Fwufwasryesr Wi God, A Kosrani Ma Mwo
“Tu elos taknelik engu, a elos fwa kosrani foru.”—HOSIA 8:7.
1. Fuka kut ku in fwasr wi God?
SIE akwuk mwo in orek nu ke oiyen fwufwasryesr in sie an su oasr me sensen we a fwa mwo in oasr sie met kol nu ke inkanek inge. In fwasr wi met kol su arulanu yok etu la nu ke inkanek inge el mwo a sie inkanek lalmetmet liki na fwin kom mukena fwasr. Nu ke kutu inkanek, ma inge pupulyukkinyuk nu ke oiya su kut oasr ka. Nu ke kas in pupulyuk, Jeova el akkalemye la el fwa kol kut in fwasr ke yen mesis sralup lun fwal koluk inge. Kut enenu in oru sulela lalmetmet nu sesr in fwasr welul liki na in srike in aksumwosye fwalkesr sifwana. Fuka kut ku in fwasr wi God? Ke inkanek in akos kas in kasru su oasr ke Kas lal.
2. Mea fwa aketeyuki ke me lutlut inge?
2 Me lutlut tari a akkalemye ke sie drama ku ma sikyak su oana me pupulyuk su oasr in Hosia sapta 1 nu ke 5. Oana ma kut liye tari, ke drama sa oasr me lutlut puspus su ku in kasre kut in fwufwasryesr wi God. Lela kut in aketeye ingena ke kutu kas yok ke sapta 6 nu ke 9. In kalweni koanon sapta akosr inge oasr me kasru yok ka.
Koanon Sapta Akosr Inge ke Kas Futoto
3. Akkalemye ke kas futoto koanon Hosia sapta 6 nu ke 9?
3 Jeova el supwella Hosia in akkalemye kas palu nu sin togusrai lun sruf sengoul in an Israel ke leyen eir. Mutanfwal se inge, su eteyuk pa oana Ifreim ke sripen sruf inge el yok, a pengpeng, a el forla liki God. Hosia sapta 6 nu ke 9 el akkalemye la metu elos akkalemye oiyen seoaru ku seakos lalos ke elos kunausla mwuleang lun Jeova a oru ma koluk. (Hosia 6:7) Elos lulalfongi met kawuk lalos ke fwal se inge a elos tia forla nu sin Jeova. Ke sripen elos taknelik ma koluk pal nukemwa, paenang elos kosrani ma koluk pal nukemwa. Nu ke kutu kas saye, oasr nununku upa apkurun me nu selos. Tusruktu, ke kas palu lal Hosia oasr pa sie kas su ku in akinsemwomwoye inse. Oasr in kas in mwulela nu sin metu la fwin elos ku in folokla nu sin Jeova a fwin elos akkalemye auliyuk paye su tuku ke insielos, pakoten fwa akkalemyeyuk nu selos.
4. Kut fwa aketeye me lutlut mwomwo fuka ke kas palu lal Hosia?
4 Ke sapta akosr inge ke kas palu lal Hosia, kut ku in eis kutupa kas in kasru su ku in kasre kut in fwufwasryesr wi God. Lela kut in aketeye me lutlut akosr: (1) Auliyuk paye el akkalemyeyuk ke orekma puspus, tia ke kas mukena; (2) me kise mukena tia akinsemwomwoye Jeova; (3) Jeova el pulakin asor fwin met kulansap lal elos forla lukel; a (4) in kosrani ma mwo, kut enenu in taknelik ma mwo.
Fuka Auliyuk Paye El Akkalemyeyuk
5. Akkalemye kalmeyen ma fwakyuk in Hosia 6:1-3.
5 Kas palu lal Hosia luti kut ke oiyen auliyuk a orekmakin pakoten ke inkanek yok. In Hosia 6:1-3, kut ku in ridi: “Fwasru, a lela kut in folokla nu sin Jeova; tu El emiyuki, a El a fwa akkeye kut. El uni, a El fwa puikutla. Tokin len luo El fwa akmoulye kut. In len se aktolu El fwa tulokinkutyuk, a kut fwa moul ye mutal. A lela kut in etu, lela kut in akmwot in etu Jeova. Illa Lal paye oana lututang. A El fwa tuku nu yurosr oana af; oana af toka su akeouye fwalu.”
