Banzambi Ya Bankento​—⁠Ya Lubutu Mpi Ya Mvita

NA NTANGU ya bansosa ya arkeolozi na Ebla, na Syrie, bau kusengumunaka kifwanisu mosi ya nzambi ya nkento ya Babilone, Ishtar, nzambi ya lubutu mpi ya mvita. Arkeologe Paolo Matthiae kutendulaka nde yau kuvandaka “kinyeminu mosi ya nkongolo ti kifwanisu ya lusambu yina vandaka kumonisa nganga-nzambi mosi ya kulwata mvwela, na ntwala ya kifwanisu ya nzambi mosi . . . ntu na yandi ya kuyekimisa na zulu ya dikunzi mosi ya nda.”

Nsengumuna yango kele ya mfunu, sambu kifwanisu kele ya mvunkama ya 18 N.T.B. Matthiae ketuba nde, yau kepesa “nzikisa ya nsuka” nde lusambu ya Ishtar kusalaka kiteso ya bamvula 2000.

Lusambu ya Ishtar kubandaka na Babilone ye na bamvunkama mingi yau kuyalumukaka na kintinu ya Roma ya mvimba. Yehowa kutumaka bana ya Izraele na kukatula bidimbu yonso ya lusambu ya imbi na kati ya Ntoto ya Lusilu, kansi sambu bau kunungaka ve na kusala mutindu yina, lusambu ya Astarte (nduku ya Ishtar na nsi ya Kanana) kukumaka mutambu sambu na bau.​—⁠Kulonga 7:​2, 5; Bazuzi 10:⁠6.

Ata Ishtar ti nduku na yandi Astarte kele dyaka ve, bidimbu ya bau vandaka kumonisa​—⁠pite ti nku​—⁠kele mingi. Beto lenda kudiyula kana kimvuka ya bubu yai kele mpenza ya kuswaswana ti bantu ya kutoma ya ntama, yina kusambilaka banzambi ya bankento ya lubutu ti mvita.

[Caption on page 19]

[Ntendula ya Bifwanisu ya lutiti 19]

Bau kutambikaka mpi bana na Tanit