Ya Oasr Pal Kom Siyuk, “Elaya Jeova?”
“Tu elos som loes liki yu . . . A elos tia fwak, ‘Elaya Jeova?’ ”—JEREMAIA 2:5, 6.
1. Ke pal in siyukyuk kusensiyuk inge, “Elaya God?,” mea oasr ke nunuk lun met puspis?
“ELAYA God?” Met puspis elos siyuk kain in kusensiyuk inge. Kutu selos kaifweung na in etu ma paye ke Met Su Orekutla, oanu elos siyuk, el muta oya? Kutu met elos siyuk kusensiyuk inge tokin oasr sie ongoiye lulap su sikyuk, ku fwin elos sun ma upa a elos tia kalem efu God el tia kutongye ma inge. Aok, oasr kutu met su tia siyuk kutena ma meyen elos tia lalalfongi la oasr God.—Sam 10:4.
2. Su kutangla ke orekma lalos in suk God?
2 Aok, oasr met puspis su akilen me akpayeye puspis la oasr sie God. (Sam 19:1; 104:24) Kutu sin met inge elos inse misla tari ke alu lalos. Tusruktu, ke sripen lungse yok lalos ke ma paye, million puspis sin met in an puspis mokleyuk in suk God paye. Kaifweung lalos inge tia som nu ke wangin meyen “el tia loes liki kutena sesr.”—Orekma 17:26-28.
3. (a) God el muta oya? (b) Mea kalmen kusensiyuk inge ke Ma Simusla, “Elaya Jeova?”
3 Ke pal se sie met el koneak tari Jeova, el akilen la “God el ngun,” tia ku in liyeyuk sin met. (Jon 4:24) Jisus el sramsram ke God paye oanu “Papa tumuk in kosrao.” Mea kalmen ma inge? Ma inge ku in kalmekin la kut fwin sramsram ke ma lun ngun, an in muta lun Papa tumasr in kosrao pa sie su arulanu fulat, oanu kosrao paye su fulat liki fwalu. (Mattu 12:50; Isaia 63:15) Fwinne kut tia ku in liye God ke mutasr, tusruktu, el kasre kut in etel a in lutlut ke akmwuk puspis lal. (Exodus 33:20; 34:6, 7) El topuk ke kusensiyuk puspis lun met srisrik su lungse in etu mea kalmen moul. Fwin ke ma puspis ke moul lasr, el ase nu sesr me kasru tu kut in akilen ma el lungse, in etu nunuk lal ke ma puspis, a in akilen fwin ma kut lungse fwal nu ke akmwuk lal ku tia. El lungse kut in suk a tuni ma puspis su purakak moul lasr a in koneak topuk puspis ke kusensiyuk lasr. Ke inkanek lun met palu Jeremaia, Jeova el kai met Israel in pal meeta meyen elos tia oru ma inge. Elos etu en God, tusruktu elos tia siyuk, “Elaya Jeova?” (Jeremaia 2:6) Elos tia loang yok ke akmwuk lun Jeova. Elos tia suk kasru lal. Ke pal se kom enenu in oru sulela, ma lulap ku ma srisrik, ya kom siyuk, “Elaya Jeova?”
Elos Nu Kemwa Su Suk Kasru lun God
4. Fuka kut ku in eis me insemwomwo su tuku ke me srikasrak lal Devid in sokok Jeova?
4 Ke pal se el srakna fwusr, Devid, su mwen nutul Jesse, el musaiyuk sie kain in lalalfongi fukoko nu sin Jeova. El etu la Jeova el sie “God moul.” Devid el pula na paye kurungin lun Jeova. Ke sripen el mokleyuk ke lalalfongi a lungse ke “en Jeova,” paenang Devid el uniye mokul fukoko se inge su oasr kofwen me meun puspis pangpang Goliat. (1 Samuel 17:26, 34-51) Tusruktu, kutangla lal Devid tia orel in lalalfongi ke ku lal sifwanu. El tia nunku a fwak la, Jeova el akinsemwomwoyel na ke ma nu kemwa el e oru toko. A tokin yiu puspis, Devid el siyuk pal nu kemwa nu sin Jeova ke kasru fwin oasr kutena sulela su el enenu in oru. (1 Samuel 23:2; 30:8; 2 Samuel 2:1; 5:19) El tafwela in pre: “Fwakak inkanek lom nu sik, O Jeova; luti nu sik innek lom. Kol yu in paye lom, a luti yu, tu kom God lun lango luk. Nga tupan kom len nu fon.” (Sam 25:4, 5) Sie me srikasrak mwo na paye pa inge nu sesr tu kut in fwasr toko!
