Su Met Kulansap Lun God Ke Len Inge?
“A ku lasr sin God me, su ouyepa akkeye kut oanu met orekma in mwuleung sasu.”—2 KORINT 3:5, 6.
1, 2. Kain in kunokon fuka oasr yurin met Kristian nu kemwa ke century se meet, tusruktu fuka ma inge ekla?
KE century se meet lun Common Era lasr, met Kristian nu kemwa elos akesrui ke sie kunokon yok—pa inge kunokon in luti ke peng mwo. Elos nu kemwa met akmusrala a met orekma ke mwuleung sasu. Kutu selos oasr kunokon yok, elos met luti lun congregation. (1 Korint 12:27-29; Efesus 4:11) Oasr kunokon yok lun papa a nine ke sou lalos. (Kolosse 3:18-21) Tusruktu, met nu kemwa elos akesrui ke sie orekma mwo a saok in luti. Ke kas Greek ke Ma Simusla lun met Kristian, kas se inge pa di·a·ko·niʹa—sie orekma, ku orekma lun forfor in luti.—Kolosse 4:17.
2 Tokin sie pal, ma puspis ekla. Oasr sie u lun met yokyokelik, eteyuk elos oanu clergy ku met kol ke alu, su oralos sifwanu in oru orekma in luti. (Orekma 20:30) Un met kol inge ku clergy, piselos srik liki met nu kemwa su pangnolos sifwanu Kristian. U lulap lun met inge pa pangpang laity ku met srisrik. Lutiyuk sin met srisrik inge laity la oasr kutu kunokon lalos, wikin kunokon inge pa in sang me kasru nu sin met kol ku clergy, apkurun met inge nu kemwa elos in tianu loang nu ke orekma in luti.
3, 4. (a) Fuka kais sie met in Kristendom elos ekla met kulansap ku minister? (b) Su met kulansap ku minister ke Kristendom, a efu ma inge siena liki akmwuk inmaslon Met Lo lun Jeova?
3 Met kol lun alu inge pangpang clergy elos fwak la elos pa met kulansap (tuku ke minister, sie len ke kas Latin translation ke kas inge di·aʹko·nos, “met kulansap”).a In ekla met kulansap ku minister, elos enenu in graduate ke colleges ku an in lutlut ke alu pangpang seminaries a pakiyuki sin met lulap in oru orekma. The International Standard Bible Encyclopedia el fwak: “ ‘Orekma in pakiye’ a ‘pakiyuki’ pal nu kemwa el sramsram ke mwal fulat su etukyung nu sin met kulansap ku minister ku met tol ke inkanek lun sie fasin ke alu, wikin sie ku in sulkakin Kas ku in orala alu ku kemwanu.” Su pakiye met kulansap ku minister? The New Encyclopædia Britannica el fwak: “Ke alu puspis su srukye na akmwuk ke mwal in pal meeta, pal nu kemwa met kol su pakiye pa sie bishop. Ke alu lun Presbyterian, pakiyuki ku orekla sin met kol ke presbytery.”
4 Ke ma inge, ke alu lun Kristendom, pal mwo in ekla sie minister tia fwal nu sin met nu kemwa. Tusruktu, tia pa inge inkanek lun Met Lo lun Jeova. Efu? Meyen tia pa inge inkanek ke congregation lun met Kristian ke century se meet.
Su Met Kulansap na Paye lun God?
5. Fwal nu ke Baibel, su ku in toeni nu ke met nu kemwa su orekma oanu met kulansap ku minister?
5 Fwal nu ke Baibel, met nu kemwa su alu nu sin Jeova—in kosrao ku fwin fwalu—elos nu kemwa met kulansap ku minister. Lipufon elos kulansap nu sel Jisus. (Mattu 4:11; 26:53; Luk 22:43) Lipufon elos ouyepa “kulansap nu selos su, fwa met usru lun lango.” (Hibru 1:14; Mattu 18:10 NW) Jisus el sie met kulansap ku minister. El fwak: “Oanu Mwen nutin met el tia tuku tu met in kulansaap nu sel, a tu lan kulansap nu selos, a sang moul lal in moli met puspis.” (Mattu 20:28; Rom 15:8) Ke ma inge, meyen met tuma lutlut nu kemwa lun Jisus elos enenu in “fwasr in fwalkel,” paenang tia me lut fwin elos nu kemwa met kulansap pa ku minister.—1 Piter 2:21.
