Inuusuttut aperipput:
Nagguimmik tulluusimaarutiginninneq kukkunerua?
„Atuaqatima ilaata allat nagguiat amermikkullu qalipaataat eqqartorniaannavittarpai,“ 17-inik ukiulik Tanya anersaaruluppoq. „Oqartarpoq tamakkunatigut allanit pitsaanerulluni.“
ILAQUTTANIK, kulturimik, oqaatsinik kingoqqiffimmilluunniit tulluusimaarutiginninneq pissusissamisuuginnarpoq. „Vietnamimiuuvunga, kultureralu tulluusimaarutigaara,“ niviarsiaraq 15-inik ukiulik Phung oqarpoq.
Nagguimmilli tulluusimaarutiginninneq allamillu nagguilinnik uumissuineq peqatigiikkajuppallaarput. Tulluusimaarutiginninnerup tamatuma inuit attaveqatigiinneri aseroriartuaarsinnaavai, aamma inussiarnisaarnermik ’kiinarpaqaraluaraangamiluunniit’. Jesus Kristus ima oqarsimavoq: ’Uummatip ulikkaarutaanit qaneq oqaluttaraaq.’ (Matîuse 12:34) Nagguigisakkullu pingaarnerusutut misigissutsit — imaluunniit asissuineq — itisuumik sorlaqalersimasut qaffassinnaapput, aliasunnermik naalliunnermillu kingunilimmik.
Nagguimmik tulluusimaarutiginninneq allaat ilaannikkut nakuusernermik kinguneqartarpoq. Ukiuni kingullerni sorsunnernut, perulluliornernut aattaqaqisumillu ’naggueqatigiinnik nungusaanernut’ sakkortusaasimavoq. Nagguimmilli tulluusimaarutiginninnerup mamaaqutai aammik kuisinermik takunninngikkaluarluni misigineqarsinnaasarput. Assersuutigalugu, atuarfimmi, suliffinni najugaqarfinniluunniit allamik nagguilinnik uumissuineq misigisarpiuk? „Aap, ilaana,“ niviarsiaraq kristumiu Melissamik atilik oqarpoq. „Atuaqatima ilaasa meeqqat allamiorpalullutik oqaluttut illaruaatigisarpaat, oqartarlutillu taakkunannga pitsaanerullutik.“ Tanya assingusumik oqarpoq: „Atuarfimmi tusartarpakka meeqqat toqqaannartumik oqartut: ’Ilinnit pitsaaneruvunga.’“ Amerikami misissuinermi apersorneqartut affangajaat oqarsimapput ukiup kingulliup ingerlanerani nagguitsik pillugu ajortumik pineqarsimallutik. „Atuarfimmi allamik nagguilinnik uumissuineq assut ajornartorsiutaavoq,“ niviarsiaraq Natashamik atilik oqarpoq.
Nunami sumiiffimmiluunniit, nunasisut annertuumik tikerarnerat pissutigalugu atuarfimmi, najugaqarfinni ilagiinniluunniit ilaaffigisanni katitigaanerit allanngorluinnarfigisimasaanni, najugaqarpit? Tamanna isumakuluutigaajuk? Taava immaqa nagguimmik tulluusimaarutiginninneq ilimagisannit annermik pigisarivat.
Tulluusimaarneq — ajunngitsumik ajortumillu
Tassa imaappa tulluusimaarneq immini ajorluinnartuusoq? Naamik, taamaattariaqanngilaq. Biibilimi ersersinneqarpoq ajunngitsumik tulluusimaartoqarsinnaasoq. Apustili Paulus kristumiunut Thessalonikamiittunut ima allassimavoq: ’Uagut allaat usorsitsaatigisaraassi Guutip ilagiissaani.’ (2 Tásalûníkamiut 1:4) Taamatuttaaq naleqartutut misigineq peqqinnartuullunilu pissusissamisoortuuvoq. (Rûmamiut 12:3) Taamaattumik nagguimmik, ilaquttanik ammikkullu qalipaammik imaluunniit oqaatsinik kingoqqiffimmillu tulluusimaarutiginninneq immini ajortuunngilaq. Tamakkuninngalu kanngusuutiginninnissarput Guutip piumasareqqajanngilaa. Apustili Paulus Egyptenimiumut pinerluttumut paarlaanneqarami nangaanani ima oqarsimavoq: ’Juutiuvunga Tarsusimiu, illoqarfiup tusaamasap Kilikiamiittup inuisa ilagaannga.’ — apustilit suliait 21:39.
