Furokla Mutom Liki Ma Lusrongten Nukewa!
“Forokla mutuk tu in tia ngetang nu ke ma lusrongten; a moliyula ke inkanek lom.”—SAM 119:37.
1. Liye lasr el yok sripe fuka?
LIYE lasr arlana yok sripe! Ke inkanek lun mutasr, kut ku in liye ma puspus su raunikutla, ke katoiyen ma inge a ke tun in ma nukewa inge. Liye lasr ase nu sesr etauk ke met kawuk mwomwo a ke me sensen puspus su kut srunga in sikyak. Ke inkanek lun mutasr, kut ku in liye ke katoiyen ma puspus, in eis etauk ke ma orekla puspus, a in liye me akpayeye la God el oasr a ke mwolana lal. (Sam 8:3, 4; 19:1, 2; 104:24; Rom 1:20) Ke sripen mutasr orekmakinyuk in sang me akkalemye puspus nu ke nunak lasr, liye lasr el yok sripe in eis etauk kel Jeova a in akkeye lulalfongi lasr nu sel.—Josua 1:8; Sam 1:2, 3.
2. Efu ku kut enenu in taran ke ma kut liye? A kas in kasru fuka kom ku in liye ke ma met sim lun sam el simusla?
2 Tusruktu, ma kut ngetnget ku liye ku in akkolukye kut pa. Liye lasr el sang kasru yok nu ke nunak lasr paenang ma kut liye ke mutasr ku in akyokye kena lun insiesr. A ke sripen kut moul ke fwal se inge su oasr ye kolyuk lun Setan su Devil su met puspus elos lungse in akinsemwomwoyelos sifwana, arlana pukanten petsa a oiya su ku in akkolukye kut, fwinne kut liye petsa inge ke kitin pal na. (1 Jon 5:19) Ke ma inge, tia sie me lut ke pal se met sim lun sam el pre a siyuk sin God: “Forokla mutuk tu in tia ngetang nu ke ma lusrongten, a moliyula inkanek lom.”—Sam 119:37.
Mutasr Ku In Akkolukye Kut Fuka
3-5. Ma simusla fuka in Baibel sang me pupulyuk ke me sensen kut fwin lela mutasr in kiapekutla?
3 Nunku ke ma sikyak nu sel If, mutan se meet fwin fwalu. Setan el fwak nu sel mu mutal e “fwa ikakla” fwin el mongo ke fwokinsak lun “sak soko . . . in etu ma mwo a ma koluk.” Saap If el purikyukyak ke sripen el long la mutal e “fwa ikakla.” Kena lal in mongo ke fwokinsak su tia fwal in kang el yokelik ke pal se el “liye tu sak soko inge mwo in mongo, a me engun in liye.” El ngetnget nu ke sak soko a el lungse ma el liye paenang ma inge oral If in seakos God. Adam, mokul tumal el seakos pa, a ma inge oru kain in me keok nukewa nu sin met nukewa.—Genesis 2:17; 3:2-6; Rom 5:12; Jemes 1:14, 15.
4 In len lal Noa, kutu lipufan elos akkolukyeyuk pa ke ma elos liye. Genesis 6:2 el akkalemye kas inge kelos: “Tu tulik nutin God elos liye an nutin met tu elos oasku; a elos eis mutan kielos liki nukemwa su elos sulela.” Elos liye a ngetnget nu sin an nutin met oasr nunak koluk lalos paenang kena koluk yokelik yurin lipufan puspus inge su lungse in lain akwuk lun God. Elos lungse in oan a orek kosro yurin metu, a lipufan puspus inge oswela tulik puspus su arlana koluk a sulallel. Orekma koluk lun met in pal san kol nu ke kunanela lun met nukewa, Noa a sou lal mukena moliyukla.—Genesis 6:4-7, 11, 12.
