Etawi Jeova—Oru Nununku Sumwos A Sumwosmwos
“Tu Nga Jeova su oru lungkulang, nununku sumwos a sumwosmwos, in fwalu; tu Nga engun in ma inge.”—JEREMAIA 9:24.
JEOVA el mwolela la sie len e fwa tuku met nu kemwa elos fwa etel. Ke inkanek lal met palu Isaia, el fwak: “Elos fwa tia akkeokye ku kunausla in eol mutal luk na fon; tu fwalu fwa sesesla ke etu Jeova, oanu kofu afwunla mwea.” (Isaia 11:9) Sie fwinsrak mwolanu pa inge!
2 Ke ma inge, mea kalmen, in etu Jeova? Ke inkanek lal Jeremaia, Jeova el akkalemye mea ma enenu yok: “Oasr etauk yurol, a el ete yu, tu Nga Jeova su oru lungkulang, nununku sumwos a sumwosmwos, in fwalu; tu Nga engun in ma inge.” (Jeremaia 9:24) Ke ma inge, in etu Jeova ku in kalmekin, etu inkanek lal in akkalemye nununku sumwos a sumwosmwos. Kut fwin oru oiye mwo inge, el e fwa konaok insemwomwo nu sesr. Fuka kut ku in oru ou inge? Ke inkanek lun Kas lal, Baibel, Jeova el oru tu in oasr ma simusla ke oiye su el akkalemye nu sin met sesumwos ke lusen yia puspis. Kut fwin lutlut ke ma inge, kut ku in etu inkanek lun Jeova ke nununku sumwos a sumwosmwos a ke ma inge kut ku in etawi el.—Rom 15:4.
El Nununku Sumwos Tusruktu Pakoten
3 Nununku mutal lain Sodom a Gomorrah el sie me srikasrak mwo su akkalemye kutu inkanek lun Jeova in oru nununku. Jeova el tia sang kai mukena su arulanu fwal, a el oru pa inkanek in molela nu selos su fwal in eis ma inge. Ya kunanela lun mutanfwal ingo arulanu fwal? Ebream, su arulanu kalem la tianu arle yok etu lal ke lupan ma koluk lun an Sodom el tia nunku ou inge ke mutamwauk. Jeova el fwak na paye sel Ebream la fwin oasr met siengoul sumwos na su ku in konoiyukyuk fwin an we, el tia kunausla siti se inge. Arulanu kalem la, nununku lun Jeova el tia oru ke inkanek silaklak a tia nunuk ku ke inkanek su wangin pakoten.—Genesis 18:20-32.
4 Ma lipufon luo elos konaok ke pal se ma elos tuni an inge sie me akpayeye ke moul fokfok na upa lun an Sodom. Ke pal se ma met su muta ke siti se inge, “met matu a met fwusr,” elos konaok la mokul luo elos tuku a muta in loom sel Lot, elos tuku a srike in kunausla loom sel meyen elos lungse in akkolukye mokul luo ke inkanek lun orekma lun mokul nu sin mukol. Ma koluk lalos arulanu yok na paye! Wangin alollo, nununku lun Jeova lain siti se inge arulanu sumwos na paye.—Genesis 19:1-5, 24, 25.
5 Tokin el orekmakin Sodom a Gomorrah oanu me srikasrak ke kas in sensen lal, met sap Piter el simusla: “Jeova el etu fuka in eisla met mwo liki me srifwe.” (2 Piter 2:6-9) Tia sie nununku sumwos fwin Lot a sou lal elos mise wikin met koluk nu kemwa lun an Sodom. Ke ma inge, lipufon lun Jeova el sang kas in sensen nu sel Lot ke kunanela su apkurun in tuku. Ke pal se ma Lot el luman patla ke mokuikui lal, “ke kulang lun Jeova” lipufon elos srukye paul, a paon mutan kiel, a paon an luo nutul, a eltal kollola, a likilye likin siti. (Genesis 19:12-16) Kut ku in lalalfongi na paye la Jeova el akola in ouyepa akkalemye kain in kulang se inge nu sin met sumwosmwos ke pal in kunanela lun akmwuk koluk inge.
