Jeova El Akinsemwomwoye A Kurunganang Met Nu Kemwa Su Aksol
“A kutena su long yu fwa muta mwo, a el fwa misla liki sangeng ke ma koluk.”—Soakas 1:33.
1, 2. Efu ku akos lasr nu sin God yok sripe? Aketeye.
SIE un turokrok rangrang elos kafofo in suk mongo nelos inmaslon maa su sonna kapek loes, elos tia akilen mwon inge pangpang hawk su soksok yen engyengu. Na, nine kien torokrok inge el orala sie kain in pusra in sang kas in sensen nu selos a pangnolos in muta ye po soksok lal. Torokrok lal nu kemwa som nu yurol a ke lusen pal na futoto elos mwukla ye po soksok lal. Meyen wanginla pal mwo lal in pusrela a kangla torokrok sa paenang mwon hawk el ekulla nunuk lal.a Mea kut ku in lotela ke ma sikyuk inge? Akos ku in molikutla!
2 Me lutlut inge arulanu yok sripe nu sin met Kristian ke len lasr, meyen Setan el kaifweung na paye in suk inkanek in kunausla met lun God. Nien sun lal pa in kunausla lalalfongi a futoto lasr nu sin Jeova, ke sripe se inge insemwomwo lun Jeova nu sesr a fwinsrak lasr nu ke moul ma patpat tula. (1 Piter 5:8) Tusruktu, kut fwin futoto nu sin God pal nu kemwa a akola in akos kolyuk lal ke inkanek lun Baibel a u lal, kut ku in lalalfongi na paye ke kurungin lal. “El e fwa afwinkomwi ke unen mwon lal, a ye paul kom fwa konoiyuk misla,” pa inge ma met sim lun Sam el simusla.—Sam 91:4.
Sie Mutanfwal Seakos El Putatla
3. Mea fwokin seakos puspis lun met Israel?
3 Ke pal se mutanfwal Israel el akos Jeova, el insemwomwo pal nu kemwa ke kurungin lal. Tusruktu, pal nu kemwa met Israel elos som liki Met Oralosla a forla nu sin god ngie su orekla ke sak a eot—“su koflanu akmwoyelos ku molelosla, tu ma losrongten.” (1 Samuel 12:21) Tokin orekma in lain lalos ke lusen century puspis, mutanfwal inge el sremla tari nu ke me luti kikiap a wanginla fwinsrak. Ke ma inge, Jisus el kaskas ke asor yok: “O Jerusalem, Jerusalem, su uniye met palu a tunglalos su supeyukla nu yurol,—fuka pal puspis Nga lungse in esani tulik nutum, oanu mwon el esani torokrok nutu ye paul! A komwos tia lungse. Liye! Loom sumwos on yuromwos wangin kurunginye.”—Mattu 23:37, 38.
4. Efu arulanu kalem la Jeova el sisla tari an Jerusalem in yiu 70 C.E.?
4 Wangin kurungin lun Jeova ke mutanfwal Israel su arulanu koluk arulanu kalem in yiu 70 C.E. Ke yiu se inge, met meun lun Rom su srukye me srulela lalos su oasr akul lun mwon eagle ka, el tuku nu Jerusalem in uniye met puspis ke inkanek sakuruk. Ke pal inge siti se inge arulanu nenela ke met su akfulatye Kofwen Alukela. Me kise puspis lalos tia kasrelos in eis me insemwomwo lun God. Ma sikyuk inge akismakinyelos ke kas lal Samuel nu sel Togusra Soul su lungse seakos: “Ya Jeova el insemwomwo ke me kise-furur a me kise, oanu ke akos pusren Jeova? Liye! Akos mwo liki kise, a porongo mwo liki fat in sip mokul.”—1 Samuel 15:22.