5 Tokin century puspus, oasr sie met Israel su pangpang Ekan, a mutal kiapella in pusrala kutu ma su tuku liki siti lun Jeriko su elos sruokye. God el sapkin met Israel nukewa la ma nukewa lun siti se inge fwa kunausyukla, sayen kutu ma saok su enenu in sang toeni nu ke me kasrup lun Jeova. Oasr kas in sensen nu sin met Israel: “Komwos fwa arulana liyekomwosyung liki ma oal, saap ke komwos akoalye tari, komwos fwa eis kutena ma ka” a eis kutu ma likin siti se inge. Ke pal se Ekan el seakos masap inge, met Israel elos kuf ke meun ke siti lun Ai, a pus selos mise. Ekan el tia akkalemye ma el pusrala nu ke pal se ma inge akkalemyeyuk. Ekan el fwak: “Ke Nga liye ma wap . . . na nga rapkue ma inge, a eis ma inge.” Kena koluk lun mutal kol nu ke kunanela lal, wekunang “ma lal nukewa.” (Josua 6:18, 19; 7:1-26) Ekan el akkeye kena koluk ke insiel in kunausla ma God el sapkin nu sel in tia oru.
Sifwana Leumi Eneneyuk
6, 7. Piyeka “orekma kutasrik” lal Setan orekmakinyuk pal nukewa in kiapekutla? A met puspus su advertise ma puspus lalos elos orekmakin fuka oiya inge?
6 Met nukewa ke pal inge srakna kiapeyukla ke sie inkanek su oana sie ke ma orekmakinyuk nu sel If, nu sin lipufan puspus su seakos, a nu sel Ekan. Ke ‘inkanek kutasrik’ su Setan el orekmakin in kiapela metu, “lung lun muta” pa fokoko emeet. (2 Korint 2:11; 1 Jon 2:16) Commercial advertiser ke pal inge elos etu la metu arlana fusrasr in kiapeyukla ke ma elos liye. “Sense lun met su arlana fokoko in furokla nunak pa sense ke ma el liye,” sie mokul su arlana sumat ke akwuk lun kuka el akkalemye. “Sense se inge el fokoko liki sense saye puspus, a ku in oru metu in lain ma mwomwo su elos etu la arlana mwo.”
7 Tia sie me lut fwin advertisers elos orala a akkalemye nu sesr kain in petsa puspus in purakak nunak lasr in moli a eis ma puspus su elos orala! Oasr sie met in an Merika su oru lutlut yok ke orekma in advertise ma puspus el akkalemye la orekma inge el “orekla in akkalemye etauk ke ma puspus, a sayen ma inge, elos advertise in purakak nunak lun metu su liye ma inge.” Luma puspus su akkalemye monin mutan a mokul orekmakinyuk pal nukewa. Ke ma inge, arlana yok sripe kut in tulokinkut sifwana ke ma kut ngetnget nu ka a ke ma puspus su kut filiye ke nunak a insiesr!
8. Ma eneneyuk in karungin mutasr el akkalemyeyuk fuka in Baibel?
8 Kena koluk lun muta a lun ikwe ku in akkolukye pa met Kristian paye. Ke ma inge, Kas lun God akkeye kut in orekmakin oiya mwo inge sifwana liaung moul lasr ke ma kut liye a ma kut long. (1 Korint 9:25, 27; ridi 1 Jon 2:15-17.) Job sie mokul sumwosmwos in pal meeta el akilen la ma kom liye ku in akyokye kena lom ka. El fwak: “Nga oru sie mwuleang yurin mutuk. Na fuka nga ku in ngetnget nu sin sie virgin?” (Job 31:1) Job el tia kal a oan yurin sie mutan a el tia lela el sifwana in nunku ke kain in nunak inge. Jisus el akkalemye yok la kut enenu in karungin kut in tia nunku ke ma fokfok ke el fwak kas inge: “A Nga fwak nu sumwos, tu kutena met su ngetang nu sin mutan se in lungse fwasr nu yurol, el tufwana orek kosro yurol insiel.”—Mattu 5:28.
