Met Kristian Nu Kemwa Elos Met Luti
“On nu sin Jeova, kaksakin el. Fwakak lango lal len nu kemwa.”—SAM 96:2.
1. Kain in peng mwo fuka met nu kemwa enenu in long, a fuka Met Lo lun Jeova elos sie me srikasrak mwo ke orekma in kitelik news?
KE SIE fwal su ongoiye sikyuk ke len nu kemwa, sie me engun yok in etu la Baibel el fwak ke, meun, orekma silolel, sral, a me keok fwa wanginla ke lusen pal na futoto. (Sam 46:9; 72:3, 7, 8, 12, 16) Paye, ya tia pa inge peng mwo su met nu kemwa elos lungse in long? Met Lo lun Jeova elos nunku ou inge. Elos pengpeng in an nu kemwa oanu sie u su luti “kas mwo ke ma mwo.” (Isaia 52:7) Paye, Met Lo lun Jeova puspis elos keok ke kolyai ke sripen kaifweung lalos in luti kutu met ke peng mwo. Aok, elos nunku yok ke kutu met. A oasr sie record yok ke kaifweung a moniyuk lun Met Lo lun Jeova elos orala!
2. Mea sie sripen moniyuk lun Met Lo lun Jeova?
2 Moniyuk lun Met Lo lun Jeova ke pal inge ku in srikeye nu ke moniyuk lun met Kristian ke century se meet. Nu selos, sie newspaper lun Roman Catholic L’Osservatore Romano el fwakak sumwos: “Met Kristian in pal meeta, tokin elos baptaisla, elos pulakin kunokon in sulkakin peng mwo. Ke inkanek in sramsram nu sin met nu kemwa, met kulansap nu kemwa elos sulkakin Gospel.” Efu ku Met Lo lun Jeova elos orekma oanu met Kristian in pal meeta su arulanu moniyuk? Ma se meet, meyen peng mwo su elos sulkakin tuku sin Jeova God. Ya oasr kutena sripe saye su yok emeet paenang elos enenu in moniyuk? Orekma in luti lalos pa me top nu ke kas lun met sim lun Sam: “On nu sin Jeova, kaksakin el. Fwakak lango lal len nu len.”—Sam 96:2.
3. (a) Mea sripe se akluo ke moniyuk lun Met Lo lun Jeova? (b) Mea ma inge su toeni nu ke “molela sin [God]”?
3 Kas lun Sam akismakinye kut ke sripe akluo ke moniyuk lun Met Lo lun Jeova. Me sramsram lalos pa peng mwo lun molela. Kutu sin met elos orekma in sang kasru ke akmwuk lun ono, social, a akmwuk in sukok mani, ku kutu orekma in akkapye oiyen moul lun kutu met, a kain in kaifweung inge fwal in eis kaksak ka. Tusruktu kutena ma su met elos ku in oru in kasru kutu met arulanu srik kut fwin srike nu ke “molela lun [God.]” Ke inkanek lun Jisus Kraist, Jeova el molela met fwokpap liki ma koluk, mas, a mise. Elos nu kemwa su eis me insemwomwo fwa ku in moul ma patpat! (Jon 3:16, 36; Fwakyuk 21:3, 4) Ke len inge, molela pa sie “orekma sakuruk” su met Kristian nu kemwa elos nunku yok ke pal se elos topuk kas inge: “Fwakak mwolanu lal [God] in maslon mutanfwalu, orekma sakuruk lal inmaslon metu nu kemwa. Tu Jeova el yok, a el fwa arulanu kaksakinyuk. Fwal in sangeng sel yok liki God nu kemwa.”—Sam 96:3, 4.
Me Srikasrak lun Leum
4-6. (a) Ke sripe se aktulo fuka paenang Met Lo lun Jeova elos moniyuk? (b) Fuka Jisus el akkalemye moniyuk ke orekma in luti ke peng mwo?
4 Met Lo lun Jeova elos moniyuk ke sripe se aktulo. Elos fwasr tokin me srikasrak lun Jisus Kraist. (1 Piter 2:21) Met sumwosmwos inge el eis kunokon lal ke insiel kemwa in “fwakak kas mwo nu sin met fwulpap.” (Isaia 61:1; Luk 4:17-21) Ke ma inge, el ekla sie met luti, sie met fwakak peng mwo. El fwafwasyesr in an nu kemwa lun Galili a Judea, “luti mwosasu lun Togusrai.” (Mattu 4:23) A meyen el etu la met puspis elos akola in porongo peng mwo, paenang el fwak nu sin met tuma lutlut lal: “Paye kosrani yok a pu met orekma. Ke ma inge komwos pre nu sin Leum lun kosrani, tu lan supala met orekma nu in kosrani.”—Mattu 9:37, 38.