6-8. Mea ma tafongla ke oiyen auliyuk lun met Israel?
6 Su kaskaskin kas su simusyukla ke fus tolu inge? Kutu met elos fwak mu met Israel su seoaru pa fwak fus inge a elos fwak pa mu met seakos inge elos orek luma mukena in akkalemye mu elos auliyuk a elos eis nu selos sifwana pakoten lun God. Tusruktu, kutu fwak mu met palu Hosia pa kaskas, el kaifwe metu in folokla nu sin Jeova. Fwinne met Israel ku Hosia pa fwak kas inge, kusensiyuk yok sripeu pa, Ya met nukemwa ke togusrai lun sruf sengoul lun Israel elos folokla nu sin Jeova, akkalemye auliyuk paye? Me top nu ka pa mo. Ke inkanek lal Hosia Jeova el fwak: “O Ifreim, mea Nga fwa oru nu sum? O Juda, mea Nga fwa oru nu sum, tu mwo lomwos oana pukunyeng lun lututang, a oana aunfong su sa somla?” (Hosia 6:4) Kas inge sie me akpayeye nu ke oiya koluk lun met kulansap lun God ke orekma lalos in alu nu sin Jeova! Lungkulang, ku lungse paye, el apkurun in wanginla—oana aunfong a pukunyeng lun lututang su sa wanginla ke fwatu takak. Fwinne metu orek luma mukena la elos auliyuk, Jeova el etu la auliyuk lalos tia paye paenang el tia ku in akkalemye pakoten ku nunak munas nu selos. Ma upa fuka oasr ka?
7 Auliyuk lun met Israel tia ma tuku ke insielos. Hosia 7:14 el fwak ma inge ke pulakinyen toasr lun Jeova nu sin met kulansap lal: “A elos tia pang nu sik ke insielos; a elos wowoyuk fwin me on kiyelos.” Fus 16 el tafwela: “Elos foloko, a tia nu Sel su muta lung.” Metu srunga in folokla nu ke orekma in alu nu sin Jeova a elos tia lungse in sisla oiya koluk puspus su eneneyuk tu elos fwa ku in sifwilpa akmwoye futoto lalos nu sel. Aok, elos srunga na paye in fwufwasryesr wi God.
8 Oasr siepa ma upa ke oiyen auliyuk lun met Israel. Metu elos tafwela in oru ma koluk—aok, kain in ma koluk puspus, wekunang orekma kutasrik, akmas, pusrapasr, alu nu ke ma srolela, a elos orek kawuk nu sin mutanfwal puspus. In Hosia 7:4 metu elos pupulyukkinyuk nu ke “sie fwunyu” ku oven lun met orek bred, saap ke sripen elos lungse na paye in oru kena koluk lalos. In fwal nu ke oiya koluk lun ngun inge, ya met inge nukemwa fwal in eis pakoten? Mo, tia fwal! Hosia el fwak nu sin met lain nukemwa inge la Jeova el fwa “esam ma sito lalos” a “el fwa kai ma koluk lalos.” (Hosia 9:9) Wangin pakoten fwa akkalemyeyuk nu selos!
9. Mea kas lal Hosia luti kut ke oiyen auliyuk a pakoten?
9 Ke kut rid kas lal Hosia, mea kut lotela ke auliyuk a pakoten? Kas in sensen su oasr ke me srikasrak koluk lun met Israel su wangin lulalfongi lalos luti kut la in eis ma lane ke pakoten lun Jeova, kut enenu in akkalemye auliyuk paye su tuku ke insie. Kain in orekma in auliyuk inge ku in akkalemyeyuk fuka? Jeova el tia ku in kiapeyukla ke tung ku kas mukena. Auliyuk paye el akkalemyeyuk ke orekma puspus. In eis pakoten, sie met orek ma koluk el enenu in tui liki orekma koluk lal ke inkanek nukemwa a akfwalye moul lal ke akwuk fulat ke orekma in alu nu sin Jeova.
