Sang Nunuk Munas Ke Insiom
“Ou inge Papa tumuk su in kosrao el fwa oru pa nu sumwos, komwos nu kemwa fwin tia nunuk munas insiomwos nu sin met limwos.”—MATTU 18:35.
1, 2. (a) Fuka sie met koluk ke sitiu el akkalemye insemwomwo nu sel Jisus? (b) Me lutlut fuka Jisus el orekmakin in sang topuk lal?
EL sie mutan kosro, su met su kom tia nunku in liye in loom sin sie mokul su arulanu moniyuk ke alu lal. Fwin kutu met elos lut in liyel we, tusruktu me lut lulap pa ma el oru. El osun nu sin mokul su arulanu nasnas ke oiyen moul lal a el akkalemye nu sel insemwomwo lal ke ma el oru, el tanla niel ke sroninmutal, a ela ke aunsifwel.
2 Mokul se inge, Jisus, el tianu akkalemye srunga nu sin mutan se inge, “eteyuk ke siti se sie mutan koluk.” Tusruktu, Saimon sie sin met Farisi, ma lal pa loom, el arulanu fosrnga meyen el sie mutan koluk. Jisus el topkol ke pal se el sramsram ke luo met sumwe mol lun sie met etuk mol. Sie selos arulanu yok sumwe mol lal—molin sie met orekma ke yiu luo. Met akluo sumwe mol lal sie tafwu siengoul na ke mise lun met se meeta—srik liki molin met orekma ke malem tolu. Ke wangin ma laltal in moli, met etuk mol “el nunuk munas nu seltal.” Arulanu kalem la, el su yok mise lal su el eis nunuk munas ka pa oasr sripe in akkalemye lungse yok. Tokin el srukak orekma kulang lun mutan sa, Jisus el akkalemye akmwuk: “A el su eis nunuk munas ke ma srik, na srik lungse lal.” A el fwak nu sin mutan sa: “Ma koluk lom nunuk munas nu sum.”—Luk 7:36-48.
3. Mea kut enenu in tuni ke moul lasr sifwanu?
3 Siyuk sum sifwanu, ‘Fwin Nga pa mutan se inge ku fwin ma sikyuk nu sik oanu ke ma sikyuk nu sel a nunuk munas etuku nu sik, ya Nga akkalemye srunga in sang nunuk munas nu sin kutu met?’ Saap kom akola in top, ‘Mo Nga tia oru ou inge!’ Tusruktu, ya kom lalalfongi na paye la kom akola in sang nunuk munas? Ya pa inge ma kom nunku pal nu kemwa in oru? Ya kom akola in oru ou inge in pal meeta, a kutu met elos ku in sromon na paye la kom sie met su akola in sang nunuk munas? Lela kut in liye efu kais sie sesr enenu in loang mwo a tuni na paye ma inge.
Nunuk Munas Eneneyuk—A Akkalemyeyuk nu Sesr
4. Kut enenu in insese ke me akpayeye fuka ke moul lasr sifwanu?
4 Kom sie met sesumwos, oanu ma kom etu tari. Fwin kutu met fwak nu sum ou inge, kom fwa insese ka, a kom fwa esam kas su simusyukla in 1 Jon 1:8: “Kut fwin fwak tu wangin ma koluk lasr, kut sifwanu kiapekutla, a ma paye tia oan in kut.” (Rom 3:23; 5:12) Nu sin kutu met, ma koluk lalos akkalemyeyuk ke inkanek yok, a me lut. Aok, fwinne kom tia oru kain in ma koluk inge, tusruktu pal puspis a inkanek puspis kom tia sun akmwuk lun God—kom oru ma koluk. Ya tia paye pa inge?
