ mi Kilisiɔŋnɔ yiŋndo tɛɛmbuu sawa Mɛlɛkaa, mbo tosa haki wɔɔŋ wɔɔŋndo? Te o wookuŋ te, o nɔ mbo sɔla solioo o kundaa niŋ. (1 Kɔl. 5:13) A koŋ kpou, Chɛhowa nɔ yeemɛi tau le mi wana tosa hakioo wo miiŋgu ndu o ibuŋ. O kpeekpei niŋ, sabu sɔviɔɔ opilɛ cho hoo ni, o Chɛhowa yɔŋgu sala baŋaa wo, le halikpeŋ mi wanaa tosa haki wɔɔŋ wɔɔŋndo, ma wookuŋ nda sɔla malɔɔ hakioo. Mi Mɛlɛka naa kaalaa nyɔɔlu wanaa tosa haki wɔɔŋ wɔɔŋndo wa, le ma wookuŋ.—Sɛka. 1:3; Luom. 2:4; Chemi. 4:8. w24.08 14 ¶1-2
Kuɛɛndoo, Nyaakuɛiyo 19
“Te a kɛsiŋ pɛ sɔɔŋ taasioŋ o kɔl, koŋ tosa mi wa a kɔl kɛndɛ.”—Polo. 23:15.
Boondii kiilanɔɔ Chɔŋ poonyiaa yau Chɔŋ yaa ndɔɔ wo, wanaa bɔɔbɔɔ wa pɛɛkula lachoowalaŋ pɛŋgɛlaa, vɛlɛ a piɔuwaŋndo waŋnda lueiyo tɛɛŋ. A koŋ kpou, mi apum hiau lachi a “kɔlaŋ o nɛi tonyaa choo.” Ma diikuŋ Chɛhowa, nduyɛ ma wa “nyɛ sawala ndɔlaŋ la dimi wo tosaa.” (2 Chɔŋ 4, 6) O cho ko Chɔŋ te Kilisiɔŋaa laalaŋnda haa nɛŋi kɔl te, kɛ ma nɛŋi vɛlɛ Chɛhowa kɔllo. (Polo. 27:11) Yɛɛ naŋ pɛɛku yɛ o hei niŋ? Loo o laalaŋndo choo tiuba mbo chuu naa nyaaloo. (1 Chɔŋ 5:3) Le tamaseliiyo, miŋ wa a nyaale te ŋ nɛŋi pɛ Chɛhowa kɔllo. Mi Chɛhowa naŋ kɔl tau te ŋ fafaŋ pɛ balaŋ lueiyo o sɔɔŋ wɔɔŋndoŋ niŋ, nduyɛ miŋ diikuŋ sawala ndɔlaŋ. Mi maalikɛiya o choo choo niŋ bɛɛ wa a nyaale tau. (Luku 15:10) Mi naa bɛɛ wa a kɔl kɛndɛ te ŋ che pɛ puaapiliaa a ndepiliaa naa loo o laalaŋndo choo. (2 Tɛsa. 1:4) Te chieeŋ Setanaa hoo huŋ hiou pɛ, ŋ wa niŋ bɔɔ a kɔl kɛndɛ le mɛɛ naŋ chɔm lo lechoo wo o Chɛhowa lo yɛ. w24.11 12 ¶17-18
Koondoo, Nyaakuɛiyo 20
“Wana o wana hiou lachi a tosaa nyɛ mala acheleŋnda wo, kɛ o wa ko nyɛ mala numpila suee wo le.”—1 Kɔl. 10:24.
Vɛɛ kpɛ ŋ nɔ yɛ ma chua teleŋndo, le waŋndo mɛɛndaŋndo tuupa ma dimul ndu maa a yeema ndu? Te a keleŋa pɛ waŋndo dimul maa a yeema ndu, naapum wana koŋ cho yiyaŋ maa, a yiyaŋ nyɛkɛndɛi a ndi okɔɔ le. (Polo. 29:20) O baa pilɔɔ choo, te a chua pɛ teleŋndo tau le wana koŋ mɛɛndaŋndo, o cho yiyaŋ maa, kposoŋ bɛɛ a tiuba ma tosa kɛɛsiaa le, taama taama te o sina pɛ maa, a nɔ yeemɛi o ndu niŋ. (Iki. 11:4) Loonuŋ maa, o cho mɛɛ ma nɔ tiindaŋndo kɛsɛ maa la cho ichali o nɔɔ niŋ nya wana koŋ, malaŋ ŋ dimul ndu maa a nɔ yeemɛi o ndu niŋ te. Kɛ a nɔ ma nɔ tiindaŋndo maa, a bɛɛndiaŋ le nɔɔ chuaa, nduyɛ maa naapum wana koŋ bɛnda le num ni. Kɛ te o wa yɛ ma sina maa waŋndo nɔ yeemɛi o num niŋ? Te a yeema wana koŋ te, chɔm ndu kpendekele o sɔɔŋ ŋ tosa woŋ niŋ maa, a yeema ndu le. I ve suɛi kɛndɛ kposoŋ le waŋndo tosaa mbo yiyaŋ maa, num bɛɛ nɔ yeemɛi o ndu niŋ te.—Ɛfi. 4:25. w24.05 22-23 ¶9-10
Nɔŋgɔwaa, Nyaakuɛiyo 21
“I cho vɛlɛ miiŋgu mi huŋ kɔ a nya naa ya cho wa.”—Chɔŋ 14:3.