Me Kise Mukena Tia Akinsemwomwoye Jeova
10, 11. In pupulyukin ke ma sikyak nu sin met Israel, efu ku me kise mukena tia akinsemwomwoye Jeova?
10 Inge lela kut in aketeye me lutlut akluo su ku in kasre kut in fwufwasryesr wi Jeova. Me lutlut inge pa: Me kise mukena tia akinsemwomwoye God. Hosia 6:6 el fwak: “Tu Nga [Jeova] lungse ma mwo, a tia me kise; a etu God yok liki me kise-furur.” Loang akmwoye nu ke kas inge la Jeova el engankin lungkulang, ku lungse paye—sie oiya mwomwo lun inse—a in eis etauk kel. Tusruktu saap kom nunku: ‘Efu ku fus inge el fwak mu Jeova el tia insemwomwo ke “me kise” a ke “me kise furur”? Ya me kise tia sapkinyuk ke Masap lal Moses?’
11 Me kise a me sang puspus sapkinyuk ke Masap, tusruktu oasr sie ma upa nu sin met Israel puspus in pal lal Hosia. Kalem la, oasr met Israel puspus su oru ke sripen ma kunelos pa orekma inge paenang elos sang me kise lalos in akkalemyelos sifwana la elos oru kunokon lalos. Ke pal sepana inge, elos oru ma koluk. Ke oiya koluk lalos inge elos akkalemye la wangin lungse paye ke insielos. Elos akkalemye pa la elos pilesru etauk lun God, meyen elos tia moulkin moul fwal nu ke etauk lun God. Fwin wangin ke insien metu oiya mwo a fwal a elos tia fwasr ke inkanek sumwos lun moul, mea sripen me kise lalos? Me kise lalos me aktoasrye ku me srungeyuk nu sin Jeova.
12. Kas in sensen fuka nu sin met puspus su moul ke pal inge su oasr in Hosia 6:6?
12 Oasr kas in sensen ke kas lal Hosia nu sin met puspus su wi ke alu puspus ke pal inge. Elos sang me sang ku me kise nu sin God ke inkanek in orekma ke alu lalos. Tusruktu orekma in alu lalos in sang me kasru su arulana srikla nu ke oiya lalos ke len nukemwa. Ya met puspus inge akinsemwomwoye na paye God fwin insielos tia moklelos in eis etauk sumwos kel a orekmakin ma inge ke elos fwasr liki orekma koluk nukemwa? Lela kut in tia nunku mu orekma puspus ke alu mukena ku in akinsemwomwoye God. Jeova el tia insemwomwo nu sin met puspus su srike in akinsemwomwoyel ke inkanek lun orekma in alu a tia moulkin moul fwal nu ke Kas lal.—2 Timote 3:5.
13. Kain in me kise fuka kut sang nu sin God, tusruktu mea kut enenu in esam ke saokiyen ma inge?
13 Oana met Kristian paye, kut enenu in esam la me kise mukena tia ku in akinsemwomwoye Jeova. Paye la kut tia sang kosro oana me kise nu sin Jeova. Ne oinge, kut “kise nu sin God ke kaksak pal e nu kemwa Kel, oinge fwako lun ngoasro, su fwakak El.” (Hibru 13:15) Arulanu yok sripe la kut Met Lo lun Jeova in tia ekla in oana met Israel puspus su oru ma koluk in len lal Hosia, a in tia nunku mu kut ku in eis nunak munas ke ma koluk ke inkanek in sang me kise puspus nu sin God. Nunku ke me srikasrak lun sie met fwusr su oru orekma lun kosro ke inkanek lukma. Tia pat el fwak ma inge: “Nga akyokye pal luk in wi ke orekma in luti peng mwo, Nga nunku mu ma inge e fwa sang okanla ma koluk luk.” Oiya se inge el oana ke oiya su met koluk Israel in pal meeta elos oru. Tusruktu, Jeova el fwa engan in eis me kise lasr ku kas in kaksak lasr nu sel fwin orekma lasr oasr ke oiya mwo a paye lun insiesr a ella mwo su fwal nu ke masap lun God.
