Engun Oanu Sie Met Rid Lun Fwakyuk
“Insemwomwo el su rid, a elos su long kas in palye inge, a liaung ma simusla tari lu.”—FWAKYUK 1:3.
1. Mea luma a ma sikyuk nu sel met sap Jon ke pal se el simusla Fwakyuk, a ke sripe fuka paenang arurumu inge simusyukla?
“NGA Jon . . . Nga muta fwin sie tuka su pangpang Patmos, ke kas lun God a ma lo lun Jisus.” (Fwakyuk 1:9) Pa inge luma a ma sikyuk ke pal se met sap Jon el simusla buk lun Apocalypse, ku Fwakyuk. Eteyuk meet la met kol lun an Rom pangpang Emperor Domitian el sisila el nu ke tuka se inge ke lusen pal in kolyuk lal (81-96 C.E.), el su sapkin nu sin met in alu nu sin emperor a sang kolyai nu sin met Kristian. Ke pal se el muta Patmos, Jon el eis arurumu puspis su el simusla. El akkalemye ma inge tia in aksangengye met Kristian in pal meeta, a in akkeyelos, apwaryelos, a in sang kas in kaifwe nu selos ke sripen me srifwe su elos sun tari a ke me srifwe su e fwa tuku.—Orekma 28:22; Fwakyuk 1:4; 2:3, 9, 10, 13.
2. Efu ku luma a ma sikyuk nu sel Jon a nu sin met lili Kristian wiel sie me purakak nu sin met Kristian su moul ke pal inge?
2 Luma a ma sikyuk ke pal se buk in Baibel inge simusyukla arulanu yok sripe nu sin met Kristian su moul ke pal inge. Jon el sun kolyai meyen el sie met lo lun Jeova a met lo lun Mwen Nutul, Jisus Kraist. El a met lili Kristian wiel elos muta ke sie pal koluk meyen, elos fwinne kaifweung in ekla sie met mwo lun an’u, tusruktu elos tia ku in alu nu ke emperor. (Luk 4:8) In an puspis, met Kristian puspis ke len inge elos ouyepa konaok moul lalos ke kain in oiye se inge, elos muta ke sie an su Guferment pa oasr sumwos in akkalemye mea “ma sumwos ke alu.” Ke ma inge, sie me pwarak na paye kas se su ku in konoiyukyuk ke kas in mutamwauk ke buk lun Fwakyuk: “Insemwomwo el su rid, a elos su long kas lun palye inge, a liaung ma simla tari lu; tu apkurun me pal.” (Fwakyuk 1:3) Aok, met rid su porongo a loang nu ke Fwakyuk elos ku in konoiyuk engun paye a me insemwomwo puspis.
3. Su Sropon Fwakyuk su akkalemyeyuk nu sel Jon?
3 Su sropon Fwakyuk na paye, a inkanek fuka orekmakinyuk in wise ma inge? Fus in mutamwauk el fwak: “Fwakyuk lun Jisus Kraist, su God el sang nu sel, tu lan fwakak nu sin met kulansap lal, aok a su e fwa sa in tuku. A el supala a fwakak ke lipufon lal nu sel Jon, met kulansap lal.” (Fwakyuk 1:1) Ke kas futoto, Sropon Fwakyuk pa Jeova God, su sang ma inge nu sel Jisus, a ke inkanek lun lipufon, Jisus el sang ma inge nu sel Jon. Kut fwin loang akmwoye, kut ku in konaok la Jisus el ouyepa orekmakin ngun mutal in akkalemye kas puspis nu ke congregation puspis a in sang nu sel Jon arurumu puspis.—Fwakyuk 2:7, 11, 17, 29; 3:6, 13, 22; 4:2; 17:3; 21:10; srike liye Orekma 2:33.