5. Kut arulanu sang kulo nu sin God ke mea?
5 Ke ma inge, luma a ma sikyuk nu sum fwal nu ke ma Poul el aketeye:: “A komwos ke komwos mise in ma koluk lomwos, a tia kosroila in ikmwomwos, komwos, Nga fwak, God el akmoulyekomwosyuk tukeni yurol [Jisus], ke el nunuk munas nu sesr ke ma koluk lasr nu kemwa.” (Kolosse 2:13; Efesus 2:1-3) Tuni kas se inge “nunuk munas nu sesr ke ma koluk lasr nu kemwa.” Kas se inge kapsreni ma puspis. Oasr sripe lun kais sie sesr in siyuk fwal nu ke ma Devid el oru: “Ke Em, O Jeova, nunuk munas ne ke ma koluk luk, tu yok na.”—Sam 25:11.
6. Mea kut ku in lalalfongi na paye kel Jeova a ke nunuk munas?
6 Fuka kom—ku kutena met inmaslosr—ku in eis nunuk munas? Key nu ka u pa meyen Jeova God el insemwomwo in sang nunuk munas. Pa inge oiyel. (Exodus 34:6, 7; Sam 86:5) Aok, kut kalem ka la, God el sano kut in forla nu sel ke pre a siyuk ke pakoten lal, elan nunuk munas nu sesr. (2 Kronikel 6:21; Sam 103:3, 10, 14) A el oakiye sie akmwuk sumwos in orekmakin nunuk munas inge—pa ke me kise lun Jisus.—Rom 3:24; 1 Piter 1:18, 19; 1 Jon 4:9, 14.
7. Ke inkanek fuka kom enenu in etawi Jeova?
7 Kom enenu in akilen insemwomwo lun God in orekmakin nunuk munas oanu sie me srikasrak nu ke oiye su kom enenu in akkalemye nu sin kutu met. Poul el sramsram yok ke ma se inge, el simusla: “A komwos in kulang nu sin sie sin sie, ke mwo insiomwos, nunuk munas nu sin sie sin sie, oanu God el ouyepa nunuk munas nu sumwos in Kraist.” (Efesus 4:32) Wangin kutena me alollo nu ke kas yok lal Poul su kaifwe kut in lutlutkin me srikasrak lun God, meyen fus se toko el fwak: “Ke ma inge komwos fwa met etawi God oanu tulik kulu.” (Efesus 5:1) Ya kom ku in akilen inkanek sumwos fwal nu ke akmwuk inge? God el nunuk munas nu sum, ke ma inge—Poul el liksreni in fwak—kom enenu in etawi El, in “kulang nu sin sie sin sie, nunuk munas nu sin sie sin sie.” Tusruktu, siyuk sum sifwanu, ‘Ya Nga oru ou inge? Fwin tia pa inge oiye luk, ya Nga akpayeye in ku in orekmakin inkanek inge, a kaifweung na paye etawi God ke oiye lal in orekmakin nunuk munas?’
Kut Enenu in Akyokye Orekmakinyen Nunuk Munas
8. Kut enenu in akilen mea fwin ke luman congregation lasr?
8 Arulanu mwo fwin congregation lun met Kristian, ke kutupal oasr kutu luma a ma sikyuk su enenu kut in akkalemye nunuk munas. Tusruktu, tia pa inge ma sikyuk. Paye, met Kristian wiesr mokul a mutan elos kaifweung in fwasr tokin me srikasrak lun Jisus ke lungse. (Jon 13:35; 15:12, 13; Galatia 6:2) Ke lusen pal loeloes elos kaifweung in oru ou inge, a misinge elos srakna kaifweung in fwasr liki inkanek in nunuk, sramsram, a orekma su arulanu pengpeng ke fwal koluk se inge. Elos lungse na paye in akkalemye met sasu. (Kolosse 3:9, 10) Aok, kut tia ku in pilesru la paye met nu kemwa su wi congregation nu kemwa fwin fwalu elos met sesumwos. Kut ku in lalalfongi na paye la moul lalos nu kemwa in pal inge mwo liki na meeta, tusruktu elos srakna sesumwos.
9, 10. Efu kut enenu in tia lut fwin ma upa sikyuk inmaslon met lili?
