Koneak Insemwomwo Ke Akmwuk Sumwos Lun Jeova

“El su fwasr tokin sumwosmwos a kulang konoiyuk moul, sumwosmwos a sunak.”​—SOAKAS 21:21.

1. Fuka inkanek lun met misenge su paenang me keok puspis in sikyuk?

“OASR sie inkanek su oanu sumwos nu sin met, a saflaiye inkanek in mise.” (Soakas 16:25) Fus se inge akkalemye arulanu fwal nu ke moul lun metu misenge! Met puspis, ke orekma lalos, elos lungse in oru kutena kain in orekma fwal nu ke sumwos lalos sifwanu, a pilesru in nunku ke ma e mwo nu sin kutu met saye. (Soakas 21:2) Elos orek luma mukena mu elos akos akmwuk lun ma sap a akmwuk lun an’u tusruktu elos suk pal nu kemwa inkanek fuka in kaengla liki ma inge. Saflaiye oasr srisrielik inmaslon metu, oasr fos a akukuin sikyuk.​—2 Timote 3:1-5.

2. Mea eneneyuk nu sin metu in sang orala akmwuk na mwomwo nu selos?

² Me kasru mwo nu sesr kais sie​—a nu ke misla a akmwuk mwomwo lun sou—​kut arulanu enenu ke pal inge in oasr akmwuk lun ma sap a akmwuk lun an su sumwos a paye nu sin met nu kemwa tu elos in pulakin a engunkin in akos. Arulanu kalem, wangin akmwuk lun ma sap a lun an’u orekla sin kutena met, fwinne el lalmetmet ku kulang, in nunkeyuk mu el ku in orala akmwuk lun ma sap a anu in mwo. (Jeremaia 10:23; Rom 3:10, 23) Fwin oasr kain in akmwuk lun ma sap a anu inge, oasr oya a fuka akmwuk lun ma inge? Saap me siyuk yok sripe nu ka u pa, fwin paye oasr, ya kom insese nu ka a akos na paye?

Konoiyuk Akmwuk Sumwos

3. Su fwal na paye in orala sie akmwuk nu sin metu a met nu kemwa in insemwomwo ka, a efu?

³ In koneak akmwuk sumwos a mwo nu sin met nu kemwa, kut enenu in suk nu sin sie su fulat liki nu kemwa su wangin sulosol ke sripen tun, an sel, a ke eyeinse lun politic a wangin munas lal oanu munas lun metu. Wangin alollo ka, la met siefwunnu ma e fwal nu ka u pa Met Su Orekutla, Jeova God, su fwak: “Tu oanu kosrao fulat liki fwalu, ou inge inkanek luk fulat liki inkanek lomwos, a nunkuk liki nunkomwos.” (Isaia 55:9) Sayen ma inge, Baibel el akkalemyel Jeova oanu “sie God oaru a wangin ma koluk lal, el sumwos a mwo.” (Duteronomi 32:4) Oasr in Baibel nu fon, kut ku in koneak ka la “Jeova el sumwosmwos.” (Exodus 9:27; 2 Kronikel 12:6; Sam 11:7; 129:4; Eoksra 1:18; Fwakyuk 19:2, footnote) Aok, kut ku in filiye lalalfongi lasr nu sin Jeova ke sripen inkanek lal fulat a kulanu in lalalfongi paye, mwolanu a sumwosmwos.

4. Mea kalmen kas se inge “sumwosmwos”?

⁴ Aok, “kas se inge sumwosmwos” el tia arulanu orekmakinyuk yok misenge. Ke ma paye met puspis elos pilesru a srukye nunuk koluk nu sin kutena met su nunku a pulakin mu elos sumwos liki kutu met, elos nunku la kain in met inge inse fulat a orek luma na mu el sumwos a oaru. Tusruktu, in fwal nu ke aketeye lun sie dictionary, “sumwosmwos” el kalmekin nu ke “ma na paye, wangin kikiap, nasnas, wangin meta, wangin ma koluk lal.” Ya kom tia engunkin in oasr sie akmwuk lun ma sap ku sie kain in akmwuk su ku in liyeyuk oiye mwomwo inge nu kemwa?