Wanaa sɔla pɔyaŋndo wa, nduyɛ ma lo o laalaŋ ndaa choo wa kinɛi Chiisu cho chua ni, le ma wa a ndu latulu o Masaleŋ choo o choo choo niŋ. Kilisiɔŋnɔ pɔyaŋ kɛ kɛ kɛɛ pɛ le loo lahɔl, o ve niŋ wanaa sɔla hɛlioo wa tɛɛŋ te. (Mat. 24:31) Nduyɛ wanaa nɔ tiindaŋndo le waa yoomu o lɛŋndeŋ choo wa kpou nɔ ma che diomnda Chiisu laŋ maa silaa la cho le nda ni, le ma wa lahɔl, nduyɛ ma lo o laalaŋ ndaa choo. Ŋ sina Chɛhowa nyɛkɛndɛi, lelaŋ ŋ laalaŋ maa o sakpoyɛi choo o tosa nyɛ o nyɛ ni. Te Chɛhowa pɔya pɛ wanaa laalaŋnda o teleŋ naa hoo niŋ pɛ, o cho nyɛ naŋ nɔ miŋ buulaŋ a ndi okɔɔ le. Yiyaŋndɔ a nyɛ Chiisu dimi o tale ndɔɔ niŋndo, a waŋ walla hiŋ a lɔɔ 5 le wallo o kpeloo niŋnda. (Mat. 20:1-16) Wanaa o mɛɛlu veelu le wallo o kpeloo niŋ a paale yɔŋgaŋndeŋ nda, paawa pilɔɔ kpe nda sɔla ni a wanaa pena hunɔɔ wa. O nɛi pilɛ koŋ choo, teleŋ o teleŋ Chɛhowa hɛli pɛ wanaa pɔyaŋnda, fanda pilɔɔ kpe nda cho sɔla ni le helɔɔ choo choo te a lo pɛ o laalaŋ ndaa choo. w24.09 24 ¶15-17
Kpekedoo, Nyaakuɛiyo 22
“Mi Kiliti . . . saŋga le nya. Mbo kɛsul nya tamaseliiyo le mi la tol tamasi ndɔ koŋ kɔɔli nyɛkɛndɛi.”—1 Pit. 2:21.
Mi Chiisu kɛsi tamasi kɛndɔɔ, o mala naa le miŋ biunuŋ ndo te waŋnda tosal naa pɛ kafalaŋ. Ŋ tofaŋndɔ mɛɛ wanaa cheleŋ a yuŋgu ndɔɔ bii ndu biyɔɔ wɔɔŋndo yɛ. Mi wanayaŋ ndɔŋ dimi a ndu okɔɔ maa seemaa o seema ni. Mi simlachiaa lepiɛiya nyiinduu ndu choolaŋ choo maa o wa wallo latulu a nyina wɔɔŋndo. Mi puaa chɔuwa maLuomaŋnda mam ndu, ma tusi ndu nyɛpalaa choo, okoŋ ma mɛɛlu ndu diyɔɔ. (Maki 3:21, 22; 14:55; 15:16-20, 35-37) A koŋ kpou, mi Chiisu biunuŋ kafala nda tosal ndu laŋ, nduyɛ o miŋgi maa kposoŋ te. Yɛɛ naŋ pɛɛku yɛ o tamasi Chiisu wo niŋ? (1 Pit. 2:21-23) Mi Chiisu kɛsul naa tamasi kɛndɔɔ o naŋ tual kɔɔli wo, te o yɔŋ pɛ ma tosal naa kafalaŋ. Ndoo sina teleŋ o nɔ mbo meiyo, a teleŋ o nɔ mbo soo wo. (Mat. 26:62-64) Teleŋndaŋ lapum, te waŋnda ndaa wa pɛ sɔɔŋ lachoowaŋ dimioo a ndu okɔɔ, ndoo suu nyɛ o nyɛ le. (Mat. 11:19) Te ndoo kɛɛsiaa pɛ le suɛi, ndoo dimul wanaa wa ndu nyɛpalaa tusioo choo wa diomnda wɔɔŋ, ɔɔ mi ndoo kɔŋgɔliaŋ nda le. w24.11 4-5 ¶9-10
Kɔɔlumaa, Nyaakuɛiyo 23
“Chiisu Kiliti hiŋ o chieeŋndo niŋ le wanaa lahakiaa piŋioo.”—1 Tim. 1:15.