5. Kain in akos fuka Jeova el siyuk sesr, a kut etu fuka la kain in akos inge ku?
5 El fwinne siyuk ke akos, tusruktu Jeova el etu luma a ku lun met sesumwos. (Sam 130:3, 4) Ma el siyuk pa inse oaru a akos fwal nu ke lalalfongi, lungse, a sangeng in tia akinsemwomwoyel. (Duteronomi 10:12, 13; Soakas 16:6; Isaia 43:10; Maika 6:8; Rom 6:17) Kain in akos inge ku in sikyuk na paye meyen ma inge akkalemyeyuk tari sin ‘pukunyeng lulap lun met lo meet-liki pal lun met Kristian,’ elos inge srukye ku oaru lalos fwinne elos sun me srifwe puspis, wikin mise. (Hibru 11:36, 37; 12:1) Met inge nu kemwa akinsemwomwoye na paye insien Jeova! (Soakas 27:11) Aok, kutu selos, fwinne ke mutamwauk elos oaru tusruktu ke saflaiye elos fuleak a fwasr liki inkanek in akos. Sie selos pa Togosra Jehoash lun an Juda meeta.
Sie Togusra Su Akkolukyeyuk ke Sripen Asrouki Koluk
6, 7. Kain in togusra fuka se Jehoash ke Jehoiada el srakna moul?
6 Togusra Jehoash el lukuna anwuki ke pal se el srakna awowo. Ke pal se Jehoash el sun yiu itkosr matwe, Met Tol Fulat Jehoiada el okanla Jehoash ke pulaik a oral tu lan togusra. Ke sripen Jehoiada su sangeng sin God pa ekla oanu papa tumal a met luti lal Jehoash, paenang met kol fwusr inge el “oru ma mwo ye mutun Jeova in len nu kemwa lal Jehoiada met tol.”—2 Kronikel 22:10–23:1, 11; 24:1, 2.
7 Kutu nu ke orekma mwomwo lal Jehoash pa el aksasuye tempel lun Jeova—sie kain orekma pa inge su “insiel Jehoash lungse in oru.” El akismakinye Met Tol Fulat Jehoiada ke ma enenu nu sel in oreni tax ke tempel su tuku ke an Juda a Jerusalem, fwal nu ke “ma sap lun Moses,” in orekmakinyuk nu ke orekma in aksasuye tempel. Wangin alollo la, Jehoiada el kutangla in purakak insien togusra fwusr inge in lutlut a akos Ma Sap lun God. Ke sripe se inge, orekma ke tempel a kofwen orekma nu kemwa ke tempel aksafyeyukla ke pal na futoto.—2 Kronikel 24:4, 6, 13, 14; Duteronomi 17:18.
8. (a) Mea sripe yok emeet in paenang munasla in ngun lal Jehoash? (b) Ke sripen seakos lun togusra, mea ma inge kolol in oru tok?
8 Sie me asor, meyen akos lun Jehoash nu sin Jeova tia oan nu tok. Efu? Kas lun God el fwakak nu sesr: “Inge tokin mise lun Jehoiada met leum elos tuku, a epasr nu sel togusra. Na togusra el porongelos. A elos fwasr liki loom sin Jeova, God lun papa tumalos, a orekma nu ke Ashira a me srulela, a mulat tuku nu fwin Juda a Jerusalem ke ma metalos inge.” Me purakak koluk lun leum puspis lun an Juda purakak togusra in pilesru met palu lun God, sie sin met palu inge pa Zechariah, mwen nutul Jehoiada, su sang kai upa nu sel Jehoash a met Israel nu kemwa ke sripen seakos lalos. A, elos tia auliyuk, Jehoash el sapkin nu sin met in tangalye Zechariah ke eot nu ke na el mise. Jehoash el ekla sie met seakos yok—ma inge nu kemwa sikyuk ke sripen el lela el an sremla nu ke asrouki koluk!—2 Kronikel 24:17-22; 1 Korint 15:33.