4. Inkanek fuka Jeova el srakna orekmakin ke pal inge in kol met lal fwin fwalu?
4 Jeova el srakna orekmakin Mwen nutul, el su “sifwen congregation,” in luti met kulansap lal fwin fwalu. (Efesus 5:23; Isaia 54:13; Jon 6:45) Jeova el ouyepa orekmakin ngun mutal lal in luti met lal. (Jon 15:26; 1 Korint 2:10) A oanu ma Jisus el oru meet el orekmakin “met kulansap lal inge Jon” in fwakak me mongo in ngun nu ke congregation puspis ke century se meet, oupanu ke len inge el orekmakin “met kulansap oaru a lalmetmet,” su pa inge met akmusrala “wiel” fwin fwalu, in kitakut “me mongo in ngun ke pal fwal” nu sin met kulansap lal. (Mattu 24:45-47; 25:40) Insemwomwo na paye elos nu kemwa su akilen Sropon ‘me kite mwo’ nu kemwa su kut eis ke inkanek lun me mongo in ngun a ke inkanek su El orekmakin—Jemes 1:17.
Congregation Su Muta Ye Koko Lal Kraist
5. (a) Congregation lun met Kristian a met liaung lal ku in pupulyukin nu ke mea? (b) Fwinne kut met sesumwos, mea ma inge su ku in kasru ke insemwomwo lasr?
5 Ke sapter puspis ke mutamweyen Fwakyuk, congregation lun met Kristian el pupulyukin nu ke nien lam. Met liaung lalos el pupulyukin nu ke lipufon (met tutafpo) a ke itue. (Fwakyuk 1:20)a Ke pal se el sramsram kel sifwanu, Kraist el fwak nu sel Jon in simusla: “El su srukye itue itkosr lepaul leyut, a fwafwasyesr in maslon nien lam gold itkosr, el fwak ma inge.” (Fwakyuk 2:1) Me sramsram itkosr su supweyukla nu ke congregation itkosr fwin an Asia akkalemye la ke century se meet C.E., oasr ma munas a ma ku lun congregation nu kemwa a met elder lalos. Ma inge arulanu paye pa ke len inge. Ke ma inge, kut e fwa konaok insemwomwo yok kut fwin tia mulkunla ma paye la Kraist, su Sifwe lasr, el oasr inmaslon congregation nu kemwa. El etu na paye ma sikyuk. Ke kas pupulyuk, met liaung nu kemwa elos oanu muta ke “lepaul leyut,” kalmen ma inge pa, elos muta ye koko lal a elos tu ye mutal ke kutena ma elos oru in kurunganang congregation.—Orekma 20:28; Hibru 13:17.
6. Mea ma inge su akkalemye la tia met liaung mukena pa enenu in tu ye mutan Kraist?
6 Tusruktu, kut sifwanu keapekutla fwin nunku mu met liaung mukena lun congregation pa oasr kunokon nu sin Kraist ke ma elos oru. Ke sie kas lal, Kraist el fwak: “A congregation nu kemwa elos fwa etu tu Nga El, su suk insien met a nunuk lalos, a Nga fwa sot nu sin kais sie sumwos fwal nu ke orekma lomwos.” (Fwakyuk 2:23) Ma inge sie kas in akkeye a in pal se na kas in sensen—sie kas in sensen meyen ma inge akkalemye la Kraist el etu insiesr a nunkesr, a sie me akkeye meyen ma inge akkalemye la Kraist el etu kaifweung lasr a el e fwa akinsemwomwoye kut fwin kaifweung na paye.—Mark 14:6-9; Luk 21:3, 4.
7. Fuka met Kristian fwin an Philadelphia elos ‘akos kas lal Jisus ke mongfwusesr’?
7 Wangin kai ke kas lal Kraist nu ke congregation lun siti lun Lydia lun an Philadelphia, tusruktu oasr mwolela ka su ku in akpwarye kut na paye. “Meyen kom srukye kas lun mongfwusesr luk, Nga fwa ouyepa sroukkomi liki aur in srifwe, su e fwa tuku nu fwin fwalu nu fon, in srikelos su muta fwin fwalu.” (Fwakyuk 3:10) Kas Greek inge “srukye kas lun mongfwusesr luk” ku in ouyepa kalmekin “srukye ma Nga fwak ke mongfwusesr.” Fus 8 akkalemye la met Kristian fwin an Philadelphia elos tia akos mukena ma sap lal Kraist, a elos ouyepa fwasr tokin kas in kaifwe lal nu selos in muta na oaru.—Mattu 10:22; Luk 21:19.