Yiyaŋndɔ a mɛɛ ŋ sinaŋ yɛ te a ke pɛ wana ŋ kaala wo nyɛ sɔvɛ sɔviɔɔ. Ma tambu kɔl tau te o chua pɛ nyɛ koŋ mbo kɛsi ndu inɛ, o soliŋ ndu kpeku le. O baa pilɔɔ choo, ma naŋ kɔl tau te wana koŋ chɔm pɛ balika melaa le nyɛ ŋ ke ndu wo, nduyɛ mbo soliŋ ndu kpeku. Yɛɛ hei pɛɛku yɛ naa? Mi Chɛhowa yɔŋgu Po ndɔɔ le naa baŋaa. Mi Chɛhowa naŋ kɔl tau, te ŋ chɔm pɛ balika melaa le ke sɔvɛ o ke naa hoo wo, vɛlɛ a kaala o chɔm naa wo. Nduyɛ kaalaa hoo nyindu ndu ni mbo ke naa sala baŋaa (Chɔŋ 3:16; Luom. 5:7, 8) Mɛɛ teleŋndo hiau fau, te ŋ mandaŋ te, mi balika melaa naŋ nɔ le sala baŋaa wo kandu tolɔɔ toolo. Nduyɛ te ŋ kɛɛ pɛ le balika melaa chɔmndo le sala baŋaa, i wa ko maa ke sɔvɛ Mɛlɛka ke naa wo naŋ chua ni miŋ kɛsi ndu inɛ, ŋ yiyaŋ lɛ a ndu okɔɔ le. Le hei kpakpalaa, ŋ nɔ miŋ wa teleŋ o teleŋ balika melaa chɔmndo le nyɛ Mɛlɛka nda Kiliti tosa le naa wo. w25.01 26 ¶1-2
Chimɛiyo, Nyaakuɛiyo 24
“Yiyaŋ yiŋgoloŋ o sɔɔŋ muŋ choo. Yɔŋguŋ o muŋ tosaa niŋ, le halikpeŋ mi waŋnda kpou che maa a cho hiouwɔɔ lachioo tosaa o Mɛlɛka piɛiyo niŋ.”—1 Tim. 4:15.
Puaapilɛnɔ suliŋ le waa bɛndu kundaa wo, o nɔ mbo wa wana yiŋ sɛnɛiyo le. Mi che bɛɛ o cho nuaa maa, mɛɛ ma chua wɔsioŋ tau o yiŋɔɔ numndo kɔɔli le, kɛ teleŋndo yeemaŋ ni, le ma simnuŋ Kilisiɔŋnɔ kendu o Mɛlɛka piɛiyo niŋndo. Tuupa ma yulu num iso le ma simnuŋ bɛndu kundaa, a nɔ ma kɛsi tamasi kɛndɔɔ maa Chiisu, ma wa wana tusiaŋ, nduyɛ ma chɛl le ma tosa wali o wali nda ke num pɛ o kɔɔna Chɛhowaa niŋ. (Mat. 20:23; Filip. 2:5-8) A nɔla ma chɔm maa a cho wana chɔm “lo lechoo wo” o Chɛhowa lo wo, sanaa a sawala ndɔlaŋ biyɔɔ, vɛlɛ a nɛi chɔmaa kɔɔna ndɔɔ cho naa kioo wo tolɔɔ kɔɔli. Baabuiyo chɔm kpendekele maa, wanaa chua chilaŋnda nɔ ma wa “wanaa chaa pɛɛkoo wa.” Baa keŋ sim ni maa, a nɔ ma wa wana chaa sɔɔŋ yɔŋgoo nyɛkɛndɛiyo? Sako. Bɛnduaa kundaa bɔɔbɔɔ suliŋnda, mi che bɛɛ a chiee sɔɔŋ yɔŋgoo nyɛkɛndɛi le, kɛ ma pɛɛku waŋnda nyɛkɛndɛi o yooŋgu kɛndɔɔ dimioo niŋ, vɛlɛ a yilɔɔ kɔl dɛɛniaa tosaa. w24.11 23-24 ¶14-15
Ndaamaa, Nyaakuɛiyo 25
“Le saboo hoo ya kaala sawala numndaŋ ni mbo hiau kooliiyoŋ, hali kooliŋ kɛndɔŋ bɛɛ.”—Sam 119:127.