9. Fuka saflaiyen moul lal Jehoash a met fwisrak nu kemwa akkalemye ma lalfon su tuku ke seakos?
9 Meyen elos som liki Jeova, kain in moul fuka oasr yurol Jehoash a leum koluk lal nu kemwa su asrouki nu sel? Met meun lun an Syria—sie “u srisrik lun met meun”—el tuku nu Juda a uniye leum lun met e nu kemwa liki inmaslon metu.” Met meun inge nu kemwa su tuku purakak togusra in sang nu seltal me saok lal nu kemwa wekunang gold a silfer su oasr ke tempel. Fwinne Jehoash el tia mise, tusruktu el ekla munas a met mas se. Tia pat tokin ma inge, met koluk inmaslon met kulansap lal unilye. (2 Kronikel 24:23-25; 2 Togusra 12:17, 18) Arulanu paye kas lun Jeova nu sin met Israel: “Kom fwin tia porongo pusren Jeova God lom, in liaung a oru ma sap a ma lo nu kemwa lal . . . me selnga inge nu kemwa fwa tuku nu fwom, a sun kom”!—Duteronomi 28:15.
Sie Secretary Su Moliyukla ke Sripen Akos
10, 11. (a) Efu ku arulanu mwo in nunku ke kai lun Jeova nu sel Beruk? (b) Kai fuka Jeova el sang nu sel Beruk?
10 Ya oasr pal kom asor ke sripen kutu met su kom osun ke orekma lun forfor lun met Kristian elos tia pwar nu ke peng mwo? Ya kais kutupal kom pulakin sok ke met kasrup a ke kain in moul kasrup lalos? Fwin aok, nunku kel Beruk, secretary lal Jeremia, a kai lun Jeova nu sel ke kulang.
11 Beruk el akola in simusla sie kas palu ke pal se Jeova el liye mokuikui lal a loang nu sel. Efu? Meyen Beruk el mutamwauk in pulakin asor ke oiyen moul lal a el kena in oasr sie kain in moul a orekma su mwo liki moul a orekma lal nu sin God. Meyen el liye ma ekla inge ke oiye lal Beruk, paenang Jeova el sang kai mwomwo ke inkanek kulang, el fwak: “Kom tafwela in suk ma lulap nu sum sifwanu. Nikmet suk. Tu liye, Nga fwa wise ma koluk nu fwin ikwe nu kemwa, . . . a moul lom Nga fwa sot nu sum tu in sie ma kuna yen nu kemwa kom fwasr nu we.”—Jeremaia 36:4; 45:5.
12. Efu kut enenu in taran in tia suk “ma yok” ke moul lasr sifwanu ke akmwuk lun fwal se inge?
12 Ya kom ku in akilen ke kas lun Jeova nunuk yok lal nu sel Beruk, sie mokul mwomwo su kulansap nu sel ke oaru a pulaik in welul Jeremaia ke orekma? Oupanu ke len inge, Jeova el arulanu nunku yok nu selos nu kemwa su srifweyuk in suk ma elos nunku mu me kasrup lun fwal se inge. Sie me insemwomwo, meyen oanu Beruk, pus sin met inge elos ekulla nunuk lalos ke pal se met lili wielos su matu in ngun kaifwe nu selos ke lungse in ekulla oiyen nunuk lalos. (Luk 15:4-7) Aok, lela kut nu kemwa in akilen la wangin pal fwasru lun met nu kemwa su “suk ma lulap” nu selos sifwanu ke akmwuk se inge. Kain in met inge tia ku in koneak insemwomwo na paye, a upa liki ma inge, elos e fwa wanginla oanu fwal se inge a kena lun ikwe lal nu kemwa su e fwa wanginla ke pal fwasru.—Mattu 6:19, 20; 1 Jon 2:15-17.
