Togusrai lun God—El Mwo Liki Togusrai Nukemwa ke Inkanek in Akwuk Lalos
JISUS KRAIST el luti met tuma lutlut nukemwa lal: “Ke ma inge komwos pre oinge: ‘Papa tumasr su in kosrao, Em in akmutalyeyuk. Togusrai Lom in tuku. Ma lungse Lom in orek, oana in kosrao, oinge fwin fwalu.’” (Mattu 6:9, 10) Pre se inge, el eteyuk sin met puspus oana Papa Tumasr, ku Pre lun Leum, su akkalemye ke akwuk lun Togusrai lun God.
Ke inkanek lun Togusrai, en God fwa akmutalyeyuk. Ma inge fwa akmutalyeyuk liki me akkoluk nukemwa su tuku ke orekma in lain lun Setan a lun metu. Ma inge arulanu yok sripe. Me insemwomwo lun ma orekla lalmetmet nukemwa el tuku ke orekma lalos in liye ku nunku ke inen God oana sie ma mutal a in akkalemye inse mulala lalos in eis a akos sumwos lal in kol.—Fwakyuk 4:11.
In wekunang, Togusrai el oakiyuki a orekmakinyuk in “lela ma lungse lun [God] in orek, oana in kosrao oinge fwin fwalu.” A mea ma lungse lun God? Ma lungse lal pa in folokonak akwuk futoto in masrlon God a metu, su Adam el kunausla. Togusrai se inge fwa oru akwuk lun God, Jeova, su Fulatlanu in Kosrao a Fwalu, in orala sie paredais fwin fwalu su met mwo nukemwa elos fwa ku in engankin wi moul ma patpat. Aok, Togusrai lun God el fwa akwanginyela me akkoluk nukemwa su tuku ke ma koluk se meet a el fwa oru akwuk kulang lun God nu fwin fwalu in akpayeyuk. (1 Jon 3:8) Togusrai inge a ma puspus su el fwa akpayeye, pa ma yok se meet ke peng lun Baibel.
El Mwo Liki Kutena Togusrai ke Inkanek Fuka?
Togusrai lun God el sie gufernment na paye su oasr ku yok ka. Met palu Daniel el akkalemye la fuka kuiyen togusrai se inge. In pal meeta, el palye: “A in len lun togusrai ingo God in kosrao fwa tulokunak sie togusrai . . . su fwa kanausla togusrai inge nu kemwa [lun metu].” Sayen ma inge, Togusrai lun God el tia oana gufernment nukemwa lun metu, su sikyak ke kitin pal a sa na in wanginla su akkalemyeyuk ke me sramsram lun fwalu, tusruktu Togusrai lun God “fwa tia na kunausyukla.” (Daniel 2:44) Tia pa inge sripe sefwanna ka la efu ku el mwo liki kutena togusrai. Ke oiya nukemwa, Togusrai se inge el mwo liki kutena gufernment lun metu ke inkanek nukemwa.
Oasr Togusra ke Togusrai lun God su fulat liki Togusra nukemwa. Loang akmwoye nu ka la su Togusra se inge. Ke “sie mwemwe a aruruma” su itukyang nu sel, Daniel el liye met Kol ke Togusrai lun God oana “mwen nutin met” el tuku ye mutun God Kulanu a itukyang nu sel “mwal, mwolena, a sie togusrai.” (Daniel 7:1, 13, 14) Mwen nutin met inge pa Jisus Kraist—su Messaia. (Mattu 16:13-17) Jeova God el srusrngiya Mwen sefwana natul, Jisus, in oana Togusra ke Togusrai Lal. Ke pal se el oasr fwin fwalu, Jisus el fwak nu sin met Farisi puspus su oasr nunak koluk yuru: “Togusrai lun God oasr in masrlomwos,” kalme pa el, su ke pal fwasru el fwa ekla Togusra ke Togusrai inge, in oana ke el oasr in masrloltal.—Luk 17:21, NW.
Su ka in masrlon metu ku in oana Jisus su oasr oiya mwomwo puspus lal oana sie met Kol? Jisus el akpayeye tari la el ku in oru kunokon lun sie met Kol su sumwos, ku in sang me kasru a me akkeye pal nukemwa, a el pakoten. Buk akosr su pangpang Gospel akkalemye kel oana sie mokul su lungse in orekma, a el sie met su oasr pulakin paye a yok lungkulang a pakoten lal. (Mattu 4:23; Mark 1:40, 41; 6:31-34; Luk 7:11-17) Sayen ma inge, Jisus su akmoulyeyukyak tari a oasr in kosrao ke pal inge, el fwa tia sifwil pulakin mise ku oasr kutena me akmunas lun metu yurol.—Isaia 9:6, 7.
