Nĩkĩ Twĩthĩawa na Vata wa Nthembo ya Wovosyo?

1-2. Twĩ na vata wa kũvonokwʼa ũkombonĩ wĩva, na nĩkĩ? (Alomi 7:​22-24) (O na ĩngĩ, sisya visa.)

KWAKŨNA visa ũndũ ũũ. Twasye ve nyũmba yavalũka na ve mũndũũme ũtumbĩĩwe vau nthĩnĩ. O na kũtwʼĩka e thayũ, we mwene ndatonya kwĩyumya vau. Nde na ũndũ ũngĩ ũtonya kwĩka eka o kua mbu etĩtye ũtethyo nĩ kana ovowʼe.

² No twasye kĩla ũmwe witũ ailye ta mũndũũme ũsu. Kwa nzĩa yĩva? Yĩla Atamu wangʼendeie Mũmbi wake, nĩwatwʼĩkie mwene naĩ. Ĩtina, nĩwatiĩe nzyawa syake naĩ ĩsu. Nũndũ wa ũu, andũ onthe nĩmalikile ũkombonĩ wa naĩ, na o ta mũndũũme ũsu, mayĩsa kwĩvonokya mo ene. Valũanĩ ũla mũtũmwa Vaũlo waandĩkĩie Alomi, nĩwaeleisye nesa ũndũ kwĩthĩwa twĩ ene naĩ kũtumaa twĩwʼa. (Soma Alomi 7:​22-24.) Akũlilye: “Nũũ ũkambonokya kuma mwĩĩnĩ ũũ ũũtuma nĩkwatwa nĩ kĩkwʼũ kĩĩ?” Vaũlo ndaĩ atonya kwĩvonokya ũkombonĩ wa naĩ ĩla yĩetae kĩkwʼũ. (Alo. 6:23) O naitũ twĩ ũkombonĩ ũsu. Na o take, twĩ na vata wa kũvonokwʼa.

3. Nĩ kwa nzĩa syĩva nthembo ya wovosyo ĩtonya kũtũvonokya?

³ Nĩ ũndũ wa kũtanĩthya ta kĩ kũmanya kana ĩtina wa Vaũlo kũweta kana twĩ ene naĩ, nĩwawetie ũndũ ũngĩ wa kũtwĩkĩa vinya! Ĩtina wa kũkũlya: “Nũũ ũkambonokya kuma mwĩĩnĩ ũũ ũũtuma nĩkwatwa nĩ kĩkwʼũ kĩĩ?” asyokie asũngĩa atĩĩ: “Nĩmũtũngĩa Ngai mũvea kwĩsĩla Yesũ Klĩsto, Mwĩaĩi waitũ!” (Alo. 7:25) Vau Vaũlo aneeneaa nthembo ya wovosyoa ya Yesũ. Nthembo ĩsu nĩtũvonokasya nũndũ nĩtũmaa (1) tũekewa naĩ sitũ, (2) twĩthĩwa na wĩkwatyo wa kũvetewa naĩ vyũ, na (3) twĩwʼanĩthwʼa na Mũmbi witũ. Kũneenea maũndũ asu nĩkũũtũtetheesya kũmwenda mũnango Yeova, “Ngai ũla ũnenganae wĩkwatyo.” (Alo. 15:13) O na ĩngĩ, nĩkũũtuma tũmũtũngĩa Yesũ mũvea mũnango, “ũla kwĩsĩla kwake tũthaĩtwʼe kwĩsĩla wovosyo.”—Aks. 1:14.