13. Kain in me lutlut fuka ke inse pusisel, me sramsram kel Beruk luti nu sesr?
13 Me sramsram kel Beruk kasru kut pa ke me lutlut mwo ke inse pusisel. Esam la Jeova el tia sramsram a sang kai sumwos nu sel Beruk, a el sramsram nu sel ke inkanek lal Jeremaia, meyen Beruk el etu na paye munas lal a oiye lal. (Jeremaia 45:1, 2) Fwinne ou inge, Beruk el tia akkalemye inse fulat; el akilen na paye sropon kai se inge—pa Jeova. (2 Kronikel 26:3, 4, 16; Soakas 18:12; 19:20) Ke ma inge, kut fwin ‘konoiyukyuk in kutena ma koluk meet liki kut akilen ma inge’ a kut eis kas in kai su eneneyuk su tuku ke Kas lun God, lela kut in etawi Beruk ke nunuk matu lal in ngun, ke liyaten lal in ngun, a ke inse pusisel lal.—Galetia 6:1.
14. Efu arulanu mwo kut in akos met nu kemwa su kol kut?
14 Kain in inse pusisel inge lasr ku in kasre met nu kemwa su sang kai. Pa inge ma Hibru 13:17 el fwak: “Komwos in akos met kol lomwos, a akpusiselye komwos nu selos, tu elos sano nu ke ngunomwos, oanu elos su fwa fwakak orekma lalos; tu elos fwa ku in fwakak ke engun, a tia ke asor, tu ma inge tia mwo nu sumwos.” Pal puspis met elder elos pre nu sin Jeova, elos siyuk sel in kasrelos in pulaik, lalmetmet, a elos in akkalemye kas kulang in akpayeye kunokon yok lalos inge in kurunganang u! Lela kut in “etalos su ou inge.”—1 Korint 16:18.
15. (a) Fuka Jeremaia el akkalemye lalalfongi lal nu sel Beruk? (b) Fuka Beruk el akinsemwomwoyeyuk ke pusisel lal in akos?
15 Arulanu kalem la Beruk el aksumwosye nunuk lal, meyen tok Jeremaia el sang kunokon yok lal nu sel—el enenu in som nu ke tempel a ridi ke pusra lulap nununku su Jeremaia el sapkin nu sel in simusla. Ya Beruk el akos? Aok, el oru ou inge, “fwal nu ke ma nu kemwa Jeremaia met palu el sapkin nu sel.” Aok, el rid ma el simusla inge ye mutun met fwisrak nu kemwa lun an Jerusalem, paenang el enenu na paye in akkalemye. (Jeremaia 36:1-6, 8, 14, 15) Ke pal se siti se inge putatla nu ke paon met Babulon tokin yiu 18, Beruk el arulanu sang kulo meyen Jeova el molella ke sripen el porongo kas in sensen lun Jeova nu sel in tia suk “ma lulap” nu sel sifwanu!—Jeremaia 39:1, 2, 11, 12; 43:6.
Akos ke Lusen Pal In Meun Molela Moul
16. Fuka Jeova el akkalemye pakoten nu sin met Ju in an Jerusalem ke lusen pal in meun in yiu 607 B.C.E.?
16 Ke pal se saflaiyen Jerusalem el tuku in yiu 607 B.C.E., pakoten lun God nu sin met su aksol nu kemwa arulanu kalem. Ke pal se siti se inge kulusyuki, Jeova el fwak nu sin met Ju: “Liye, Nga filiye ye mutomwos inkanek in moul a inkanek in mise. El su muta in siti se inge fwa mise ke kutlas, a ke sral, a ke me lokwalok; a el su illa a alukela nu yurin met Kaldia su kuluskomwosi, fwa moul, a moul lal fwa sie ma kuna nu sel.” (Jeremaia 21:8, 9) Fwinne met nu kemwa su muta in an Jerusalem arulanu fwal in kunausyukla, tusruktu, Jeova el akkalemye pakoten nu selos nu kemwa su aksol, fwinne ke pal in ma upa inge.b
17. (a) Ke inkanek luo fuka srifweyuk akos lal Jeremaia ke pal se Jeova el sapkin nu sel in fwakak nu sin met Ju in ‘sifwanu eselosyung nu sin met Kaldia’? (b) Fuka kut ku in eis ma lane ke me srikasrak la Jeremaia ke pulaik in akos?