6. Fuka Jisus el akkalemye la met tuma lutlut la nu kemwa enenu in ekla met kulansap ku minister?
6 Tia pat tokin somwak lal nu in kosrao, Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut lal: “Komwos som . . . a oru met in mutanfwal nu kemwa tu elos in met tumuk lutlut, baptaiselosla in en Papa, a Mwen, a ngun mutal, luti nu selos in liaung ma nu kemwa Nga sapkin nu sumwos.” (Mattu 28:19, 20) Met tuma lutlut lun Jisus elos enenu in met orala met tuma lutlut—met kulansap ku minister. Met tuma lutlut sasu inge su elos orala elos enenu in lutlut in liang ma nu kemwa Jisus el sapkin nu selos in oru, wekunang ma sap lal nu selos in som a oru met tuma lutlut. Mokul a mutan, met matu ku met fwusr, sie met tuma lutlut lun Kraist enenu in ekla sie met kulansap ku minister.—Joel 2:28, 29.
7, 8. (a) WKain in fus fuka ke Ma Simusla akkalemye la met Kristian paye nu kemwa elos met kulansap ku minister? (b) Kain in kusensiyuk fuka sikyuk ke orekma in pakiyuki?
7 Fwal nu ke ma inge, ke len in Pentecost 33 C.E., met tuma lutlut lun Jisus nu kemwa su wi ke pal inge, mokul a mutan, elos tukeni akesrui in fwakak “orekma sakuruk lun God.” (Orekma 2:1-11) Sayen ma inge met sap Poul el simusla: “Tu ke insie sie met el lalalfongi nu ke sumwosmwos, a ke oalu el fwakak nu ke moul.” (Rom 10:10) Poul el sramsram ou inge, tia nu sin un met kol lun alu pangpang clergy, a el sramsram ou inge “nu sin met nu kemwa su muta [in] Rom, met kulu lun God.” (Rom 1:1, 7) In oupanu, ‘nu sin met mwo mutal nu kemwa su muta Efesus, a nu sin met oaru in Kraist Jisus’ elos enenu in “fwalkeung nielos ke me ako lun mwosasu lun misla.” (Efesus 1:1; 6:15) A elos nu kemwa su long leta su sramsramkinyuk nu sin met Hibru elos enenu in ‘srukye ku fwakak lun fwinsrak tu in tia mokuikui.’—Hibru 10:23.
8 Tusruktu, nge met se el ekla met kulansap ku sie minister? Ke kutu kas, Nge met inge pakiyuki? A su pakilosi in ekla ou inge?
Pakiyuki In Ekla Sie Met Kulansap ku Minister—Nge?
9. Jisus el pakiyuki nge, a sin su?
9 La Nge a su pakiye sie met in ekla ou inge, lela kut in tuni me srikasrak lal Jisus. Wangin kutena certificate ku pepu su tuku ke kutena alu su akkalemye la el sie met su pakiyuki ku oasr sie degree su akkalemye la el sie met kulansap ku minister, a el tia pakiyuki sin kutena met. Ke ma inge, efu ku kut ku in fwak la el sie met kulansap ku minister? Meyen kas palu lal Isaia akpayeye nu sel: “Ngun lun Jeova on fwuk, tu el mosweyula in luti mwosasu.” (Luk 4:17-19; Isaia 61:1) Wangin alollo la kas se inge akkalemye la Jisus el pakiyuki in luti ke peng mwo. Pakiyuki sin su? Ke sripen ngun mutal lun Jeova moswella ke orekma inge, paenang arulanu kalem la Jisus el pakiyuki sin Jeova God. Ma inge sikyuk nge? Ngun mutal lun Jeova putati nu fwel ke pal se el eis baptais. (Luk 3:21, 22) Ke ma inge, el pakiyuki ke pal in baptais lal.