5. Aketeye oiyen sumwosmwos oanu Baibel aketeye.

⁵ In sramsramkin fwako lun sumwosmwos, Encyclopaedia Judaica el akkalemye: “Sumwosmwos la tia tuku ma su tia kalem a el tuku ke orekma paye a sumwos in ma nu kemwa.” Sumwosmwos lun God, fwin pupulyukinyuk, tia ma na srinenak in met se ku ma na in met sen, in oanu nu ke moul sumwos a paye lal. A, pa inge inkanek in moul lal su sumwos a paye. Saap e ku pa in fwak mu meyen na Jeova el mutal a nasnas, paenang ma nu kemwa el oru a ma nu kemwa su tuku sel pa sumwosmwos. In oanu ma Baibel el fwak, “Jeova el sumwosmwos in oiyel nu fon a kulang in orekma lal nu kemwa.”​—Sam 145:17.

6. Mea Poul el fwakak ke kutu sin met Ju su silalalfongi in len lal, a efu?

⁶ Met sap Poul el aketeye ke luma se inge in leta lal nu sin met Kristian fwin an Rom. Ke oiyen kutu met silalalfongi sin met Ju, el simusla: “A elos ninukin sumwosmwos lun God, a suk in akkeye sumwosmwos lalos sifwanu, elos tia akpusisilyelos nu ke sumwosmwos lun God.” (Rom 10:3) Efu ku Poul el kaskaskin kain in met ou inge mu “ninukin sumwosmwos lun God”? Efu elos tia lutiyuk ke Ma Sap, oanu akmwuk sumwosmwos lun God? Met inge lutiyuk. Tusruktu, met puspis selos orekmakin sumwosmwos inge fwal nu ke sumwos lalos sifwanu in akfulatyeyuk elos, a elos oru kain in sumwosmwos inge ke inkanek in orekmakinyen akmwuk puspis ke alu su wangin sripe a tia oanu sie akmwuk in kololos in kasru met tulan lalos. In oupanu met kol lun alu in len lun Jisus, elos tia orekmakin nununku sumwos a pakoten.​—Mattu 23:23-28.

7. Fuka sumwosmwos lun Jeova akkalemyeyuk?

⁷ Tia oanu elos, Jeova el akkalemye akmwuk sumwosmwos lal arulanu kalem a fwusesr in liyeyuk ke oiyen mukuikui nu kemwa lal. Fwinne sumwosmwos lal siyuk sel el an loang nu ke ma koluk lun met su sulela na paye in oru ou inge, tusruktu ma inge tia moklel in tia nunkelos a in upa nu selos in sokol. A, orekma sumwosmwos lal sang inkanek nu sin met in sonol a in moliyukla liki ma upa puspis su tuku ke ma koluk. Ke ma inge, arulanu fwal in pangpang Jeova oanu “sie God sumwos a sie Met Lango.”​—Isaia 45:21.

Sumwosmwos a Lango

8, 9. Mea Ma Sap aketeye ke sumwosmwos lun God?

⁸ In eis etauk ke akmwuk sumwosmwos lun God a orekma in pakoten nu ke orekma in molela lal, lela in liyeyuk akmwoye akmwuk lun Ma Sap su el sapkin nu sel Moses in sang nu sin met Israel. Wangin alollo ka la ma sap inge sumwosmwos. In kas safla lal, Moses el akismakinye met Israel: “Piye sie mutanfwal lulap, su oasr yurolos ma sap a ma lo su sumwosmwos, oanu ma sap inge nu kemwa, su Nga filiye ye mutomwos misenge?” (Duteronomi 4:8) Ke century puspis tok, Togusra Devid lun an Israel el fwak: “Nununku lun Jeova payenu; a sumwosmwoslanu.”​—Sam 19:9.

⁹ Ke inkanek lun Ma Sap, Jeova el akkalemye inkanek lal in kalem nu ke ma paye a ma tia paye. Ma Sap el aketeye arulanu kalem ke ip srisrik nu kemwa nu sin met Israel ke oiyen orekma lalos in alu a ouyepa ke orekma in business lalos, akmwuk lun payuk, ke me mongo a kurunginyen nasnas, a ouyepa ke akmwuk sumwosmwos lun met nununku. Ma Sap el sensenkin pa in tia kunausyuk ma sap lal, paenang fwin oasr met seakos ma sap inge, ku pa in anwuki.a Ya me enenu nu ke akmwuk sumwosmwos lun God, oanu ke akmwuki ke Ma Sap, upala a orala me keok nu sin metu, in eisla sukosok a me insemwomwo lalos, oanu ma met puspis misenge elos fwak?

