Kutangla Liki Munas Lun Met
“Tu nunuk lun ikwe mise.”—ROM 8:6.
1. Mea nunuk lun met puspis ke monin met, a kain in kusensiyuk fuka fwal kut in tuni?
“NGA fwa sot kulo nu sum, tu kom oreyula luman in sie oiyen me aksangeng.” (Sam 139:14 New World Translation) Pa inge on lun met on Devid ke pal se el nunku ke ma orekla lun Jeova—pa inge monin met. Kutu met luti ke alu elos tia sang kaksak ou inge, a elos nunku ke monin metu oanu sie an fokfok a kofwen orekma ke ma koluk. Monin met elos pangpang oanu “nuknuk lun sesumwos, foundeson lun ma koluk, me kapur lun pusrapasr, an kapur koluk, monin met mise su moul, kalyuk su kom ku in us nu in an nu kemwa. Paye, met sap Poul el fwak: “In ikuk, ma mwo tia muta lu.” (Rom 7:18) Tusruktu, ya ma inge ku in kalmekin la kut sremla tari ke sie mano koluk su wanginla fwinsrak ka?
2. (a) Mea kalmen “nunuk lun ikwe”? (b) Meun fuka inmaslon “ikwe” a “ngun” sikyuk nu sin met su lungse in akinsemwomwoye God?
2 Kutupal Ma simusla el sramsram ke monin met oanu “ikwe.” (1 Togusra 21:27) El orekmakin pa “ikwe” in akkalemye met ke sie moul sesumwos lal su tuku sel Edam su tunyuna. (Efesus 2:3; Sam 51:5; Rom 5:12) Me usru lasr su tuku sel oswela “munas in ikwe.’ (Rom 6:19) A Poul el sang kas in sensen: “Tu nunuk lun ikwe mise.” (Rom 8:6) Kain in “nunuk lun ikwe” inge ku in kalmekin, muta ye koko a mokleyuk lun kena koluk lun ikwe (1 Jon 2:16) Ke ma inge kut fwin kaifweung in akinsemwomwoye God, oasr meun pal nu kemwa inmaslon kena lasr ke ma lun ngun a kena sesumwos lasr su pal nu kemwa mokle kut in oru “orekma lun ikwe.” (Galetia 5:17-23; 1 Piter 2:11) Tokin el aketeye meun se inge in ikwel, Poul el fwak: “O Nga met keoklanu! Su a fwa tulayula liki monin mise se inge?” (Rom 7:24) Ya Poul el sremla tari ke me srifwe lun ma koluk a wanginla ku lal in lain? Baibel el fwak mo!
Ma Paye lun Me Srifwe a Ma Koluk
3. Mea nunuk lun met puspis ke ma koluk a me srifwe, tusruktu, fuka Baibel el sang kas in sensen ke kain in oiye se inge?
3 Nu sin met puspis ke len inge, elos tiana engunkin. Nu sin kutu met elos orekmakin “ma koluk” ke inkanek tafwunkas oanu kas matu in akkalemye munas lun met. Elos tia akilen la “kut nu kemwa fwa fwakyuk ye mutun me muta in nununku lun Kraist, tu kais sie sesr fwa eis ma orekla in mano, fwal nu ke orekma lal, fwin ma mwo ku ma koluk.” (2 Korint 5:10) Kutu met elos ku in fwak kas inge: “Nga ku in lain ma nu kemwa sayen me srifwe!” Kutu met elos muta ke kain in an su nunku yok ke me insemwomwo sifwanu, su ku in tuku ke mongo, orek fwako, me akengun, ku in kapkapek. Elos tia lungse ma nu kemwa mukena, a elos lungse ma inge ke inkanek sa! (Luk 15:12) Elos tia ngetla nu ke me insemwomwo ke pal fwasru su tuku ke “moul paye” su wangin in pal inge. (1 Timote 6:19) Tusruktu, Baibel, el luti kut in nunku mwo a in ngetuk nu ke pal fwasru, a in fwasr liki kutena ma su ku in akkolukye kut in ngun ku ke kutena ma saye. Sie met su simusla soakas su etuku ke ngun el fwak: “Sie met lalmetmet liye ma koluk, a sifwanu mwukla; a met nukin somla, a keok ka.”—Soakas 27:12.