6 Fwinne saflaiyen akmwuk koluk inge sie “len in foloksak,” tusruktu kut tia enenu in arulanu fosrnga ka. (Luk 21:22) Nununku lun God su el akola in oru ke Armagedun “sie sumwosmwoslanu.” (Sam 19:9) Oanu Ebream el lotela, kut nu kemwa ku in filiye lalalfongi nu ke nununku sumwos lun Jeova, su fulat liki nununku lasr sifwanu. Ebream el siyuk: “Ya Met Nununku lun fwalu nu fon el e fwa tia oru ma sumwos?” (Genesis 18:25; srike liye Job 34:10.) Ku oanu Isaia el fwak, “su luti nu sel [Jeova] inkanek in nununku sumwos?”—Isaia 40:14.
Sie Orekma Sumwos in Molela Metu
7 Nununku sumwos lun God tia akkalemyeyuk mukena ke orekma lal in sang kai nu sin met koluk. Jeova el akkalemyel sifwanu oanu “sie God sumwos a sie Met Lango.” (Isaia 45:21) Ma inge akkalemye la, sumwosmwos lun God, ku nununku sumwos, a kena lal in molela metu liki ma koluk arulanu futoto sie sin sie. Ke pal se ma el sramsram ke fus se inge, The International Standard Bible Encyclopedia, 1982 Edition, el akkalemye la “nununku lun God el suk inkanek mwo fuka el ku in akkalemye pakoten Lal a in akpayeye inkanek in molela Lal.” Tia kalme la nununku lun God enenu pakoten tu in tianu arle upa, a, pakoten el sie inkanek lun God in akkalemye nununku sumwos. Me sang lun God ke sie lango ke molela lun met nu kemwa pa sie me srikasrak mwo emeet lun nununku mutal.
8 Lango—moul saok lun Mwen kulu nutin God, Jisus Kraist—sie me mol yok meyen akmwuk lun God fulat liki nu kemwa, a el pusisel in oru kutena ma el akmwuki inge. (Mattu 20:28) Sie moul sumwosmwos, lal Edam, tula, ke ma inge sie moul sumwosmwos eneneyuk in molela tulik nutul Edam nu kemwa. (Rom 5:19-21) Met sap Poul el akkalemye la inkanek oaru lal Jisus, wekunang orekma lal in sang lango, oanu “orekma lun sumwosmwos.” (Rom 5:18, ke footnote) Efu ou inge? Meyen ye mutun Jeova, in molela met sie orekma lun sumwosmwos a nununku mutal, fwinne ma inge el siyuk sel sifwanu ke me mol yok. Tulik nutul Edam nu kemwa elos oanu “soko laa koteye,” su God el srunga in kunausla, ku “flax su fofwos” su el srunga in kunela. (Mattu 12:20) God el lalalfongi la mokul a mutan oaru puspis elos fwa sikyuk inmaslon tulik nutul Edam.—Srike liye Mattu 25:34.
9 Oiye fuka kut akkalemye ke orekma lun lungse inge su fulat liki nu kemwa? Sie nu ke ma Jeova el siyuk sesr pa in “oru nununku sumwos.” (Maika 6:8) Fuka kut ku in oru ou inge?
Suk Nununku Sumwos, Fwasr Tokin Sumwosmwos
10 Ma se meet, kut enenu in akfwalye moul lasr fwal nu ke akmwuk lun God ke moul nasnas. Ke sripen akmwuk lun God el sumwosmwos a nununku sumwos, paenang kut oru nununku sumwos kut fwin moul fwal nu ka. Pa inge ma Jeova el enenu nu sin met lal. “Lutlut in oru mwo; suk nununku sumwos,” Jeova el sapkin nu sin met Israel. (Isaia 1:17) Jisus el ouyepa sang kain in kai se inge nu sin met longol ke Me Sramsram lal Fwin Eol, ke pal se ma el luti nu selos in ‘suk meet togusrai a ma sumwosmwos lal.’ (Mattu 6:33) Poul el kaifwe nu sel Timote in “fwasr tokin sumwosmwos.” (1 Timote 6:11) Kut fwin moul fwal nu ke akmwuk lun God ke moul a kut fwin nukomang met sasu, kalmen ma inge pa kut suk nununku sumwos na paye a sumwosmwos. (Efesus 4:23, 24) In kas saye, kut suk nununku sumwos ke kut oru orekma fwal nu ke inkanek lun God.