Jisus a met nukemwa su welul oana togusra elos fwa oru kolyuk lalos ke sie an fulat. Ke sie aruruma ke inkanek lun mwemwe, Daniel el liye pa la “togusrai a mwal [me kolyuk, NW] . . . el itukyang nu sin met lun met mwo sran [met mutal puspus, NW].” (Daniel 7:27) Tia Jisus mukena pa oru kolyuk inge. Oasr met puspus fwa welul su fwa kol oana togusra a met tol puspus. (Fwakyuk 5:9, 10; 20:6) Met sap Jon el simusla kelos: “Nga suiye, a, liye! Lam el tu fwin Eol Saion, a oasr siefok angngaul akosr tausan yurol . . . elos su moliyukla tari liki fwalu.”—Fwakyuk 14:1-3.
Lam se inge pa Jisus Kraist tokin el srusrngiyuki oana Togusra ke Togusrai lun God. (Jon 1:29; Fwakyuk 22:3) Eol Saion inge el sramsramkinyuk nu ke an in kosrao.a (Hibru 12:22) Jisus a met 144,000 su welul elos oru kolyuk lalos in kosrao. Sie an fulat pa inge in oru inkanek in kolyuk lalos! Ke sripen elos oasr in kosrao, paenang oasr kalem yok lalos ke ma nukemwa. Ke sripen “togusrai lun God” el oasr in kosrao paenang pangpang el oana “togusrai in kosrao.” (Luk 8:10; Mattu 13:11) Wangin kofwen me meun, fwinne me meun su pangpang nuclear el orekmakinyuk in sang kunausla ma inge, tia ku in sun a kunausla gufernment in kosrao inge. Wangin kutena ma ku in kunausla ma inge a togusrai inge fwa akpayeye ma lungse lun Jeova.—Hibru 12:28.
Oasr met tutafpo paye a oaru lun Togusrai lun God fwin fwalu. Kut etu fuka ma inge? Sam 45:16 el akkalemye: “Kom fwa oru [srusrngiye, NW] . . . met fwisrak fwin fwalu nu fon.” Kas se inge “Kom” ke kas palu inge el pa Mwen nutin God. (Sam 45:6, 7; Hibru 1:7, 8) Ke ma inge, Jisus Kraist el fwa srusrngiye met tutafpo puspus lal oana met fwisrak. Kut ku in lulalfongi la elos oaru in akpayeye masap nukemwa lal. Fwinne ke pal inge, met puspus su fwal in orekma oana met elder ke congregation lun met Kristian elos lutiyuk, tia in “leum fwelos” ku fwin met lili wiyelos nukemwa, a elos in karunginelos, akkeyelos, a akpwaryelos.—Mattu 20:25-28; Isaia 32:2.
Oasr met sumwosmwos puspus ye koko lun Togusrai. Wangin metalos a elos sumwosmwos ye mutun God. (Soakas 2:21, 22) Baibel el akkalemye: “Met fwokpap elos fwa usru fwalu, a fwa sifwana akengunyelos in misla puspus.” (Sam 37:11) Met nukemwa su muta ye kolyuk lun Togusrai elos fwokpap—fusrasr in lutiyuk a inse pusisel, fulpap a mwo. Ma se meet su elos insemwomwo yok ka pa ke ma puspus lun ngun. (Mattu 5:3) Elos lungse in oru ma sumwos a elos lungse in porongo masap lun God.
Oasr masap mwo lun Togusrai lun God su mwo liki kutena masap. Masap a akwuk nukemwa lun Togusrai el tuku sin Jeova God. Ma inge nukemwa akinsemwomwoye kut, a tia oana me kutong nu ke sukosok lasr in akasorye kut. (Sam 19:7-11) Met puspus elos eis tari me insemwomwo ke pal inge ke elos moulkin a orekmakin masap sumwosmwos lun Jeova. Ke sie me pupulyuk, in porongo kas in kai lun Baibel nu sin mokul payuk, mutan payuk, a nu sin tulik nukemwa akmwoye moul in sou lasr. (Efesus 5:33–6:3) Kut fwin akos masap inge in ‘nukomang lungse,’ futoto lasr nu sin met puspus fwa kapkapek ku akmwoyeyuk. (Kolosse 3:13, 14) Ke kut moulkin akwuk mwo lun ma Simusla, kut akkapye pa oiya mwomwo ke orekma a nunak sumwos ke mani. (Soakas 13:4; 1 Timote 6:9, 10) In fwasr liki srui, orekma lun kosro, orekmakinyen paip, a kain in ono koluk puspus ku in kasre kut in karungin manosr.—Soakas 7:21-23; 23:29, 30; 2 Korint 7:1.