10. Fuka pulakin lun met su lungse Jeova ke ma sap lal?

¹⁰ Met nu kemwa su akkalemye lungse lalos nu sin Jeova elos koneak engun misla ke ma sap sumwosmwos a ke akmwuk mwolanu puspis lal. Ke me pupulyuk, Togusra Devid el tia akilen mukena la nununku lun Jeova paye a sumwos, a el akkalemye pa insemwomwo a sang kulo nu ka. In nunku ke ma sap a nununku sumwos lun Jeova, Devid el simusla: “Ma inge me lung yok liki gold, aok yok liki gold oa puspis, emem pa liki unni a ma tul liki nien unni. Ouyepa met kulansap lom sensenkinyuk ke ma inge; in liaung ke ma inge oasr ma lane lulap.”​—Sam 19:7, 10, 11.

11. Fuka Ma Sap akpayeye la el “met liyeang in kol metu nu sel Kraist”?

¹¹ Ke kutu century puspis tok, Poul el aketeye ke enenu yok lun Ma Sap. Ke leta lal nu sin met Galetia, el simusla: “Ou inge Ma Sap sie met liaung lasr in kol kut nu sin Kraist, tu kut fwa aksumwosyeyuk ke lalalfongi.” (Galetia 3:24) In len lal Poul, sie met luti ke ma sap el oanu sie met kulansap ke sie sou lulap. Ma kunen met se inge in kurungin tulik srisrik a usaltal nu ke lutlut pal nu kemwa. In oupanu ke akmwuk lun Ma Sap, el me kurungin lun met Israel elos in tia tafongla ke moul fokfok a akmwuk sesumwos lun alu ke mutanfwal se su raunelosla. (Duteronomi 18:9-13; Galetia 3:23) Sayen ma inge, Ma Sap el siepa me akesmakin nu sin met Israel ke moul fokfok su elos orala tari a ke me enenu lalos in auliyuk forla liki ma koluk lalos a eis moul. (Galetia 3:19) Akmwuk lun me kise in pal meeta akkalemye me enenu ke sie me kise lango a ma inge orala pitse su ku in kasre met in akilen Messaia paye. (Hibru 10:1, 11, 12) Ke ma inge, Jeova el akkalemye sumwosmwos lal ke akmwuk lun Ma Sap, a el nunku yok ke insemwomwo ma patpat lun met ke pal se el oru ou inge.

Elos Su Akilenyuk Sumwosmwos Ye Mutun God

12. Mea met Israel elos ku in eis fwin elos akos Ma Sap?

¹² Ke sripen Ma Sap lun Jeova sumwosmwos in ma nu kemwa, paenang met Israel elos fwin akos nu fon elos ku in sroukye na sumwosmwos lalos ye mutun God. Moses el kalweni in akismakinye met Israel meet liki elos ilyuk nu Fwal Mwolela: “A e fwa ma sumwosmwos lasr, kut fwin liaung in oru ma sap inge nu kemwa ye mutun Jeova God lasr, oanu el sapkin nu sesr.” (Duteronomi 6:25) In wekunang ma inge, Jeova el mwolela ka la: “Komwos fwa liyeang ma sap luk, a ma lo luk, sie met fwin oru ma inge, el fwa moul ke ma inge. Nga Jeova.”​—Livitikus 18:5; Rom 10:5.

13. Ya sufwal Jeova el an sapkin metu in liayeang ma sap sumwosmwos? Aketeye.

¹³ Me pakomuta, oanu sie mutanfwal, met Israel elos tia akpayeye “ma nu kemwa su on ke mwoleung lun Jeova” ou inge elos tula liki me insemwomwo su God el mwolela nu selos. Elos koflanu akos akmwuk nu kemwa lun God ke kas in mwoleaung lal nu selos meyen Ma Sap lun God sumwosmwos a elos sesumwos. Ya kalmen ma inge pa God el tia sumwos a el tia paye? Ma na kalem se la tia ou inge. Poul el simusla: “Na mea kut fwa fwak? Ya oasr ma tia sumwosmwos yurin God? God el an kutongye!” (Rom 9:14) Payeiya u pa metu, elos nu na sesumwos meet liki Ma Sap orekla a tokin orekla pa Ma Sap, tusruktu, God el kasrelos in ekla met sumwosmwos nu sel elos fwinne met sesumwos a orekma koluk. Kutu sin met su ekla met sumwosmwos ye mutun God pa Noa, Ebream, Job, Rehap, a Daniel. (Genesis 7:1; 15:6; Job 1:1; Ezekiel 14:14; Jemes 2:25) Ke ma inge, kusensiyuk pa: Ke inkanek fuka met inge nu kemwa oaoala met sumwosmwos ye mutun God?