9 In Baibel, God el akkalemye na paye nu sesr la kut ku in liye moul sesumwos in congregation, inmaslon met lili wiesr mokul a mutan. Ke sie me pupulyuk, tuni akmwoye kas lal Poul su simusyukla in Kolosse 3:13: “Muteng nu sin sie sin sie, a nunuk munas nu sin sie sin sie, fwin oasr yurin kutena met kas in lain siepa; oanu Jeova el nunuk munas nu sumwos, komwos in ouyepa oru ou inge.”
10 Ma inge yok sripe, meyen ke fus se inge Baibel el akismakinye kut ke orekmakinyen nunuk munas lun God nu sesr a ke kunokon lasr a me enenu lasr in orekmakin nunuk munas nu sin kutu met. Efu arulanu upa in oru ou inge? Meyen Poul el akkalemyela saap oasr kutu met “kas in lain siepa.” El akilen la ma inge ku in sikyuk na paye. Saap ma inge sikyuk tari in century se meet, fwinne inmaslon met Kristian su “met mwo” a oasr ‘fwinsrak nu in kosrao.’ (Kolosse 1:2, 5) Paenang ya fwal kut in lalalfongi mu oiye inge ku pa in sikyuk nu sin met Kristian paye in pal inge ke sripen pus selos wangin me akpayeye lun ngun mutal la elos “met sulosola lun God, mutal a kulu”? (Kolosse 3:12) Ke ma inge, kut tia enenu in fwak la oasr ma tafongla fwin oasr kas in lain siepa in congregation lasr—su me akngalye inse ke sripen ma tafongla.
11. Met tumal lutlut Jemes el akismakinye kut ke mea?
11 Kas lun tumalel lal Jisus ke nine kiyel su pangpang Jemes el ouyepa etu la kut tia enenu in lut ke kais kutupal fwin oasr ma sikyuk nu sesr su kut enenu in akkalemye nunuk munas nu sin met lili wiesr. “Su sumwos etu a lalmetmet? Lela lan fwakak orekma mwo ke moul mwo in efwal a lalmetmet. A sok men ku akukuin fwin on insiomwos, komwos in tia konkun, a kikiap lain ma paye.” (Jemes 3:13, 14) “Sok, men a akukuin” ke insien met Kristian? Aok, kas lal Jemes akkalemye la kain in oiye se inge ku in sikyuk ke congregation in century se meet a ku in sikyuk pa ke len inge.
12. Kain in ma upa fuka sikyuk ke congregation lun Filippai in pal meeta?
12 Oasr sie me srikasrak na mwomwo ke met Kristian akmusrala luo su arulanu pengpeng ke orekma in moniyuk lalos welul Poul orekma. Saap oasr pal kom esamak la kom ridi me sramsram kel Euodia a Syntyche, met luo inge wi congregation lun met Filippai. Fwinne wangin aketeye ke ma sikyuk na paye, tusruktu, Filippai 4:2, 3 akkalemye la oasr kutu ma upa su sikyuk inmaslon met luo inge. Ya ma inge sikyuk ke sripen sie kas sikulang, kupatol, pilesru met in sou, ku sok ke sripen nunuk koluk a alein? Ke kutena kain in ou inge, ku in kol nu ke ma ma upa yok paenang ke Poul el longak ma sikyuk inge ke el muta loesla in an Rom. Wanginla sramsram inmaslon sister luo inge, a ma inge paenang elos in srunga in osun sie sin sie ke pal in meeting ku sromon oiye lun kais sie nu sin met kamwuk lalos.