Togusrai lun God el sie gufernment su oakiyuki sin God. Togusra lal—Jisus Kraist, su Messaia—a met nukemwa su welul oana togusra oasr pa kunokon lalos nu sin God in sruokye a orekmakin masap nukemwa a akwuk mwo nukemwa Lal. Met nukemwa su muta ye koko lun Togusrai, wekunang met tutafpo nukemwa lun togusrai inge su muta fwin fwalu, elos enganak in orekmakin ke moul lalos masap nukemwa lun God. Met kol nukemwa ke Togusrai a met su muta ye koko lun ma inge elos nunku yok ke God a pa inge ma yok sripe se emeet ke moul lalos. Ke ma inge, Togusrai el me kolyuk na paye lun God. Ma inge fwa akpayeye akwuk nukemwa su oakiyuki nu ka. Tusruktu, ngea Togusrai lun God, su eteyuk pa oana Togusrai lun Messaia el mutamwauk in kol?
Togusrai lun God Mutamwauk in Kol
Sie inkanek mwo in etu ka la ngea Togusrai el mutawauk in kol fwa ku in koneyukyak ke kas lun Jisus. “Met Pegan elos fwa longye Jerusalem,” el fwak, “nu ke pal lun met Pegan [pal pakiyuki, NW] fwa akpayeyuk.” (Luk 21:24) Jerusalem pa siti sefwanna fwin fwalu su kapsreang sumwos nu ke inen God. (1 Togusra 11:36; Mattu 5:35) Pa inge capital siti lun togusrai fwin fwalu su God el insemwomwo ka. Mutanfwal puspus fwa longye ku sruokye siti se inge ke sie oiya su kolyuk lun God nu sin met kulansap lal fwa tulokinyeyuk ke lusen sie pal sin gufernment puspus lun fwalu. Orekma inge e fwa mutamwauk nge?
Oasr kas su akkalemyeyuk nu sin togusra safla su muta fwin tron lun Jeova in an Jerusalem: “Sisla maiteru, a sarukla tefuro. . . . Ma se inge pa fwa tia sifwil on, nu ke pal El tuku su ma se inge [su oasr sumwos in kol, NW] ma Lal; a Nga fwa sang nu sel.” (Ezikiel 21:25-27) Tefuro fwa itukla liki sifwen togusra, a kolyuk lun God fwin met kulansap nukemwa Lal fwa tulokinyuki ke lusen sie pal. Ma inge sikyak in yea 607 B.C.E. ke pal se met Babulon elos kunausla an Jerusalem. Ke lusen “pal pakiyuki” ku pal lun met Pegan su sikyak tok, wanginla togusrai ku gufernment lun God fwin fwalu in sang aolla kolyuk lal. Ke saflaiyen pal pakiyuki inge Jeova el fwa sang ku oru kolyuk lal nu sin sie “su oasr sumwos” lal in kol—el pa Jisus Kraist. Putaka lusen pal se inge?
Sie kas palu in buk lal Daniel el akkalemye: “Pakiye sak sokoe, a kunausla. Tusruktu filiye sruin oka ka in fwalu, aok ke sie me kapur mwusra a brass . . . nu ke pal itkosr alukela fwel.” (Daniel 4:23) Oana ma kut fwa liye, “pal itkosr” su akkalemyeyuk ke fus inge el oana “pal lun met Pegan” ku pal pakiyuki lun mutanfwal puspus.
In pal lun Baibel, met puspus, met kol puspus, a togusrai puspus su oasr pal lumeyuk elos nu ke sak puspus. (Sam 1:3; Jeremaia 17:7, 8; Ezekiel sapta 31) Sak in pupulyuk inge “el sun tafwunyen fwalu nu fon.” (Daniel 4:11) Ke ma inge, sak soko inge su lumeyuk nu ke me kolyuk el pakiyuki a oasr me kapur mwusra a brass sang kapriya sruin oka ka, su me kolyuk inge sun “tafwunyen fwalu nu fon,” wekunang togusrai nukemwa lun metu. (Daniel 4:17, 20, 22) Ke ma inge sak soko inge el lumeyuk nu ke me kolyuk lun God, yokna ke kolyuk lal fwin fwalu. God el oru kolyuk lal fwin fwalu ke lusen sie pal ke inkanek lun togusrai su Jeova el oakiye nu sin mutanfwal Israel. Sak soko ke me pupulyuk inge el pakiyuki, a oasr me kapur ke mwusra a brass su sang kapriye sruin oka ka in sang kosrala in tia kapak. Ma se inge akkalemye ke akwuk in kolyuk lun God fwin fwalu la e fwa tui liki kolyuk lal, oana ma sikyak tari in yea 607 B.C.E.—tusruktu tia nu tok ma patpat. Sak soko inge el kapuri ke lusen “pal itkosr.” Ke saflaiyen pal inge, Jeova el fwa sang akwuk in kolyuk lal nu sin met usru, su Jisus Kraist. Kalem la, “pal itkosr” a “pal lun met Pegan” ku pal pakiyuki lun mutanfwal puspus el sramsramkinyuk oana sie nu ke pal sefwanna.