5 Fwal nu ke pre lal sifwanu, Jisus el sang akpa nu sin kutu met in ekla pa met luti. Tokin sie pal, el supwela met sap lal a sapkin nu selos: “A ke komwos som, luti a fwak: ‘Togusrai in kosrao apkurun me.’ ” Ya tia fwal nu selos in sroang nu ke program puspis su akfwusesrye ma upa lun met? Ku, ya tia fwal nu selos in sroang nu ke politic in lain orekma koluk lun met kol puspis in len lalos? Mo. A, Jisus el oakiye akmwuk nu sin met luti Kristian nu kemwa ke pal se el fwak nu sin met nu kemwa su fwasr tokol: “A ke komwos som, luti.”—Mattu 10:5-7.
6 Tok, Jisus el supwela siepa u lun met tuma lutlut in fwak: “Togusrai lun God tuku apkurun nu sumwos.” Ke pal se el foloko in fwakak kutangla lun orekma in luti lalos, Jisus el arulanu engun. El pre: “Nga sot kulo nu sum O Papa, Leum lun kosrao a fwalu, tu kom mwukunla ma inge liki met lalmetmet a met lalkung, a fwakak nu sin tulik fwusr.” (Luk 10:1, 8, 9, 21) Met tuma lutlut lun Jisus, elos oru orekma lalos meet oanu met patur, met imae, a oru orekma saye, elos oanu tulik srisrik kut fwin srikeye nu ke met kol puspis lun alu ke mutanfwal puspis su wi lutlut fulat. Tusruktu, met tuma lutlut nu kemwa elos eis akpa mwomwo in sulkakin peng mwo emeet.
7. Tokin somwak lal Jisus in kosrao, nu sin met tuma lutlut lal elos luti peng mwo ke pal se meet?
7 Tokin somwak lal Jisus nu in kosrao, met tuma lutlut lal elos tafwela in sulkakin peng mwo lun molela. (Orekma 2:21, 38-40) Nu sin su elos luti meet? Ya elos som nu in mutanfwal puspis su tia etu God? Mo, nien orekma se meet lalos pa an Israel, sie un met su etu Jeova ke lusen yiu 1,500 kutu. Ya oasr sumwos lalos in luti ke sie an su met nu kemwa muta we elos alu tari nu sin Jeova? Aok. Jisus el fwak nu selos: “A komwos fwa met orek lo keik in Jerusalem, a in fwal Judia na fon, a in Samaria, a nu ke yen loesilanu fwalu.” (Orekma 1:8) Met Israel nu kemwa elos enenu in long peng mwo oapanu kutu mutanfwal.
8. Fuka Met Lo lun Jeova ke len inge elos etawi met tuma lutlut lal Jisus ke century se meet?
8 Ke inkanek sepanu inge, Met Lo lun Jeova ke pal inge elos luti fwin fwalu nu fon. Elos eis kasru sin lipufon su Jon el liye “yurol mwosasu ma patpat tu el fwa fwakak nu selos su muta fwin fwalu, a nu sin mutanfwal a fwil a loa a sruf nu kemwa.” (Fwakyuk 14:6) In yiu 2001, elos kafofo ke orekma lalos in an 235, wekunang an puspis a tuka puspis, su eteyuk oanu an lun met Kristian. Ya tia mwo nu sin Met Lo lun Jeova in luti ke an puspis su Kristendom el oakiya tari alu lalos we? Kutu met elos fwak mu koluk a elos nunku mu kain in orekma in luti el “pusrapasr nu ke sip lun kutu alu.” Tusruktu, Met Lo lun Jeova elos esam na ma Jisus el pula ke met Ju pusisel in len lal. Fwinne oasr tari met tol lalos, Jisus el tia alollo in fwakak nu selos peng mwo. El “pakomutalos, tu elos ongoiye, a fwasrelik, a oanu sip su wangin met sropu.” (Mattu 9:36) Ke pal se Met Lo lun Jeova elos koneak met fwokpap su tia etu Jeova a Togusrai lal, ya elos tia enenu in fwakak nu selos peng mwo ke sripen kutu alu elos fwak la elos muta ye koko lalos? In fwasr tokin me srikasrak lun met sap lal Jisus, kut nu kemwa fwak mo. Peng mwo inge enenu in lutiyuk “in mutanfwal e nu kemwa.”—Mark 13:10.