Te a veelu pɛ diomndaŋ o Baabuiyo niŋ ma bii bila nyɛkɛndɛi le, tosa yaasiaa. Okoŋ ma wa yiyaŋndo a nyɛ ŋ pɛɛku paale leŋ ndo okɔɔ, nduyɛ a nyɛ keŋ pɛɛku num a Chɛhowa, Po ndɔɔ, vɛlɛ a kaala nda nɔ le numndo okɔɔ. (Sam 119:97) Teleŋ o teleŋ ŋ wa pɛ diomndaŋ veeloo o Baabuiyo niŋ ma seeluŋ sɔɔŋ sɛnɛi le yaasiaa tosa le, tambu kɔl le keŋ te. Mɛɛ o dimi niŋ a cho ko maa wana cho kooliiyoŋ nuuviaa wo. Mi wanaa cho kooliiyoŋ nuuviaa wa biunuŋ, ma chua hawɛilaŋ ɔɔ palɛi tau, tuupa ma saaluŋ kooliiye. A koŋ kpou ma lambaŋ nuuviaa, kanifuule a sina maa koolii taaniŋnde bɛɛ cho isɔvɛ le nda. Nyɛ o nyɛ sɛnɛi naŋ pɛɛku pɛ o Baabuiyo niŋ, o cho o sɔvɛ mbo hiau kooliiye. (Polo. 8:10) Lelaŋ, biunuŋ ma tol kɛɛsiaa ŋ tosa le diomndaŋ veeloo o Baabuiyo niŋndo kɔɔli.—Sam 1:2. w25.01 25 ¶14-15
Kuɛɛndoo, Nyaakuɛiyo 26
“Mɛɛ Chɛhowa mal nya haki fasɛi yɛ, nya bɛɛ la nɔ mi la malnaŋ haki lende.”—Kolo. 3:13.
Chɛhowa cho naa kɔl le miŋ wa a bɛɛndiaŋ le miŋ mal acheleŋnda haki te a tɛɛmbuu naa pɛ kɔl. (Sam 86:5; Luku 17:4; Ɛfi. 4:32) Miŋ tambu kɔllo tau te waŋndo dimi pɛ ɔɔ tosal naa pɛ suɛi, taama taama chaŋ naa kpɛɛluŋndo, ɔɔ wana naŋ cho o yuŋgoo niŋndo. (Sam 55:12-14) Lepum, mi nyɛ nɛiyaa naŋ sinaŋndo wa naŋ chaa a muɛi nda chuku naa ni. (Polo12:18) Lepum miŋ kindiŋ le tosaa naŋ chaa suɛi nda tosal naa ve cho naa pala le. Kɛ te ŋ tosa lende pɛ, mɛɛ kiɔɔ naŋ cho koŋ muɛi nda chuku naa ve solioo o pauwo niŋ ni. O nɛi pilɛ koŋ choo, ŋ nɔ miŋ yiyaŋ nuaa maa, suɛi waŋndo tosal naa ve cho naa fula o kɔl, te ŋ chɔm pɛ o lahɔl maa i cho naa pala le le. Te waŋndo tɛɛmbuu num kɔllo pɛ, naapum nyɛ tase ŋ tosa wo cho tumboo dɔɔnɔŋndo ni. Baabuiyo chɔm maa, lepum miŋ dɔɔnuŋ tumbe. Kɛ, o sila naa vɛlɛ maa ŋ nɔ miŋ dɔu kɔl tuu naa o mandaa bɛŋgu. (Sam 4:4; Ɛfi. 4:26) Le yɛɛ? Kanifuule, i cho ikala le mi kɔl tuuwo chuu naa fulamakɔɔli kɛndɔɔ. (Chemi. 1:20) Loonuŋ maa, mi che bɛɛ mi suɛi waŋndo tosal naa ve tosa miŋ dɔɔnuŋ tumbe, kɛ i lo a naa te ŋ cho pɛ lo o tumbe koŋ niŋ. w25.02 15 ¶4-6
Koondoo, Nyaakuɛiyo 27
“Mi taasioo manda yoomu wana nɔ ndu wo.”—Iki. 7:12.