17 In akkalemye nu sin met Ju in eselosyung sifwanu nu sin met lokwalok lalos sie me srifwe na paye ke akos lal Jeremaia. Ke sie sripe, meyen el arulanu moniyuk ke en God. El srunga kutena me srulela lun met lokwalok lal in akkolukye ma inge ke pal se elos fwak la kutangla lalos tuku ke me srulela su wangin moul. (Jeremaia 50:2, 11; Eoksra 2:16) Sayen ma inge, Jeremaia el etu la, ke pal se el akkalemye nu sin met in eselosyung sifwanu nu sin met lokwalok lalos, el filiye moul lal ke me sensen yok meyen met puspis elos nunku la kas lal inge sie me lain nu ke mutanfwal lal sifwanu. Aok, el tia rarrar ke sangeng, a el akos in akkalemye kas lun Jeova. (Jeremaia 38:4, 17, 18) Oanu Jeremaia, kut sulkakin pa sie kain in kas su srungeyuk sin met. Pa inge kain in kas su Jisus el sulkakin paenang el ekla me srungeyuk nu sin met. (Isaia 53:3; Mattu 24:9) Ke ma inge, lela kut in ‘tia sangeng sin met,’ a oanu Jeremaia, lela kut in pulaik in akos Jeova, a lalalfongel ke insiesr kemwa.—Soakas 29:25.
Akos Fwinne Gog El Lain Kut
18. Kain in me srifwe fuka ke akos met kulansap lun Jeova nu kemwa elos e fwa sun ke pal fwasru?
18 Ke lusen pal na futoto, akwuk koluk nu kemwa lal Setan e fwa kunausyukla ke sie “ongoiye lulap.” (Mattu 24:21) Wangin alollo met liki pal inge a ke lusen pal inge, met lun God elos e pulakin me srifwe yok ke lalalfongi a ke akos lalos. Ke sie me pupulyuk, Baibel el akkalemye nu sesr la Setan, ke sie mwal lal oanu “Gog lun fwal Magog,” el e fwa orek meun lulap lain met kulansap lun Jeova, el orekmakin un met meun lal su akkalemyeyuk oanu “sie un met meun ku . . . , oanu sie pukunyeng in afwunye fwal se.” (Ezekiel 38:2, 14-16) Meyen elos arulanu supus a wangin kofwen me meun lalos, paenang met lun God elos suk me loeyuk ye “po soksok” lun Jeova, su el orekmakin in kurunganang met akos nu kemwa.
19, 20. (a) Efu ku akos lun met Israel arulanu yok sripe ke pal se elos muta in Mwea Srasra? (b) Fuka nunuk yok lasr ke inkanek lun pre ke me sramsram ke Mwea Srasra ase nu sesr me insemwomwo ke len inge?
19 Luma se inge akismakinye kut ke pal se met met Israel elos som liki an Ijipt. Tokin el akkeokye met Ijipt ke me keok siengoul, Jeova el kol met lal, tia ke sie inkanek futoto som nu ke Fwal Mwolela, a nu ke Mwea Srasra, an se ma elos ku in sremla a fwusesr in kunausyukla. Ye nunuk lun met meun, sie kain in tafongla lulap na paye pa inge su ku in kol nu ke ongoiye. Kom fwin moul in pal meeta a liye ma sikyuk inge, ya kom akos kas lun Jeova ke inkanek lal Moses a kom fwasr som nu ke Mwea Srasra wikin lalalfongi yok la Fwal Mwolela el luman oasr in an saye?—Exodus 14:1-4.
