Lela Kut in Akilen Jisus, Su Yok Lukel Moses
“Jeova God el fwa tulokunak sie met palu nu sumwos sin ma limwos, oana nga. Komwos fwa porongel.”—OREKMA 3:22.
1. Fuka Jisus Kraist el sang kasru nu ke me sramsram lun metu?
LUO tausan yea somla, isusla lun sie tulik mokul oru lipufan puspus in kosrao in kaksakin God, a kutu sin met seperd elos long ke kas in kaksak inge. (Luk 2:8-14) Yea tolngoul toko, tulik mokul se inge el matula, a el mutamwauk ke orekma in luti lal su oasr na ke lusen yea tolu tafwu. Ke sripe se inge oasr ma ekla ke ma nukewa nu sin metu. Met historian se inge Philip Schaff su eteyuk yok ke century ak 19 el fwakak kas inge kel Jisus: “Fwinne Jisus el tia simusla kutena ma sel sifwana, ma el oru a ma el fwak mokle met sim puspus lun buku, onu, a me sramsramu, wekunang met sroal. Ma inge me akpayeye la oasr me kasru yok ke me sramsram lun metu.” Aok, mokul fwusr mwomwo se inge, pa Jisus Kraist.
2. Mea met sap Jon el fwak kel Jisus a ke orekma in luti Lal?
2 Met sap Jon el simusla me sramsram ke orekma in luti lal Jisus a fwakak ke kas in aksafyela lal: “A oasr pa ma puspus ma Jisus el orala, su fwin simusyukla nukewa, nga nunku tu fwalu tia fwal nu ke buk su fwa simusyukla.” (Jon 21:25) Jon el etu la el ku in simusla na ip srisrik ke ma Jisus el fwak a ma el oru ke lusen yea tolu tafu inge su oasr ma yok sripe puspus sikyak. Fwinne Jon el simusla ip na srisrik ke ma sikyuk inge ke buk lal, ma el simusla inge arlana yok sripe.
3. Fuka kut ku in akyokye etauk lasr ke kunokon lun Jisus nu ke akwuk lun God?
3 Sayen me sramsram ke Gospel akosr su yok sripe inge, kutu pa fus in Baibel ase nu sesr me akuteye a me lutlut yok ke moul lal Jisus ke sie inkanek su akkeye lulalfongi lasr. Ke sie me pupulyuk, me sramsram lun Baibel ke kutu met oaru su moul meet liki Jisus kasre kut in eis kalem mwomwo ke inkanek yok ke kunokon lun Jisus nu ke akwuk lun God. Lela kut in tuni kutu sin ma inge.
Met Kulansap Oaru Puspus lun God Su Lumeyukla in Oana Kraist
4, 5. Su met puspus su lumeyukla in oana Jisus, a ke inkanek puspus fuka?
4 Jon a met tolu saye su simusla Gospel elos fwakak kel Moses, Devid, a Solomon oana met su petsaella Jisus oana met se su God el Srusrngiye a pakiya in oana Togusra. Ke oiya fuka met kulansap lun God inge su moul in pal meeta elos akkalemye ke oiyen Jisus? A mea kut ku in lotela ke ma simusla kelos inge?
5 Ke kas fototo, Baibel el akkalemye nu sesr la Moses el sie met palu, sie met iumwe, a sie met molela. Jisus el oayepa met palu, met iumwe, a sie met molela. Devid el sie met seperd, a sie togusra su eis kutangla ke met lokwalok puspus lun met Israel. Jisus el sie met seperd a sie togusra su kutangla pal nukewa. (Ezikiel 37:24, 25) Ke pal se Solomon el srakna sumwos a oaru, Solomon el sie met kol su lalmetmet, a ye kolyuk lal met Israel elos engankin misla yok. (1 Togusra 4:25, 29) Jisus pa el arlana lalmetmet a pangpang el “Fwisrak in Misla.” (Isaia 9:6) Kalem la, kunokon lun Jisus Kraist el oana sie nu ke kunokon lun met inge in pal meeta, tusruktu kunokon lun Jisus ke akwuk lun Jeova el mwo liki kunokon lalos. Ma se meet, lela kut in lumalla Jisus nu sel Moses a liye la fuka oiya inge ku in kasre kut in aksaokye inkanek yok ke kunokon lun Jisus nu ke akwuk lun God.