5, 6. Fuka Jiosafat el sokok Jeova ke pal in ma upa lun moul lal?
5 In len lal Togusra Jiosafat, togusra aklimekosr su tuku ke sou lal Devid, un met meun lun mutanfwal tulo elos tukeni nu sie lain an Juda. Ke pal se ma upa inge lun mutanfwal lal sunol, Jiosafat el “esalang in suk Jeova.” (2 Kronikel 20:1-3) Tia pa inge pal se meet Jiosafat el suk Jeova. Togusra se inge el sisla alu nu sel Beal su orekla sin togusrai lun Israel in an eir a el sulela in fwafwasyesr ke inkanek lun Jeova. (2 Kronikel 17:3, 4) Ke ma inge, ke pal se el sun ma upa ke pal inge, fuka Jiosafat el “suk Jeova”?
6 Ke pre lal su el oru in an Jerusalem ke pal in ma upa inge, Jiosafat el akkalemye la el esam orekma mwolanu lun Jeova. El nunku yok ke akmwuk lun Jeova su akkalemyeyuk ke pal se El sisla kutu mutanfwal liki an selos a sang kutu an lalos nu sin met Israel oanu me usru lalos. Togusra inge el akilen enenu lal ke kasru lun Jeova. (2 Kronikel 20:6-12) Ya Jeova el lela el an konoiyukyuk ke pal ingo? Aok, el lela na paye. Ke inkanek lal Jahaziel, sie met Livai, Jeova el aketeye ma el enenu in oru, a ke len toko an Jeova el sang kutangla nu sin met lal. (2 Kronikel 20:14-28) Fuka kom ku in etu na paye la Jeova el lela kom pa in konoiyukyuk el ke pal se kom forla nu sel in siyuk ke kasru?
7. God el long pre lun su?
7 Jeova el tia sulosol met. El suli met nu kemwa in mutanfwal nu kemwa in sukol ke pre. (Sam 65:2; Orekma 10:34, 35) El etu ma oasr ke insien met nu kemwa su sukol. El akkalemye na paye sesr la el long pre lun met sumwosmwos nu kemwa. (Soakas 15:29) El lela met su tia pwar nu sel ke mutamwauk in konoiyukyuk el fwin elos akkalemye insemwomwo nu sel a inse pusisel in sukol ke pal inge. (Isaia 65:1) El long pa pre lun met nu kemwa su tia akos ma sap lal meet, tusruktu ke pal inge elos auliyuk ke inse pusisel. (Sam 32:5, 6; Orekma 3:19) Aok, fwin insien sie met el tia pusisel nu sin God, pre lun met inge wangin sripe a tia ku in kasrel. (Mark 7:6, 7) Loang akmwoye ke kutu me srikasrak.
Elos Siyuk Tusruktu Elos Tia Eis
8. Mea oru pre lal Togusra Soul in tia longyuk sin Jeova?
8 Tokin met palu Samuel el akkalemye nu sel Togusra Soul la Jeova God el srungel tari ke sripen seakos lal, Soul el epasr nu sin Jeova. (1 Samuel 15:30, 31) Tusruktu, ma el oru ou inge me na luma. Ma Soul el lungse pa akfulat lun met nu kemwa a tia in akos God. Tok kutu, ke pal se met Filistia elos meuni lain met Israel, Soul el sokol Jeova in siyuk kusensiyuk oanu me na fasin lal. Tusruktu, ke pal se el tia eis topuk, el forla nu sin met inutnut, el fwinne etu la ma inge me srungeyuk nu sin Jeova. (Duteronomi 18:10-12; 1 Samuel 28:6, 7) In kas futoto, 1 Kronikel 10:14 el sramsram ou inge ke soul: “El tia siyuk sin Jeova.” Efu fus inge el fwak ou inge? Meyen pre lal Soul tia tuku ke lalalfongi. Ke ma inge, el oanu tia pre.