Baibel el kasre kut in etu ke lusen “pal itkosr.” La oasr len 1,260 su akkalemyeyuk ka la ma inge el oana sie nu ke “sie pal a pal [pal luo, plural] a tafwun pal”—fwa toeni nu sie ke lusen pal inge nukemwa, su oasr ke tolu tafwu “pal.” (Fwakyuk 12:6, 14) Kalmen ma inge pa fwin pal inge orala pal luo, ma inge fwa orala pal itkosr, ku oasr ke len 2,520.
Kut fwin oekla len 2,520 ke inkanek sumwos mutamwauk ke 607 B.C.E., ma inge fwa sun 600 B.C.E. Tusruktu, pal itkosr el loes liki pal inge. Ke pal se Jisus el sramsramkin “pal lun met Pegan” pal itkosr inge srakna oasr orekmakinya in pal sa. Ke ma inge, pal itkosr el orekmakinyuk nu ke kas in palu. Ke sripe se inge, kut ku in orekmakin akwuk lun ma Simusla inge: “Ke kais sie len, sie yea.” (Oekyuk 14:34; Ezikiel 4:6) In orekmakin akwuk inge la sie len, el oana sie yea, pal itkosr su oasr ke me kolyuk lun mutanfwal ku puspus lun fwalu su wangin tui ka el oasr ke lusen yea 2,520. In oekla yea 2,520 su mutamwauk in yea 607 B.C.E. ma inge fwa aksafyeyukla ke yea 1914 C.E. Pa inge yea su “pal paliyuki lun mutanfwal puspus,” ku pal itkosr, el aksafyeyukla. Kalmen ma inge pa Jisus Kraist el mutamwauk in kol oana Togusra ke Togusrai lun God in yea 1914.
“Togusrai Lom in Tuku”
Ke sripen togusrai lun God el oakiyuki tari in kosrao, ya kut fwa tafwela na in pre ke ma inge in tuku, oana ma Jisus el luti ke pre lun Leum? (Mattu 6:9, 10) Aok. Pre lasr inge siyuk ke ma inge in tuku nu fwalu su pa inge sie me siyuk mwomwo. Togusrai lun God fwa tia pat akkalemye ku nukemwa lal fwin fwalu.
Me insemwomwo puspus fuka metu elos fwa pulakin ku engankinyuk ke pal se ma inge sikyak! “God El fwa muta yurolos,” Baibel el fwak, “a el fwa ela sroninmutalos nu kemwa; a a fwa wangin pa mise; a elos fwa tia sifwil asor, ku tung, ku ngal. Tu ma meeta wanginla.” (Fwakyuk 21:3, 4) In pal sa, “met elos fwa tia fwak: ‘Nga mas.’” (Isaia 33:24) Met nukemwa su akinsemwomwoye God elos fwa eis moul ma patpat. (Jon 17:3) Ke kut sano nu ke akpayeyen ma inge a kutupa kas palu mwolena lun Baibel, lela kut in “suk meet togusrai a sumwosmwos lun [God].”—Mattu 6:33, NW.
[Footnote]
a Togusra Devid lun an Israel in pal meeta el kutangla ke meun lal liki met Jibus a el sruokye Eol Saion fwin fwalu a oru an inge oana siti lulap lal. (2 Samuel 5:6, 7, 9) El wise pa Tuptup in Mwuleang nu ke an se inge. (2 Samuel 6:17) Ke sripen Tuptup in Mwuleang el kupasr nu ke oasr lun Jeova, ke ma inge Saion el pa an in muta lun God, in orala ma inge oana me lumeyuk nu ke an in kosrao.—Exodus 25:22; Livitikus 16:2; Sam 9:11; Fwakyuk 11:19.
[Blurb ke sra 3]
Jeova el srusrngilya Jisus Kraist in Togusra ke Togusrai Lal
[Diagram/Petsa ke sra 4]
2,520 yea
October 607 ◀ B.C.E. C.E. ▸ October 1914
606 yea a malem tolu 1,913 yea a malem yuh
“Pal lun met pegan” ku pal pakiyuki lun mutanfwal puspus el mutamwauk in yea 607 B.C.E. a aksafyeyukla in yea 1914 C.E.
[Petsa ke sra 6]
Met nukemwa su muta ye kolyuk lun God fwin fwalu elos fwa engankin me insemwomwo puspus