Mi Chiisu soliŋ tamaseliiyo kpeku le chɔmndo mɛɛ i wa suɛi idiɔm le nyɛsɔlaa nɔɔ tau, kɛ a ve “wana sulaa Mɛlɛka o hɔl te” yɛ. (Luku 12:16-21) Wana o wana sina nyɛ yɔŋnuŋ niŋ siɔdiiyo le. (Polo. 23:4, 5; Chemi. 4:13-15) Naa buɛiyaa Chiisu wa kpou, ŋ nɔ simullo o pum. Mi Chiisu dimul naa maa ŋ nɔ miŋ wa a bɛɛndiaŋ le ‘nyɛm naŋ kpou malɔɔ’ le miŋ simnuŋ buɛiyaa nduaa. (Luku 14:33) Mi Kilisiɔŋaa wa o Chudiaa niŋ o wɔsiŋ kɛmɛ tasoŋ niŋnda chɛl le hei tosaa a nyaale. (Hibu. 10:34) O teleŋ naa hoo niŋ, waltaŋ la hɛluŋ niŋ puaapiliaa bɔɔbɔɔ le mɛɛ nda kɛɛ yɔŋgɔŋndo o yalale chieeŋndeŋ niŋ yɛ. (Sɔɔŋ. 13:16, 17) Yɛɛ mala yɛ nda le keŋ tosaa? Puaapiliaa haa nɔ tiindaŋndo o buŋgɛi Chɛhowa chuel naa hei ve niŋ aa: “Fɛɛŋ bɛɛ I mel num te, nduyɛ fɛɛŋ bɛɛ I feŋaŋ num kɔɔli le.” (Hibu. 13:5) I wa bɔɔ suɛi kɛndɛ le miŋ tosa kɛɛsiaa a nyɛm naŋ hau niŋ ba o chilaŋ niŋndoŋ okɔɔ. Nduyɛ miŋ tiindaŋ Chɛhowa a kɔllo kpou te sɔɔŋ naŋ ve kɔl te woŋ komal pɛ naa. w25.03 29 ¶13-14
Nɔŋgɔwaa, Nyaakuɛiyo 28
“Mɛɛ naŋ chii niŋ pɛɛku a sɔɔŋ taseŋ cho a Kiliti okɔɔ woŋ yɛ, ŋ hiounuŋ lachi a sɔɔŋ ŋkaasoŋndoŋ pɛɛkoo. Ŋ nɔ lɛ miŋ wa sɔɔŋ taseŋ muŋ pɛɛkoo teleŋ o teleŋ te.”—Hibu. 6:1.
Chɛhowa cho naa kɔl le miŋ simnuŋ kaasoŋnda o ndu piɛiyo niŋ a ba naa le. O ke naa wanaa mandaa lasaa, a wanaa pɛɛkaa o kundaa niŋ, le naa malaa miŋ simnuŋ “kaasoŋnda” o ndu piɛiyo niŋ, nduyɛ “okoŋ kɔɔli, miŋ simnuŋ kɛsɛ maa Kiliti.” (Ɛfi. 4:11-13) O ke naa vɛlɛ nyina ndɔ diandaa, le naa malaa miŋ nɔ “yiyaŋ Kiliti wo.” (1 Kɔl. 2:14-16) Le handɔɔ lechoo, mbo ke puaa nyina ndɔ diandaa, le ma poonyiaa yaula hiɔɔlula soo a yoomu Chiisu wo okɔɔ laŋ, le naa chɔmndo mɛɛ Chiisu ndoo yiyaŋ yɛ, mɛɛ ndoo suaa yɛ, vɛlɛ a mɛɛ ndoo tosa sɔɔŋ yɛ teleŋ o wa wali pollo tosaa o lɛŋndeŋ choo wo. Te ŋ tol pɛ tamasi Chiisu wo kɔɔli o yiyaŋnda naalaŋ niŋ vɛlɛ a mɛɛ naŋ tosa sɔɔŋ yɛ, keŋ mala naa miŋ simnuŋ Kilisiɔŋaa kendu o Mɛlɛka piɛiyo niŋnda. Kɛ le miŋ simnuŋ Kilisiɔŋaa kendu o Mɛlɛka piɛiyo niŋnda, ŋ nɔ ko miŋ ‘chii sɔɔŋ taseŋ cho a Kiliti okɔɔ woŋ’ pɛɛku le. Koŋ cho ni, ŋ nɔ ko miŋ mɛɛlu a pɛɛkula kpeekpeila cho o Baabuiyo niŋndaŋ pɛɛkoo le. w24.04 4-5 ¶11-12
Kpekedoo, Nyaakuɛiyo 29
“A cho yiyaŋ fɛŋ tuupa ma tosa nyɛ o nyɛ, nduyɛ sinapɛŋgoo cho num manda.”—Polo. 2:11.