10. Su “akkeye in ku” met kulansap ku minister Kristian?
10 A fuka met tuma lutlut lun Jisus ke century se meet? Orekma lalos in oanu sie met kulansap ku minister tuku sin Jeova. Poul el fwak: “Ku lasr sin God me, su ouyepa akkeye kut oanu met orekma in mwuleung sasu.” (2 Korint 3:5, 6) Fuka Jeova el sang ku nu sin met kulansap lal nu kemwa in ekla met kulansap ku minister? Loang akmwoye ke me srikasrak lal Timote, su Poul el pangon “met orekma ku minister lun God in mwosasu lun Kraist.”—1 Tessalonika 3:2.
11, 12. Fuka Timote el oru kapkapek lal in ekla sie met kulansap ku minister?
11 Kas toko su akkalemyeyuk nu sel Timote ku in kasru kut in kalem ka la fuka el ekla sie met kulansap ku minister: “A kom in muta na in ma kom lutlut ka, a etu tu ma paye, tu kom etu el su kom lutlut ma inge sel, a tu ke pal se kom tulik me kom etu Baibel mutal su ku in aklalmetmetye kom nu ke molela ke lalalfongi su in Kraist Jisus.” (2 Timote 3:14, 15) Foundation lun lalalfongi lal Timote, su moklel in fwakak mwosasu nu sin met, tuku ke etauk ke Ma Simusla. Ya rid lal sifwanu ke ma inge nu kemwa fwal tari? Mo. Timote el enenu kasru in eis etauk sumwos a kalem in ngun ke ma el rid. (Kolosse 1:9) Ke ma inge, Timote el “eis kasru in lalalfongi.” Ke sripen el etu tari Ma Simusla ke el “tulik me,” arulanu kalem la met luti se meet lal pa nine kiel a nine matu kiel, papa tumal tia met lalalfongi se.—2 Timote 1:5.
12 Tusruktu, oasr pa ma enenu saye ke ekla lal Timote oanu sie met kulansap ku minister. Ke sie sripe, lalalfongi lal akkeyeyuk ke asrouki lal nu sin met Kristian ke congregation su futoto sel. Efu kut etu ou inge? Meyen ke osun se meet lal Poul nu sel Timote, mokul fwusr inge “oasr peng mwo kel yurin met lili su muta Listra a Aikonium.” (Orekma 16:2) In toeni nu ke ma inge, in len ingo oasr kutu brother su sim nu ke congregation puspis in akkeyelos. A met fwafwasyesr elos muteta nu yurolos in akkeyelos. Kain in me sang in ngun inge kasru met Kristian su oanu Timote in kapkapek in ngun.—Orekma 15:22-32; 1 Piter 1:1.
13. Timote el pakiyuki nge oanu sie met kulansap ku minister, a efu kom ku in fwak la kapkapek lal in ngun tia safla ke pal inge?
13 Fwal nu ke ma sap lal Jisus su simusyukla in Mattu 28:19, 20, kut ku in lalalfongi la ke sie pal lalalfongi lal Timote moklel in etawi Jisus a baptaisla. (Mattu 3:15-17; Hibru 10:5-9) Ma inge sie akul ke mwolela lal Timote nu sin God ke insiel kemwa. Ke pal in baptais lal, Timote el ekla sie met kulansap ku minister. Mutamwauk ke pal se inge, moul lal, ku lal, a ma nu kemwa su oasr yurol ma lun God. Pa inge sie ipen alu lal, “sie orekma mutal.” Tusruktu, Timote el tia pulakin inse misla ke akfulat in ekla met kulansap ku minister. A el tafwela in kapkapek in ngun, el ekla met kulansap ku minister su matu in ngun. Ma inge sikyuk ke sripen asrouki futoto lal Timote nu sin met Kristian matu oanu Poul, lutlut lal sifwanu, orekma in luti moniyuk lal.—1 Timote 4:14; 2 Timote 2:2; Hibru 6:1.