NTHEMBO YA WOVOSYO NĨTUMAA TŨEKEWA NAĨ SITŨ

4-5. Nĩkĩ ithyonthe twĩ na vata wa nthembo ya wovosyo? (Mũtavanyʼa 7:20)

⁴ Twĩ na vata wa nthembo ya wovosyo nĩ kana tũekewe naĩ sitũ. Ithyonthe nĩtũvĩtasya, twĩthĩwe twĩkaa ũu kwĩsĩla ndeto sitũ kana nĩ meko maitũ. (Soma Mũtavanyʼa 7:20.) Naĩ imwe syĩthĩawa syĩ ngito mũno. Kwa ngelekanyʼo, ungu wa Mĩao ya Mose, andũ ala moaa angĩ kana meeka ũlaalai maaĩle kũawa. (Ali. 20:10; Mot. 35:​30, 31) Nĩ wʼo kana naĩ mbingĩ ila andũ mekaa iyĩthĩawa syĩ ngito ta isu, ĩndĩ o na vailye ũu, naĩ nĩ naĩ. Kwa ngelekanyʼo, mũandĩki wa Savuli, Ndaviti, aisye: “Nĩngũsũvĩa mĩendele yakwa, nĩ kana ndikavĩtye na ũĩmĩ wakwa.” (Sav. 39:​1, BK) Kĩu kĩonanyʼa kana mavinda amwe, no tũvĩtye kwĩsĩla ũneeni witũ.—Yak. 3:2.

⁵ Kwasũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala waaneena kana waaĩka. We waatavya angĩ maũndũ mana na mũthya ũyasya ta keka nĩweesĩ ndwĩthĩwa waaĩka ũu? Nĩwĩthĩwa wĩkĩte mavĩtyo matumaa wĩlila? Vate nzika, mosũngĩo ma makũlyo asu elĩ nĩ, Ĩĩ. Mbivilia yaĩtye: “Ethĩwa twĩasya, ‘Tũi na naĩ,’ nĩtũkwĩkenga, na ũla wʼo ndwĩ nthĩnĩ witũ.”—1 Yoa. 1:8.

6-7. Nĩ kyaũ kĩtumaa Yeova ethĩwa na mũsingi wa kũtũekea naĩ sitũ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

⁶ Nthembo ya wovosyo nĩyo ĩtumaa Yeova ethĩwa na mũsingi wa kũtũekea naĩ sitũ. (Avs. 1:7) Ĩndĩ ũu ti kwasya kana Yeova ndathĩnĩkaa yĩla twavĩtya kana ndatindanĩaa na naĩ sitũ. We ndatanaa yĩla tweeka naĩ. (Isa. 59:2) Ĩndĩ nũndũ wa ũsili wake wa katĩ, nĩweekie mũvango nĩ kana ethĩwe na mũsingi wa kũtũekea naĩ sitũ.

⁷ Kwosana na Mĩao ya Mose, Aisilaeli nĩmaaĩle kumya nyamũ ta nthembo nĩ kana naĩ syoo ivwʼĩkwe. (Ali. 4:​27-31; 17:11) Nthembo isu syaĩ kyuu kya nthembo ĩla nene ya Yesũ na moathimo ala andũ mesaa kũkwata nũndũ wa nthembo ĩsu. Nthembo yake nĩyo yesaa kũtuma Yeova ethĩwa na mũsingi wa kĩ-mĩao wa kũtũekea naĩ sitũ. Vaũlo nĩwaeleetwe moathimo ala andũ makwataa nũndũ wa nthembo ya Yesũ, o tondũ vonanĩtwʼe ndetonĩ ila waandĩkĩie Aklĩsto ma Kolintho. Ĩtina wa kũtalanyʼa maũndũ mathũku ala meekaa tene, ameie atĩĩ: “Nĩmwathambiwʼe; nĩmwatheiwʼe, na nĩmũtalĩlwe ũlũngalu ĩsyĩtwanĩ ya Mwĩaĩi Yesũ Klĩsto na nthĩnĩ wa veva mũtheu wa Ngai.”—1 Ako. 6:​9-11.