13. Mea ma inge su sang kasru inmaslon Euodia a Syntyche, a ma inge sang me lutlut fuka nu sesr?
13 Ya ma sikyuk inge oasr pulakin lom ka, in oanu ma sikyuk inmaslon kutu met in congregation lom ku ma sikyuk na paye sum? Kain in ma upa inge ku in sikyuk na paye in pal inge. A mea kut enenu in oru? Ke ma sikyuk in pal meeta, Poul el kaifwe nu sin sister luo inge “in srukye nunuk siefwunnu in Leum.” Saap elos insese la in sramsram aksumwosye kutena me akfos inmasloltal, a in akkalemye insemwomwo in orekmakin nunuk munas nu sin sie sin sie, a in etawi na paye oiye lun Jeova su akola in sang nunuk munas. Aok, wangin kutena ma Euodia a Syntyche elos oru sayen ma inge, elos kutangla, a kut ouyepa ku in kutangla. Kain in oiye se inge in orekmakin nunuk munas ku in orekmakinyuk pa in len inge ke inkanek mwo.
Suk Misla—Sang Nunuk Munas
14. Efu pal nu kemwa arulanu mwo in lela ma upa inmaslon met lili in alukela?
14 Ke inkanek fuka eneneyuk in orekmakin nunuk munas nu ka fwin oasr ma upa lom nu sin kutu met Kristian? Paye, wangin inkanek fwusesr, tusruktu, Baibel el oakiye me kasru ke inkanek lun me srikasrak puspis a kai fwal. Oasr sie kas in kaifwe na yok—fwinne upa in orekmakin in moulkin—in mulkunla ma sikyuk, lela ma inge in aliki kom la. Pal nu kemwa fwin oasr ma upa, oanu ma sikyuk inmaslol Euodia a Syntyche, kais sie met pulakin la met ngie pa tafongla ku sito. Ke ma inge, ke kain in luma inge, saap kom ku in nunku la met Kristian ngie pa oasr meta yok ku oru ma koluk yok. Fwinne ou inge, ya kom ku in kaliye na buk se ke inkanek in orekmakin nunuk munas? Kom enenu in akilen la kas se inge saap, a kom tia etu na paye fwin met Kristian ngie pa oasr meta na paye ku tia, paenang oasr kunokon lom in lela me fos inge in wanginla, orekmakin nunuk munas a aksafyela ma inge.
15, 16. (a) Fuka Maika el akkalemye oiyen Jeova? (b) Mea kalmen God el lela “ma sito in alukela”?
15 Lela kut in tia mulkunla God in oanu me srikasrak lasr nu ke oiyen nunuk munas. (Efesus 4:32–5:1) Me srikasrak lal pa in lela ma tafongla in mulkunyukla, met palu Maika el fwak: “Su sie God oanu kom, su nunuk munas nu ke ma koluk, a alukela ma sito lun met lula sin met usru lal? El tia srukye mulat lal nu tok, tu el engun in lungkulang.”—Maika 7:18.
16 Ke el akkalemye Jeova oanu el su “alukela ma sito,” Baibel el tia akkalemye la wangin ku lun Jeova in esam ma sito, oanu oasr amnesia lal. Tuni akmwoye ma sikyuk nu sel Samson a Devid, kemwanu oru ma koluk upa. God el ku in esam ma koluk su elos oru fwinne yiu puspis somla tari; kut etu pa kutu ma koluk su elos oru meyen Jeova el lela ma inge in simusyukla ke Baibel. Fwinne ou inge, Jeova God su orekmakin nunuk munas in akkalemye pakoten nu sin met luo inge, el orekmakinelos oanu me srikasrak nu ke lalalfongi su fwal nu sesr in etawi.—Hibru 11:32; 12:1.
17. (a) Oiye fuka ku in kasru kut in lela ma sito lun kutu met in alukela? (b) Kut fwin kaifweung in oru ou inge, fuka kut akkalemye la kut etawi Jeova? (Srike liye footnote.)