Moses—Sie Met Palu Meet Liki Jisus
6. Met sap Piter el akuteye fuka ke ma enenu in porongeyuk kel Jisus?
6 Tia pat tokin len in Pentecost 33 C.E., met sap Piter el orekmakin sie kas palu lal Moses su akpayeyuk nu sin Jisus Kraist. Piter el tu ye mutun met Ju puspus in temple. Metu elos “arulana lut” ke pal se Piter a Jon elos akkeyela sie met ul mutamwauk ke el isusla, elos tukeni kasrusr nu yuroltal in liye ke ma sikyak tari. Piter el akuteye la orekma inge el sikyak ke sripen ngun mutal lun Jeova su orekma ke inkanek lun Jisus Kraist. Tokin ma inge, el orekmakin Buk Matou ku ma Simusla ke kas Hibru, el fwak: “Paye la, Moses el fwak, ‘Jeova God el fwa tulokunak sie met palu nu sumwos sin ma limwos, oana nga. Komwos fwa porongel in ma nukewa ma el fwa fwak nu sumwos.’”—Orekma 3:11, 22, 23; ridi Duteronomi 18:15, 18, 19.
7. Efu ku met puspus su longol Piter elos kalem ke me sramsram lal ke sie met palu su yok lukel Moses?
7 Kalem la kas lal Moses inge el eteyuk sin met puspus su longol Piter. Oana met Ju, oasr sunak yok lalos nu sel Moses. (Duteronomi 34:10) Elos engan na paye in sano a liye akpayeyen tuku lun sie met palu su yok lukel Moses. Met palu se inge el yok liki met se su God el srusrngiye oana Moses, el pa Messaia, su “Kraist lun God, met Sulela” lun Jeova.—Luk 23:35; Hibru 11:26.
Ma Oana Sie Inmasrlon Jisus a Moses
8. Mea kutu ma sikyak su oana sie nu ke moul lal Moses a lun Jisus?
8 Ke kutu oiya, moul lal Jisus ke pal se el tulik srisrik el oana ke ma sikyak ke moul lal Moses. Ke sie me pupulyuk, Moses a Jisus ke pal se elos tulik srisrik, elos kaengla liki met kol koluk su lungse in unelosla. (Exodus 1:22–2:10; Mattu 2:7-14) Sayen ma inge, elos ‘pangonyuk liki an Ijipt.’ Met palu Hosia el akkalemye: “Ke Israel el tulik, na Nga lungse el, a pangon mwen nutik Ijipt me.” (Hosia 11:1) Kas lal Hosia inge el sramsramkin pal se su mutanfwal Israel, ye kolyuk lal Moses su God el sulela, kololosla liki an Ijipt. (Exodus 4:22, 23; 12:29-37) Tusruktu, kas lal Hosia inge el sramsramkin pa met se su fwa sikyak ke pal fwasru. Kas lal el sie kas palu su akpayeyuk ke pal se Josef a Mary elos folokla liki an Ijipt a Jisus el welulos tokin Togusra Herod el mise.—Mattu 2:15, 19-23.
9. (a) Mwenmwen puspus fuka Moses a Jisus elos orala? (b) Akkalemye kutu pa ma oana sie inmasrlon Jisus a Moses. (Liye pok se inge “Kutu pa Inkanek su Jisus el Oana Moses,” in sra 26.)
9 Moses a Jisus elos orala mwenmwen puspus, a ma inge akkalemye la oasr me kasru lun Jeova nu selos. Aok, Moses pa met se meet su orala mwenmwen akkalemyeyuk in ma simusla. (Exodus 4:1-9) Ke sie me pupulyuk, Moses el orala mwenmwen puspus wekunang ke pal se kof ke infwal Nile el ekla sra, mwea srusra el kitakitelik, a kof el tuku liki eot ke yen mesis. (Exodus 7:19-21; 14:21; 17:5-7) Jisus el orala pa mwenmwen puspus ke kof. Mwenmwen se meet lal pa ke el ekulla kof nu ke wain ke sie kufwa lun marut. (Jon 2:1-11) Tok, el akmisyela Mwea lun Galili. A oasr sie pal el fwasr fwin kof! (Mattu 8:23-27; 14:23-25) Oasr kutu pa ma oana sie inmasrlol Moses a Jisus, su Moses Lulap, a ma inge akkalemyeyuk ke pok in sra 26.