4. Kain in kas in luti fuka simusyukla nu in 1 Korint 10:12, 13 Poul el sang?
4 Ke pal se Poul el sim nu sin met Kristian su muta fwin an Korint—sie siti su arulanu pengpeng ke oiyen moul fokfok—el sang kas in sensen mwo in lain me srifwe a ku lun ma koluk. El fwak: “Ke ma inge, el su nunku mu tu el tu, lan liye tu lan tia ikori. Wangin me srifwe nu sumwos, a me srifwe na su met elos ku ka. A God el oaru, su fwa tia liki komwos in srifweyuk yok liki ku lomwos, a in me srifwe el fwa oru inkanek in kaengla tu komwos in ku ka.” (1 Korint 10:12, 13) Kut nu kemwa—met fwusr a met matu, mokul a mutan—kut sun me srifwe puspis in loom lultut, nien orekma, ku ke an nu kemwa. Ke ma inge, lela kut in tuni kas lal Poul a liye la mea kalmen ma inge nu sesr.
Lela Kom in Tia Lalalfongi ke Ku Lom Alukela Ma Fwal
5. Efu lalalfongi ke ku lasr sifwanu alukela ma fwal arulanu sensen?
5 Poul el fwak: “El su nunku mu tu el tu, lan liye tu lan tia ikori.” Lalalfongi yok alukela ma fwal nu ke ku lasr sifwanu ke oiyen moul arulanu sensen. Ma inge akkalemye etauk srisrik lasr ke luma a ku lun ma koluk. Fwin Moses, Devid, Solomon, a met sap Piter elos putatla ke ma koluk, ya tia fwal nu sesr in nunku la kut ouyepa oasr ke me sensen yok in putatla? (Oekyuk 20:2-13; 2 Samuel 11:1-27; 1 Togusra 11:1-6; Mattu 26:69-75) “Sie met lalmetmet sangeng, a fwasr liki ma koluk, a sie et lalfon fulang insiel a tia fosrnga,” Soakas 14:16 el fwak. Sayen ma inge, Jisus el fwak: ‘Paye ngun lungse, a ikwe munas.’ (Mattu 26:41) Ke sripen wangin kutena met su sukosokla liki kena koluk, paenang kut enenu in loang akyokye ke kas in sensen lal Poul a in lain me srifwe, meyen kut fwin tia oru ou inge kut oasr ke sensen in putatla.—Jeremaia 17:9.
6. Nge a fuka kut ku in akola ke me srifwe?
6 Sie inkanek lalalmetmet in akola nu ke ma upa su ku in tuku ke pal su kut tia nunku. Togusra Esa el akilen la sie pal in misla pa sie pal mwo in musai nien mwukla nu ke pal in meun. (2 Kronikel 14:2, 6, 7) El etu la el patla tari el fwin akola in oru ou inge ke pal in meun. In oupanu, ke nunuk yok in akola nu ke me sruf enenu in orek ke pal wangin me fosrnga a kom muta in misla. (Sam 63:6) Daniel a kamwuk lal su sangeng sin God elos oru sulela lalos in oaru nu ke ma sap lun Jeova meet liki elos sapkinyuk ke ku in kang me mongo lun togusra. Ke ma inge elos tia alollo in tu ku ke sulela lalos a elos tia kang me mongo su tia nasnas inge. (Daniel 1:8) Meet liki me srifwe tuku, lela kut in akkeye sulela lasr sifwanu in nasnas na paye ke moul lasr. Ke ma inge, kut ku in lain ma koluk nu kemwa.
7. Efu sie me insemwomwo in etu la kutu sin met elos kutangla in lain me srifwe?
7 Kain in engun fuka kut ku in eis ke kas lal Poul: “Wangin me srifwe nu sumwos, a me srifwe na su met elos ku ka”! (1 Korint 10:13) Met sap Piter el simusla: “Komwos in tu ku a sinukunal [Devil] in lalalfongi lomwos, tu komwos etu tu keok sana oreyuk tari in met limwos su in fwalu.” (1 Piter 5:9) Aok, kutu met elos sun pa kain in me srifwe inge a elos kutangla in lainelos ke kas lun God, kut ku in oru pa ou inge. Tusruktu, oanu met Kristian paye su moul ke sie fwal koluk, kut nu kemwa ku in lalalfongi la me srifwe e fwa sun kut fwin tia ke pal inge, nu ke pal fwasru. Ke ma inge, fuka kut ku in lalalfongi in kutangla munas lun met a me srifwe ke ma koluk?
