Ilaqutariit qanoq atsigissanersut kikkut aalajangertussaavaat?

ITERITSI!-P BRASILIAMI ILANNGUTASSIORTUANIT

NUKAPPIARAQ pingasuinnarnik ulloqartoq plasticimik poorlugu nunap iluatigut qimuttuitsoqarfimmut qimaannarneqarsimavoq. Brasiliamili aviisit ilaat allappoq angajoqqaat arlallit meeqqap meerarsiartaarinissaanik neqerooruteqarsimasut.

Pisut taamaattut qaqutiguukanneraluarput, meeqqalli piumaneqanngitsut qimaannakkallu nunarsuarmi tamarmi amerliartuinnarput. Amerlasuutigut angajoqqaatut akisussaassutsimik misigineq amigaatigineqarpoq. Naartunaveersaarneq aaqqiissutissaava? Ilaqutariit qanoq atsiginissaannik pilersaarusiorneq kukkunerua?

Silarsuarmi peqqinnissakkut suliniaqatigiiffissuaq naapertussagaanni silarsuarmi naartunerit tamarmik 50 procentii pilersaarusiugaanngillat, amerlasuutigullu kissaatigisaanatik.

Inuppassuit meerartaarnaveersaartarput, immaqa peqqiilliornermik pissuteqartumik imaluunniit inissaqarniarnikkut suliffissaqarniarnikkullu ajornartorsiutit pissutigalugit. Taamaattumik aappariit naartunaveersaartarnerat nalinginnaavoq, soorlu iisartakkat p-pillit usuulluunniit puui ikiortigalugit. Ilaat meerartaarusunnatik naartuersittarput imaluunniit meerartaarsinnaajunnaarsinneqarnissartik qinertarlugu. Brasiliami naartuersittarneq pillugu aviisimi O Estado de S. Paulo-mi ima allassimasoqarpoq: „Silarsuarmi peqqinnissakkut suliniaqatigiiffissuup missiliuussinera naapertussagaanni ukiut tamaasa Brasiliami arnat naartulersut 13 millioniusut ilaasa 5 millionit isertorluinnartumik naartunertik kipitittarpaat.“ Atuagassiami Time-mi allassimavoq Brasiliami arnat meerartaarnissamut naammattumik utoqqaassusillit angummik inooqateqartut 71 procentii naartunaveersaatinik atuisartut. Taakkua 41 procentii p-pillinik atuipput, 44 procentiisalu naartusinnaajunnaarsinneqarnissartik qinersimallugu.

Misissuinikkut erserpoq Brasiliamiut 75 procentii isumaqartut qassinik meerartaarnissap pilersaarusiornissaa pisariaqartoq. Allat ilaqutariit pilersaarusiornissaannut akerliupput inuunerup siumut aalajangeriigaanera upperigamikku imaluunniit isumaqaramik Guutip piumasarigaa aappariit ’Guutip tunissutaanik tamanik meerartaartariaqartut’. Ilaqutariit qanoq atsiginissaat kikkut aalajangertussaavaat — aappariit namminneq imaluunniit naalagaaffiup imaluunniit upperisarsiortut?

Sooq naartunaveersaarneq isumaqatigiinngissutaasoq

Ilagiit katuullit, Brasiliami upperisarsioqatigiit annersaata, aappariit arnap manniata kaanngarnerata nalaani atoqatigiinnaveersaartarnissaannik akuersaartuupput, naartunaveersaatilli allat tamaasa akerleralugit. Paavi Paul VI ima oqarsimavoq: „Atoqatigiinnerit tamarmik inuunermik ingerlatitseqqissinnaasariaqarput.“ Aamma paavi Johannes Paul II ima oqarsimavoq: „Piviusorsiortumik oqassagaanni naartunaveersaarneq qanorluunniit ittoq eqqunngitsuliornerulluinnarpoq sumilluunniillu pissuteqaraluaruni pinngitsuutitaassutaanngisaannartariaqarluni.“ Tamatuma kingunerisaanik katuullit ilarpassui ilaquttamik annertussusianik killilersuinissaminnut tunuarsimaartarput, naartunaveersaarneq ajortuliatut isigigamikku.

Atuagassiami nakorsaanikkut ilisimatuussutsimut tunngasumi Lancet-imi ima allassimasoqarpoq: „Inuit millionilippassuit qanorluunniit ittumik ilinniagaqanngisaannassapput. Suliffissaarutissapput, inissaqarniarnikkut atugarliulissallutik atortorissaarutinik soqutaannginnerpaanilluunniit amigaateqarlutik, imaluunniit peqqinnissakkut inunnillu isumaginninnikkut ikiorsiissutinik pisinnaanatik, tamatumunngalu pissutaanerpaaq tassaavoq inuit killilersorneqaratik amerliartupiloornersuat.“ Naalakkersuisut ilaat inuit amerlavallaalernissaannik piitsuussutsillu atugaavallaalernissaanik ersissuteqarnertik pissutigalugu ilagiinnit akerlerineqaraluarlutik ilaqutariinnik pilersaarusiornissamik kajumissaarisarput. Assersuutigalugu, biologip Paul Ehrlichip oqarnera naapertorlugu Costa Ricami ’ilaqutariinni meeqqat agguaqatigiissillugu arfineq-marluusut pingasunut appartinneqarsimapput’.