11 Kut nu kemwa etu tari la, tia fwusesr nu sin met sesumwos in oru nununku sumwos a sumwosmwos pal nu kemwa. (Roma 7:14-20) Poul el kaifwe nu sin met Rom Kristian in tia lela ma koluk in leumi nu selos, tu elos in ku in kisekin manolos nu sin God oanu “me orekma sumwosmwos,” su God el ku in orekmakin in akpayeye akmwuk lal. (Rom 6:12-14) In oupanu ou inge, kom fwin lutlut pal nu kemwa ke Kas lun God a orekmakin ma inge ke moul lom, na kut ku in eis “kai a kaiyuk lun Jeova” a ‘kaiyuk lun sumwosmwos.’—Efesus 6:4; 2 Timote 3:16, 17.
12 Ma se akluo, kut akkalemye nununku sumwos kut fwin akkalemye sie kain in oiye nu sin kutu met fwal nu ke oiye su kut lungse Jeova in akkalemye nu sesr. Arulanu fwusesr in akkalemye akmwuk luo—in oru fwusesr nu sesr sifwanu a in upa nu sin kutu met. Kut akola in orala excuse ke ma tafongla lasr sifwanu, tusruktu kut silaklak in akkolukye ma tafongla lun kutu met, su tianu arle yok sripe kut fwin srikeyuk nu ke ma kut oru. Jisus el siyuk: “A efu kom ku liye kutkut in mutun ma lim, a tia nunku ke sak lulap su on in mutom?” (Mattu 7:1-3) Lela kut in tia mulkunla la wangin kutena met su ku in tu ye mutan Jeova el fwin liksreni na paye in tuni ma koluk lasr. (Sam 130:3, 4) Fwin nununku lun Jeova el lela lan pilesru munas lun met lili wiesr, ke ma inge me mea nu sesr in oru nununku upa nu selos?—Rom 14:4, 10.
13 Ma se aktulo, kut akkalemye nununku sumwos kut fwin moniyuk ke orekma in luti. “Nik kom srukye ma mwo lukelos su fwal nu se, ke oasr ku in paom in oru,” Jeova el kai kut. (Soakas 3:27) Tia sumwos kut fwin srukye na etauk sumwosmwos su ku in kol nu ke moul su God el ase nu sesr ke kulang. Paye, saap met puspis elos srunga peng mwo lasr, tusruktu ke lusen pal in pakoten nu fon su God el sang nu selos, lela kut in akkalemye insemwomwo in sang pal mwo nu selos in “auliyuk.” (2 Piter 3:9) A oanu Jisus, kut pulakin insemwomwo ke pal se ma kut kasru kutu met in forla nu ke nununku sumwos a sumwosmwos. (Luk 15:7) Pa inge pal mwo nu sesr kemwa in ‘taknelik futen sumwosmwos.’—Hosia 10:12.
“Met Leum in Nununku Sumwos”
14 Kut nu kemwa enenu in fwasr ke inkanek sumwosmwos, tusruktu met elder lun congregation Kristian pa oasr kunokon yok in oru ou inge. Kolyuk lal Jisus oanu sie Leum ‘akkeyeyuk ke inkanek lun nununku sumwos a sumwosmwos.’ In oupanu, akmwuk su oakiyuki nu sin met elder pa nununku sumwos. (Isaia 9:7) Elos filiye ke nunuk lalos ma simusla in Isaia 32:1: “Liye! Sie togusra fwa leum in sumwosmwos, a met leum fwa leum in nununku sumwos.” Oanu met liaung lun u su pakiyuki sin ngun mutal, ku ‘met tutafpo,’ met elder nu kemwa elos enenu in oru orekma fwal nu ke inkanek lun Jeova.—Taitus 1:7.