14. Mea Baibel el kalmekin ke pal se el sramsramkin ke sie met “sumwosmwos”?

¹⁴ Ke pal se Baibel el sramsramkin sie met mu el “sumwosmwos,” el tia kalmekin mu wangin ma koluk lun met san ku el arulanu sumwos. A, sumwosmwos se su sramsramkinyuk inge kalmekin nu ke sumwos in akos ma God el sapkin ku ma sapkinyuk sin met inge in oru ye mutun God a ye mutun met. Nu ke me pupulyuk, Noa el pangpang “met mwo” a “sumwosmwos in fwil lal” meyen el “oru oanu ma nu kemwa God el sapkin nu sel. Ou inge el orala.” (Genesis 6:9, 22; Malakai 3:18) Zekaraias a Elizabet, papa a nine kiel Jon Baptais, “eltal sumwosmos ye mutun God a fwafwasyesr in ma sap a ma lo nu kemwa lun Jeova.” (Luk 1:6) Oasr sie met Pegan, met leum se lun solse Italy pangpang Cornelius, akkalemyeyuk pa oanu “sie met sumwosmwos a sie su sangeng sin God.”​—Orekma 10:22.

15. Sumwosmwos el futoto nu ke mea?

¹⁵ Sayen ma inge, sumwosmwos lun metu liyeyuk ke ma se su tuku liki inse me​—ke lalalfongi a in kaksak a in lungse Jeova a mwolela lal nu kemwa—​a in tia oru ma God el siyuk fwal nu ke lungse lalos sifwanu. Baibel akkalemye la Ebream “el lalalfongi Jeova; a el oekla ma inge nu sel oanu ma sumwosmwos.” (Genesis 15:6) Ebream el tia lalalfongi mukena la God el oasr, a el lalalfongi pa ke mwolela lal ke “fute” se. (Genesis 3:15; 12:2; 15:5; 22:18) Ke sripen lalalfongi ou inge a wikin pa in orekma fwal nu ke lalalfongi, paenang Jeova el ku in futoto a akinsemwomwoyel Ebream a kutupa selos su oaru fwinne elos sesumwos.​—Sam 36:10; Rom 4:20-22.

16. Mea ku in siyuk ke lalalfongiyen me kise lun molela?

¹⁶ Saflaiyen ma nu kemwa, metu ku in eis moul sumwosmwos fwin elos lalalfongi ke me kise lun Jisus Kraist. Nu sin met Kristian ke century se meet, Poul el simusla: “Aksumwosyeyuk tari, wangin mol, ke lungkulang lal, meyen molela se su in Jisus Kraist.” (Rom 3:24) Poul el sramsramkin ke met su e fwa sulosolla wi Kraist usru ke Togusrai in kosrao. Tusruktu, me kise lun Jisus ikasla pa nu sin million puspis sin met elos wi pa fwinsrak nu ke sie moul sumwosmwos in tu ye mutun God. Met sap Jon el liye ke arurumu “sie u lulap su wangin met ku in oekla, . . . elos tu ye mutun tron a ye mutun Lam, nokomang nuknuk fwasrfwasr.” Nuknuk fwasrfwasr inge kalmekin la elos nasnas a sumwosmwos ye mutun God meyen “elos owo nuknuk lalos, a akfwasrfwasrye in sran Lam.”​—Fwakyuk 7:9, 14.