14. Ke len inge, fuka sie met su “pakiyuki nu ke moul ma patpat” elos ku in kapkapek nu ke na el ekla sie met kulansap ku minister?
14 Ke len inge, pakiyuki in oru orekma lun forfor oupanu ma inge. Sie met su “pakiyuki nu ke moul ma patpat” eis kasru in lutlut ke God a ke akmwuk lal ke inkanek lun sie Baibel study. (Orekma 13:48) Kais sie met el lutlut in orekmakin ma sap lun Baibel ke moul lal a in pre ke insiel kemwa nu sin God. (Sam 1:1-3; Soakas 2:1-9; 1 Tessalonika 5:17, 18) El asrouki nu sin kutu met lili wiel in lalalfongi a eis pal mwo in srukye me sang a akmwuk su tuku sin “met kulansap oaru a lalmetmet.” (Mattu 24:45-47; Soakas 13:20; Hibru 10:23-25) Ke ma inge el kapkapek ke sie inkanek mwo ke lutlut.
15. Mea sikyuk ke pal se sie met el baptaisla? (Srike liye footnote.)
15 Ke saflaiye, tulik lutlut ke Baibel, meyen el akkapye lungse nu sin Jeova a lalalfongi fukoko ke lango su kisekinyukla, el lungse in mwolela moul lal nu sin Papa tumal in kosrao. (Jon 14:1) El oru mwolela inge ke pre a tokin ma inge el baptaisla in sie akul ye mutun met nu kemwa ke ma el oru inge in lukma. Baptais lal inge pa sie pal in pakiyuki meyen ke pal inge el akilenyuk oanu sie met kulansap su mwolela tari, sie di·aʹko·nos, lun God. El enenu in tia ma lun fwalu pal nu kemwa. (Jon 17:16; Jemes 4:4) El akkalemye moul lal oanu “sie me kise moul, mutal, me akinsemwomwoye God” wangin kutena me kutong nu ke orekma lal. (Rom 12:1)b El met kulansap ku minister lun God, su etawi Kraist.
Mea Orekma lun Forfor lun Met Kristian?
16. Mea kutu nu ke kunokon lal Timote oanu sie met kulansap ku minister?
16 Mea ku in oeang nu ke orekma lun forfor lal Timote? Oasr kunokon lal oanu sie met fwafwasyesr oelul Poul. A ke pal se el ekla sie met elder, Timote el oru orekma yok in luti a in akkeye met lili Kristian wiel. Tusruktu ip yok emeet ke orekma lun forfor lal, oanu Jisus a Poul el oru, pa in luti ke peng mwo a in oru met Tuma lutlut. (Mattu 4:23; 1 Korint 3:5) Poul el fwak nu sel Timote: “A kom in efwal in ma nu kemwa, kom in mutengang ma upa, oru orekma lun met fwakak, akfwalye ma kunom.”—2 Timote 4:5.
17, 18. (a) Ke kain in orekma lun forfor fuka met Kristian nu kemwa elos kafofo? (b) Fuka lupan saok lun orekma in luti nu sin sie met kulansap ku minister Kristian?
17 Ou inge pa nu sin met kulansap ku minister Kristian ke len inge. Elos sroang nu ke orekma lun forfor, sie orekma lun met fwakak, kasru kutu met in eis molela ke inkanek lun me kise lun Jisus a elos luti met fwokpap in pangon nu ke en Jeova. (Orekma 2:21; 4:10-12; Rom 10:13) Elos sang me akpayeye ke inkanek lun Baibel la Togusrai lun God mukena pa me fwinsrak lun met nu kemwa su keok a elos akkalemye la fwinne misinge elos ku in konaok insemwomwo kut fwin moul fwal nu ke ma sap lun God. (Sam 15:1-5; Mark 13:10) Tusruktu, sie met kulansap ku Kristian minister elos tia luti ke inkanek lun sie gospel in aksumwosye ma upa inge. A, elos luti la ‘orekma lun God, su oasr mwoleung ka ke moul se inge a ke moul se su e fwa tuku.’—1 Timote 4:8.