15 Jisus el akkalemye la nununku lun Jeova arulanu pakoten, pakomuta, a sumwos. Yok liki nu kemwa, el srike in kasrelos su oasr ma upa a “suk a in molela ma tula.” (Luk 19:10) Oanu met seperd ke me pupulyuk lal Jisus su tia totola in suk sip tula nutul nu ke na el konaok, met elder elos suk met su tula in ngun a elos kaifweung in kololos in folokla nu ke u.—Mattu 18:12, 13.
16 Elos tia selngawi met su oru ma tafongla upa, a, met elder elos suk inkanek in akkeyelos a kololos a kasrelos in auliyuk fwin ku. Elos pulakin insemwomwo fwin elos kasru sie met su tula. Tusruktu, arulanu akasoryelos fwin sie met koluk el srunga in auliyuk. Ke ma inge akmwuk sumwosmwos lun God sapkinyuk nu selos in sisila met inge su srunga in auliyuk. Fwinne ou inge, oanu papa tuman tulik koluk se, elos fwinsrak la sie len met koluk inge el ‘sifwil etauk insiel.’ (Luk 15:17, 18) Ke ma inge, met elder elos orekmakin lalmetmet in sifwil muteta nu sin met sisila inge in akismakinyelos fuka elos ku in sifwil foloko nu ke u lun Jeova.a
17 Yokna met elder nu kemwa elos enenu in etawi nununku sumwos lun Jeova ke pal se ma elos aksumwosye met koluk. Met koluk elos “Kalukyung” nu sel Jisus meyen elos pulakin la el kalem selos a akola in kasrelos. (Luk 15:1; Mattu 9:12, 13) Fwinne ou inge, Jisus el tianu insese ke ma koluk. Sie pal in asrouki lal Jisus nu sin met koluk inge pangpang Zakius ke sie mongo, moklel in auliyuk a akola in aksumwosye ma tafongla a me keok lal nu kemwa su el oru nu sin kutu met. (Luk 19:8-10) Met elder nu kemwa misinge elos akkalemye inkanek siefwunnu ke pal in toeni lalos in oru nununku nu sin met koluk—in kasru met koluk tu elos in auliyuk. Fwin fwusesr nu sin met koluk in osun nu selos oanu nu sel Jisus meet, na met koluk puspis elos fwa konaok la fwusesr nu selos in eis kasru.
18 Sie inse mwo sang kasru nu sin met elder in oru nununku mutal, su tia silolel ku tia nunku pulakin lun kutu met. Sie me purakak inse, Ezra el akola insiel, a tia nunkel mukena, tu lan ku in luti met Israel ke nununku sumwos. (Ezra 7:10) Sie inse mwo su nunku pulakin lun kutu met ku in kasru met elder in orekmakin akmwuk fwal su tuku ke Ma Simusla a in tuni luma a ma sikyuk nu sin kais sie met. Ke pal se ma Jisus el akkeye mutan su wi musen sra, el akkalemye la nununku sumwos lun Jeova ku in kalmekin kalem ke ma lun ngun wekunang ma sap nu kemwa su simusyukla. (Luk 8:43-48) Met elder nu kemwa su oru nununku sumwos wikin pakoten elos ku in pupulyukin nu ke sie “nien mwukla liki engu” nu selos nu kemwa su akkeokyeyuk ke sripen munas lalos sifwanu ku ke sripen fwal koluk se inge su kut muta.—Isaia 32:2.
19 Sie sister su oru ma koluk upa el akilen na paye nununku sumwos. “Paye, Nga sangeng na paye in som nu yurin met elder,” el fwak. “Tusruktu elos akkalemye nu sik pakoten a akfulat. Met elder elos oanu papa a tia oanu met nununku upa. Elos kasre yu in akilen la Jeova el tia sisyula fwin Nga sulela in aksumwosye inkanek luk. Nga lotela na paye fuka el kai kut oanu sie Papa su lungse kut. Nga ikasla na paye insiuk nu sin Jeova, meyen Nga lalalfongi la el akola in long me siyuk luk. Fwin Nga tapulla, Nga ku in fwak na paye la osun luk ke un met elder yiu itkosr somla sie me insemwomwo na paye su tuku sin Jeova. Mutamwauk ke pal ingo, futoto luk nu sel arulanu fukoko liki.”
