ФщІэуэ пІэрэ?

Пасэрей зэманым гъэм и щІэдзапІэмрэ мазэм и щІэдзапІэмрэ дапхуэдэу къызэращІэу щытар?

ИЗРАИЛ лъэпкъыр Алыхьым къызэригъэгугъа щІыналъэм щыпсэуам щыгъуэ, щІыр явэу гъавэр щытрасэ зэманым илъэсыр щІидзэу щытащ. А зэманыр иджыпстурей фокІадэмрэ жэпуэгъуэмрэ тохуэ.

Ижь-ижьыж лъандэрэ илъэсым и кІыхьагъыр зэхагъэкІын щхьэкІэ, мазэмрэ дыгъэмрэ епха календархэр къагъэсэбэпт. Мазэм епха календарыр Іыхьэ пщыкІуткІэ гуэшауэ щытт икІи ахэр махуэ 29 е 30 хъут. Абы къыхэкІкІэ мазэм пыщІа календарыр дыгъэм епхам нэхърэ нэхъ кІэщІу щытт. А календаритІым къриубыдэ махуэ бжыгъэр зэтрагъэхуэн щхьэкІэ, Іэмал зэмылІэужьыгъуэхэр къагъэсэбэпт. Псалъэм папщІэ, мазэхэм махуэхэр щІагъут е зэман-зэманкІэрэ илъэсыр щыщІидзэм деж мазэ псо щІагъут. Апхуэдэ щІыкІэкІэ календарым ит мазэхэр мэкъумэш лэжьыгъэхэр щекІуэкІ зэманым трагъахуэт.

Ауэ Мусэ и зэманым Алыхьым и лъэпкъым жриІащ илъэсыр гъатхэм зэрыщІидзэнур. Журтхэм я календарымкІэ ар авив е нисан мазэм техуэт. Ди зэманым ар гъатхэпэ мазэм е мэлыжьыхьым тохуэ (Исх. 12:2; 13:4). А мазэм ягъэлъапІэ махуэшхуэм израил цІыхухэм япэу Іуахыжа хьэм щыщ пхырхэр Иеговэ къыхуахьт (Исх. 23:15, 16).

Эмиль Шюрер зи цІэ щІэныгъэлІым мыпхуэдэу итхащ: «Илъэсым зы мазэ хагъэхъуэн хуейрэ хуэмейрэ зэрызэхагъэкІыу щыта хабзэр тыншт. ІутІыж махуэшхуэр щагъэлъапІэу щытар нисаным и 14-нэ махуэрат икІи ар сыт щыгъуи гъатхэм гъэрэ щІырэ щызэхэкІ махуэм иужь екІуэкІын хуейт. [...] Аращи, къыкІэлъыкІуэ илъэсым ІутІыж махуэшхуэр гъэрэ щІырэ щызэхэкІ махуэм ипэ къихуэу гу лъатауэ щытмэ, нисан мазэм ипэ иджыри зы мазэ [13-нэ] щІагъут»a.

Иеговэ и Щыхьэтхэм Хьисэ и Пщыхьэщхьэшхэр щагъэлъэпІэну махуэр зэхагъэкІын щхьэкІэ а Іэмалыр къагъэсэбэп. А махуэр журтхэм я календарымкІэ нисаным и 14-нэм тохуэ. Хьисэ и Пщыхьэщхьэшхэр щагъэлъэпІэну зэманым теухуауэ дуней псом тет зэхуэсхэм ипэІуэкІэ хъыбар ирагъащІэ.

НтІэ, дапхуэдэу журтхэм мазэр щыщІидзэ махуэр къахутэу зэрыщытар? Нобэ ар къэпщІэн щхьэкІэ блыным фІэлъ календарым е уи электроннэ Іэмэпсымэм уеплъым зэфІокІ. Ауэ пасэрей зэманым ар къэпщІэну тынштэкъым.

Нухь и зэманым щыгъуэ дэтхэнэ зы мазэри махуэ 30 хъут (ЩІэдз. 7:11, 24; 8:3, 4). ИужькІэ журтхэм я календарым ит мазэхэм я кІыхьагъыр зэщхьэщыкІыу хъуащ. МазэщІэр къэунэхуауэ уафэм щалъэгъуа иужь ар мазэм и щІэдзапІэу абыхэм ябжт. Абы къыхэкІкІэ журтхэм я мазэр махуэ 29 е 30 хъут.