Kut Ku In Lain Me Srifwe!
8. Mea sie inkanek su kut ku in orekmakin in lain me srifwe?
8 Sie inkanek mwo in tia “kos ke ma koluk,” pa in fwasr liki me srifwe pal nu kemwa. (Rom 6:6) Soakas 4:14, 15 kaifwe kut: “Nik kom utyuk nu inkanek lun met koluk, a nik kom fwafwasyesr inkanek lun met sito. Kufla liki, tia alukela; forla liki a fwasr na.” Pal nu kemwa kut ku in etu ke pal sa na fwin sie luma ku in kol nu ke ma koluk. Ke ma inge, kut enenu na paye in oru oanu sie met Kristian in “forla liki a fwasr na,” liki kutena met a kutena ma a kutena an su ku in purakak kena koluk a mokle kut in oru ma koluk puspis.
9. Fuka orekma in kaengla liki me srifwe akkalemyeyuk ke Ma Simusla?
9 Kaengla liki an su oasr me sruf we pa sie inkanek mwo in kutangla me sruf. Poul el kai ou inge: “Kaengla liki kosro.” (1 Korint 6:18) El ouyepa simusla: “Kaengla liki alu nu ke me srulela.” (1 Korint 10:14) Met sap el ouyepa sensenkunul Timote in kaengla liki kena yok in suk me kasrup, a ouyepa “liki lung koluk lun met fwusr.”—2 Timote 2:22; 1 Timote 6:9-11.
10. Kain in me srikasrak luo fuka su tia oanu sie akkalemye ma saok su tuku ke fwasr liki me srifwe?
10 Loang akmwoye ke ma sikyuk nu sel Togusra Devid lun an Israel. El liye fwin sekunim me, sie mutan kato ke el yuyu, a oasr kena koluk sikyuk insiel. El ku in som liki sekunim a kaengla liki me srifwe inge. Tusruktu, el tia oru ou inge, a el siyuk ke mutan se inge—Bat-siba—a fwokin ma inge arulanu koluk. (2 Samuel 11:1–12:23) Ke inkanek saye, oiye fuka Josef el akkalemye ke pal se mutan kien met kato lal kaifwe ke me srifwe nu sel in on yurol? Met sramsram kel akkalemye nu sesr: “A ma te oru ke el kaskas nu sel Josef len nu kemwa, el tia longol in oan yurol, ku in muta yurol.” Fwinne wangin Ma Sap lal Moses, meyen sonna orekla in pal inge, Josef el topkol ke pal sa in fwak: “Na fuka Nga ku in oru ma koluk lulap se inge, a oru ma sito lain God?” Ke sie lena el srukilye, a fwak nu sel: “Ona yurok!” Ya Josef el akos a srike in sramsram nu sel? Mo. El “kaengla a illa liki loomu.” Josef el tia lela me srifwe nu sel ke kosro in kutangulla. El kaengla!—Genesis 39:7-16.
11. Mea ma inge su kut ku in oru kut fwin sun me srifwe su sikyuk pal nu kemwa?
11 Kutu pal met puspis elos nunku mu fwin sie met el kaengla el met sangentot se, tusruktu sie inkanek lalmetmet se pa inge fwin kut kaengla liki sie luma koluk. Saap kut pulakin kain in me srifwe ke nien orekma su sikyuk pal nu kemwa. Fwinne kut tia ku in ekulla orekma lasr, saap oasr kutu inkanek su kut ku in orekmakin in kaengla liki me srifwe nu sesr. Kut enenu in kaengla liki kutena ma su kut etu mu koluk, a kut enenu in kaifweung in oru ma sumwos. (Emos 5:15) Nu ke kalme saye, kaengla liki me sruf ku in kalmekin in fwasr liki Internet site su akkalemye ke me rid a pitse fokfok ke inkanek lun computer a kutupa an su oasr me akengun koluk. Saap ma inge ku pa in kalmekin in kunausla me rid ku in suk met kamwuk sasu—elos su lungse God a ku in kasru kut. (Soakas 13:20) Nu ke kutena ma su srifwe kut in oru ma koluk, kut enenu lalmetmet yok tu kut fwa ku in forla liki ma inge.—Rom 12:9.