Nagguimmilli tulluusimaarutiginninneq tulluusimaapilunninnguuttarpoq ingasattumik naleqartutut misiginikkut inunnik allanik nikaginnitsitsisukkut sakkortusarneqaraangami. Biibilimi allassimavoq: „[Jehova] mianerigaanni ajortoq uumigisassaavoq. Uumigaakka makitasaarneq anneruniarnerlu, ileqqorlunneq sallusumillu oqalunneq.“ (Ussatit 8:13) Aamma Ussatit 16:18-imi allassimavoq: „Imminut pingaartinneq ajunaarutaasarpoq, makitasaarneq naakkiussutaasarpoq.“ Taamaattumik allanit pitsaanerusumik naggueqarnerarluni usorsitsaarneq Jehovap iluarinngilluinnarpaa. — Naleqqiuguk Jâko 4:16.
Nagguimmik tulluusimaarutiginninnermut pissutaasut
Inuit nagguimminnik ingasattumik tulluusimaarutiginnittarnerannut suut pissutaappat? Atuakkiamini Black, White, Other-imi Lise Funderburg ima allappoq: „Inuit ilarpassuisa nagguimminnik paasinnittaasiat siulleq (ataavarnerpaarlu) angajoqqaanit ilaquttanillu pilerfeqarpoq.“ Ajoraluartumik isummat angajoqqaat meeqqaminnut ingerlateqqitaasa ilarpassui ingasattajaarinerullutillu mumingasuusarput. Meeqqat ilaat allaat oqarfigineqartarput namminneq nagguitsik allanit pingaarnerusoq allallu eqqumiitsuusut pingaannginnerullutillu. Meeqqallu inuusuttullu amerlasuutigut malugisarpaat angajoqqaatik allamik nagguilinnut attaveqarpianngitsut. Tamanna meeqqat eqqarsartaasiannik sunniisorujussuusinnaavoq. Misissuinerit takutippaat uffa inuusuttuaqqat angajoqqaallu atisat nipilersukkallu eqqarsaatigalugit isumaqatigiinngissinnaasartut, nagguik eqqarsaatigalugu inuusuttuaqqat amerlanersaat angajoqqaamissut isumaqartartut.
Allamik nagguilinnik uumissuineq pilersinnaavortaaq naqisimaneqarnermut ajortumillu pineqarnermut qisuariarnertut. (Nalunaajaasup oqaasii 7:7) Assersuutigalugu, ilinniartitsisut malugisimavaat ikinnerussuteqartunik taaneqartartut meeraat amerlasuutigut imminut ataqqinermik amigaateqartartut. Tamanna aaqqinniarlugu ilinniartitsisut ilaasa meeqqat naggueqataasa oqaluttuarisaanerannik ilinniartissimavaat. Soqutiginarpoq isornartorsiuisartut oqarniartarmata tamanna allamik nagguilinnik uumissuinermik pilersitsiinnartartoq.
Inuttut misigisimasat aamma iluaaginninnermut ilasaataasinnaasarput. Allamik nagguilimmik aporaateqateqarneq isummertitsisinnaavoq taassuma naggueqatai tamarmik iluaatsuusut uungaannarluunniit isigisuusut. Aammattaaq naggueqatigiit assigiinngitsut akersuunneri, politiit peqqarniisaartarneri akerliuniallu ataatsimiittarneri tusagassiuutitigut sammineqaraangata, imaluunniit naggueqatigiit assigiinngitsut tusagassiuutitigut kusananngitsumik saqqummiunneqaraangata, misigissutsit ajortut pilersinnaasarput.