8. Nĩ ũndũ wĩva ũtonya kũvindĩĩsya o ũendeee kwĩyũmbanyʼa kwondũ wa ũmbano wa kũlilikana kĩkwʼũ kya Yesũ mwaka ũũ?

⁸ O ũendeee kwĩyũmbanyʼa kwondũ wa ũmbano wa kũlilikana kĩkwʼũ kya Yesũ mwaka ũũ, osa ĩvinda ũvindĩĩsye ũndũ ũekeo wa Yeova ũtumĩte thayũ waku waĩlanga. Kwa ngelekanyʼo, nũndũ wa nthembo ya wovosyo, ndwĩ na vata wa kũtinda ũiandũĩka nũndũ wa mavĩtyo weekie tene na weelila. Nao nata ethĩwa wĩĩwʼa ve vinya kwĩtĩkĩlana na ũndũ ũsu? Nĩvatonyeka ũkethĩwa wĩtavasya, ‘Nĩnĩsĩ kana Yeova no andekee, ĩndĩ nyie ndyĩsa kwĩyĩekea.’ Ethĩwa ũu nĩwʼo wĩwʼaa, lilikana ũndũ ũũ: Yeova nĩwe ũekeaa, na anengete Mwana wake ũkũmũ wa kũsilĩla andũ. Yeova ndaũnengete we kana mũndũ ũngĩ o na wĩva kĩanda kya kũtwʼa nũũ ũkũekea na nũũ ũte ekea. Mbivilia yaĩtye: “Ethĩwa tũendaa kyeninĩ o tondũ [Yeova] wĩ kyeninĩ, . . . nthakame ya Yesũ, Mwana wake, nĩtũtheasya naĩ syonthe.” (1 Yoa. 1:​6, 7) No twĩthĩwe tũte na nzika na ũndũ ũsu o tondũ tũtethĩawa na nzika na momanyĩsyo ala angĩ me Mbivilianĩ. Nthembo ya wovosyo nĩtumaa Yeova ethĩwa na mũsingi wa kĩ-mĩao wa kũtwĩwʼĩa tei, na Ndeto yake yaĩtye kana “nĩwĩyũmbanĩtye kũekea.”—Sav. 86:​5, BK.

NTHEMBO YA WOVOSYO NĨTUMAA TWĨTHĨWA NA WĨKWATYO WA KŨVETEWA NAĨ VYŨ

9. Eka o meko mathũku, naĩ yĩthĩawa ĩkonetye kyaũ? (Savuli 51:5)

⁹ Mbivilianĩ, ndeto “naĩ” ndyonanasya o meko mathũku tũ, ĩndĩ nĩyonanasya thĩna ũla tũsyaawa nawʼo wa kwĩthĩwa tũte eanĩu. (Soma Savuli 51:5.) Kwĩthĩwa twatiĩwe naĩ kũitumaa o twenda kwĩka ũla ũthũku tũ, ĩndĩ nĩkũtumaa twĩthĩwa na mawonzu ala matumaa tũwaa, tũkakũa, o na tũkakwʼa. Kĩu no kĩtũtetheesye kũelewa nĩkĩ tũũkenge tũwaaa na tũkakwʼa, o na kau tũyĩthĩawa twĩkĩte maũndũ mathũku. O na ĩngĩ, nĩkĩtũtetheeasya kũelewa nĩkĩ andũ aseo na athũku mathĩnaa na makakwʼa. Kwoou ithyonthe nĩtwatiĩwe naĩ nũndũ twĩ nzyawa sya Atamu.

10. Vaendie ata ĩtina wa Atamu na Awa kwĩka naĩ?

¹⁰ Kwasũanĩa ũndũ vaendie ĩtina wa Atamu na Awa kwĩka naĩ na kwĩthĩwa mate eanĩu. Kĩu nĩkyatumie mambĩĩa kũthĩnĩka ngoonĩ. Na ĩtina wa kũtwʼĩka alei, wasya woo wa ngoo nĩwambĩĩie kũmathĩnyʼa vau kwa vau nũndũ wa kũtũla mwĩao wa Ngai ũla ‘waandĩkĩtwe ngoonĩ syoo.’ (Alo. 2:15) Maĩ matonya kũmanya kana maũndũ moo ti maseo. Nĩmambĩĩie kwĩwʼa maĩle kũvwʼĩka kũndũ kũmwe mĩĩnĩ yoo na mambĩĩa kwĩvitha Mũmbi woo ta imaamai. (Mwa. 3:​7, 8) Na kwa ĩvinda ya mbee vyũ, nĩmambĩĩie kwĩwʼa mayĩyĩandũa, me na kĩũũyũ, wia, woo, na nthoni. Na maendeeie kwĩwʼa ũu thayũnĩ woo wʼonthe nginya yĩla makwie.—Mwa. 3:​16-19.