Jeova el Asor Ke Met Kulansap Puspus Lal Som Lukel
14. Kas palu lal Hosia el akkalemye fuka pulakin lun God?
14 Sripe se aktolu kut lotela ke Hosia sapta 6 nu ke 9 pa ke pulakin lun Jeova ke met kulansap puspus lal elos forla lukel. Oasr pulakinyen ku a inse mwomwo lun God. Oasr pulakinyen inse mwomwo lal ke engan a pakoten nu selos su auliyuk liki ma koluk lalos. Tusruktu, ke met kulansap lal elos tia akkalemye la elos auliyuk, el sang me kai upa nu selos. Meyen God el nunku yok ke ma mwomwo nu sesr, el engankin ke kut oaru in fwasr welul. “Tu Jeova El insemwomwo ke met Sral,” Sam 149:4 el akkalemye. Ne oinge, mea pulakin lun God ke met kulansap lal elos fwin tia oaru nu sel?
15. In fwal nu ke Hosia 6:7, oiya fuka kutu sin met Israel elos oru?
15 In sramsramkin met Israel puspus su seoaru, Jeova el fwak: “A elos oana Adam sitoela in tia liaung mwuleung sa. Elos orek kutasrik lain Yu we.” (Hosia 6:7) Kalmekinyen kas Hibru se su lungasyukla in oana ‘orek kutasrik’ pa “orala me kiapu, ku oru ma se ke oiyen seoaru.” In Malakai 2:10-16, el orekmakin kas Hibru inge in akkalemye oiya koluk a seoaru lun met Israel puspus in pal ingo su tia oaru ku paye nu sin mutan ku mokul su elos payuk se. In orekmakin kas in Hosia 6:7 inge, oasr sie buk su fwak la kas inge pa “kas in pupulyuk nu ke akwuk in payuk su akkalemye ke oiya lun met sifwana nu ke oiyen payuk lal . . . Oiya se inge ma na lun met sifwana su oiyen lungse el akkolukyeyuk.”
16, 17. (a) Oiya fuka met Israel elos akkalemye ke mwuleang lun God nu selos? (b) Mea kut enenu in esam ke orekma nukemwa lasr?
16 Jeova el liyeang mutanfwal Israel oana mutan kiyel ke inkanek in mwuleang lal nu sin mutanfwal inge. Ke ma inge ke met kulansap lal elos kunausla masap ke mwuleang, oiya inge lumeyuk oana elos wi oru orekma lun kosro. God el oana mokul payuk se su oaru, tusruktu met kulansap lal elos forla lukel!
17 Mea nu sesr ke pal inge? God el nunku kesr fwin kut fwasr welul ku tia. Kut enenu in esam la “God el lung” a orekma lasr ku in akinsemwomwoyel ku akasoryel. (1 Jon 4:16) Kut fwin fwasr ke inkanek sito ku koluk, kut fwa akngalyel Jeova a paye kut fwa aktoasryel. Fwin esamyuk ma inge pal nukemwa efwa oasr me kasru mwo kut in tia fuleak fwin oasr me srife.
Fuka Kut Ku in Kosrani Ma Mwo
18, 19. Akwuk paye fuka ke kas lun God kut ku in koneak in Hosia 8:7, a akwuk paye inge el akpayeyuk fuka nu sin met Israel?
18 Lela kut in aketeye me lutlut akakosr ke kas palu lal Hosia—ma inge pa fuka kut ku in kosrani ma mwo. Hosia el simusla ke inkanek lalfon a lusrongten lun met Israel su wanginla lulalfongi yuru: “Tu elos taknelik engu, a elos fwa kosrani foru.” (Hosia 8:7) Ke fus inge kut ku in koneak akwuk paye ke kas lun God su kut enenu in esam pal nukemwa: La oasr kupasr nu ke ma kut oru ke pal inge a ke ma su fwa sikyak nu sesr ke pal fwasru. Fuka akwuk mwo inge akpayeye la paye ma inge sikyak tari nu sin met Israel su wanginla lulalfongi yuru?