Ma Lusrongten Puspus Kut Enenu in Fwasr Liki
9. (a) Efu ku kut enenu in arlana taran kut fwin orekmakin internet? (b) Mea ku in sikyak fwin kut liye petsa fokfok fwinne ke kitin pal na?
9 Ke pal inge, apkuran met nukewa elos ‘kafweang in ngetnget’ nu ke petsa fokfok, yokna ke Internet. Kut ku in liye fuka ke kain in web sites inge fwinne kut tia lungse in suk ka? Sie advertisement su oasrpetsa su ku in purakak nunak saap ku in sikyak ke screen lun computer. A sie email su nunkeyuk mu mwo, fwin ikasla, ku in akkalemye petsa fokfok su orekla in oru metu in tia tui in liye ma inge. Fwin sie met el liye ma inge fwinne ke kitin pal na meet liki el delete ku ela petsa fokfok se inge, ma inge ku in oan ke nunak lal. Fwinne sie met el liye kain in petsa fokfok inge oasr tari fwako koluk nu sel. Ma inge ku in oru conscience lun sie met in kolukla a arlana upa in ela oiya koluk inge ke nunak lal. Koluk liki ma inge, sie met su lungse na paye in ‘liye a ngetnget’ nu ka akkalemye la el soenna uniye ku aksumwosye kena koluk lun insiel.—Ridi Efesus 5:3, 4, 12; Kolosse 3:5, 6.
10. Efu ku kain in petsa fokfok tia mwo yokna nu sin tulik srisrik? A mea ku in sikyak nu selos fwin elos liye ma inge?
10 Tulik srisrik ku in kiapeyukla in liye petsa fokfok ke sripen elos lungse in etu ma puspus. Fwin ma inge sikyak, ma inge ku in orala fwako koluk nu ke nunak lalos ke fototo lun mokul a mutan. In fwal nu ke sie report, oasr kain in fwako koluk puspus wekunang nunak koluk ke sex, “upa in karungin fototo mwomwo, nunak tia mwo ke mutan, oiya koluk in liye petsa fokfok pal nukewa. Ma inge nukewa ku in akkolukye sie met, el tia ku in loang akmwoye ke lutlut lal, ku in akkolukye fototo nu sin kawuk a sou lun sie met.” Oiya se inge ku pa in oasr fwako koluk puspus ke akwuk ke moul lun sie tulik fwin elos payuk ke elos matula ke pal fwasru.
11. Sang me pupulyuk ke me sensen su tuku ke orekma in liye petsa fokfok?
11 “Ke oiya koluk nukewa su nga oru meet liki nga ekla oana sie Met Lo, orekma in liye petsa fokfok pa upa emeet in akwanginla ke moul luk,” sie brother el simusla. “Me luma ke petsa fokfok srakna oasr ke nunak luk, ke sripen kutu on, me keng nga ngok, a kutu ma su nga liye, ku ke sripen nunak koluk luk. Nga kafweang in lain a aksumwosye ma inge pal nukewa.” Ke pal se el srakna tulik srisrik, sie brother el fwak la el liye magasin su oasr petsa fokfok lun papa tumal su tia Met Lo ke pal se papa a nine kiyel wangin ke loom selos. El simusla: “Oasr fwako koluk lun petsa fokfok inge ke nunak luk ke pal se nga srakna tulik srisrik! Fwinne ke pal inge, tokin yea 25, nga tia ku in mwulkunla petsa fokfok inge. Nga kafweang in akwanginyela ma inge ke nunak luk, tusruktu ma inge srakna oasr ke nunak luk. Nga oreyu in nunku la oasr ma koluk luk, fwinne nga tia nunku ka.” Aok arlana mwo in kafweang in tia ngetnget nu ke ma puspus inge su wangin sripe in kasre kut in tia sun kain in pulakin inge su ku in aktoasrye kut! Sie met el ku in oru ma inge fuka? El enenu in kafweang in “wis nunak nu kemwa in sruo nu ke akos lun Kraist.”—2 Korint 10:5.