Met Kristian nu Kemwa in Pal Meeta Elos Met Luti
9. Ke century se meet, su met inge ke congregation lun met Kristian akesrui ke orekma in luti?
9 Su met inge ke century se meet su akesrui nu ke orekma in luti? Me akpayeye nu kemwa akkalemye la met Kristian nu kemwa elos met luti. Author W. S. Williams el liye: “Me akpayeye pengpeng akkalemye la met Kristian nu kemwa ke surs in pal meeta . . . elos luti ke gospel.” Kut fwin sramsram ke ma sikyuk ke len in Pentecost 33 C.E., Baibel el fwak: “A elos nu kemwa [mokul a mutan] seseslanu ke ngun mutal, a mutamwauk in kaskas ke kutena lo, oanu ngun sang nu selos.” Wekunang met luti inge pa mokul a mutan, met fwusr a met matu, met kos a met sukosok. (Orekma 1:14; 2:1, 4, 17, 18; Joel 2:28, 29; Galetia 3:28) Ke pal se kolyai lulap sikyuk in paenang met Kristian in kaengla liki Jerusalem, “elos su fwasrelik, elos som yen nu kemwa a luti kas.” (Orekma 8:4) Elos nu kemwa “su fwasrelik,” tia kutu na selos, met luti.
10. Kain in kunokon luo fuka akpayeye meet liki kunanela lun akmwuk lun met Ju?
10 Ma inge arulanu paye ke lusen yiu puspis meet. Jisus el palye: “A mwosasu inge lun Togusrai fwa sulkakinelik fwin fwalu nu fon tu in ma lo nu sin mutanfwal nu kemwa; a na safla e fwa tuku.” (Mattu 24:14) Ke akpayeyuk kas inge ke century se meet, peng mwo in pal meeta lutiyuk meet liki met meun lun an Rom el kunausla akmwuk lun alu a akmwuk lun politic lun met Ju. (Kolosse 1:23) Sayen ma inge, met tuma lutlut nu kemwa lun Jisus elos akos ma el sapkin nu selos: “Ke ma inge komwos som a oru met in mutanfwal nu kemwa tu elos in met tumuk lutlut, baptaiselosla in en Papa, a Mwen, a ngun mutal, luti nu selos in liaung ma nu kemwa Nga sapkin nu sumwos.” (Mattu 28:19, 20) Met Kristian in pal meeta elos tia kaifwe nu sin met fwokpap in lalalfongi Jisus a elos fulelosla nu selos sifwanu in suk inkanek lalos in kulansap nu sin God, in oanu kutu met luti ke pal inge oru. A, el luti nu selos ke inkanek in ekla met tuma lutlut lun Jisus, kasrelos ke congregation puspis, a sang akpa nu selos tu elos ku in luti pa ke peng mwo a orala met tuma lutlut. (Orekma 14:21-23) Met Lo lun Jeova ke pal inge elos fwasr tokin me srikasrak inge.
11. Su met ke pal inge su sulkakin peng mwo emeet nu sin met nu kemwa?
11 Oasr sie pise lun Met Lo lun Jeova, elos fwasr tokin me srikasrak lal Poul, Barnabas, a kutupa, elos som nu in an puspis in ekla missionary. Orekma lalos arulanu yok sripe na paye, meyen elos tia sroang nu ke politic ku kutena orekma saye su oralos in tia oru kunokon lalos in luti ke peng mwo. Elos akos na ma sap lun Jisus: “Ke komwos som, luti.” Tusruktu, pus sin Met Lo lun Jeova elos tia missionary in an saye. Pus selos suk ma enenu lalos in moul a oru orekma, a kutu selos srakna lutlut ke loom lutlut. Kutu selos oasr tulik su elos liaung. Tusruktu Met Lo lun Jeova nu kemwa elos akesrui in luti kutupa met ke peng mwo su elos lotela tari. Met fwusr a met matu, mokul a mutan, elos insemwomwo in porongo kas in kaifwe lun Baibel: “Kom in luti kas, moniyuk in pal fwal, a in pal sufwal.” (2 Timote 4:2) Oanu met Kristian ke century se meet, elos tafwela in oru orekma su “elos tia tari in luti a fwakulak Jisus tu el Kraist.” (Orekma 5:42) Elos sulkakin peng mwo emeet nu sin met nu kemwa.