Fuka Pre Ku in Kasru
12. Mea kut siyuk sin God ke pal se kut pre: “Eskutla liki ma koluk”?
12 Poul el sang kas in akkeye inge: “Wangin me srifwe nu sumwos, a me srifwe na su met elos ku ka, a God el oaru, su fwa tia liki komwos in srifweyuk yok liki ku lomwos, a in me srifwe el fwa oru inkanek in kaengla tu komwos in ku ka.” (1 Korint 10:13) Sie inkanek su Jeova el kasre kut ka pa ke top lal nu ke pre lasr in kutangla me srifwe nu sesr. Jisus Kraist el luti kut in pre: “A tia kol kut in mel, a eiskutla liki ma koluk.” (Mattu 6:13) In sang topuk nu ke pre su tuku ke insiesr, Jeova el fwa tia lela me srifwe nu sesr; a el fwa langokutkla liki Setan a orekma kutasrik lal nu kemwa. (Efesus 6:11, footnote) Kut enenu in siyuk sin God in kasru kut in akilen me srifwe a in ase nu sesr ku in lain ma inge. Kut fwin siyuk sel in tia lela kut in putatyung nu in me sruf, na el fwa kasru kut in tia akkolukyeyuk sin Setan, “el su koluk.”
13. Mea kut enenu in oru kut fwin sun me srifwe onnu pal nu kemwa?
13 Yok liki nu kemwa, kut enenu in kaifweung in pre fwin kut sun me srifwe su arulanu upa nu sesr. Kutu me srifwe ku in ekla oanu me purakak yok ku meun ke insiesr a oiyesr su akismakinye kut na paye la arulanu yok munas lasr. (Sam 51:5) Ke sie me pupulyuk, mea kut enenu in oru kut fwin akkeokyeyuk ke pal se kut esamak ma koluk su kut oru meet? Fuka fwin ma inge srifwekut in sifwil folokla nu ka? Lela kut in fwakak nu sin Jeova ma inge ke pre—kalweni pal puspis fwin eneneyuk. (Sam 55:22) Ke ku lun Kas Lal a ngun mutal lal, el ku in kasru kut in aknasnasye nunuk lasr ke kena koluk inge.—Sam 19:8, 9.
14. Efu pre el sie me kasru yok ke mongfwusesr ke me srifwe?
14 Ke el akilen metkal upa lun met sap lal ke imae lun Gethsemane, Jisus el kaifwe nu selos: “Sano a pre, tu komwos tia ilyuk nu in me sruf. Paye ngun lungse, a ikwe munas.” (Mattu 26:41) Sie inkanek in kutangla liki me srifwe pa in akola ke kain in luma puspis su me srifwe ku in oru a in tuni pal nu kemwa orekma kutasrik puspis lal. Arulanu yok sripa kut in silaklak pa in pre ke me srifwe inge tu kut in akola in lain ma inge. Ke sripen me srifwe ku in sun kut ke pal se kut munas, paenang kut tia ku in sifwanu lain ma inge. Pre arulanu yok sripe, meyen ku lun God su el ase nu sesr ku in akkeye me loeyuk lasr in lain Setan. (Filippai 4:6, 7) Kut enenu pa me kasru in ngun a pre lun “met matu in congregation.”—Jemes 5:13-18.
Akola in Lain Me Srifwe Pal nu Kemwa
15. Mea ma inge su ku in toeni nu ke orekma in lain me srifwe?
15 Sayen kaengla liki me srifwe, kut enenu pa in akola in lain me srifwe pal nu kemwa nu ke na el wanginla ku oasr ma ekla ke luma. Ke pal se Setan el srifwel Jisus, el lainul nu ke na Devil el som lukel. (Mattu 4:1-11) Met tuma lutlut Jemes el simusla: “Komwos in lain Devil a el fwa kaengla liki komwos.” (Jemes 4:7) Orekma in lain lasr ku in mutamwauk ke pal se kut akkeye nunuk lasr ke Kas lun God a kut oru sulela na paye in akos ma sap lun God pal nu kemwa. Arulanu mwo kut fwin filiye ke nunuk lasr a nunku pal nu kemwa ke kutu ma simusla su sramsramkin munas lasr. Sie inkanek lalmetmet pa in suk sie met Kristian su matu in ngun—saap sie elder—su kut ku in sromon ma su akfosrngaye kut a kut ku in siyuk ke kasru ke pal se me srifwe sikyuk nu sesr.—Soakas 22:17.
