Ya Oasr Sie Devil?

“Oasr sie pal ke sramsram matu lun Alu lun met Kristian ke pal se devil, Beelzebub ku Setan, togusra lun ngun fokfok, su oasr na paye a kulana oana met supus elos nunku ke ‘God’ ke pal inge; oana sie ma orekla lun met Ju a met Kristian in pal meeta in ekulla nu ke luman met, wi tafwun kosro fwal nu ke ma koluk su raunilosla a liye. Tok met Kristian elos akilen la ma inge ma kikiap mukefwunna su wangin sropon ma paye ka a fwal elan mulkunyukla.”​—“liki nunak nu kemwa—​a wi Kas in Wulkas nu sin God,” sel Ludovic Kennedy.

In oanu sie met sim a met orekma ke broadcast Ludovic Kennedy el fwak, la ke century puspis wangin kutena met in Kristendom elos silalalfongi na paye kel Devil. Tusruktu, met Kristian elos ke kutupal “nunku yok alukela ma fwal ke ku lun Setan a demon puspis lal,” in oanu ma Professor Norman Cohn el akkalemye. Nunuk yok inge alukela ma fwal tia fwusesr nu sin met wangin lutlut la oanu met kulansap. Oasr lalalfongi su akkalemye la Devil el ekulla nu ke soko kosro in kol nu ke sie me akfulat koluk, in oanu me pupulyuk, “tia orekmakin me sramsram lun pilenfong su tuku sin met su wangin lalmetmet yuru, tusruktu, nu ke luma saye, mwo in eis sin met lalmetmet lun fwalu,” Professor Cohn el fwak. Un met lalmetmet ou inge​—wekunang met lalmetmet ke alu—​oasr kunokun yok ke orekma in sukok met inutnut su fwasrelik fwin an Europe nu fon ke century ak15 nu ke ak17, ke pal se akmwuk lun alu a gufernment elos akkeokye a uniye pisen met su oasr ke 50,000 sin met su nunkeyuk mu inutnut.

Tia me lut, meyen pukanten selos tia filiye lalalfongi lalos nu ka, su oanu alialu nu ke ngun fokfok. Oupanu in 1726, ke Daniel Defoe el akkolukye lalalfongi lun metu ke Devil oanu soko kosro lulap “su oasr pao soksok lal oanu poun fak, oasr koe ke insifwel, nien pig, pulal loes, oasr loa fakfuk, a kutu pa me aksangeng.” Kain in nunak ou inge, el fwak, “tia paye mena aklukuk” su orekla sin met su “lalalfongi-devil” oana sie ngun fokfok kulanu a oasr ku lun menmen yuru” su “kiapela fwalu nu fon wikin nunak koluk se su devil el akkeye nu selos.”

Ya pa ingan oiye su kom liye ke ma u? Ya kom insese nu ka la “devil na paye pa metu koneak mu pa sang ma koluk lalos”? Sramsram se ingan sikyak ke buk se pangpang The Zondervan Pictorial Encyclopedia of the Bible, a pukanten sin met su pangon mu elos met Kristian nunku ke oiye se inge. Jefret Burton Russel el fwak la, met theologians lun Kristendom, elos nunku mu, “Devil a demon puspis elos me alialu na a tia paye.”

Tusruktu, nu sin kutu met, elos filiye lalalfongi lalos na paye nu sin Devil. Elos srukak sripe yok lalos mu enenu in oasr sie kain in ku su ku liki ku lun met, su muta akkeye kutena kain in ku lun ngun fokfok fwafwasru ke lusen sramsram matu lun met u. “Me fosrnga yok su sikyak ke century aklongoul,” oana Russell el fwak, akkalemye ke sie sripe su paenang “lalalfongi nu sin Devil, ke lusen sie pal na loeloes, el arulanu sa in yokyokelik.” In fwal nu ke ma sie met sim pangpang Don Lewis el fwak, oasr sie un met misinge, su eis lutlut fulat elos oru mutalos in kulang wi oai in eyeinse fwal nu ke lalalfongi in alialu a sangeng lalos nu sin “met matu lalos” su somla meet a inge sifwil fulokyak ke sripen ku lun ngun fokfok su yoklanu ku la.”​—Religious Superstition Through the Ages.

Na, fuka, payeiyen ma inge? Ya Devil el fwal in pangpang mu mena alialu wangin sripa se? Ku el sie su fwal in nunkeyuk ke century aklongoul sie inge?

[Picture on page 4]

In oana ke sroleyukla inge sel Gustave Doré, alialu meet a orekmakin yok Devil oana sie luma su tafwu met, tafwu kosro silolel

[Credit Line]

The Judecca​—Lucifer/​The Doré Illustrations For Dante’s Divine Comedy/​Dover Publications Inc.