19 Ke elos oru ma koluk, met Israel ingo elos taknelik ma koluk. Ya elos ku in tafwela in oru ma koluk a elos tia kosrani ma koluk puspus? Elos fwa tia ku in kaengkunla nununku ku me kai. Hosia 8:13 el akkalemye: “El [Jeova] fwa esam ma sito lalos, a kaelos ke ma koluk lalos.” A in Hosia 9:17, kut ku in ridi ka: “God luk fwa siselosla, meyen elos tia lipsrel, a elos fwa met tafongla inmasrlon mutanfwalu.” Jeova el e fwa sang me kai ku nununku nu sin met Israel ke ma koluk lalos. Meyen elos taknelik ma koluk, paenang elos fwa kosrani ma koluk. Nununku lun God nu selos akpayeyuk in yea 740 B.C.E., ke pal se met Assiria elos kunausla togusrai lun sruf sengoul lun met Israel a wisla met puspus su muta we nu ke sruo.
20. Ma su sikyak nu sin met Israel luti kut ke mea?
20 Ma su sikyak nu sin met Israel in pal ingo luti kut ke sie ma paye la: Kut kosrani ma kut taknelik. Kas lun God el ase kas in sensen nu sesr: “Komwos in tia kiapeyukla: God El tia aksruksrukeyuk. Tu kutena ma sie met el taknelik, ma inge el fwa kosrani ouyepa.” (Galetia 6:7) Kut fwin taknelik ma koluk, kut fwa kosrani ma koluk. Ke sie me pupulyuk, elos nukemwa su moulkin moul fokfok ke kosro fwa kosrani ma upa puspus. Wangin insemwomwo fwa pulakinyuk sin sie met su oru ma koluk a srunga in auliyuk.
21. Fuka kut ku in kosrani ma mwo?
21 Ke ma inge, fuka kut ku in kosrani ma mwo? Kusensiyuk inge ku in topukyuk ke sie me pupulyuk. Fwin sie met imae el lungse in kosrani corn, ya el fwa eoki water melon? Paye la el fwa tia! El enenu in ikwiye fwokunsak su el lungse in kosrani. Ke inkanek oana sie, kut fwin lungse in kosrani ma mwo, kut enenu in taknelik ma mwo. Ya kom lungse in tafwela in kosrani ma mwo—sie moul mwomwo ke pal inge su oasr fwinsrak nu ke moul ma patpat ke fwal sasu lun God? Fwin oinge, kom enenu in tafwela in taknelik ma mwo ke kom fwufwasryesr wi God a moulkin moul fwal nu ke masap sumwos lal.
22. Me lutlut puspus fuka kut lotela ke Hosia sapta 6 nu ke 9?
22 Mutamwauk ke Hosia sapta 6 nu ke 9, kut lotela me lutlut akosr su ku in kasre kut in fwasr wi God: (1) Auliyuk paye el akkalemyeyuk ke orekma puspus; (2) me kise mukena tia akinsemwomwoye God; (3) Jeova el pulakin asor fwin met kulansap lal elos forla lukel; a (4) in kosrani ma mwo, kut enenu in taknelik ma mwo. Fuka sapta limekosr su safla ke buk inge lun Baibel kasre kut in fwasr wi God?
Kom E Topuk Fuka?
• Fuka sie auliyuk paye el akkalemyeyuk?
• Efu ku me kise mukena tia akinsemwomwoye Papa tumasr in kosrao?
• Mea pulakin lun Jeova ke met kulansap lal elos forla lukel?
• Mea kut enenu in taknelik fwin kut lungse in kosrani ma mwo?
[Petsa ke sra 13]
In oana pukunyeng ke lututang, lungse paye lun met Israel wanginla
[Petsa ke sra 13]
Kena koluk lun met Israelfurur oana sie fwunyu
[Petsa ke sra 14]
Efu ku Jeova el srunga in eis me kise puspus lun met kulansap lal?
[Petsa ke sra 15]
In kosrani ma mwo, kut enenu in taknelik ma mwo