9. Mea tafongla ke me siyuk lal Zedekaia ke kasru lun Jeova?
9 In oupanu, ke pal se saflaiyen togusrai lun an Juda apkurun, pre puspis orekla a me siyuk puspis nu sin met palu lun Jeova elos oru. Tusruktu, metu elos fwakak mu elos akfulatye Jeova in pal se na elos alu nu ke me srulela. (Zefenaia 1:4-6) Elos fwinne suk God oanu me na fasin lalos, tusruktu elos tia akola na paye insielos in oru ma lungse lal. Togusra Zedekaia el siyuk sel Jeremaia in siyuk sin Jeova kel. Jeova el fwak tari nu sin togusra ma el enenu in oru. Tusruktu, ke sripen wangin lalalfongi lal a el sangeng sin met, paenang togusra el tia akos pusren Jeova, a Jeova el tia sang nu sel topuk su el lungse na paye in long.—Jeremaia 21:1-12; 38:14-19.
10. Mea ma tafongla ke inkanek lal Johanan in siyuk ke kasru lun Jeova, a mea kut ku in lotela ke ma tafongla lal?
10 Tokin kunanela lun Jerusalem a met solse lun Babulon elos wisla met Ju puspis oanu met sruo lalos, Johanan el akola in wisla nu Ijipt u srisrik lun met Ju lula fwin an Juda. Elos orala tari plan lalos, tusruktu, meet liki elos som, elos siyuk sel Jeremaia in pre kelos a suk kasru lun Jeova. Tusruktu, ke pal se elos tia eis topuk fwal nu ke lungse lalos, elos oru na ma elos lungse a ma elos planni ke mutamwauk me. (Jeremaia 41:16–43:7) Ya kom ku in liye ke ma sikyuk inge me lutlut puspis su kom ku in orekmakin la ke pal se kom sukol Jeova, kom fwa konoielak?
“Srike Ma Su Akinsemwomwoye”
11. Efu ku kut enenu in orekmakin Efesus 5:10?
11 Tia mwolela a baptais, wi meeting pal nu kemwa, a orekma lun forfor mukena pa ipen alu paye. Aok, inkanek in moul lasr nu sin enenu in wi ipen alu paye. Len nu kemwa kut sun kain in ma upa puspis—kutu kut tianu akilen el fwin sun kut, kutu arulanu kalem—a ma inge ku in oru kut in som liki inkanek sumwos lun God. Oiye fuka kut enenu in akkalemye ke ma upa inge? Ke pal se el sim leta nu sin met Kristian oaru fwin an Efesus, met sap Poul el kaifwe nu selos: “Srike ma su akinsemwomwoye Leum.” (Efesus 5:10) Lalmetmet in oru ou inge akkalemyeyuk ke kain in luma puspis su oasr ke Ma Simusla.
12. Efu ku Jeova el tia insemwomwo ke pal se Devid el oru Tuptup lun God in wisela nu Jerusalem?
12 Tokin foloko lun tuptup lun mwoleuang nu Israel a on fwin an Kiriath-jearim ke lusen yiu puspis, Togusra Devid el lungse in filiye ma inge nu an Jerusalem. El papu yurin met kol nu kemwa lun met in wise tuptup lun God ‘fwin luman mwo nu selos a oasr insese lun Jeova.’ Tusruktu el mulkunla in suk na paye mea Jeova el lungse in orek ke ma se inge. Meyen el fwin oru ou inge, el e tia filiye tuptup lun God nu fwin wagon sasu. Aok, oanu ma sap lun God el fwak, met Livai ke sou lal Kohathite enenu in wise tuptup lun God fwin piselos ke me srenenu su oasr ka. Devid el fwinne sokol Jeova ke ma el enenu in oru pal nu kemwa, tusruktu ke pal inge el tia oru ou inge ke inkanek sumwos. Fwokin ma inge pa arulanu koluk. Tok Devid el fwak: “Jeova God lasr el oru sie masrol nu fwesr, meyen kut tia sokol fwal nu ke ma sap.”—1 Kronikel 13:1-3; 15:11-13; Oekyuk 4:4-6, 15; 7:1-9.
13. Mea kas in esmakin su akkalemyeyuk ke on ke pal se Tuptup lun God elos wisella tari?
13 Ke pal se met Livai elos wise Tuptup lun God nu in loom sel Obed-edom fwin an Jerusalem, sie on su Devid el orala elos on kin. Toeni nu ke ma inge pa sie me esmakin: “Komwos suk Jeova, a ku lal, suk mutal nu tok. Esam orekma sakuruk lal su el orala, me lut lal, a nununku lun oalul.”—1 Kronikel 16:11, 12.