Liaung Nununku Sumwos a Oru Ma Sumwosmwos
20 Kut ku in sang kulo na paye, meyen nununku sumwos tia mukena ku in kalmekin sang nu sin sie met fwal nu sel lan eis. Nununku sumwos lun Jeova moklel in sang moul ma patpat nu selos nu kemwa su akkalemye lalalfongi nu sel. (Sam 103:10; Rom 5:15, 18) Jeova el akkalemye kain in oiye inge nu sesr meyen nununku sumwos lal el tuni luma a ma sikyuk nu sesr, a el suk in molela a tia kunausla. Paye, sie kalem yok ke lupan nununku sumwos lun Jeova oru kut in futoto nu sel. A ke kut kaifweung in etawi oiye mwo lal inge, moul lasr a moul lun kutu met elos fwa akinsemwomwoyeyuk. Kaifweung lasr in suk nununku sumwos Papa tumasr in kosrao el akilen. Jeova el mwolela nu sesr: “Komwos liaung nununku sumwos, a oru ma sumwosmwos. Tu lango luk apkurun in tuku, a sumwosmwos luk in fwakyuk. Insemwomwo met se su oru ou inge.”—Isaia 56:1, 2.
[Footnote]
a Srike liye The Watchtower, April 15, 1991, sra 22-3.
Ya Kom Esam?
◻ Mea kunanela lun Sodom a Gomorrah el luti nu sesr ke nununku sumwos lun Jeova?
◻ Efu ku lango el sie inkanek yok emeet lun nununku sumwos a lungse su God el akkalemye?
◻ Mea inkanek tulo su ke ma inge kut ku in akkalemye nununku sumwos?
◻ Ke inkanek mwomwo fuka met elder elos ku in etawi nununku mutal?
[Study Questions]
1. Kain in fwinsrak mwomwo fuka Jeova God el mwolela?
2. Mea kut ku in toeni nu ke orekma in etu Jeova? Efu ou inge?
3, 4. Efu oasr sumwos lun Jeova in kunausla Sodom a Gomorrah?
5. Fuka God el molela Lot a soul lal liki an Sodom?
6. Efu kut tia enenu in nunku yok alukela ma fwal fwin ke kunanela lun akmwuk koluk inge?
7. Mea ma oanu sie inmaslon nununku sumwos lun God a pakoten lal?
8, 9. (a) Orekma fuka kut ku in toeni nu ke kas inge “sie orekma sumwosmwos”? A efu? (b) Mea Jeova el siyuk sesr in oru?
10. (a) Mea sie inkanek su kut ku in orekmakin in akkalemye nununku sumwos? (b) Fuka kut ku in suk meet sumwosmwos lun God?
11. Efu a fuka kut ku in lain ma koluk?
12. Oiye fuka kut akkalemye nu sin kutu met oanu ma kut lungse Jeova in akkalemye nu sesr a mea se inge su kut enenu in fwasr liki?
13. Efu sie met sumwosmwos el pulakin kunokon in luti ke peng mwo lun Togusrai?
14. Mea kunokon lun met elder fwin ke nununku sumwos?
15, 16. (a) Fuka met elder elos etawi met seperd oaru ke me pupulyuk lal Jisus? (b) Fuka pulakin lun met elder nu selos su tula in ngun?
17. Mea nien sun lun met elder ke pal se ma elos orala toeni wikin met koluk in aksumwosye ma koluk, a kain in oiye fuka ku in kasrelos in sun nien sun lalos inge?
18. Mea ma inge su ku in oru met elder in oanu “sie nien mwukla liki engu”?
19. Fuka sie sister el loang ke inkanek in orekmakinyen nununku sumwos?
20. Mea ma lane su tuku ke kalem lom ke ma sikyuk nu sin sie met a ke orekmakinyen nununku sumwos a sumwosmwos?