12, 13. Ma lusrongten puspus fuka met Kristian enenu in tia liye, a efu?
12 Siepa ma wangin sripe su kut enenu in fwasr liki pa ke me akengun su akkeye kut in eis a sruokye ma puspus lun fwalu, ku ma su akkalemye ke inutnut, ku orekma sulallel, akmas, a mise. (Ridi Sam 101:3.) Oasr kunokon lun papa a nine su met Kristian ye mutun Jeova in sulela me akengun ku petsa su elos a tulik nutulos fwa liye ke loom selos. Aok, wangin met Kristian paye lungse in oru orekma lun inutnut. Tusruktu, papa a nine elos enenu in etu ke petsa mukuikui ke TV, me sritel ke video, a ke me rid, a ke buk lun tulik srisrik su akkalemye ke orekma lun inutnut.—Soakas 22:5.
13 Kut fwin met matu tari ku tulik srisrik, mutasr tia enenu in insemwomwo ke video games su akkalemye ke orekma koluk, akmas a in akngalye met nu ke na el mise. (Ridi Sam 11:5.) Kut enenu in pulesru in tia orekmakin nunak lasr nu ke kutena orekma su Jeova el srunga. Esam pa, la Setan el lungse in akkolukye nunak lasr. (2 Korint 11:3) Kut fwin orekmakin pal yok in liye me akengun su nunkeyuk mu mwo a tia koluk ku in eis pal lasr in oru lutlut lun sou, rid Baibel len nukewa, a pal lasr in akola nu ke meeting nukewa.—Filippai 1:9, 10.
Etawi Me Srikasrak lun Jisus
14, 15. Ma fuka arlana kalem ke pal aktolu su Setan el srufwel Kraist? A fuka Jisus el tu ku in lain ma inge?
14 Sie me asor, meyen kut tia ku in fwasr liki in liye kutu ma lusrongten su oasr ke fwal koluk se inge. Oasr pa kain in ma lusrongten su akkalemyeyuk nu sel Jisus. Ke pal aktolu su Setan el srike in tulokinyel Jisus in oru ma lungse lun God, ‘Devil el sifwilpa wisalak nu fwin soko eol fulatlanu, a akkalemye nu sel togusrai nu kemwa fwalu, a mwolanu lalos.’ (Mattu 4:8) Efu ku Setan el oru ma inge? Wangin alolo ka la el lungse in purakak kuiyen ma muta liye. Fwin Jisus el ngetnget nu ke mwolana lun togusrai nukewa lun fwalu, ma inge ku in kiapella in fuleak a in akkeye lungse lal ke oiyen pengpeng lun fwalu. Nunak fuka Jisus el akkalemye?
15 Jisus el tia loang ke ma mwolana puspus inge su akkalemyeyuk nu sel. El tia lela insiel in oasr kena koluk ka. A el tia nunku ka meet liki el pulesru ma Devil el akkalemye nu sel. Ke pal na sa, Jisus el pulesru ma inge. El fwak: “Fwala Setan!” (Mattu 4:10) Jisus el nunku akmwoye ke fototo lal nu sin Jeova a el topuk in fwal nu ke akwuk lal ke moul, aok in oru ma lungse lun God. (Hibru 10:7) Ke ma inge, Jisus el pulesru orekma kutasrik lal Setan.