Aksaokyel Kraist Oana sie Met Palu
10. Mea orekma puspus lun sie met palu, a efu ku Moses el sie met palu ouinge?
10 Met puspus elos nunku ke sie met palu oana sie met su ku in fwakak ke ma fwa sikyak ke pal fwasru, tusruktu sayen ma inge srakna oasr orekma puspus lun sie met palu. Sie met palu paye el sie met kaskas lun Jeova, sie su akkalemye ke “orekma sakuruk lun God.” (Orekma 2:11, 16, 17) Sayen ma inge, el fwakak pa ke ma puspus su fwa sikyak ke pal fwasru, fwakak ke ma puspus ke akwuk lun God, ku in akkalemye nununku lun God. Moses el kain in met palu ouinge. El fwakak ke Me Keok Sengoul su sikyak fwin an Ijipt. El akkalemye nu sin met Israel ke mwuleang lun Masap ke Fwin Eol Sainai. A el luti mutanfwal se inge ke ma lungse lun God. Ne ouinge, sie met palu su yok lukel Moses fwa tuku.
11. Fuka Jisus el akpayeye kunokon lun sie met palu su yok lukel Moses?
11 Tokin yea puspus, in century se meet, Zekaraia el palye ke pal se el akkalemye akwuk lun God ke mwen natul su pangpang Jon. (Luk 1:76) Mwen natul inge el eteyuk tok oana Jon Baptais, su fwakak ke tuku lun met palu se su yok lukel Moses su metu sano ke lusen pal loeloes, el pa Jisus Kraist. (Jon 1:23-36) In oana sie met palu, Jisus el palye ke ma puspus. Ke sie me pupulyuk, el kaskaskin mise lal sifwana, el palye pa ke inkanek su el fwa mise ka, la piye an el fwa mise we, a su fwa unilye. (Mattu 20:17-19) Jisus el palye pa ke kunanula lun Jerusalem a ke temple, su oru met puspus su longol in arlana lut ka. (Mark 13:1, 2) Kas palu lal el srakna akpayeyuk nu ke pal lasr inge.—Mattu 24:3-41.
12. (a) Fuka Jisus el orala foundeson nu ke orekma in luti peng mwo nu fwin fwalu nufon? (b) Efu ku kom etawi me srikasrak lun Jisus ke pal inge?
12 Sayen kunokon lal oana sie met palu, Jisus el sie met fwakak a met luti peng mwo. El sulkakin peng mwo lun Togusrai lun God, a wangin met saye su arlana pulaik in kaskas ka oana ke ma el oru. (Luk 4:16-21, 43) Oana sie met luti, el pa met luti lulap. “Wanginu met kaskas ou met se inge omeet me,” kutu sin met su longol elos fwak. (Jon 7:46) Jisus el moniyuk ke orekma lal in sulkakin peng mwo yen nukewa. A el akkeye met tuma lutlut nukewa lal in akkalemye pa kain in moniyuk ouinge nu ke Togusrai. Ke ma inge, el filiye sie foundeson fukoko nu ke orekma in luti fwin fwalu nufon su srakna orek nu ke pal inge. (Mattu 28:18-20; Orekma 5:42) Yea tari a, met kulansap puspus lun Kraist su piselos oasr ke million itkosr kutu elos orekmakin ao 1,500,000,000 in sulkakin peng mwo lun Togusrai a in luti met puspus su lungse in eis etauk sumwos ke ma paye lun Baibel. Ya kom orekmakin pal yok lom nu ke orekma saoklana se inge?
13. Mea ku in kasre kut in “tia motul”?
13 Wangin alolo ka la Jeova el akpayeye kas palu lal in tulokunak sie met palu oana Moses. Fuka etauk lom nu ka ku in kasre kom? Ya ma inge akkeye lulalfongi lom ke me akpayeye nu ke kas palu puspus su ku in kasre kom ke pal fwasru lom? Aok, orekma lasr in nunku yok ke me srikasrak lal Moses Lulap el akkeye kut in “tia motul” a loang akmwoye pal nukewa nu ke ma God el apkuran in oru.—1 Tessalonika 5:2, 6.