11. Kwĩthĩwa tũsyaĩtwe na naĩ kũtumaa twĩwʼa ata?

¹¹ Nũndũ ithyonthe tũi eanĩu, mavinda amwe o naitũ nĩtwĩyĩandũaa, tũkakwatwa nĩ kĩũũyũ, na tũkewʼa nthoni. Naĩ ĩla twatiĩwe nĩyo ĩtumaa twĩwʼa twĩ aitavĩe ngoonĩ na twĩ na woo. Na o na tũkatata ata kwaĩlangya thayũ witũ na kwĩvathana na mathĩna, ve mathĩna amwe tũtesa kwĩminĩa ithyĩ ene. Nĩkĩ? Nũndũ o tondũ Mbivilia yaĩtye: ‘Nĩtwatwʼĩkĩthiwʼe vathei.’ (Alo. 8:20) Ithyonthe nĩtwĩyoneete kĩu. Kwa ngelekanyʼo, kwasũanĩa kĩthito kĩla andũ mekĩaa nĩ kana masũvĩe mawĩthyũlũlũko, mamine ũtũli wa mĩao, ũkya, na maiete mũuo ĩũlũ wa nthĩ. Ĩndĩ kĩthito kĩu kyonthe kĩthĩawa kĩ o kya mana. Yo nthembo ya wovosyo ĩtonya kũtũvonokya ata kuma ũkombonĩ wa naĩ?

12. Nthembo ya wovosyo ĩtumaa twĩthĩwa na wĩkwatyo wĩva?

¹² Nũndũ wa nthembo ya wovosyo, twĩ na wĩkwatyo kana “syũmbe syonthe ikathawʼa syume ũkombonĩ wa wanangĩko.” (Alo. 8:21) Kĩu kĩonanyʼa kana yĩla Ngai ũkatwʼĩkĩthya maũndũ meũ ĩtunĩ na nthĩ na tũyĩthĩwa twĩ eanĩu, tũikawaaa, tũikethĩawa na maũndũ meũtũthĩnyʼa ngoonĩ kana kĩlĩkonĩ, o na tũikeyĩandũaa kana kwĩthĩwa na kĩũũyũ, wia, woo, kana nthoni. Kwongela kĩu, kĩthito kitũ kya kũsũvĩa nthĩ na kwĩkala na mũuo kĩikethĩawa kĩ kya mana, ĩndĩ kĩkaaĩla ungu wa Ũsumbĩ wa ũla watwovoisye, nake nĩ “Mũnene wa Mũuo,” Yesũ Klĩsto.—Isa. 9:​6, 7, BK.

13. Nĩ ũndũ ũngĩ wĩva ũtonya kũsũanĩa o ũendeee kwĩyũmbanĩsya ũmbano wa kũlilikana kĩkwʼũ kya Yesũ mwaka ũũ?

¹³ Kwasũanĩa ũndũ maũndũ makethĩwa mailye ĩtina wa kũvetewa naĩ vyũ. Kwakũna visa ũndũ kũkethĩwa kũilye ũiamũka kĩla kwakya ũte kwĩwʼa naĩ, ũteũkĩa ũyona we kana endwa maku ta mũtonya kwaĩwa nĩ lĩu, mũkawaa, kana mũkakwʼa. O na yu tũĩ, no ũkwate mũuo wĩana ũna ‘walũmya vyũ wĩkwatyo ta nanga ya thayũ, na nĩ wĩkwatyo wa wʼo na mũlũmu.’ (Evl. 6:​18, 19) O tondũ nanga ĩkwatĩĩaa ĩsiwa yĩkalũma vyũ, wĩkwatyo waku wa Kĩklĩsto no ũlũlũmĩĩlye mũĩkĩĩo waku na ũkaũtetheesya kũmĩĩsya matatwa o na meva ala matonya kũũkwata ĩvindanĩ yĩĩ. Kwa wʼo, no wĩthĩwe ũte na nzika kana Yeova “nũmanengae ĩtuvi ala mamũmanthaa na kĩthito.” (Evl. 11:6) No nthembo ya wovosyo yĩ yoka ĩtumaa tũkwata ũkiakisyo oyu na tũkethĩwa na wĩkwatyo mũseo wa ĩvinda yũkĩte.