Naqitami Facts for Life — A Communication Challenge-imi, FN-imit saqqummersinneqarsimasumi, allassimavoq: „Arnaq sisamanik meerartaareeraangat kingorna naartoqqinnissai anaanap meeqqallu inuunerannut peqqissusiannullu aarlerinaammik annerujartuinnartumik nassataqartarput. Ernisarsimaneri ukiut marluk inorlugit akuttussuseqarsimappata arnap timaa naartoqqinnissamut, erneqqinnissamut, milutsitseqqinnissamut meeraaqqanillu paaqqutarinneqqinnissamut nukissaaruteriaannaasinnaavoq.“

Taamaakkaluartorli nunani meeraaqqat toqukulaffigisaanni, ingammik Afrikami, Asiami Latinamerikamilu nunaannarni najugaqarfiusuni, ilaqutariissuit suli nalinginnaapput. Tamanna sumik pissuteqarpa? Inuit ilarpassui naartunaveersaateqarneranik ilisimasaqanngillat. Inatsisiliortup oqarnera naapertussagaanni aamma tamanna pissuteqarpoq sumiiffiit ilaanni angutit ’nuliatik ukiut tamaasa naartutittanngikkunikkik imminnut angutivittut isigineq ajornerannik’. Atuagassiami Jornal da Tarde-mi pissutaasinnaasoq alla tikkuarneqarpoq, ingammik arnat eqqarsaatigalugit: „Meeqqat tassaapput [arnat] nuannaarutissamininnguisa ilaat imminnullu naleqartutut isigilissutigisartagaat.“ Aamma Brasiliami avatangiisinut ministeriusimasoq Paulo Nogueira Neto ima oqarsimavoq: „Meeraq piitsut isumalluutissatut isigisarpaat.“

Biibili qanoq oqarpa?

Nalunngiliuk Guutip oqaasiani, Biibilimi, allassimasoqartoq aappariit namminneq aalajangigassarigaat qassinik meerartaassanerlutik? Ersersinneqarportaaq katinnissaq naleqquttuusoq, meerartaarusunneq pissutigalugu, imaluunniit assuarnaatsumik inooqatigiinnermi asanninnermik ersersitserusunneq pissutigalugu. — 1 Korintumiut 7:3-5; Eprîarit 13:4.

Guutili Adamimut Evamullu Paratiisimi oqarsimannginnerpa ’kinguaassiorlutik amerliartussasut nuna tamakkerlugu’? (1 Moses 1:28) Ilumut, Biibilimili ersersinneqanngilaq peqqussut tamanna ullumikkut suli atuunnersoq. Atuakkiortoq Ricardo Lezcano ima oqarsimavoq: „Nunarsuup inuinut siullernut marlunnut oqaaserineqarsimasut nunarsuup inuinut [milliardilikkuutaanut] tunngasorissallugit silatusaarneruallaanngilaq.“ Allaat aappariit meerartaanngilluinnarniarlutik aalajangerpata tamanna namminneq aalajangigaattut ataqqisariaqarpoq.

Soqutiginartumik New Catholic Encyclopedia-mi oqaatigineqarpoq Jehovap Nalunaajaasuisa isumaat Biibilimik tunngaveqartoq. Allassimavoq: „Naartunaveersaarneq, aappariit namminneq aalajangigassaattut isigisaat, eqqaassanngikkaanni aappariinnermut kinguaassiuutitigullu atoqatigiinnermut ileqqoreqqusaat sukanningaatsiartorujussuupput.“ Nangilluni allassimavoq: „Upperisaat inuunerminnilu najoqqutarisaat Biibiliinnarmik tunngaveqarput.“

Naartunaveersaatit suulluunniit atorneqarsinnaappat? Naamik. Inuuneq illernartuuvoq, Guutip Israelimut inatsisaani arnap naartuminik katatsineranut pisuusup inuartutut pineqarnissaa piumasarineqarpoq. (2 Moses 20:13; 21:22, 23) Assersuutigalugu, vasektomi (anisooqarfinnik kipisineq) aqqutigalugu meerartaarsinnaajunnaarsinneqarnissaq nammineq nalunngeqatiginnissuseq naapertorlugu aalajangigassaavoq, tamanna Biibilimi toqqaannartumik eqqartorneqanngimmat. „Kialuunniimmi akisussaaffik nammineq nammagassani nammattussaavaa.“ (Galâsiamiut 6:5, NV)a Naartunaveersaatit assigiinngitsut nassaassaammata aappariit sorlermik atuinissartik aalajangertinnagu nakorsamik siunersiuisinnaapput.