Aksaokyel Kraist Oana sie Met Iumwe
14. Ke inkanek fuka Moses el sie met iumwe inmasrlon met Israel a God?
14 In oana Moses, Jisus el sie met iumwe. Sie met iumwe el sang kasru nu sin u luo in orek misla nu sin sie sin sie. Jeova el orekmakunul Moses ke pal se el oakiye mwuleang ke Masap lal nu sin met Israel. Fwin tulik puspus natul Jekob elos akos masap nukewa lun God, elos ku in tia tula liki kunokon mwomwo lalos oana ma saok lun God, oana sie congregation lal. (Exodus 19:3-8) Mwuleang se inge orekmakinyuk mutamwauk in yea 1513 B.C.E. nu ke century se meet C.E.
15. Ke inkanek fuka Jisus el sie met iumwe mwomwo?
15 In yea 33 C.E., Jeova el orala sie pa mwuleang mwomwo liki ma se meeta nu sin Israel sasu, ku “Israel lun God,” su ekla nu ke sie congregation orekla sin met Kristian akmusrala. (Galetia 6:16) Ke mwuleang su akkalemyeyuk nu sel Moses in oana met iumwe, oasr masap puspus ka simusyukla sin God fwin eot sa, ne ouinge ke mwuleang se su toku kel Jisus in met iumwe el mwo liki. God el simusla masap inge ke insien metu. (Ridi 1 Timote 2:5; Hibru 8:10.) Ke ma inge, “Israel lun God” el sie ma saok lun God ke pal inge, ‘sie mutanfwal su isus fwako’ lun Togusrai ye kolyuk lun Jisus. (Mattu 21:43) Met nukewa su wi ke mutanfwal sasu inge elos wi ke mwuleang sasu. Ne ouinge, srakna oasr met puspus saye su ku in eis ma lane su tuku ka. Met puspus, wekunang met nukewa su mise tari ke pal inge, elos fwa eis me insemwomwo ma patpat su tuku ke mwuleang mwomwo inge.
Aksaokye Kraist Oana Sie Met Molela
16. (a) Ke inkanek fuka Jeova el orekmakunul Moses in molela met Israel? (b) In fwal nu ke Exodus 14:13, su Sropon me molela?
16 Ke fong se meet liki met Israel elos som liki an Ijipt, kutu sin tulik natulos oasr ke me sensen. Meyen tia pat lipufan lun God fwa fwasr sasla in an Ijipt nufon, in uniye tulik se meet nutin met Ijipt nukewa. Jeova el fwak nu sel Moses la mwuonse nukewa lun met Israel elos fwa moliyukla fwin met Israel elos eis sran lam lun Kufwen Alukela a filiye fwin sru lukwe sisken mutunoa a fwin sak soko lung ke mutunoa. (Exodus 12:1-13, 21-23) A pa inge ma elos fwa oru. Tok kutu, mutanfwal se inge nufon oasr na paye ke me sensen. Ke sripen elos oasr ke an se su oan inmasrlon Mwea Srusra a sin un met meun lun an Ijipt su ukwelos. Jeova el sifwil molelosla ke inkanek lal Moses, a Jeova el oru kof in mwea in fwasrelik.—Exodus 14:13, 21.
17, 18. Ke inkanek puspus fuka Jisus el met molela se su yok lukel Moses?
17 Arlana mwo orekma nukewa inge in molela metu, ne ouinge me molela su Jeova el orala ke inkanek lun Jisus el yok liki ma inge. Jisus pa inkanek nu sin met nukewa su lungse in akos tu elos fwa moliyukla liki sruo lun ma koluk. (Rom 5:12, 18) A molela se inge el “molela ma patpat.” (Hibru 9:11, 12) Kalmen e se inge Jisus pa “Jeova el Molela.” Jisus, su Met Molela lasr, ku Met Lango, el molikutla liki ma koluk lasr a el ikasla inkanek nu sesr tu kut fwa ku in engankin sie pal mwomwo ke pal fwasru. Ke el molelosla liki sruo lun ma koluk, Jisus el molela met tuma lutlut nukewa lal liki kasrkusrak lun God. A el kasrelos in oasr fototo mwomwo lalos nu sin Jeova.—Mattu 1:21.