NTHEMBO YA WOVOSYO NĨTUMAA TWĨWʼANĨTHWʼA NA MŨMBI WITŨ

14. Kwĩthĩwa twĩ na naĩ kũtumĩte ngwatanĩo yitũ na Yeova yĩthĩwa yĩilye ata, na nĩkĩ?

¹⁴ Kuma yĩla Atamu na Awa meekie naĩ, andũ nĩmeethĩiwe me vaasa na Ngai, kana nĩmavathaniwʼe nake. O na Mbivilia yaĩtye kana andũ onthe nĩmeethĩiwe na ũmaitha na Mũmbi woo. (Alo. 8:​7, 8; Aks. 1:21) Nĩkĩ? Nũndũ myolooto mĩlũngalu ya Yeova ndĩmwĩtĩkĩlasya kũvũthĩĩsya naĩ. Mbivilia yaĩtye ũũ ĩũlũ wa Yeova: “We ũla wĩ na metho matheu ũtasiasya ũthũku, na ũla ũtatonya kũsisya ngũlũ.” (Ava. 1:​13, BK) Kwoou naĩ nĩyatumie vethĩwa na yanya ĩnene katĩ wa andũ na Ngai. Vai ũmwe witũ ũtonya kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo na Yeova ate o yanya yĩu yambie kũlindwa na tũkewʼanĩthwʼa nake. Na nthembo ya wovosyo nĩyo ĩtumaa ũu wĩthĩwa.

15. Kĩkwʼũ kya Yesũ kyatetheeisye ata andũ methĩwe na ngwatanĩo nzeo na Yeova ĩngĩ?

¹⁵ Mbivilia yaĩtye kana Yesũ nĩ “nthembo ya wĩwʼanĩthyo kwondũ wa naĩ sitũ.” (1 Yoa. 2:2) Ndeto ya Kĩkiliki ĩla ĩalyũlĩtwe “nthembo ya wĩwʼanĩthyo” no yonanyʼe “kwĩka ũndũ ũũtuma mũndũ ausya.” Kwoou nthembo ya wovosyo yatumie Yeova ausya kwa nzĩa yĩva? Tũyaĩle kũsũanĩa kana kĩkwʼũ kya Mwana wake nĩkyatumie ewʼa akwata ũkiakisyo. Vandũ va ũu, nthembo ya wovosyo nĩyamũvoovisye kwa nzĩa ya ngelekanyʼo nũndũ nĩyeanĩisye ũsili wake wa katĩ. Nũndũ wa ũu, yu aĩ na mũsingi wa kũtũngĩĩa ngwatanĩo nzeo katĩ wake na andũ. (Alo. 3:​23-26) O na aĩ atonya ‘kũtalĩla’ ũlũngalu ala mamũthaithaa me aĩkĩĩku o na Klĩsto ataaĩsa kũkwʼa. (Mwa. 15:​1, 6.) Ũu watonyekie ata? Nĩ kwĩsĩla mũsingi wa nthembo ya wovosyo ĩla yaĩ yumwʼe. Yeova ndaĩ na nzika kana Mwana wake, Yesũ, nĩwesaa kũmyumya. (Isa. 46:10) Nthembo ĩsu ya wovosyo nĩyo yatũvingũĩe nzĩa ya kwĩwʼanĩthwʼa na Ngai.