Библием щыжыІащ Даути Ионафани мазэм и щІэдзапІэм теухуауэ мыпхуэдэу зэрыжаІар: «Пщэдей мазэщІэр къоунэху» (1 Сам. 20:5, 18). Аращи, ди эрэм ипэ XI лІэщІыгъуэм ирихьэлІэу мазэхэм я щІэдзапІэр ипэ къихуэу зэхагъэкІыу щытащ. Дапхуэдэу цІыху къызэрыгуэкІхэм мазэр зэрыщІидзар къызэращІэу щытар? Абы теухуауэ Мишна́ жыхуаІэм нэхъыбэ къыщытщІэфынущ. Ар журтхэм я щІэблэм ІуэрыІуатэу жраІэ хабзэхэмрэ хъыбархэмрэ зэрыт тхылъыращ. Абы щыжыІащ журт цІыхухэр Бабилэн гъэрыпІэм къикІыжа иужь а Іуэхур Синедрионым (иудейхэм я суд нэхъыщхьэм) зэхигъэкІыу зэрыщытар. Илъэсым и кІуэцІым ягъэлъапІэ махуэшхуэхэр мазиблым техуэт. Синедрионым щыщхэр мазэм и 30-нэ махуэм и пщэдджыжьым зэхуэст, къыкІэлъыкІуэ мазэм и щІэдзапІэр зэхагъэкІын щхьэкІэ. Дапхуэдэу ар абыхэм зэращІу щытар?

Абы щхьэкІэ Ерусалим къэзыухъуреихь бгыхэм цІыху зыбжанэ трагъэувэт. МазэщІэр къэунэхуарэ къэмыунэхуарэ къащІэн щхьэкІэ ахэр пщыхьэщхьэм щыщІэдзауэ уафэм кІэлъыплъын хуейт. Абыхэм мазэщІэр къызэралъагъуу Синедрионым хъыбар ирагъащІэт. А Іуэхугъуэм щыхьэт техъуэ цІыхухэм я бжыгъэр щрикъум деж, Синедрионым щыщхэм а 30-нэ махуэр мазэщІэм и япэ махуэу ягъэІут. Ауэ уафэм пшэ зэрытелъым е дунейр пшагъуэу зэрыщытым къыхэкІкІэ мазэр умылъагъуу щытамэ-щэ? Абы щыгъуэ а мазэр махуэ 30 хъууэ ябжт икІи мазэщІэм и щІэдзапІэр къыкІэлъыкІуэ махуэм траухуэт.

Мишна тхылъым къыдгурегъаІуэ, цІыхухэм хъыбар ирагъэщІэн щхьэкІэ, мафІэр къызэрагъэсэбэпым и фІыгъэкІэ Синедрионым и унафэр Ерусалим дэсхэм къызэращІэу щытар. А мафІэр къалэм бгъэдэт Елео́н Іуащхьэм щыщІагъанэт. МазэщІэр къызэрыунэхуам теухуа хъыбарыр цІыхухэм адэкІэ яІэрыхьэн щхьэкІэ, къэрал псом бгыщхьэхэм мафІэ щащІт. Нэхъ иужьрей лъэхъэнэхэм, абы теухуауэ цІыхухэм ирагъэщІэн щхьэкІэ, хъыбарегъащІэхэр ягъакІуэу щІадзащ. Абы къыхэкІкІэ, журтхэр къэралым и сыт хуэдэ Іыхьэм щымыпсэуами, мазэщІэр зэрыщІидзам теухуауэ къащІэт: Ерусалими, Израилым и нэгъуэщІ Іыхьэхэми, щІыпІэ пхыдзахэми. Аращи, псоми зэтехуэу махуэшхуэхэр ягъэлъэпІэну Іэмал яІэт.

Журтхэм я календарым теухуауэ нэхъыбэ къэфщІэн щхьэкІэ, рамкэм феплъ.