17 Aok, Jeova el ku in oru ma sito in ‘alukela liki’,a oanu Devid el kaifwe nu sel pal puspis lan oru ou inge. (2 Samuel 12:13; 24:10) Ya kut ku in etawi God ke ma se inge, ke kut engun in lela ma sito a ma tafongla lun met lili wiesr in oanu met sesumwos in alukela? Kom ku in lumala mu kom oasr ke soko oaksok su kasrusr mui ke sie runway. Ke pal se kom ngetla ke windo, kom suiye a liye ke runway met su kom etu el orekmakin akul koluk in pilesre kom. Kom etu la saap el mulat a kom oasr ke nunuk lal. Ku saap el tia nunke kom na paye. Tusruktu, ke pal se ma oasr tari oaksok yen engyengu kom alukela tari mutan se inge, su ke pal inge el arulanu srik. Ke lusen aur se na kom loesalik tari in alukela ke lusen mail foko foko, a akul koluk su el orala alukela tari. In oupanu, pal puspis sie me kasru nu sesr in orekmakin nunuk munas kut fwin kaifweung in etawi Jeova a oru ma sito in aliki kut la ke inkanek lalmetmet. (Soakas 19:11) Ya ma sito inge tia wangin la sripe tokin yiu siengoul ku tokin yiu luofoko nu ke millenium? Efu kom tia lela ma inge in wanginla liki kom?
18. Kut fwin luman tia ku in lela ma sito in alukela liki kut, na kai fuka kut ku in orekmakin?
18 Tusruktu, ke kutu ma sikyuk, saap kom pre tari ke sie luma ma sikyuk a kom srike in orekmakin nunuk munas, tusruktu kom pulakin mu kom tia ku in eisla. Na mea? Jisus el kaifwe kom in osun nu sin met ngie, kom a el mukena a srike in aksumwosye ma upa ma sikyuk tu in oasr misla. “Ke ma inge, kom fwin kisekin me kise lom fwin loangu, a ingo esamak tu oasr ma sito lom nu sin met lim, filiye me kise lom we mutun loangu, a som inkanek lom; meet kom iumwela nu sin met lim, na tuku a kisekin me kise lom.”—Mattu 5:23, 24.
19. Kain in oiye fuka kut enenu in srukye a kain in oiye fuka kut eenu in fwasr liki ke kut suk misla nu sin met lili wiesr?
19 Ma saok ke ma se inge pa, Jisus el tia fwak mu kom enenu in osun nu sin met lim in moklel in lalalfongi la kom pa sumwos a el pa sito. Saap, paye el pa sito. Tusruktu, luman ma sikyuk na paye u pa, oasr ma sito nu lomtel kemwa. Fwin oasr kutena ma sikyuk, tia nien sun lun kais sie met pa in purakak met lili wiel mu el pa sito, ku in sifwanu akpusisilyel. Fwin pa inge ma oasr ke nunuk lom ke pal se komtel sramsram, ma upa san tia ku in aksumwosyeyuk. Nien sun lom tia enenu pa in kalweni ip nu kemwa ke ma sito su sikyuk ku ip nu kemwa ke ma sito su kom nunku mu sikyuk. Fwin oasr sramsram in misla akilenyuk ke ngun in lungse lun met Kristian akkalemye la ma upa el sikyuk ke sripen wangin sramsram a ke sripen fos, na komtel enenu in tukeni na kaifweung in aksumwosye ma inge. Tusruktu, fwin sramsram lomtel tia orani insese la lun sie sin sie, ya akmwuk inge srakna enenu in orek? Ya tia mwo fwin komtel tukeni insese la a sulela in kulansap nu sin God su orekmakin nunuk munas? Fwin kom sun kain in luma inge, saap e arulanu fwusesr nu sin kais sie in fwak kas inge ke insie, “Nga taltal koluk meyen ke sripen sesumwos lasr kut sun kain in ma upa inge. Nunuk munas, lela kut in sisla ma inge liki kut.”