20 Ke kut ridi Exodus sapter 14, kut ku in liye fuka Jeova el molela met lal ke pal se el akkalemye ku sakuruk. Me sramsram inge arulanu akkeye lalalfongi lasr ke pal se kut lutlut a nunku ke ma se inge! (2 Piter 2:9) Lalalfongi fukoko, akkeye kut in akos Jeova, fwinne ma el sapkin nu sesr in oru luman siena liki ma metu nunku. (Soakas 3:5, 6) Ke ma inge, siyuk sum sifwanu, ‘Ya Nga kaifweung in akkeye lalalfongi luk sifwanu ke inkanek in lutlut Baibel ke moniyuk, pre, nunuk yok ke ma kut lotela tari, a ke asrouki pal nu kemwa nu sin met lun God?’—Hibru 10:24, 25; 12:1-3.
Akos Me Purakak Fwinsrak
21. Kain in me insemwomwo fuka, ke pal inge a ke pal fwasru, e fwa tuku nu selos nu kemwa su akos Jeova?
21 Elos nu kemwa su pala in akos Jeova ke moul lalos, elos e pulakin akpayeye lun Soakas 1:33, su fwak: “A kutena su long yu fwa muta mwo, a el fwa misla liki sangeng ke ma koluk.” Kas in akkeye inge sie me purakak sakuruk na paye ke lusen len in foloksak lun Jeova! Aok, Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut lal: “A ke ma inge mutamwauk in sikyuk, komwos in ngetuk, a keyuk sefwomwos, tu molela lomwos apkurun.” (Luk 21:28) Arulanu kalem, elos mukena su akos God fwa ku in lalalfongi a porongo kas inge.—Mattu 7:21.
22. (a) Efu ku oasr sripen lalalfongi lun met lun Jeova? (b) Kain in me lutlut fuka e fwa sramsramkinyuk ke me lutlut toko?
22 Siepa sripen lalalfongi lasr pa “paye, Leum Jeova fwa tia oru kutena ma, sayen el fwakak ma lukma lal nu sin met kulansap lal met palu.” (Emos 3:7) Ke len inge, Jeova el tia orekmakin met palu oanu in pal meeta; a, el sang kunokon nu sin met kulansap oaru a lalmetmet lal in kitakut me mongo in ngun ke pal fwal fwin loom sel. (Mattu 24:45-47) Ke ma inge, arulanu yok sripe nu sesr, in akkalemye akos nu sin “met kulansap” inge! Oanu me lutlut toko el akkalemye, kain in akos inge sie inkanek in akkalemye oiye lasr nu sel Jisus, leum lun ‘met kulansap.’ El pa Sie Met su “mutanfwal nu kemwa aksol.’—Genesis 49:10.
[Footnotes]
a Fwinne akkalemyeyuk pal nu kemwa oanu el sangeng, “tusruktu sie nine mwon el akola in anwuk nu ke mise in kurunganang mwon torokrok nutul fwin oasr me sensen,” pa inge sie me rid lun u se inge humane society el akkalemye.
b Jeremaia 38:19 el akkalemye la sie pisen met Ju elos ‘alukela’ nu yurin met Kaldia a met inge tia anwuki tusruktu elos ekla met sruo in an saye. Tia akkalemyeyuk nu sesr fwin elos eselosyung sifwanu ku tia in akos kas lal Jeremaia. Fwinne ou inge, molela lalos akkalemyela arulanu paye kas lun met palu.
Ya Kom Esam?
• Mea sikyuk ke sripen seakos puspis lun met Israel?
• Fuka met asrouki lal Togusra Jehoash, ke el srakna fwusr a tok ke el matou orekma yok ke moul lal?
• Mea kut ku in lotela kel Beruk?
• Efu met nu kemwa su akos Jeova elos tia enenu in sangeng fwinne saflaiyen akmwuk koluk inge futotoeni?
[Picture on page 21]
Ye liaung lal Jehoiada, Jehoash su fwusr el akos Jeova
[Picture on page 22]
Met asrouki koluk purakak Jehoash in uniye met palu lun God
[Picture on page 24]
Ya kom akos Jeova a liye tari ku sakuruk lal in molela?