8. (a) Kain in mwolela fuka Jisus el oru nu sin met Kristian fwin an Philadelphia? (b) Su ke pal inge pulakin “aur lun srifwe”?
8 Jisus el fwak la el kasrelos “liki aur in srifwe.” Fwin ke kalmen kas inge nu sin met Kristian in pal meeta, kut tia ku in etu. Fwinne oasr kolyai ke lusen pal futoto tokin mise lal Domitian in yiu 96 C.E., tusruktu sie kolyai sasu mutamwauk ye koko lal Trajan (98-117 C.E.), wangin alollo ma inge wise me srifwe yok. Tusruktu, tia pa inge “aur in srifwe” yok su e fwa tuku ke “len lun Leum” ke lusen “len safla” su kut muta ke pal inge. (Fwakyuk 1:10; Daniel 12:4) Met Kristian akmusrala elos pulakin sie pal in me srifwe ke lusen Meun Lulap I a tokin ma inge. Aok, “aur in srifwe” srakna on. El tuku nu “fwin fwalu nu fon,” wekunang million puspis sin met su wi ke u lulap, su oasr fwinsrak in moula liki ongoiye lulap. (Fwakyuk 3:10; 7:9, 14) Kut e fwa insemwomwo na paye kut fwin ‘srukye ma Jisus el fwak ke mongfwusesr,’ pa inge: “A el su muteng nu ke safla, el nu fwa moul.”—Mattu 24:13.
Insemwomwo in Pusisel ke Kolyuk lun Jeova
9, 10. (a) Ke inkanek puspis fuka arurumu ke tron lun Jeova orekma nu sesr? (b) Fuka ridi lasr ke Fwakyuk sang kasru ke insemwomwo lasr?
9 Arurumu ke tron lun Jeova a ma in kosrao nu kemwa su akkalemyeyuk in sapter 4 a 5 lun Fwakyuk enenu in mokle kut in pulakin sangeng. Kut enenu in pulakin insemwomwo ke kas in kaksak su tuku ke inse su ma orekla kulanu nu kemwa in kosrao elos oru ke elos akpusisilyelos sifwanu ke engun ke kolyuk sumwosmwos lun Jeova. (Fwakyuk 4:8-11) Pusren kais sie sesr enenu in longyuk inmaslolos su fwak: “Me insemwomwo, a sunak, a mwolanu, a ku ma patpat a ma patpat nu sel su muta fwin tron, a nu sin Lam.”—Fwakyuk 5:13.
10 Ke sie inkanek mwo, ma inge ku in kalmekin insemwomwo lasr in pusisel ke ma lungse lun God ke ma nu kemwa. Met sap Poul el simusla: “A kutena ma komwos oru, in kas ku orekma, komwos in oru ma nu kemwa in en Leum Jisus, a sang kulo nu sin God Papa Kel.” (Kolosse 3:17) Akmwuk in ridi Fwakyuk e ku in oru kut in insemwomwo na paye fwin nunkesr kemwa a insiesr kemwa akilen sumwos lun Jeova in kol a nunku pal nu kemwa ma lungse lal ke kutena orekma lun moul lasr.
11, 12. (a) Fuka akmwuk lal Setan fwin fwalu fwa usrukye a kunausyukla? (b) Fwal nu ke Fwakyuk sapter 7, su met inge su e “fwa tu” ke pal ingo?
11 Engun in pusisel ke kolyuk lun Jeova pa sropon me insemwomwo lun kais sie sesr. Kitin pal lula, ke kas pupulyuk sie kusrusrusr lulap e fwa tuku in usrukye akmwuk lun Setan ke foundeson lun fwal se inge a kunausyukla. Wangin nien mwukla lun kutena met su srunga in pusisel nu ke Togusrai lal Kraist in kosrao oanu sie guferment, su aoliyen kolyuk sumwos lun God. Kas palu el fwak: “A togusra lun fwalu, a met fwisrak, a kaptin lulap, a met kasrup, a met ku, a met sruo nu kemwa, a met sukosok nu kemwa, elos mwukmwuk in luf a in eot lun eol. A elos fwak nu sin eol a nu sin eot: ‘Komwos topla nu fwesr, a mwukinkutla liki mutun el su muta fwin tron, a liki mulat lun Lam, tu len lulap lun mulat lal summa, a su ku in tu?’ ”—Fwakyuk 6:12, 15-17.