14. Fuka kut ku in eis me lane ke me srikasrak mwo lal Solomon a ke tafongla lal ke saflaiyen moul lal?
14 Meet liki el mise, Devid el kai Solomon mwen nutul: “Kom fwin sokol [Jeova] kom fwa konoielak.” (1 Kronikel 28:9) Tokin el muta tari ke tron lal, Solomon el som nu Gibeon, an se su loom nuknuk in alu el oasr we, a el orek kise nu sin Jeova. Fwin an we Jeova el suli Solomon: “Siyuk! Mea Nga fwa sot nu sum?” In topuk nu ke me siyuk lal Solomon, Jeova el sang nu sel lalmetmet a etauk in oru nununku nu sin met Israel, a el toeni nu ke ma inge nu kemwa, me kasrup a sunak. (2 Kronikel 1:3-12) Orekmakinyen architectural plan su Jeova el sang nu sel Devid, Solomon el musaiyuk sie tempel mwolanu. Tusruktu, ke akmwuk in payuk, Solomon el tia sokol Jeova. Solomon el payuk nu sin mutan su tia alu nu sin Jeova. Ke yiu ekasr lula lun moul lal, elos kufwusla insiel a el som liki Jeova. (1 Togusra 11:1-10) Fwinne kut arulanu pengpeng, lalmetmet, a yok etauk, arulanu yok sripe in “srike pal nu kemwa ma su akinsemwomwoye Leum”!
15. Ke pal se Zerah lun an Ethiopia elos tuku in orek meun lain Juda, efu ku Esa el ku in lalalfongi la Jeova el e fwa molela an Juda?
15 Me enenu ke ma se inge akkeyeyuk ke record lal Esa oanu sie togusra, el sie great-grandson lal Solomon. Yiu siengoul sie tokin Esa el ekla sie togusra, sie sin met Ethiopia pangpang Zerah el kol sie million met solse lain an Juda. Ya Jeova el molela an Juda? Pus liki 500 yiu somla, Jeova el akkalemye na paye ma met lal elos ku in lalalfongi na paye elos fwin porongo nu sel a akos ma sap lal, a mea e sikyuk elos fwin tia oru ou inge. (Duteronomi 28:1, 7, 15, 25) Ke mutamweyen kolyuk lal, Esa el sisla liki an lal me loang a fukulye sruu su met elos orekmakin ke alu kikiap. El kaifwe nu sin met nu kemwa in “suk Jeova.” Esa el oru ou inge meet liki el sun ongoiye. Ke ma inge, ke sripen lalalfongi lal nu sin Jeova, Esa el ku in pre nu sel a siyuk in orekma kelos. Mea fwokin ma inge? Juda el kutangla ke meun.—2 Kronikel 14:2-12.
16, 17. (a) Fwinne Esa el kutangla, kain in kas in kai fuka Jeova el sang nu sel in akismakinyel? (b) Ke pal se Esa el oru orekma lalfon, kain in kasru fuka etukyung nu sel, tusruktu, oiye fuka el akkalemye? (c) Me insemwomwo fuka kut ku in eis kut fwin loang nu ke oiye lal Esa?
16 Fwinne ou inge, ke pal se Esa el foloko tokin el kutangla, Jeova el supwela Azariah in osun nu sin togusra a fwak: “Komwos poronge yu, Esa a met Juda a Benjamin nu kemwa! Jeova el muta yuromwos, ke komwos oelul; a komwos fwin sokol, el fwa konoiyukyuk yurumwos, a komwos fwin fwasr lukel, el fwa fwasr liki komwos.” (2 Kronikel 15:2) Ke sie moniyuk su aksasuyeyuk, Esa el akkeye alu paye. Tusruktu tokin yiu 24, ke pal se el sulpa sun meun, Esa el tia sokol Jeova. El tia tuni Kas lun God, a el tia esam ma Jeova el oru ke pal se met solse lun Ethiopia elos tuku lain Juda. Ke sie inkanek lalfon el siyuk kasru lun mutanfwal Syria.—2 Kronikel 16:1-6.