Elos Suk Met In Wi ke Alu Lalos ku Elos Luti
12. Mea se inge proselytism, a nunuk fuka akkalemyeyuk ke ma se inge?
12 Kas se inge pro·se’ly·tos ke kas Greek, kalmekin “purakak kutu met in forla liki alu lalos.” Kas se inge, “proselytism,” kalmekin “orekma in suk met su ku in welulos. Ke len inge, kutu met elos fwak la orekma lun kutu met in suk met su ku in wi ke alu lalos sie me sensen. Oasr sie ma simusla su orekla sin World Council of Churches el sramsramkin pe la “ma koluk in orek eyeinse nu sin met in ekulla alu lalos” ku proselytism. Efu? Catholic World Report el fwak: “Ke torkaskas lulap su tia tui tuku ke alu lun Orthodox, ke ‘proselytism’ ku eyeinse lun kutu met in forla liki alu lalos mutamwauk ke sie orekma su liksreni suk in ekulla alu lun kutu met fwinne elos tia lungse.”
13. Mea kutu me pupulyuk ke proselytism koluk?
13 Ya proselytism ku orekma in eyeinse nu sin kutu met in forla liki alu lalos orala me sensen? Aok, e ku in ou inge. Jisus el fwak la orekma in sukok met in wi ke alu lalos ku proselytism lun met sim a met Farisi el sie me sensen na paye nu sin met nu kemwa su elos kasru in forla. (Mattu 23:15) Paye, “orekma in eyeinse ke ku nu sin kutu met in forla liki alu lalos” tia sumwos. Ke sie me pupulyuk, fwal nu ke sie met historian pangpang Josephus, ke pal se John Hyrcanus met Maccabean el kutangla met Idumaeans, el “fulelosla in muta na ke an lalos fwin elos ekla met kosroila a insemwomwo in akos ma sap lun met Ju.” Fwin met Idumaeans lungse in moul ye koko lun met Ju, elos enenu in wi ke alu lun met Ju. Met sramsram lun fwalu akkalemye nu sesr la ke century akalkosr C.E., Charlemagne el kutangla met Pegan pangpang Saxons lun an northern Europe a el oru elos in forla liki alu lalos ke inkanek silolel.a Fuka lupan oaru lun met Saxons ku met Idumaeans ke pal se elos forla liki oaru lalos? Ke sie me pupulyuk, fuka lupan oaru lal Togusra Herod sie sin met Idumaean—su srike in uniye Jisus ke el awowo—ke Ma Sap lal Moses su etuku ke ngun lun God?—Mattu 2:1-18.
14. Fuka kutu sin missionary lun Kristendom elos sang me purakak yok nu sin met su forla?
14 Ya orekma in eyeinse, met ke ku in forla liki alu lalos sikyuk ke len inge? Ke kutu inkanek, oasr kutu met elos oru ou inge. Akkalemyeyuk la kutu missionary lun Kristendom elos sang overseas scholarships ku pal mwo in lutlut in an saye su wangin molo nu sin met nu kemwa su elos ku in furokla liki alu lalos. Ku kutu missionary lun Kristendom elos oru refugee ku met kaeng puspis su arulanu musrensral in muta long sramsram lalos elos fwin lungse in eis mongo su elos kitalik. Fwal nu ke sie me sramsram su akkalemyeyuk in 1992 ke sie toeni lulap lun Orthodox Primates, “proselytism ku orekma in eyeinse nu sin kutu met in forla liki alu lalos sikyuk ke inkanek lun mwolela ke ma lun fwalu ku ke kain in orekma silolel puspis.”
15. Ya Met Lo lun Jeova oru orekma lun proselytize su fwal nu ke kalmen kas inge in len lasr? Aketeye.
15 Orekma in purakak kutu met in forla liki alu lalos ke ku elos fwinne tia lungse, ma inge tia sumwos. Paye, Met Lo lun Jeova elos tia oru kain in oiye se inge.b Ke ma inge, elos tia proselytize ku oru orekma in eyeinse nu sin kutu met in forla liki alu lalos fwinne elos srunga. A, oanu met Kristian ke century se meet, elos luti peng mwo nu sin met nu kemwa. Kutena met su lungse elos eis me solsol in tafwela in akyokye etauk lalos ke inkanek lun lutlut ke Baibel. Kain in met inge su insemwomwo in lutlut elos ku in lutlut in eis lalalfongi, ke inkanek fukoko ke etauk sumwos in Baibel, nu sin God a ke akmwuk lal. Ke saflaiye, elos pangon en God, Jeova, nu ke molela. (Rom 10:13, 14, 17) Elos ku in sulela fwin elos lungse in eis ku tia ke peng mwo. Elos tia kaifweyuk ke ku. Meyen fwin oiye se inge orek, forla lalos fwa wangin sripe. In akinsemwomwoye God, inkanek in alu lasr enenu in tuku ke insiesr.—Duteronomi 6:4, 5; 10:12.