18 Paye, apkurun met kulansap ku minister nu kemwa oasr inkanek lalos in kulansap, su saap tia oanu sie ke kais sie met Kristian. Pus selos oasr kunokon ke sou. (Efesus 5:21–6:4) Oasr kunokon lun met elder a ministerial servant in congregation. (1 Timote 3:1, 12, 13; Taitus 1:5; Hibru 13:7) Met Kristian puspis elos kasru in musaiyuk Kingdom Hall puspis. Kutu selos oasr kunokon mwo in oru orekma ke Watch Tower Society Bethel homes. Tusruktu, met kulansap ku Kristian minister nu kemwa oasr kunokon lalos in akesrui ke orekma in luti ke peng mwo. Wangin sie selos tia oru kunokon inge. Akesrui ke orekma inge pa sie inkanek in akilen la sie met el met kulansap ku minister na paye.
Oiye lun Sie Met Kulansap ku Kristian Minister
19, 20. Kain in oiye fuka met kulansap ku minister Kristian nu kemwa enenu in akkapye?
19 Apkurun minister nu kemwa lun Kristendom elos siyuk sin met in akfulatyelos, a elos eis mwal inge “reverend” a “father.” Tusruktu, sie met kulansap ku Kristian minister el etu la Jeova mukefwunnu pa fwal in eis akfulat mutal. (1 Timote 2:9, 10) Wangin kutena met kulansap ku Kristian minister su siyuk kain in akfulat inge ku suk in eis mwal inge. (Mattu 23:8-12) El etu la kalmen di·a·ko·niʹa pa “kulansap.” Fwin ekla kas inge nu ke verb su kutupal orekmakinyuk in Baibel ke pal se sramsramkinyuk orekma lun met se, oanu el tu sisken tebu a kulansap nu sin met su mongo. (Luk 4:39; 17:8; Jon 2:5) Fwinne fulat orekmakinye nu ke orekma lun met Kristian, tusruktu di·aʹko·nos el srakna sramsramkinyuk nu ke sie met kulansap.
20 Ke ma inge, wangin kutena met kulansap ku Kristian minister su fwal in pulakin la el met fulat. A el met kulansap ku Kristian minister na paye se—fwinne elos nu kemwa oasr kunokon yok in congregation—elos met kulansap fwokpap. Jisus el fwak: “El su lungsel in ekla fulat in maslomwos fwa met kulansap lomwos, a el su lungsel in met leum in maslomwos fwa met foko lomwos.” (Mattu 20:26, 27) Ke pal se el lungse in akkalemye nu sin met tuma lutlut lal ke inkanek sumwos su elos enenu in etawi, Jisus el tanla nielos, el oru orekma lun met kulansap su srik emeet. (Jon 13:1-15) Sie orekma fwokpap na paye pa inge! Ke ma inge, met kulansap ku Kristian minister nu kemwa elos kulansap nu sin Jeova God a Jisus Kraist ke fwokpap nu kemwa. (2 Korint 6:4; 11:23) Elos akkalemye inse pusisel in kulansap nu sin sie sin sie. A ke pal se elos luti ke peng mwo, elos kulansap nu sin met atalani lalos su tia lalalfongi ke kulang.—Rom 1:14, 15; Efesus 3:1-7.
Mutengang ke Orekma lun Forfor
21. Fuka Poul el eis me insemwomwo ke mongfwusesr lal ke orekma lun forfor?
21 Nu sel Poul, sie met kulansap ku minister enenu in muteng. El fwak nu sin met Kolosse la el enenu in muteng ke inkanek yok tu lan ku in luti nu selos peng mwo. (Kolosse 1:24, 25) Tusruktu, ke sripen muteng lal, met puspis elos lalalfongi ke peng mwo a ekla met kulansap ku minister. Elos inge mosrweyukla oanu mwen nutin God a ma wiel Jisus Kraist, wikin fwinsrak in ekla ma orekla in ngun su muta yurol in kosrao. Sie me sang mwolanu pa inge ke sripen muteng.