20. Mea kut ku in lotela ke me srikasrak lun met sap?
20 Esam la oasr pa ma upa sikyuk inmaslon met sap, ke pal se kutu selos suk me akfulat yok. (Mark 10:35-39; Luk 9:46; 22:24-26) Ma inge purakak mulat, saap inse toasr, ku ma fos upa. Tusruktu elos sisla lukelos ma inge a elos suk in akesrui ke orekma. Tok, sie selos simusla: “Tu, el su kena lungse moul, a liye len mwo, lela lan srukye loal liki ma koluk, a ngoasrol in tia kaskas kutasrik, a lela lan forla liki ma koluk, a oru ma mwo; lela lan suk misla a fwasr ka.”—1 Piter 3:10, 11.
21. Jisus el wise kain in kai mwo fuka ke nunuk munas?
21 Ke mutamwauk kut liye sie akmwuk: God el nunuk munas ke ma koluk puspis su kut oru in pal meeta, ke ma inge kut enenu in etawel a orekmakin nunuk munas nu sin met lili wiesr. (Sam 103:12; Isaia 43:25) Tusruktu, oasr pa ip se ke akmwuk inge. Tokin el sang me sriksrak ke pre, Jisus el fwak: “Tu komwos fwin nunuk munas nu sin met ke ma koluk lalos, Papa tumomwos su in kosrao el fwa ouyepa nunuk munas nu sumwos.” Tokin yiu se, el sifwil kalweni ma saok su tuku ka, el luti nu sin met tuma lutlut lal in pre: “A nunuk munas nu sesr ke ma koluk lasr; tu kut ouyepa nunuk munas nu selos nu kemwa su mise nu sesr.” (Mattu 6:12, 14; Luk 11:4) Na, len ekasr meet liki na el mise, Jisus el fwak kas inge: “A kutena pal komwos tu a pre, komwos in nunuk munas, fwin oasr metin kutena met nu sumwos; tu Papa tumomwos su in kosrao lan ouyepa nunuk munas nu sumwos ke ma koluk lomwos.”—Mark 11:25.
22, 23. Fuka insemwomwo lasr in sang nunuk munas el orekma nu ke pal fwasru lasr?
22 Aok, fwinsrak lasr in eis nunuk lun Jeova pal nu kemwa kol nu ke me insemwomwo lasr in orekmakin nunuk munas nu sin met lili wiesr. Fwin oasr ma upa inmaslon met Kristian sikyuk, siyuk sum sifwanu, ‘Ya tia nunuk munas lun God pa yok liki me akpayeye luk la met lili wiuk mokul ku mutan elos sito ke kutu orekma, ku kutu oiye ke sripen moul sesumwos?’ Kom etu topuk nu ke kusensiyuk inge.
23 A fuka, fwin ma sito arulanu yok a tia ma srisrik, ku ma upa srisrik na? A Nge kai lun Jisus su simusyukla in Mattu 18:15-18 fwal in orekmakinyuk? Lela kut in tuni ma inge toko
[Footnote]
a Sie scholar el fwak la kas Hibru metaphor su orekmakinyuk in Maika 7:18 “tuku ke oiye lun met fwafwasyesr su alukela ma puspis a tia loang nu ka meyen el tia lungse in oru ou inge. Ma inge tia akkalemye la, God el tia loang nu ke ma koluk, ku el nunku la ma inge nu kemwa wangin sripe a ma na srisrik, a el tia loang nu ke kutu ma sikyuk wikin sie nunuk in kai; el tia sang kai, a in nunuk munas.”—Met Nununku 3:26; 1 Samuel 16:8.
Ya Kom Esam?
◻ Fuka Jeova el ase nu sesr me srikasrak su kut enenu in fwasr toko fwin ke nunuk munas?
◻ Mea kut enenu in esam nu sin met nu kemwa su muta in congregation?
◻ Ke ma sikyuk puspis, mea kut enenu in oru fwin ke ma upa ku ma sito puspis?
◻ Fwin eneneyuk, mea kut enenu in oru in suk misla yurin met lili wiesr?
[Picture on page 11]
Fwin ma upa inmaslon met lili Kristian sikyuk, lela ma inge in alukela; tokin kutu pal ma inge e fwa luman wanginla sripe