Miŋ tosa kɛɛsiaalaŋ lepaa o lepaa. Lapum la cho tɛtɛlɛ le tosaa, mɛɛ nyɛdiaa ŋ nɔ ma de idiiyo, ɔɔ teleŋ ŋ nɔ ma kuɛ hinilaŋ ndo cho nuaa yɛ. Kɛ kɛɛsiaalaŋ lapum yɛ, la kendu le tosaa. Mi la piiliaŋ kɛndiaa naa, kɔl kɛndɛ naa, wanaa naŋ kaala wa, ɔɔ piɛile naaleŋ. Ŋ yeema mi kɛɛsiaala naŋ tosa laŋ la chuu naa tɔnɔɔ, vɛlɛ a yuŋgu naa. I hiou kpou ve, ŋ yeema mi kɛɛsiaala naalaŋ la nɛŋi Chɛhowa kɔllo. (Luom. 12:1, 2) Nyɛ sɔvɛ mala naa le kɛɛsiaa tosaa a taasi wo cho sinaa tonyaa a suɛi keŋ okɔɔ ni. Le yɛɛ hei cho yɛ suɛi sɔvɛ? Yiyaŋndɔ maa wana naa kuɛ o wana chiɔuwaa lo, le bahawɛi kɛndiaa cho ndu paaliaŋ ndo wo. Baa wana chiɔuwaa cho ndu pa kandɔɔ dandaa dɔwɔɔ o foofo koŋ choo o tofa ndu, ɔɔ mbo nyuuniaŋ ndu le? Sako bɛɛ. Num bɛɛ nɔla ma tosa kɛɛsiaala sɔvɛlaŋ te a yiyaŋ pɛ fɛlɛŋ nyɛkɛndɛi o sɔɔŋ cho a bahawɛi numndo okɔɔ woŋ choo. w25.01 14 ¶1-3
Kɔɔlumaa, Nyaakuɛiyo 30
“Chɛhowa bɛɛ mal num haki le nyɛ ŋ tosa wo. A cho wu le.”—2 Sam. 12:13.
Yɛɛ naŋ sina yɛ a nyiɛɛyii Chɛhowɛi okɔɔ? Vɛɛ o chɔm yɛ niŋ maa, “o yeema mi wana o wana sɔla tambei le”? (2 Pit. 3:9) Ŋ tofaŋndɔ mɛɛ o tuiinuŋ wanaa ndaa tosa hakila wɔɔŋ wɔɔŋndaŋ nda inyiɛɛ yɛ. Mi Masaa Deeve tosa hakila bɔɔbɔɔ. Mbo suunda a lanɔ pilaa, nduyɛ mbo dii waŋndo. Kɛ mɛɛ o mal yɔŋ ndɔ wɔɔŋndo, mi Chɛhowa tuiinuŋ ndu inyiɛɛ, okoŋ mbo mal ndu haki. (2 Sam. 12:1-12) Masaa Manaasɛ bɛɛ, mbo tosa sɔɔŋ wɔɔŋndoŋ tau o yoomu ndɔɔ niŋ. A koŋ kpou, mi Chɛhowa tuiinuŋ ndu inyiɛɛ mɛɛ o mal yɔŋnda ndɔla wɔɔŋndaŋ, nduyɛ mbo mal ndu haki. (2 Kolo. 33:9-16) Tamaseliilaŋ ndaŋ la chɔm naa maa, mi Chɛhowa tuiinuŋ waŋndo inyiɛɛ, te o che pɛ saboo le keŋ tosaa. O cho waŋnda haa miŋgi yoomu kanifuule, mbo cha kɛsɛ maa, mi wanaa kaŋ sina maa sɔɔŋ wɔɔŋndoŋ nda wa tosaa ni, nduyɛ ma mal yɔŋnda ndala wɔɔŋndaŋ. w24.05 4 ¶12