Akuerisinnaasannik aalajangiigit

Inuunermi suut tamarmik pilersaarusiorneqarsinnaanngillat. Biilisiumassagaluarnerpilli imaluunniit illusiumassagaluarnerpit tamatuma sunik nassataqarnissaa peqqissaartumik isumaliutigeqqaarnagu? Biili illuluunniit tunineqaqqissinnaavoq, meeqqalli utertinneqarsinnaanngillat. Aappariit meerartaarnissartik pilersaarutigigunikku inuunermi pisariaqartunik pilersuisinnaanertik isumaliutigeqqaassannginnerpaat?

Soorunami kissaatiginngilarput ilaquttavut nerisakilliussasut, kissaatiginngilarputtaaq allanut artukkersuutaanissarput. (1 Timûtiuse 5:8) Meeqqat nerisassanik inissamillu pisariaqartitsinermik saniatigut aamma ilinniartinneqartariaqarput, ileqqussatigut najoqqutassianik ajoqersorneqartariaqarlutik asanninnermillu ersersitsivigineqartariaqarlutik.

Suliassat, aningaasat naammagittassuserlu meeqqamik perorsaanermi pisariaqartut saniatigut anaanaasup peqqissusia eqqarsaatigisariaqarportaaq. Qaqugu naartunissap silatusaartumik pilersaarusiorneratigut inuup inuunera annaanneqarsinnaavoq peqqissuserlu siuarsarneqarsinnaalluni. Naqitami Facts for Life-mi ima allassimasoqarpoq: „Naartunerup erninerullu anaanamut meeqqamullu aarlerinaatai millisinneqarnerusinnaapput qaqugu meerartaarnissap pilersaarusiorneratigut. Meerartaarnissap aarlerinaatai annerusarput anaanaq 18-it inorlugit imaluunniit 35-t qulaallugit ukioqarpat, sisamanik amerlanerusunilluunniit meerartaareersimappat, imaluunniit kingullermik meerartaarneranit ukiut marluk inorlugit ingerlareersimappata.“

Angajoqqaat meerartaarnissaminnik pilersaaruteqartut eqqarsaatigisariaqarpaat Biibilimi siulittuutigineqartutut silarsuarmi pinerlunniarnernik, kaannersuarnik, sorsunnernik aningaasatigullu ajornartorsiornernik ulikkaartumi inuugatta. (Matîuse 24:3-12; 2 Timûtiuse 3:1-5, 13; sarĸúmersitat 6:5, 6) Angajoqqaat meeqqaminnut piviusumik asannissuseqarunik silarsuaq inuuffigisarput piviusorsiortumik isigisinnaassavaat, paasillugulu nalitsinni meeqqanik perorsaaneq suliassarujussuusoq. Taamaattumik pisut maleruuffigiinnarnagit suullu tamarmik iluatsissaqqaarnerat neriuutigiitigalugu meeqqat isumaminnik ’nakkakaatiinnarnagit’, inuit ilarpassuisa ilaquttamik qanoq atsiginissaat namminneq aalajangerusuttarpaat, meeqqatik nuannaarnerullutillu toqqissisimanerusinnaaqqullugit.

Guutip oqaasia ilaqutariinnut atatillugu silatuumik aalajangiinissatsinnut iluaqutissat saniatigut aamma siunissamut neriuummik qularnaatsumik imaqarpoq. Biibilimi takutinneqarpoq Pinngortitsisup siunertarigaa inuit nunarsuarmi paratiisiusumi naassaanngitsumik inuussasut eqqissillutik pilluarlutillu. Tamanna anguneqarsinnaaqqullugu Guutip pissutsit aaqqissuussaanerat ajortoq manna ungasinngitsukkut atorunnaarsissavaa. Silarsuassami nutaami naapertuilluassuseqarfiusumi piitsuussutsimik inuillu amerlavallaarnerannik ajornartorsiuteqarfiunngitsumi, meeqqat piumaneqannginnertik pissutigalugu iginneqartarnavianngillat. — Jesaja 45:18; 65:17, 20-25; Matîuse 6:9, 10.

Aappariit namminneq meeqqamillu atugarissaarnissartik eqqarsaatigigunikku meerartaarnermullu oqimaaqatigiimmik isumaqarunik, ilaquttamik qanoq atsiginissaannik aalajangiinissaminnut iluaqutigissavaat. Pissutsit sapinngisamik pitsaanerpaamik ingerlanissaat neriuutigiinnarnagu qinunikkut Guutimit siulersorneqarnissartik ujartortariaqarpaat. ’Jehovap pilluaqqusinera pisuunngortitsisaraaq, erloqinartumillu ilasarinngilaa.’ — ússatit 10:22. gE 8/10 96

[Quppernerup ataani ilanngussaq]

[Qupp. 11-mi assiliartaq]

Meeqqat millionilikkuutaat qimaannarneqartarput

[Qupp. 13-mi assiliartaq]

Meeqqat asannittumik isumassorneqarnissartik pisariaqartippaat