Orekma in Luti in Len Lasr
16. Fuka orekma in luti lun Met Lo lun Jeova arulanu kapkapek ke pal inge?
16 Ke lusen pal lasr, Met Lo lun Jeova elos luti peng mwo lun Togusrai in sang me akpayeye lulap nu ke Mattu 24:14. Sie kofwen me orekma pengpeng ke luti lalos pa magasin inge Tauer In San.c In yiu 1879, ke pal se issue se meet lun Tauer In San orekla, pisen magasin su orekla in pal sa apkurun nu ke 6,000 in kas siefwunnu. In yiu 2001, tokin yiu 122 kutu, pisen magasin inge su orekla sun 23,042,000 ke kas 141. In wekunang nu ke ma inge pa kapkapek lun orekma in luti lun Met Lo lun Jeova. Srike nunku la tausen ekasr ke aur orekmakinyuk ke orekma in luti ke cenytury ak19 nu ke 1,169,082,225 aur su orekmakinyuk nu ke orekma in luti ke yiu 2001. Nunku ke 4,921,702 average ke Baibel study su orekla ke kais sie malem fuka yokiyen orekma su akpayeyuk inge! A ma inge orekla sin met luti 6,117,666 su kafofo in luti ke Togusrai.
17. (a) Kain in God kikiap fuka met puspis elos alu misinge? (b) Ke kutena kas lal, mutanfwal, ku luman moul, mea met puspis elos enenu in etu?
17 Met sim lun Sam el fwak: “Tu God lun mutanfwal nu kemwa me srulela; a Jeova el orala kosrao.” (Sam 96:5) Ke fwal misinge, lungse ke mutanfwal, akul lun sie an, met pengpeng, ma puspis, a me kasrup, su met puspis elos alu nu ka. (Mattu 6:24; Efesus 5:5; Kolosse 3:5) Oasr sie pal Mohandas K. Gandhi el fwak: “Pa inge ma Nga nunku yok ka . . . La an Europe ke len inge el ekin na Kristian. Payeiya el alu nu ke Mammon [me kasrup].” Aok, ma paye el enenu in longyuk in an nu kemwa. Met nu kemwa, ke kutena kas su el orekmakin, ke kutena an su el muta we, ke kutena oiyen moul lal, el enenu in etu kel Jeova a akmwuk lal. Kut fwinsrak tu met nu kemwa fwa topuk oanu sie nu ke kas lun met su simusla Sam: “Sang nu sin Jeova mwolanu a ku. Sang nu sin Jeova mwolanu fwal nu ke el”! (Sam 96:7, 8) Met Lo lun Jeova elos kasru kutu met in lutlut kel Jeova tu elos fwa ku in sang mwolanu nu sel. A met nu kemwa su porongo elos eis ma lane yok. Kain in ma lane fuka elos engunkin? Ma inge e fwa sramsramkinyuk ke me lutlut toko.
[Footnotes]
a Fwal nu ke The Catholic Encyclopedia, ke lusen pal lun Reformation me eyeinse ke ku lun sie alu nu sin met akkalemyeyuk ke kain in motto ku kas inge: Cuius regio, illius et religio (ma inge ku in kalmekin: “Kutena met su kol el ku in sulela alu su el lungse in oasr ke an lal
b Ke sie meeting lun United States International Religious Freedom Commission ke November 16, 2000, sie met su wi el akkalemye ma tia oanu sie inmaslon orekma lun Met Lo lun Jeova ke orekma lun kutu met su purakak kutu met ke ku in forla liki alu lalos. Akkalemyeyuk la ke pal se Met Lo lun Jeova elos luti kutu met, elos oru ke inkanek su sang pal mwo nu sin kutu met in sifwanu fwak “Nga tia pwar in long” a elos kaliye srungal lalos.
c Sifwen magasin na paye pa Tauer In San Fwakak Togusrai lun Jeova.
Ya Kom Ku In Aketeye?
• Efu Met Lo lun Jeova elos met luti moniyuk?
• Efu Met Lo lun Jeova elos luti fwinne met Kristendom elos oakiye tari alu lalos ke sie an?
• Efu Met Lo lun Jeova elos tia oru orekma lun proselytize fwal nu ke kalme sasu lun kas inge?
• Fuka orekma in luti lun Met Lo lun Jeova kapkapek ke pal lasr?
[Picture on page 7]
Jisus el met luti moniyuk a el sang akpa nu sin kutu met in oru pa orekma lal
[Picture on page 8]
Met nu kemwa ke congregation ke century se meet elos akesrui ke orekma in luti
[Picture on page 9]
Purakak kutu met in ekulla alu lalos ku fwinne elos tia lungse tia sumwos