Nagguikkut pingaarnerusorineq
Inuit ilaat nagguimmikkut allanit pingaarnerusutut misigisinnaalluartik oqarniartartut ilumoorpat? Naamik. Inuit nagguitsik naapertorlugu immikkoortiteqqissaarneqarsinnaanerannik eqqarsaataannarluunniit ajornakusooqaaq. Atuagassiami Newsweek-imi ima allassimasoqarpoq: „Ilisimatuut tamatuminnga misissuisimasut oqaaseq nagguik ’timitaleruminaatsittorujussuuaat’ assigiimmillu nassuiarsinnaasimanagu.“ Ilumoorpoq ’inuit ammikkut qalipaataat, nujaat kiisalu isaasa qingaasalu ilusii ersarissunik assigiinngissuteqarmata’. Newsweek-imili allassimasutut „assigiinngissutit tamakku pingaaruteqarpianngillat. Ilisimatuut ilungersorlutik misissuigaluaramik inuit nagguimmikkut immikkoorutaannik ersarissunik nassuiaasinnaasimanngillat. . . . Ilisimatusarfigineqartup tamatuma iluani ilisimatuut amerlanersaasa nagguik tassaannaanerarpaat ’inuit eqqarsaatimikkut piliaat’ — paqumisunnermik, upperisapalaanik kukkusumillu isummiussanik akuugaq ajortunngortitsisartoq.“
Naak assigiinngitsunik nagguillit immikkoortiternissaat ilisimatuussutsikkut ajornanngikkaluartoq nagguimmik „akuitsumik“ eqqarsaat takorluugaannaavoq. The New Encyclopædia Britannica-mi allassimavoq: „Akuitsumik naggueqartoqanngilaq; naggueqatigiit assigiinngitsut ullumikkut inuusut akuleriilluinnartuupput.“ Qanorluunniit ikkaluarpat, Biibilimi ajoqersuutigineqarpoq Guutip ’inooqatigiissorpassuit tamaasa nunap qaani ineqartikkai aammit ataatsimit naggueqartillugit’. (apustilit suliait 17:26) Ameq qanorluunniit qalipaateqaraluarpat, nutsat kiinnallu ilusii qanorluunniit ittuugaluarpata, naggueqatigiit ataasiinnaat nassaassaapput — inuit. Inuit tamarmik siuaasartik siulleq, Adam, aqqutigalugu ilaqutariipput.
Naggueqatigiit tamarmik ataatsimik naggueqarnerat juutitoqqat nalunngilluinnarsimavaat. Taamaakkaluartorli ilaasa, allaat kristumiunngoreeraluarlutik, aalajangiusimaannarsimavaat juutiunngitsunit, allaat uppeqatiminnit juutiunngitsunit, pingaarnerullutik! Apustili Paulusip nagguikkut pingaarnerussutsimik eqqarsaat sakkortuumik akerlilersimavaa oqarluni ’juutit griikerillu tamarmik ajortip ataaniittut’. (Rûmamiut 3:9) Taamaattumik naggueqatigeeqanngilaq immikkut Guutimut attaveqarnerarlutik usorsitsaarsinnaasunik. Taamaallaat Jesus Kristusimut upperneq aqqutigalugu Guutimut ajunngitsumik attaveqalersoqarsinnaavoq. (Juánase 17:3) Guutillu piumasaraa ’inuit tamarmik annassasut sallusuissummillu ilisarsilissasut’. — 1 Timûtiuse 2:4.
Inuit qanorluunniit nagguillit tamarmik Guutip isaani naligiinnerat akuerigukku imminut allanullu isiginninnerit annertuumik allanngorsinnaavoq. Tamatumannga killinneqarlutit allanik ataqqinnittunngorsinnaavutit kiisalu inuit assigiinngissutaannik pingaartitsilerlutillu alutorsaatiginnilersinnaallutit. Assersuutigalugu, Melissa eqqaariigarput atuaqatimisut pinnani allanik allamiutut oqaluttunik illaruaatiginninneq ajortoq oqarpoq: „Oqaatsinik marlunnik oqalussinnaasut silassorissutut isigaakka. Uangattaaq taamaakkusukkaluarpunga, oqaatsilli ataasiinnaat sapinngilakka.“
Eqqaamassavattaaq soorlu illit naggueqatitit kultureqatitillu tulluusimaarutissarpassuaqarsinnaasut, aamma allamik nagguillit taamaassinnaammata. Immaqalu pissutissaqarluartit kulturit siuaasavillu naammassisimasaat tulluusimaarutigigaluarlugit, nalerisimaarnerujussuussaatit illit nammineq eqiasuinnikkut ilungersorlutillu sulinikkut naammassisimasatit tulluusimaarutigissagukkit! (Nalunaajaasup oqaasii 2:24) Tulluusimaarutigilluarsinnaasarput Biibilimi eqqaaneqarpoq. Jeremia 9:23-imi Guuti issuarneqarpoq: „Usorsitsaarumasup usorsitsaatigiliuk ima silaqassuseqarami uanga ilisarisinnaallunga, uanga [Jehova] tassaasunga.” Tamanna aamma illit usorsisimaarutigisinnaaviuk? (gE 22/2 98)
[Qupp. 27-mi assiliartaq]
Guutip naggueqatigiinnik assigiinngitsunik isiginnittaasia iluaqutigalugu allamik nagguillit peqatigilluarsinnaavavut