22, 23. (a) Efu met kulansap ku minister Kristian nu kemwa ke len inge enenu mongfwusesr? (b) Kain in fwako mwolanu fuka tuku ke mongfwusesr Kristian?
22 Muteng eneneyuk misinge nu selos nu kemwa su kulansap ku minister lun God. Met puspis elos kaifweung a muteng pal nu kemwa ke sripen mas ku ngal su tuku ke sripen matuo. Papa a nine elos oru orekma upa—pus selos wangin mokul tuma ku mutan kie su welulos orekma—in kurunganang tulik nutulos. Ke sie inkanek pulaik, tulik in loom lutlut elos lain me purakak koluk su raunelosla. Met Kristian puspis elos sun ma upa yok ke mani. A pus selos sun keok ke sripen kolyai ku sun ma upa ke sripen “pal in ma upa su tia fwusesr in muteng”! (2 Timote 3:1) Aok, met kulansap ku minister lun Jeova su apkurun nu ke onkosr million ke len inge elos ku in fwak ma met sap Poul el fwak: “A in ma nu kemwa fwakak kasr sifwanu oanu met orekma lun God, in mongfwusesr lulap.” (2 Korint 6:4) Met kulansap ku Kristian minister nu kemwa elos tia fuleak. Elos fwal na paye in eis kaksak ke mongfwusesr lalos.
23 Sayen ma inge, oanu ma sikyuk nu sel Poul, mongfwusesr oswela fwako mwolanu. Ke inkanek lun mongfwusesr lasr, kut kurunganang futoto lasr nu sin Jeova a kut oru insiel in engun. (Soakas 27:11) Kut akkeye lalalfongi lasr sifwanu a kut oru met tuma lutlut, in toeni nu ke un met lili Kristian. (1 Timote 4:16) Jeova el sang ku nu sin met kulansap ku minister lal a el akinsemwomwoye orekma lun forfor lalos ke lusen len safla inge. Ke sripe se inge, elos su lula sin 144,000 elos esani nu sie, a million puspis sin met elos srukye sie fwinsrak in engunkin moul ma patpat ke sie paredais fwin fwalu. (Luk 23:43; Fwakyuk 14:1) Paye, orekma lun forfor lun met Kristian pa sie inkanek lun Jeova in akkalemye pakoten. (2 Korint 4:1) Lela kut nu kemwa in aksaokye ma inge a sang kulo meyen fwokin ma inge fwa on nu tok ma patpat.—1 Jon 2:17.
[Footnotes]
a Kas Greek inge di·aʹko·nos pa orala kas inge “deacon,” sie met lulap ke alu. Ke alu puspis su ku in oru mutan in deacon, elos inge pangpang mutan deacon ku deacones
b Fwinne Rom 12:1 orekmakinyuk mukena nu sin met Kristian akmusrala, tusruktu akmwuk inge fwal nu sin “sip ngie.” (Jon 10:16) Elos ‘sifwanu oeang Jeova in kulansap ku minister nu sel a in lungse en Jeova, tu in met kulansap ku minister lal.’—Isaia 56:6.
Ya Kom Ku In Aketeye?
• Kain in kunokon fuka oasr yurin met Kristian nu kemwa ke century se meet?
• Nge a su pakiye met kulansap ku minister Kristian?
• Kain in oiye fuka sie met kulansap ku minister Kristian enenu in akkapyeyuk?
• Efu sie met kulansap ku minister Kristian el muteng ke pal in ma upa?
[Pictures on page 14, 15]
Timote el eis lutlut ke Kas lun God ke el tulik me. El ekla sie met kulansap ku minister su pakiyuki ke pal in baptais lal
[Picture on page 16]
Baptais el sie akul ke mwolela nu sin God a sie akul ke pakiyuki lun sie met oanu sie met kulansap ku minister
[Picture on page 18]
Met kulansap ku minister Kristian nu kemwa elos insemwomwo in kulansap