12 Fwin ke kusensiyuk inge, ke sapter se toko, met sap Jon el akkalemye elos nu kemwa su wi ke u lulap, su illa liki ongoiye lulap, “elos tu ye mutun tron a ye mutun Lam.” (Fwakyuk 7:9, 14, 15) Tu lalos ye mutun tron lun God akkalemye la elos akilen tron inge a akpusisilyelos sifwanu ke sumwos lun Jeova in kol. Ke ma inge elos eis insemwomwo lun God.
13. (a) Pus sin met fwin fwalu elos alu nu ke mea, a akul ke mutunsrolos a paulos el lumeyuk nu ke mea? (b) Ke ma inge efu muteng eneneyuk
13 Ke inkanek saye, sapter 13 el akkalemye ma lula sin met fwin fwalu oanu elos alu nu ke akmwuk lun politic lal Setan, su aoliyen kosro lemnak soko. Elos eis akul ke “mutunsrolos” ku ke “paulos,” ma inge akkalemye kasru lalos ke nunuk a orekma ke akmwuk inge. (Fwakyuk 13:1-8, 16, 17) Na in sapter 14 el tafwela fwak: “Sie met fwin alu nu sin kosro soko, a eis akul fwin mutunsrol ku paul, el fwa ouyepa nim wain in mulat lun God, su akola tari, tia karak, in kup in mulat lal . . . Pa inge mongfwusesr lun met mwo, elos su liaung ma sap lun God, a lalalfongi Jisus.” (Fwakyuk 14:9, 10, 12) Ke pal inge nu ke pal fwasru, kusensiyuk se yokyokelik: Kom akkeye su? Jeova a kolyuk lal ku akmwuk lun politic su aoliyen kosro lemnak soko? Insemwomwo elos nu kemwa su tia eis akul lun kosro a elos su muteng ke oaru ke pusisel lalos ke kolyuk lun Jeova.
14, 15. Kain in kas fuka oru in tui oiyen akkalemye lun Fwakyuk ke Armagedun, a mea kalmen ma inge nu sesr?
14 Met kol nu kemwa “lun fwal nu kemwa” elos akola in lain Jeova ke me sramsram yok ke sumwos in kol ke ma nu kemwa. Meun lalos pa Armagedun, “meun lun len lulap lun God, Ku Liki Ku. (Fwakyuk 16:14, 16) Sie parenthesis su purakak nunuk sikyuk inmaslon aketeye ke esani nu sie lun met kol nu kemwa lun fwalu ke meun lun Jeova. Jisus oru arurumu in tui kitin pal tu lan ku in fwak: “Liye Nga tuku oanu met pusrapasr. Insemwomwo el su sano, a liaung nuknuk lal, tu lan tia fwasr koflufol, a elos liye mekin lal.” (Fwakyuk 16:15) Ma inge el sramsram ke met Livai su liaung ke tempel su sarukla lukel nuknuk lal in akmwekinyel, el fwin konoiyukyuk la el motul ke pal in topang lal.
15 Me sramsram inge arulanu kalem: “Kut fwin lungse in moul ke Armagedun, kut enenu in tia mutol in ngun a srukye nuknuk lasr ke kas pupulyuk, su akilenkuti oanu sie Met Lo oaru lun Jeova God. Kut fwa insemwomwo na paye kut fwin fwasr liki totola ke ma lun ngun, a kut kaifweung na in tia tui, moniyuk in sulkakin “peng mwo ma patpat” lun Togusrai lun God su oakiyuki tari.—Fwakyuk 14:6.