18 Me molela lun ma koluk su Jisus el orala fwa ku in kasre kut pa in aksukosokye kut la liki mas a mise ke pal fwasru. In kasre kut in lumala ma inge ke nunak lasr, srike nunku ke pal se Jisus el tuku nu in loom sin sie met su pangpang Jairus, ke pal se tulik mutan natul su yea 12 matwe el mise. Jisus el fwak nu sel Jairus: “Nik kom sangeng, kom in lulalfongi, a el fwa kela [“moliyukla,” NW].” (Luk 8:41, 42, 49, 50) El akpayeye ma el fwak, ke tulik mutan sa el sifwil moulyuk! Ya kom ku in lumala ke nunak lom an nu ke lupan engan lun papa a nine kiyel? Aok, kom ku in lumala pa ke nunak lom ke engan a insemwomwo yok lasr ke pal se “elos nukewa su muta inkalyuku fwa long pusral [Jisus] a fwa tuku liki” nu ke sifwil moulyuk. (Jon 5:28, 29) Paye la, Jisus el sie Met Lango, ku Met Molela!—Ridi Orekma 5:31; Taitus 1:4; Fwakyuk 7:10.
19, 20. (a) Fuka orekma lasr in nunku yok ke kunokon lun Jisus oana Moses Lulap el kasre kut? (b) Mea kut fwa lutlutkin ke me lutlut tok u?
19 Ke sripen kut etu la kut ku in kasru met puspus in eis ma lane ke orekma lun Jisus in molela met, ma inge ku in mokle kut in wi pal nukewa ke orekma in sulkakin a luti peng mwo. (Isaia 61:1-3) Sayen ma inge, kafweang lasr in nunku yok ke kunokon lun Jisus in oana Moses Lulap ku in akyokye lulalfongi lasr la el fwa molela met kulansap nukewa lal ke pal se el oru nununku nu sin met koluk nukewa.—Mattu 25:31-34, 41, 46; Fwakyuk 7:9, 14.
20 Aok, Jisus pa Moses Lulap. El orala ma sakuruk puspus su Moses el tia ku in oru. Kas lun Jisus in oana sie met palu a orekma lal oana sie met iumwe el sang kasru yok nu sin met nukewa. Oana sie Met Molela, Jisus el sang me molela ma patpat nu sin metu. Ne ouinge, srakna oasr ma puspus su kut ku in lotela kel Jisus ke inkanek lun met oaru puspus in pal meeta. Me lutlut tok u fwa akuteye la fuka in el pa Devid Lulap a Solomon Lulap.
Ya Kom Ku In Akuteye?
Fuka Jisus el yok lukel Moses in oana
• sie met palu?
• sie met iumwe?
• sie met molela?
[Box/Picture on page 26]
Kutu Pa Inkanek Su Jisus el Oana Moses
◻ Jisus a Moses elos filiye mwal fulat ke sripen orekma in kulansap nu sin Jeova a nu sin met lal.—2 Korint 8:9; Filippai 2:5-8; Hibru 11:24-26.
◻ Elos kulansap oana met akmusrala, ku ‘kraist.’—Mark 14:61, 62; Jon 4:25, 26; Hibru 11:26.
◻ Elos kewana aol inen Jeova.—Exodus 3:13-16; Jon 5:43; 17:4, 6, 26.
◻ Elos akkalemye oiyen fwokpap.—Oekyuk 12:3; Mattu 11:28-30.
◻ Elos kite un met puspus.—Exodus 16:12; Jon 6:48-51.
◻ Elos kulansap oana met nununku a met sang masap.—Exodus 18:13; Malakai 4:4; Jon 5:22, 23; 15:10.
◻ Itukyang nu selos me kolyuk nu ke loom sin God.—Oekyuk 12:7; Hibru 3:2-6.
◻ Elos akkalemyeyuk oana met lo oaru lun Jeova.—Hibru 11:24-29; 12:1; Fwakyuk 1:5.
◻ Tokin mise lal Moses a Jisus, God el oru in tia koneyukyak manolos.—Duteronomi 34:5, 6; Luk 24:1-3; Orekma 2:31; 1 Korint 15:50; Jud 9.