16. Me lutlut yok sripe fuka kut ku in lotela ke me srikasrak lun Jisus in lain me srufwe nukewa lal Setan?
16 Oasr ma puspus su kut ku in lotela ke me srikasrak lun Jisus. Ma se meet, wangin kutena met su fwa tia pulakin orekma kutasrik lun Setan. (Mattu 24:24) Ma se akluo, ma puspus su kut orekmakin mutasr in ngetnget a liye akmwoye nu ka ku in akyokye kena lun insiesr, nu ke ma mwo ku ma koluk. Ma se aktolu, Setan el fwa akkeye “lungse lun muta” ke ku lal kewa in oru kut in forla liki inkanek sumwos. (1 Piter 5:8) A ma se akakosr, kut ku pa in lainul Setan, yokna kut fwin sa in oru ma inge.—Jemes 4:7; 1 Piter 2:21.
Oru Mutom in “Mwo”
17. Efu ku tia mwo in sano nu ke oasr ma wangin sripe su sun kut meet liki kut oru sulela ma kut enenu in oru?
17 Sulela mwomwo lasr in forla liki ma lusrongten nukewa eneneyuk nu ke mwulela lasr nu sin Jeova. Ke kut mwulela in oru ma lungse lun God, kut oana met sim lun sam in fwak kas inge: “Nga srukye niuk liki inkanek koluk nu kemwa, tu nga fwa ku in akos kas lom.” (Sam 119:101) Mwo kut in nunku ke ma mwo su kut enenu in oru meet liki oasr me sruf su sikyak nu sesr. Ma koluk nukewa su akkalemyeyuk in ma Simusla lutiyuk nu sesr a kut arlana kalem ka. Kut etu ke orekma kutasrik nukewa lal Setan. Ngea Setan el srufwel Jisus in ekulla eot nu ke loaf in bread? Tokin el lalo ke lusen len a fong 40 a el “musrinsral.” (Mattu 4:1-4) Setan el ku in akilen kut fwin munas a fwin kut sa in fuleak ke me srufwe. Ke ma inge, pa inge pal in nunku akmwoye ke ma inge. Nik met pulesru ma inge! Kut fwin sruokye ke nunak lasr len nukewa mwulela lasr nu sin Jeova, kut fwa ku in akpayeye sulela in forla liki ma lusrongten nukewa.—Soakas 1:5; 19:20.
18, 19. (a) Akuteye ma tia oana sie inmasrlon muta “mwo” a muta “koluk.” (b) Efu ku yok sripe in nunku pal nukewa ke ma mwo? A kas in kasru mwomwo fuka Filippai 4:8 el akkalemye?
18 Len nukewa, kut liye ma puspus su ku in purakak mutasr, a pisen ma inge yokyokelik. Ke ma inge, arlana yok sripe in akos kas in kasru lun Jisus in oru mutasr in “mwo.” (Mattu 6:22, 23) Sie muta “mwo” el loang akmwoye nu ke akwuk sefwanna, in oru ma lungse lun God. Ke luma saye, sie muta “koluk” pa kutasrik, rapku, lungse in liye akmwoye ke ma puspus su wangin sripe.
19 Esam la ma kut filiye ke nunak lasr ku in akkolukye ku akkeye insiesr. Ke ma inge, arlana yok sripe kut in nunku pal nukewa ke ma mwo a yok sripe. (Ridi Filippai 4:8.) Aok, lela kut in kafweang in orekmakin ke moul lasr pre lun met sim lun sam inge: “Forokla mutuk tu in tia ngetang nu ke ma lusrongten.” Paye la, kut fwin akfwalye moul lasr in fwal nu ke pre inge, kut ku in lulalfongi la Jeova el fwa ‘molikutla ke inkanek Lal.’—Sam 119:37; Hibru 10:36.
Mea Kut Enenu in Esam Ke . . .
• mutasr, nunak lasr, a insiesr?
• me sensen in liye petsa fokfok a kain in ma fokfok nukewa?
• yok sripaiyen orekma lasr in oru mutasr in “mwo” pal nukewa?
[Petsac ke sra 15]
Ma lusrongten fuka met Kristian enenu in tia liye a ngetnget nu ka?