‘Insemwomwo Kutena Met Su Liaung Kas Inge’
16. Efu ku sapter safla puspis lun Fwakyuk sie sropon me insemwomwo na paye?
16 Met rid insemwomwo ke buk lun Fwakyuk elos ku in akyokye insemwomwo lalos ke elos ridi sapter safla su akkalemye fwinsrak mwolanu lasr—kosrao sasu a fwalu sasu, pa inge, sie Togusrai ku guferment sumwosmwos in kosrao su kol ke sie un met sasu su aknasnasyeyuk tari’a, ke kaksak nu kemwa lun “Jeova God el Su Ku Liki Ku. (Fwakyuk 21:22) Ke pal se arurumu mwolanu puspis aksafyeyukla, lipufon su oupanu met tutafpo el fwak nu sel Jon: “Kas inge oaru a paye; a Leum God lun ngun in met palu el supamu lipufon lal in fwakak nu sin met kulansap lal ma a fwa sa in sikme. A, liye! Nga sa in tuku. Insemwomwo el su liaung kas in palye in buk se inge.”—Fwakyuk 22:6, 7.
17. (a) Kain in kas paye fuka su purakak inse akkalemyeyuk in Fwakyuk 22:6? (b) Mea ma inge su kut enenu in fwasr liki?
17 Met rid insemwomwo lun Fwakyuk elos fwa esam kas se inge, su oanu ma inge, el sikyuk ke mutamweyen “buk” se inge. (Fwakyuk 1:1, 3) Kas se inge oru kut in lalalfongi na paye la “ma nu kemwa” su buk safla inge lun Baibel el palye e fwa “sa tuku.” Kut moul misinge ke saflaiyen len safla paenang luma a ma sikyuk su buk lun Fwakyuk el palye e fwa sa tuku ke inkanek takla. Ke ma inge, kutena ma su luman mwo ke akmwuk lal Setan, lela ma inge in tia oru kut in motul. Met rid su akola elos fwa esam kas in sensen puspis su oasr ke me sramsram su supweyukla nu ke congregation itkosr fwin an Asia a elos e fwasr liki me sruf su tuku ke lungse ke ma lun fwalu, alu nu ke me srulela, orekma lun kosro, munas ke ma lun ngun, a som liki alu paye a luti ma kikiap.
18, 19. (a) Efu Jisus el enenu in tuku, a kain in fwinsrak fuka Jon el akkalemye su purakak insiesr in welul? (b) Ke sripe fuka Jeova el enenu in “tuku”?
18 In buk lun Fwakyuk, pal puspis Jisus el fwak: “Nga fwa sa in tuku.” (Fwakyuk 2:16; 3:11; 22:7, 20a) El enenu in tuku in oru nununku lal lain Babulon Lulap, akmwuk lun politic lal Setan, a lain met nu kemwa su srunga in pusisel ke kolyuk lun God, su ingenu akkalemyeyuk ke inkanek lun Togusrai lun Messaia. Kut toeni pusresr nu ke pusrel met sap Jon, su fwak: “Amen! Fwasru, Leum Jisus.”—Fwakyuk 22:20b.
19 Jeova el sifwanu fwak: “Liye! Nga sa in tuku, a ma lane Luk on sik, in sang nu sin kais sie met, fwal nu ke orekma lal.” (Fwakyuk 22:12) Ke kut sano me sang mwolanu ke moul ma patpat oanu ipen kutena mwolela inge “kosrao sasu” ku “fwalu sasu,” lela kut in moniyuk in sulkakin me solsol nu sin met oaru: “ ‘Fwasru!’ A el su malu, lan fwasru, el su lungse, lela lan eis kof in moul tia mol.” (Fwakyuk 22:17) Lela met inge nu kemwa in ekla pa met rid insemwomwo lun buk inge Fwakyuk su etuku ke ngun lun God!
[Footnote]
a Srike liye Revelation—Its Grand Climax At Hand!, sra 28-9, 136 (footnote).
Me Lutlut Yok ke Kalweni
◻ Kain in inkanek fuka Jeova el orekmakin in supwema Fwakyuk, a mea kut ku in lotela ke ma se inge?
◻ Efu kut enenu in pulakin insemwomwo in ridi me sramsram su supweyukla nu ke congregation itkosr fwin an Asia?
◻ Fuka kut ku in eis kurunginkutyung ke “aur in srifwe”?
◻ Kain in me insemwomwo fuka kut ku in eis kut fwin loang nu ke kas lun buk su oasr ke Fwakyuk?
[Picture on page 25]
Insemwomwo elos nu kemwa su akilen Sropon peng mwo
[Picture on page 28]
Insemwomwo elos nu kemwa su tia motul