16. Fuka kut ku in srukye na oiyen moul nasnas?
16 Ma simusla el kaifwe nu sesr in nukomang met sasu. (Efesus 4:24) Kalmen ma inge pa kut lela Jeova el an ekulla ku akfwalyela moul lasr fwal nu ke lungse lal. Ke pal se el simusla leta lal nu sin met orekma wiel pangpang Timote, Poul el fwak: “Fwasr tokin sumwosmwos, mutal, lungse, mongfwusesr, fwokpap. Kom in meuni meun mwo lun lalalfongi, a srukye ku moul ma patpat, su kom pangonyuk nu ka.” (1 Timote 6:11, 12) Kut ku in “fwasr tokin sumwosmwos” ke kut kaifweung in lutlut ke Kas lun God in eis etauk ke oiye lal a in fwasr tokin ma sap lal. Sie schedule mwo nu ke orekma lun met Kristian pa ke orekma in luti ke peng mwo a in wi meeting nu kemwa, yok sripe. Futoto nu sin God a eis me kasru nu kemwa lal ke ma lun ngun ku in kasru kut in kapkapek in ngun a srukye moul nasnas pal nu kemwa.—Jemes 4:8.
17. Fuka kut ku in etu la God el tia likiye kut ke pal in me srifwe?
17 Poul el akkalemye na paye nu sesr la kutena me srifwe su sun kut tia ku in alukela ku lasr su God el ase nu sesr. Jeova el ‘fwa oru inkanek in kaengla tu kut in ku ka.’ (1 Korint 10:13) Aok, God el tia lela sie me srifwe in arulanu yok in alukela ku lasr in ngun tu kut in muteng kut fwin tafwela na in filiye lalalfongi lasr nu sel. El lungse kut in kutangla a in lain me srifwe nu sesr in oru ma koluk ye mutal. Sayen ma inge, kut ku in filiye lalalfongi lasr ke mwolela lal inge: “Nga tianu filikomla a Nga tianu som liki kom.”—Hibru 13:5.
18. Efu kut ku in lalalfongi ke kutangla lasr lain munas lun ikwe?
18 Poul el etu na paye saflaiyen meun lal lain munas lun met. El tia nunkel sifwanu oanu sie met su wangin ku in lain kena koluk lun ikwel sifwanu. A, el fwak: “Ke ma inge, Nga kasrusr ou inge, tia oanu Nga nukin saflaiye; Nga meun ou inge, tia oanu Nga pouk engyengu; a Nga uni monuk, a akkosye, saap ke kutena ma, tokin Nga fwakak mwosasu nu sin met ngie, Nga fwa sifwanu pilesreyuk.” (1 Korint 9:26, 27) Kut ku in kutangla pa ke meun in lain moul sesumwos lun ikwe lasr. Ke inkanek lun Ma Simusla, me rid lun met Kristian, meeting nu kemwa lun met Kristian, a met Kristian su matu in ngun, Papa tumasr in kosrao el ase nu sesr kas in luti su akismakinye kut pal nu kemwa in kasru kut in fwasr pal nu kemwa ke inkanek sumwos. Ke kasru lal, kut ku in kutangla meun nu ke munas lun metu!
Ya Kom Esam?
• Mea kalmen ‘akmwoye ikwe’?
• Fuka kut ku in akola ke me srifwe?
• Mea kut enenu in oru in mongfwusesr ke me srifwe?
• Mea pre el ku in oru ke me srifwe?
• Fuka kut ku in etu la kut ku in kutangla liki munas lun met?
[Pictures on page 8]
Baibel el tia aketeye nu sesr la wangin ku lasr in lain munas lun ikwesr
[Picture on page 10]
In kaengla liki me srifwe pa sie inkanek in fwasr liki ma koluk