17 Ke sripe se inge, Jeova el oru Hananai met liyaten in tuku nu yurol Esa. Fwinne ke pal inge, ke pal se lungse lun Jeova akkalemyeyuk nu sel, Esa el ku in eis insemwomwo. Tusruktu tia pa inge ma sikyuk, a Esa el mulat a filiye Hananai nu in imwen prison. (2 Kronikel 16:7-10) Sie me asor na paye pa inge! A fuka kut? Ya kut suk Jeova tusruktu kut srunga in eis kai? Ke pal se met elder su kurungin kut el orekmakin Baibel in kai kut ke sripen kut sremla ke fwal se inge, ya kut akkalemye insemwomwo lasr ke me kasru su el ase nu sesr tu kut in etu “ma su akinsemwomwoye Leum”?
Nikmwet Mulkunla in Siyuk
18. Ma lane fuka kut ku in eis ke kas lal Eleu nu sel Job?
18 Ke pal in ma upa, fwinne sie met su orala tari record mwomwo ke kulansap lal nu sin Jeova ku in oru pa ma tafongla. Ke pal se Job el akkeokyeyuk ke kain in mas upa, mise tulik nutul a tula ma puspis lal, a akkalemyeyuk oanu met koluk sin met asrouki lal, el nunku yok mukena ke moul lal. Eleu el akismakinyel: “A wangin sie fwak, ‘Elaya God Met Oreyula?’ ” (Job 35:10) Job el enenu in nunku yok kel Jeova a el enenu in tuni mea Jeova el nunku ke ma sikyuk nu sel. Job el eis kas inge lal Eleu ke inse pusisel, a me srikasrak lal kasre kut pa in oru ou inge.
19. Mea met Israel elos mulkunla in oru pal nu kemwa?
19 Met lun Israel elos etu record lun God ke orekma lal ke mutanfwal lalos. Tusruktu, pal nu kemwa elos mulkunla ma inge ke pal se oasr kutena luma a ma sikyuk ke moul lalos. (Jeremaia 2:5, 6, 8) Ke pal se elos enenu in oru sulela ke moul lalos, elos oru na ma lungse lalos sifwanu a tia siyuk, “Elaya Jeova?”—Isaia 5:11, 12.
Kaifweung in Siyuk, “Elaya Jeova?”
20, 21. (a) Su ke pal inge akkalemye ngunal Elaisa su lungse in suk kolyuk lun Jeova? (b) Fuka kut ku in etawi a eis me lane ke me srikasrak lalos ke lalalfongi?
20 Ke pal se orekma in kulansap lal Elaija sun safla, sie met kasrel pangpang Elaisa el eis nuknuk lik lal Elaija su putatla lukel, el som nu infwal Jordan, a puokye kofu, a siyuk: “Elaya Jeova, God lal Elaija?” (2 Togusra 2:14) Jeova el sang topuk ke pal se el akkalemye la ngunal oasr yurol Elaisa ke pal inge. Mea kut ku in lotela ke ma se inge?
21 Oasr pa ma sikyuk ke len lasr misenge su oanu ma sikyuk inge. Kutu sin met Kristian akmusrala su kol ke orekma in luti in pal meeta elos mise tari. Elos nu kemwa su eis kunokon in tafwela orekma lalos elos tuni Ma Simusla a pre nu sin Jeova ke kasru. Elos tia mulkunla in siyuk, “Elaya Jeova?” Ke sripe se inge, Jeova el tafwela in kol met lal a el akinsemwomwoye orekma lalos. Ya kut etawi lalalfongi lalos? (Hibru 13:7) Fwin aok, na kut e fwa futoto ke u lun Jeova pal nu kemwa, kut akos kolyuk lal, a kut akesrui mwo ke orekma su orekla ke pal inge ye koko lun Jisus Kraist.—Zekaraia 8:23.
Fuka Kom Ku In Topuk?
• Mea nien sun lasr ke pal se kut siyuk, “Elaya Jeova?”
• Fuka kut ku in koneak ke pal inge topuk ke kusensiyuk inge “elaya Jeova?”
• Efu ku kutu pre ke kasru mutal tia eis top?
• Kain in me srikasrak puspis fuka in Baibel akkalemye me enenu in “kaifweung in suk ma su akinsemwomwoye Leum”?
[Picture on page 17]
Fuka Togusra Jiosafat el sokok Jeova?
[Picture on page 18]
Efu ku Soul el suk kasru lun mutan inutnut?
[Pictures on page 19]
Pre, lutlut, a nunku ke ma kom lotela tari in etu na paye ‘an se su Jeova el oasr we’