16. Nĩ ũndũ ũngĩ wĩva ũtonya kũsũanĩa o ũendeee kwĩyũmbanĩsya ũmbano wa kũlilikana kĩkwʼũ kya Yesũ mwaka ũũ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

¹⁶ Kwasũanĩa ũndũ kwĩwʼanĩthwʼa na Ngai kũtumĩte maũndũ maku maaĩla. Kwa ngelekanyʼo, no ũmwĩte Yeova “Asa” waku, o tondũ Yesũ watũmanyĩisye twĩkae. (Mt. 6:9) O na mavinda angĩ, no ũmwĩte “Mũnyanyau.” Na yĩla tũũtũmĩa masyĩtwa ta “Asa” kana “Mũnyanya,” twaĩle kwĩka ũu twĩ na wĩnyivyo na ndaĩa nene. Nĩkĩ? Nũndũ twĩ ene naĩ na tũitonya kũmũthengeea Yeova tũtatetheewʼe. No nthembo ya wovosyo tũ ĩtumaa twĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo na Yeova. Yeova nĩweekie mĩvango nĩ kana kwĩsĩla kwa Yesũ, “ewʼanĩthye syĩndũ ila ingĩ syonthe kwake mwene kwa kũtuma vethĩwa na mũuo kwĩsĩla nthakame ĩla Mwana wake wetĩkisye e mũtĩnĩ wa mathĩna.” (Aks. 1:​19, 20) Kĩu nĩkyo kĩtumi twĩthĩawa tũtonya kũtanĩa ngwatanĩo nzeo na Yeova ũmũnthĩ o na kũtwʼĩka twĩ ene naĩ.

NTHEMBO YA WOVOSYO YONANASYA TEI WA YEOVA

17. Nthembo ya wovosyo yonanasya ata kana Yeova e tei? (Aeveso 2:​4, 5)

¹⁷ Nthembo ya wovosyo nĩtũĩkĩĩthasya kana Yeova “e tei mwingĩ.” We “nĩwatumie twĩthĩwa thayũ . . . yĩla twaĩ akwʼũ nũndũ wa mavĩtyo maitũ.” (Soma Aeveso 2:​4, 5.) Ala me na “ngoo nzeo kwondũ wa thayũ wa tene na tene” nĩmetasya ũtethyo nũndũ nĩmethĩawa mesĩ kana me ũkombonĩ wa naĩ na me na vata wa kũvonokwʼa. (Meko 13:48) Nake Yeova nũmasũngĩaa kwa kũĩkĩĩthya kana nĩmeemanyĩsya ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ nĩ kana mamũmanye we o vamwe na Mwana wake, Yesũ Klĩsto. (Yoa. 17:3) Kwoou ethĩwa Satani asũanĩaa kana eelelũkya Atamu na Awa kĩu kyesaa kũtuma kĩeleelo kya Ngai kĩteanĩa, eekĩte kwĩkenga.

18. O tũendeee kũvindĩĩsya nthembo ya wovosyo, nĩ ũndũ wĩva twaĩle kũlilikana?

¹⁸ O tũendeee kũvindĩĩsya moathimo ala tũkwataa nũndũ wa nthembo ya wovosyo, nĩtwaĩle kũlilikana ũla ũndũ mũnene. Vandũ va kwonaa nthembo ya wovosyo o ta mũvango wa kũtũuna ithyĩ ene, nĩtwaĩle kũlilikana kana nĩwʼo Yeova ũtũmĩaa kũsũngĩa yĩla ĩkũlyo Satani waumĩlile mũũndanĩ wa Eteni. (Mwa. 3:​1-5, 15) Nũndũ wa nthembo ya wovosyo, Yeova nũtheasya ĩsyĩtwa yake na akayĩvetea ũthũku wʼonthe. O na ĩngĩ, nũtũvonokasya ũkombonĩ wa naĩ na kĩkwʼũ, na kĩu kĩtũĩkĩĩthasya kana nũtwendete. Na nũndũ wa ũseo wake mwingĩ, nũtwĩtĩkĩlĩtye kwĩthĩwa na kĩanda kya kũĩkĩĩthya kana kĩla Satani wawetie ĩũlũ wake nĩ kya ũvũngũ, o na kũtwʼĩka twĩ ene naĩ. (Nth. 27:11) Ĩndĩ ũtonya kwonanyʼa ata kana nũtũngaa mũvea nũndũ wa nthembo ya wovosyo? Nĩtũũsũngĩa ĩkũlyo yĩu ĩsomonĩ yĩla yĩatĩĩe.