Insemwomwokin Sumwosmwos lun Jeova

17. Inkanek fuka eneneyuk ke orekma in suk sumwosmwos?

¹⁷ Fwinne Jeova el ase ke lungse Mwen nutul, Jisus Kraist, in kasru met nu kemwa in eis sie moul nasnas ye mutul, tusruktu moul sumwosmwos su tuku ka tia ku in tuku na fwinne wangin kutena ma kom oru. Kais sie met enenu in oasr lalalfongi paye nu ke me kise lun molela, in kasru moul lal in fwal nu ke lungse lun God, in oru mwolela paye nu sin Jeova, a akkalemye ke inkanek lun baptais ke kof. Tokin ma inge, el fwa kaifweung in srukye moul sumwosmwos a kutu pa oiye mwomwo in ngun. Timote, el sie sin met Kristian su baptaisla tari a oasr fwinsrak lal nu in kosrao, akkeyeyuk sel Poul: “Fwasr tokin sumwosmwos, mutal, lalalfongi, lungse, mongfwusesr, fwokpap.” (1 Timote 6:11; 2 Timote 2:22) Jisus el akkalemye pa ke me enenu nu sin kais sie ke oiyen kaifweung lal ke pal se el fwak: “Komwos suk meet togusrai lal, a ma sumwosmwos lal.” Saap kut moniyuk yok in sang mwolanu nu ke Togusrai lun God, tusruktu, ya kut moniyuk pa yok in kaifweung in orekmakin sumwosmwos lun Jeova?​—Mattu 6:33.

18. (a) Efu ku tia fwusesr in orekmakin sumwosmwos? (b) Mea kut ku in lotela ke me srikasrak lal Lot?

¹⁸ Paye, tia ma fwusesr se in orekmakin ma sumwos a paye. Ke sripen kut nu kemwa sesumwos a fwusesr in oru ma koluk. (Isaia 64:6) Sayen ma inge, meyen kut muta inmaslon met su tia lungse in orekmakin inkanek sumwos lun Jeova. Luma nu kemwa su kut pulakin in pal inge tia ekla liki ma Lot el pulakin in len lal, ke el muta in an Sodom liye kain in moul fokfok nu kemwa we. Met sap Piter el aketeye ke sripe mwo se su paenang Jeova el molela Lot meet liki kunanela lun an we. Piter el fwak: “Met sumwosmwos se inge ke el muta in maslolos, ke liye a long aktoasrye ngun sumwos lal ke ma koluk len nu kemwa.” (2 Piter 2:7, 8) Ke ma inge, fwal nu sesr kais sie in siyuk: ‘Ya Nga kaifweung in kurunganang insiuk liki kain in orekma koluk nu kemwa rauniyula? Ya Nga koneak la Nga tia pwar ke me akengun koluk a ke sritel su akkalemye orekma silolel? Ya ma inge akkeokye yu oanu Lot el pula ke orekma sesumwos inge nu kemwa?’

19. Mea me usru mwolanu su kut ku in eis fwin kut lungse in orekmakin sumwosmwos lun God?

¹⁹ Ke len safla se inge su arulanu koluk a wanginla fwinsrak, insemwomwo ke sumwosmwos lun Jeova sie sropon molela a inse misla. In fwal pa nu ke me siyuk inge: “Jeova, su e fwa muta in loom nuknuk sum? Su e fwa muta in eol mutal sum?” Togusra Devid el topuk: “El su fwafwasryesr in sumwos, a orekma sumwosmwos.” (Sam 15:1, 2) Fwin orekmakinyuk inkanek sumwosmwos lun God ke paye a kut fwin insemwomwo nu ka, ma inge ku in kasre kut in sruokye ku moul lasr in futoto a paye nu sel a in eis insemwomwo lal. Ou inge moul lasr fwa ku in sun sie moul insemwomwo, engun, a misla liki nunuk koluk nu kemwa. “El su fwasr tokin sumwosmwos a kulang koneak moul, sumwosmwos a sunak,” Kas lun God el fwak. (Soakas 21:21) Yok liki nu kemwa, kut fwin kaifweung in orekmakin ma sumwos a paye pal nu kemwa ke lusen moul lasr kut fwa ku in koneak engun a misla paye wikin moul lasr fwa yok kalmeye​—ke moul nasnas a moul in ngun. Met su simusla Sam el akkalemye: “Insemwomwo elos su liyeang nununku, a el su oru sumwosmwos pal e nu kemwa.”​—Sam 106:3.

[Footnote]

Ya Kom Ku In Aketeye?

• Mea kalmen sumwosmwos?

• Fuka mwolela el kupasr nu ke sumwosmwoslanu lun God?

• Ke oiye fuka metu ku in sumwosmwos ye mutun God?

• Fuka kut ku in koneak insemwomwo ke sumwosmwos lun Jeova?

[Pictures on page 11]

Togusra Devid el fwakak ke lungse paye lun insiel nu ke ma sap lun God

[Pictures on page 12]

Noa, Ebream, Zekaraias a Elizabet, a Cornelius oaoa la elos met sumwosmwos ye mutun God. Ya kom etu la efu?